دکتر جان ستانارد

ترجمه دکتر فرشاد فیروزآبادی

علاقه مندم در مورد چند «بد فهمی» از کارکرد دستگاه‌های لایت کیور صحبت کنم. این‌دستگاه‌ها باعث سخت و یا پلیمریزه شدن مواد دندانی مثل کامپوزیت‌ها، سیلانت‌ها و سمان‌ها در محیط دهان می‌شوند. آنها نور قابل مشاهده آبی رنگی تولید می‌کنند که مواد دندانی آن را جذب کرده و در نتیجه سخت می‌شوند.

اولین نکته این‌ست که این دستگاه‌ها نوری قابل مشاهده در طیف آبی تولید می‌کنند و نه نور فرابنفش. تمامی دستگاه‌های لایت کیور نور قابل مشاهده آبی تولید می‌کنند، نه اشعه فرابنفش، که در حالت عادی برای شما و بیمارتان سالم و بی‌ضرراست. بد فهمی‌ها از آنجا شروع می‌شود که در دوره‌ای دستگاه‌های لایت کیور اشعه «فرا بنفش» تولید می‌کردند. مخترع این سیستم با روش شیمیایی سخت شدن با نور قابل دیدن آشنا نبود بنابراین از روش «فرا بنفش» استفاده کرد که به سرعت با نور آبی قابل دیدن جایگزین شد.

دومین نکته مربوط به گرمای ایجاد شده حین کار است که به واسطه پلیمریزاسیون مواد قابل پلیمریزه ایجاد می‌شود. امروزه ما دو نوع متفاوت از لایت‌کیور‌ها را داریم؛ آن‌هایی که لامپ هالوژن دارند و آن‌هایی که دارای دیود‌های تابنده نور هستند. دستگاه‌های دیودی خود به‌خود گرمایی تولید نمی‌کنند؛ برخلاف انواع قدیمی‌تر (لامپ‌دار) که دارای فن خنک‌کننده بودند. انواع لامپ‌دار برخلاف نوع دیودی می‌توانند به شدت داغ شوند تا حدی که نمی‌توان به آن‌ها دست زد.

اما مهم‌ترین گرمای تولید شده در حین تاباندن نور لایت کیور و سخت شدن مواد، اثر خود گرم‌شوندگی یا نشدگی دستگاه لایت نیست؛ بلکه گرمایی است که در نتیجه سخت شدن و پلیمریزه شدن مواد دندانی تولید می‌شود. این گرما ناشی از واکنشی است که من روی آن تاکید و توجه دارم؛ نور می‌تواند در ایجاد گرما بر دندان تاثیر بگذارد. یک آزمایش ساده این‌ست که دستتان را نزدیک سر دستگاه لایت بگذارید و ببینید چقدر داغ می‌شود. اگرچه دوباره تاکید می‌کنم که گرمای ناشی از پلیمریزاسیون مواد گرمای اصلی است که اثر گرمایی اصلی را ایجاد می‌کند.
بعضی از دستگاه‌های لایت کیور پر قدرت امروزی می‌توانند در یک ثانیه ماده مورد تابش را سخت (کیور) کنند. این دستگاه‌ها قدرت تابش عظیمی معادل ۴۰۰۰ میلی وات بر سانتی‌متر مربع را در مقایسه با دستگاه‌های معمول با تابش ۶۰۰ تا ۱۲۰۰ میلی وات بر سانتی‌متر مربع که مواد را در ۲۰ ثانیه سخت می‌کنند، دارا هستند. تفاوت مهم بین این دستگاه‌های پر قدرت و انواع معمول در این‌ست که در تابش دستگاه‌های پر قدرت مواد دندانی در آن واحد مجبور به سخت شدن می‌شوند و امکان آزاد کردن تدریجی گرما را هم ندارند. این میزان گرما حتی می‌تواند باعث سوختگی پوست و آسیب بافتی شود.

محققین نظریه‌های متفاوتی در چگونگی پاسخ مواد دندانی به این سخت شدن ناگهانی دارند که بسته به افزایش میزان اشعه به صورت پلکانی و یا میزان تنش (استرس) داخلی ماده دندانی هنگام سخت شدن متفاوت است. گرچه بعضی با این موضوع موافق نیستند ولی آنچه به نظر من مهم است میزان گرمای آزاد شده در خود دندان و بافت‌های اطراف آن‌ست که بیشترین اهمیت را دارد. به یاد داشته باشید که موقع درمان‌های دندان‌پزشکی اغلب اوقات بیمار بی‌حس است و چیزی از این گرمای آزاد شده حس نمی‌کند ولی به هر حال این گرما وجود دارد و آسیب خود را ایجاد می‌کند.

توصیه من این‌ست که از دستگاه‌های لایت فوق قوی که مدعی سخت کردن مواد دندانی در ۱ تا ۳ ثانیه هستند بپرهیزید. کمی برای کارتان وقت بگذارید. حتی اگر از این دستگاه‌ها هم استفاده می‌کنید سر دستگاه را کمی از دندان دور کنید و بعد آرام آرام تا حد معمول به دندان نزدیک کنید. این کار می‌تواند حساسیت بعد از کار را کاهش دهد.

منبع:دندانه

 

ارتودنسی در یک جلسه یا ارتودنسی فوری عبارت هایی هست که زیاد با آن روبرو می شویم.

گذشته از جنبه تبلیغاتی این نحوه بیان، باید گفت در برخی افراد این روش ها انتخاب های خوبی هستند. اما…

عبارات فوق معمولا اشاره به ترمیم های دارند که نام تخصصی تر اآنها ونیر (veneer ) یا لامینیت ( laminate ) می باشد.

در این مقاله با اشاره به یک نمونه واقعی راجع به جنبه های مختلف روش های فوق صحبت می کنیم .

به این تصاویر توجه کنید:

اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)
اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)

وی نیاز به ارتودنسی همراه با جراحی دارد. به وی توضیح داده شد که با توجه به فرم صورت و دندان ها، درمان ارتودنسی اگر بدون جراحی انجام شود هم احتمال صدمه به زیبایی لب و صورت وجود دارد و هم احتمال ایجاد شرایط نامطلوب تر برای دندان ها از نظر تحمل نیروها.چون ایشان سابقه دندان های ترمیم شده داشتند، انجام درمان های زیبایی هم به عنوان یک پیشنهاد قابل توجه مطرح شد و مزایا و معایب همه روش ها مطرح شد تا در نهایت خود وی تصمیم بگیرد .و اما پروسه طی شده:

اول به ابعا تقریبی لبه دندان ها نگاهی بیاندازیم:

اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)
اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)

ترمیم دو دندان تیره رنگ با اضافه کردن حداقل ماده همرنگ دندان ( ترجیحا کامپوزیت) محافظه کارانه ترین انتخاب بود:

اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)
اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)

در اینصورت حداقل به میزان مثلث های قرمز باید ماده اضافه می شد و در نتیجه لبه دندان ها از کنار و از پایین ضخیم تر به نظر می رسیدند ولی اختلاف سطح دندان های نیش با دندان های کناری دست نخورده مانده و همینطور احتمال غیر همرنگ به نظر رسیدن دندان های ترمیم شده با دندان های ترمیم نشده هنوز وجود داشت. به توصیه کتاب رفرنس توجه کنید:

اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)
اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)

A,B قبل از درمان – C  برداشت اندکی از مینای برجسته و اضافه کردن اندکی ماده همرنگ دندان – D  اضافه کردن ماده همرنگ دندان

انتخاب دیگر برای این خانم، لا مینیت (ونیر) کل دندان های پیشین و حتی نیش ها بود. این یعنی یک دست تر به نظر رسیدن دندان ها ولی ایجاد مشکلات دیگر. به تصویر زیر توجه کنید:

اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)
اصلاح نامرتبی دندان ها: یک بام و چند هوا! (قسمت اول)

در این شرایط حداقل ضخامتی برای خود لامینیت ها لازم بود (آبی) که یا باید به دندان اضافه می شد و یا باید همین میزان از دندان ها تراش می خورد تا دندان بعد از ترمیم حجیم تر نشود! و افزون بر این ها، باید تقریبا به اندازه فضای های قرمز حجم به دندان ها اضافه می شد تا دندان ها ظاهرا صاف به نظر می رسدند و اختلاف سطح ها از بین می رفت!

سوال این است: فرض کنید با این کار از روبرو لبخند صاف به نظر برسد! آیا در دنیای واقعی ما فقط از روبرو دیده می شویم؟ دندان هایی که لبه ای حجم یافته در این حد داشته باشند؛ آیا وقتی صحبت می کنید یا سرتان را به اطراف می چرخانید یا کسی از کنار دندان های شما را می بیند غیر طبیعی به نظر نمی رسند؟

سوال دیگر در صورتی پیش می آمد که بیمار تصمیم می گرفت حالا که دارد ۶ دندان را لامینیت می کند، رنگ سفید تری را انتخاب کند! خوب در اینصورت تکلیف اختلاف رنگ این دندان ها با دندان های مجاور و مقابل چه می شد؟

تصمیم گیری برای این بیمار سخت تر از اینها بود! وی اگر ارتودنسی می کرد هم دندان ها گرچه شاید در کمتر از ۳ ماه صاف و هم سطح می شدند، ولی هم برجسته تر می شدند و هم هنوز نیاز به ترمیم داشتند! یعنی قسمتی از مساله که زیبایی از نظر رنگ دندان هاست حل نشده باقی می ماند!

در نهایت همه جوانب فوق به بیمار توضیح داده شد و به بیمار توصیه شد که به یک متخصص ترمیمی یا دندانپزشک زیبایی خبره هم مراجعه نماید تا همه جوانب را سنجیده باشد.

همیشه باید مزایا و معایب روش های مختلف را کنار هم بگذاریم و سبک سنگین کنیم تا ببینیم کدام منفعت بیشتر و ضرر کمتر دارد!

برای دیدن مقاله به شکل مفصل تر و رفرنس تکست بوک یا منبع اصلی مقاله به سایتDrGogani.com مراجعه نمایید.

منبع:دندانه

 

دندان‌های با پوسیدگی جزئی، نیازی به روکش ندارند.

دکتر ایمان پریسایی در خصوص مواد پرکننده دندان، اظهار کرد: مواد پرکننده دندان مانند هر چیز دیگری دارای کیفیت‌ها و قیمت‌های متفاوتی است که بر روی ماندگاری آن‌ها در دهان تاثیر می‌گذارد.
وی در خصوص قرار دادن روکش برای دندان‌های پر شده، اظهار کرد: قرار دادن روکش به میزان تخریب و پوسیدگی دندان‌ها ارتباط دارد، در صورتی که پوسیدگی بسیار زیاد بوده و احتمال ریختن مواد پرشده وجود داشته باشد، باید از روکش دندان استفاده کرد.

دکتر پریسایی ادامه داد: کامپوزیت‌های دندانی مانند دیگر مواد پرکننده دندان به نام «آمالگام دندانی» که حاوی جیوه، نقره، قلع و روی است، تداوم و استحکام مشابه دارد اما به دلیل اینکه کار با مواد کامپوزیتی هم‌رنگ دندان بسیار دشوار است و شرایط سختی از جمله نداشتن بزاق دهان، رطوبت و مهارت دندانپزشک را می‌طلبد، به همین دلیل اگر شرایط لازم محیا نشود، تداوم آن کمتر می‌شود.

وی با بیان اینکه مواد هم‌رنگ دندان یا کامپوزیت‌ها برای پر کردن دندان مناسب نیستند، افزود: در صورتی که پوسیدگی دندان بسیار زیاد باشد بهتر است از کامپوزیت‌ها استفاده نشود؛ کامپوزیت‌ها یا‌‌ همان مواد هم‌رنگ دندان به دلیل داشتن خاصیت انعطاف‌پذیری بالا، درزهای زیادی داشته و در اثر بهداشت ضعیف و پوسیدگی زیاد، میکروب‌ها بیشتر نفوذ کرده و در نتیجه دندان سریع‌تر خراب می‌شود.
پریسایی ادامه داد: اخیرا مواد باندینگ (در این روش از یک صمغ هم‌رنگ دندان استفاده می‌شود و با نور خاصی، این صمغ سفت شده و در ‌‌نهایت به دندان می‌چسبد) تولید شده که میزان جمع‌شدگی در مواد کامپوزیت را بالا برده و موجب کاهش نفوذپذیری می‌شود.

این دندانپزشک در خصوص آمالگام یا ماده پرکننده نقره‌ای رنگ دندان، تصریح کرد: در بعضی از کشور‌ها به دلیل فقدان رعایت اصول دفع پسماند‌ها، مصرف این نوع مواد ممنوع شده است اما در ایران به دلیل اینکه این اصول رعایت می‌شوند، مصرف آن هیچ مشکلی ندارد.

منبع:دندانه

 

مراجعین دندانپزشکی اغلب از ما در مورد اشعه آبی که به سمت دندان آن‌ها گرفته می‌شود، می‌پرسند و حتی در مورد ضرر‌های این اشعه نگرانی‌هایی دارند. برخی افراد این اشعه را با اشعه لیزر اشتباه می‌گیرند.

پرتوی آبی رنگی که در دندانپزشکی استفاده می‌شود، در محدوده نور مرئی قرار دارد. این پرتو، یک پرتو آبی رنگ بسیار قوی است که از جنس لیزر، فرابنفش یا زیر قرمز نیست و صرفا نور مرئی بسیار قوی است. تابش این اشعه در روشی که استفاده می‌شود اثر نامطلوبی بر روی دندان‌ها و بافت‌های دهان شما ندارد. ولی نگاه کردن به آن برای مدت طولانی ممکن است برای چشم شما مضر باشد. مثلا آب مرارید بیماری چشمی است که در افرادی که زیاد در معرض تابش اشعه افتاب قرار می‌گیرند شیوع بیشتر دارد. اشعه آبی دندانپزشکی هم در طولانی مدت ممکن اس احتمال ابتلا به آب مروارید را افزایش می‌دهد.
البته چون جهت پرتو همیشه به سمت داخل دهان شماست، معمولا به چشم شما نمی‌رسد. ولی دندانپزشک و دستیار دندانپزشک چون مجبورند به محل تابش اشعه نگاه کنند، از عینک‌ها یا حفاظ‌های نارنجی رنگی استفاده می‌کنند که آسیب وارد شدن به چشم‌هایشان در طولانی مدت شود.

کاری که این اشعه در دندان شما انجام می‌دهد این است که سفت و محکم شدن برخی از مواد دندانپزشکی را که در دندان شما استفاده می‌کند، آغاز می‌کند. به عبارت علمی‌تر، پلیمریزه شدن این مواد را استارت می‌زند. در واقع با تابش این اشعه، واکنش‌های شیمیایی در برخی مواد پرکردنی اتفاق می‌افتند که در ‌‌نهایت به تبدیل شدن آن ماده به شکلی از ماده نهایی که به آن نیاز داریم یا سفت شدن آن می‌انجامد. البته کامل شدن این فرآیند می‌تواند مدت زیادی طول بکشد. به همین دلیل حتی بعد از پرکردن دندانتان و استفاده از اشعه آبی، دندانپزشک به شما توصیه می‌کند که برای یک مدت معین، از غذا خوردن خودداری نمایید.
دستگاهی که برای ایجاد این نوع از اشعه آبی به کار می‌رود دستگاه «لایت کیور» نام دارد. این دستگاه در شکل و فرم‌های مختلفی ساخته شده است اما دو نوع اصلی دارد. نوع هالوژنی و نوع LED که جدید‌تر است.
دستگاه لایت کیور برای درمان سفید کردن دندان‌ها هم استفاده می‌شود. در این درمان هم درواقع نور آبی فعال کننده موادی است که برای حفاظت از لثه یا سفید کردن دندان استفاده می‌شود.

ماهیت نور آبی در دندانپزشکی چیست؟
ماهیت نور آبی در دندانپزشکی چیست؟

نورآبی دستگاه لایت کیور
دستگاه لایت کیور دستگاهی متفاوت از لیزر است. ولی بسیاری از درمان‌هایی که با این دستگاه انجام می‌شود، با دستگاه لیزر هم قابل انجام می‌باشند. البته دستگاه لیزر کاربرد‌های بسیار متنوع‌تر و گسترده تری در دندانپزشکی دارد و هر روز جنبه‌های جدیدی از کاربرد تکنولوژی لیزر در دندانپزشکی، معرفی می‌شود.
مواد پرکردنی همرنگ دندان (کامپوزیت‌ها) شایع‌ترین موادی هستند که با دستگاه لایت کیور عملیات سفت شدن (ستینگ) آن‌ها آغاز می‌شود. کامپوزیت‌هایی هم هستند که بدون استفاده از این دستگاه ستینگ (سفت شدن) آن‌ها صورت می‌گیرد. در ارتودنسی هم گاهی برای چسباندن ابزارهای ارتودنسی مانند براکت، محکم شدن ماده‌ای که برای چسباندن استفاده می‌شود با دستگاه لایت کیور انجام می‌شود. نکته مهم این است که بدانیم نور آبی هیچ کدام ازاین دستگاه‌های دندانپزشکی خطری را متوجه ما نمی‌کنند، ازنوع نور مرئی (سرد) بوده و بنابراین جنس پرتوهای لیزر هم نیستند!

منبع:دندانه

 

درد بعد از ترمیم‌کردن دندان و راه‌های درمان آن

بعد از ترمیم دندان (پرکردن دندان) گاهی پیش می‌آید که دندان‌ها حساس می‌شوند و احساس درد می‌کنیم. درد چشمگیر بعد از ترمیم البته شایع نیست ولی در یکی دو روز اول، ممکن است که درجاتی از درد توسط فرد تجربه شود. حساسیت بعد از ترمیم دندان ممکن است. چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشد. ادامه حساسیت و آزاردهنده بودن آن بعد از سپری شدن این مدت، بیانگر این است که مداخله درمانی بیشتری مورد نیاز است. این مداخله می‌تواند از تعویض ترمیم با یک ترمیم دیگر یا اجرای کف بندی تا عصب کشی آن دندان را شامل شود.

چرا حساسیت دندانی بعد از ترمیم ایجاد می‌شود؟
حین برداشت پوسیدگی، با توجه به اینکه در هنگام ترمیم دندان، دندان زنده است و دارای عروق و اعصابدر پالپ می‌باشد، آسیب مکانیکال ممکن است به بافت زنده دندان وارد شده باشد. البته چون دندان زنده است به خوبی خواهد توانست این آسیب را خنثی کند. ولی همین روند درست مانند خوب شدن یک زخم، نیاز به زمان دارد. در موار نادری ممکن است آسیب به حدی باشد که بافت زنده دندان نتواند از عهده مهار آسیب بر بیاید و درد التیام پیدا نکند یا اینکه شرایط به گونه‌ای برود که دندان خونرسانی خود را از دست بدهد و در اصطلاح عام عصبش عفونی شده (نکروز) و بمیرد! در این صورت عفونت می‌تواند به ناحیه استخوان دور ریشه دندان در فک گسترش پیدا کند و حتی در صورتی که علامتی وجود نداشته باشد دندان نیاز به درمان ریشه دارد.
دلیل دیگر حساسیت بعد از ترمیم، خود مواد پرکردگی و تحریک توسط خود این مواد و حساسیت به دلیل نشت آن‌هاست. این حساسیت البته موقت بوده و به زودی برطرف می‌شود. مثلاً نقره موجود در ترمیم‌های فلزی (آمالگام) و حساسیت ناشی از اسید استفاده شده در پرکردگی‌های همرنگ دندان می‌توانند به طور موقت بعد از اتمام درمان موجب حساسیت دندان‌شوند که به مرور با احتمال بالا برطرف می‌شوند.
در ترمیم‌های فلزی (آمالگام) به دلیل رسانا بودن فلز طبیعی است که سرعت پاسخ دندان به تغییرات حرارتی (سرما و گرما) بیشتر از دندان‌های عادی باشد. بعد از مدتی ممکن است با توجه به واکنش بافت زنده دندان، این درد و حساسیت کمتر شود.
در طولانی مدت نقص پرکردگی، نشت ترمیم، بهداشت ضعیف و شروع مجدد پوسیدگی از لبه‌های ترمیم می‌تواند باعث درد حساسیتی دندان شود. در این صورت مداخله درمانی سریع توسط دندانپزشک با عوض کردن پرکردگی و قرار دادن ترمیم جدید می‌تواند از نیاز دندان شما به عصب کشی جلوگیری کند ولی در صورت پیشرفت پوسیدگی و درگیر شدن عصب (پالپ) نیاز به درمان ریشه (عصب کشی) خواهید داشت.

انواع درد و حساسیت بعد از پرکردن دندان و روش‌های برطرف کردن آن‌ها:
درد حین جویدن: اگر بلافاصله بعد از پرکردن دندان و رفع شدن بی‌حسی، حس درد حین جویدن وجود داشته باشد، احتمالاً پرکردگی بلند است یا در نقطه‌ای تماس زود رس دارد و باید به دندانپزشک خود مراجعه کنید تا پرکردگی را تنظیم و اصلاح کند. در حالت‌های دیگر ممکن است التهاب و آثار عفونت به استخوان دور ریشه دندان رسیده باشد که با تست‌هایی که دندانپزشکتان در بررسی شرایط دندان شما انجام می‌دهد، تشخیص قطعی می‌شود. در صورت قطعی بودن عفونت با منشا ریشه پای استخوان ریشه دندان برای جلوگیری از از دست رفتن دندان، تنها راه چاره، درمان عصب کشی باشد.
درد و حساسیت به دنبال گرما و سرما: بعد از ترمیم درجاتی از حساسیت و درد به تحریکات حرارتی مثل بستنی سرد و چای گرم طبیعی است. به شرطی که بیش از چند ثانیه طول نکشد و خیلی آزار دهنده نباشد. با برداشتن عامل تحریک حرارتی (منبع گرما یا سرما) درد دندان بلافاصله برطرف می‌شود؛ اما اگر این درد بعد از برداشتن عامل ایجاد درد، کماکان ادامه یابد و ماهیت نبض دار، خود به خودی و حتی آزاد دهنده پیدا کند، نیاز به درمان ریشه (عصب کشی) را مطرح می‌کند.

چه قدر باید صبر کنیم تا درد بعد از پرکردن خوب شود؟
اگر درد بعد از پرکردن بعد از دو روز اول آن قدر شدید است که زندگی شما را مختل کرده است، اگر درد شبانه، درد نبض‌دار دارید و اگر بعد از یکی دو روز اول مجبور به مصرف دارو برای کنترل درد می‌شود، نیازی نیست که انتظار بکشید و در اولین فرصت به دندانپزشک مراجعه کرده و این موارد را با او در میان بگذارید.
اما حساسیت جزئی بعد از پرکردن دندان برای چند روز و حتی چند هفته آینده طبیعی است. شاید شما در خوردن آب خنک، بستنی و چای احساس ناراحتی کنید؛ اما قرار نیست که شما همیشه این مواد غذایی را در چند هفته آینده مصرف کنید. قدرت مدارای شما در این مورد فاکتور تعیین کننده‌ای به شمار می‌آید. گاهی اوقات شما تعیین می‌کنید که دندان شما توسط دندانپزشک و اندودنتیست عصب کشی شود یا نشود! از نظر اخلاقی ما به عنوان درمانگر موظف هستیم درد را برای شما برطرف کنیم. ولو اینکه مجبور باشیم دندان زنده‌ای را که بعد از پرشدن (بدون عصب کشی) حساسیت آن برطرف نمی‌شود، عصب کشی (درمان ریشه) بکنیم.

چه طور با حساسیت بعد از ترمیم مدارا کنیم؟
یک سری از روش‌ها وجود دارد که شاید بتواند حساسیت بعد از ترمیم دندان شما را کمتر کند. در موارد پیش آمدن درد دندان در چند روز اول ترمیم، استفاده از داروی ضد درد کمک‌کننده است. خمیردندان‌های ضد حساسیت برای کاهش حساسیت این دندان‌ها مطرح‌شده‌اند اما معلوم نیست در موارد دندان‌های ترمیم‌شده تا چه اندازه موفق هستند.
تحریک کمتر بالطبع باعث می‌شود که حساسیت کمتری احساس کنیم. از مصرف خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها با دمای خیلی سرد و خیلی گرم خودداری کنید. خوراکی‌های خیلی سفت هم بر روی پرکردگی ممکن است حساسیت ایجاد کنند. در ‌‌نهایت اینکه اگر گذشت زمان، حساسیت دندان شما را برطرف نکرد، به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

منبع:دندانه

 

دکتر آرش خالقجو
متخصص آسیب‌شناسی دهان، فک و صورت
عضو هیئت رییسه انجمن آسیب‌شناسان دهان، فک و صورت ایران

سه رکن دانش دندانپزشک، مواد مصرفی و لابراتوار در کنار هم تعیین کننده کیفیت درمان بیماران هستند. هر چند که دو گزینه دوم و سوم مستقیما قابل گزینش توسط بیماران نیستند اما نهایتا دندانپزشک به عنوان راس مثلث به بیمار پاسخگو خواهد بود که قاعدتا این موضوع وظیفه دندانپزشک را در قبال انتخاب مواد و لابراتوار و نظارت دقیق بر آنان را سنگین‌تر می‌کند. وجود علم مواد در کوریکولوم آموزشی دانشجویان دوره عمومی دندانپزشکی و تربیت دکترای تخصصی در رشته مواد دندانی اهمیت تسلط در این حوزه را برای دندانپزشک مورد تائید قرار می‌دهد. آشنایی با مراحل کاری و درگیری مستقیم دانشجویان دوره عمومی و تخصصی دندانپزشکی در زمینه کارهای لابراتواری فاکتورهای لازم را برای کنترل کیفی بخشهای لابراتواری از درمانهای دندانپزشکی را مهیا می‌سازد. حال سوال اینست چقدر از عوامل شکست درمان دندانپزشکی از اختیار وی خارج و چه میزان با دخالت مستقیم وی قابل پیش بینی و پیشگیری است.

برای ورود موشکافانه‌تر و قابل لمس‌تر به این مبحث مثالهایی از شکستهای رایج دندانپزشکی را در زیر آورده، میزان نقش دندانپزشک را در آن بررسی می‌کنیم:

مثال اول، شکستهای پرکردگیهای کامپوزیتی:
میکرولیکیج منجر به پوسیدگی، حساسیت دندان در جویدن و نکروزهای پالپی از شایع‌ترین شکست‌ها در پرکردگیهای کامپوزیتی می‌باشند آنچه به صورت اجمال به عنوان دلایل مشکلات بالا ذکر می‌شوند شامل از بین رفتن داربست پروتئینی عاجی در زمان اچینگ و خشک کردن پس از آن، در نظر نگرفتن محتوای فیلر کامپوزیتی از لحاظ سایز و کمیت و تناسب آن با ترمیمهای دندانهای خلفی یا قدامی، ایراد در تکنیک قراردادن ماده در حفره و نهایتا نحوه تاباندن اشعه و جنس اشعه می‌باشند. کدامیک از عوامل فوق از اختیار دندانپزشک خارج است؟ قضاوت با شما

مثال دوم، پوسیدگی‌های راجعه در دندانهای زیر روکش و بریج و یا شکستهای ناشی از ایرادهای ساختاری در پرسلن و فریم:
میکرولیکیجهای منجر به پوسیدگی، پریدگیهای پرسلن و سوراخ شدن فریم و ایجاد بیماریهای پریودنتال از جمله شایع‌ترین مشکلات درمانهای پروتزی ثابت هستند که به طور خلاصه طرح درمان غلط، عدم دقت در تراش و قالبگیری و انتخاب ماده نامناسب قالبگیری، نگهداری غلط قالبهای گرفته شده تا رسیدن به لابراتوار، نشاندن روکش‌ها و بریجهای بدون تطابق بر روی دندان، ثبت غلط روابط اکلوزالی و چندین و چند ایراد تکنیکی اینچنینی دیگر از عوامل ایجاد کننده آن هستند. حال در کدامیک از عوامل فوق دندانپزشک بدون اختیار است؟ ایراد کار لابراتوار چه سهمی را در این شکست دارد؟ قضاوت با شما

مثال سوم، شکستهای استئواینتگریشن در ایمپلنتهای دندانی:
شکست در استئواینتگریشن به صورت اولیه یا پس از لود شدن ایمپلنت در راس شکستهای درمان ایمپلنت می‌باشند. عدم توجه به بحث بافت‌شناسی استخوان و ترمیم بافت نرم در بحث شکستهای اولیه و مباحث بیومکانیک در شکستهای ثانویه از دلایل اصلی این مشکلات می‌باشند. مرگ استئوبلاست‌ها (به عنوان عامل اصلی ایجاد استئواینتگریشن) ناشی از افزایش بیش از حد گرمای دریلینگ، عدم توجه به اپیتالیالیزاسیون ثانویه در روند ترمیم و طرح درمان غلط بخشهای اصلی از دلایل فوق می‌باشند. بنابراین عوامل خارج از اختیار دندانپزشک و ایرادات برند خاص ایمپلنت بکار رفته در درمان و مشکل کار لابراتوار کدام است؟ باز هم قضاوت با شما

مشکل کجاست و راه حل چیست؟
هیچکس نمی‌تواند منکر نقش مواد بی‌کیفیت و مشکل دار از یکسو و تکنسین و کادر غیرمجرب لابراتوارهای پروتزی از سوی دیگر در شکست درمانهای دندانپزشکی شود ولی کنترل کیفی مواد مصرفی توسط دندانپزشک و نظارت بر کار لابراتوار بسیار قابل حل‌تر از نقص دانش و سواد تئوریک دندانپزشک است. عدم توجه دانشجویان به دروس علوم پایه و بی‌توجهی اساتید به ذکر و تاکید فلسفه تدریس علوم پایه در دانشکده‌ها زیربنای این مشکلات می‌باشند. از سویی دیگر تغییرات اخیر در کوریکولوم آموزش دندانپزشکی و کمرنگ کردن نقش دروس علوم پایه چون بافت‌شناسی و جنین‌شناسی توسط وزارتخانه از عوامل تشدید کننده این مشکلات می‌باشند. بدیهی است که با جمع آوری اطلاعات از شکستهای رایج درمانهای دندانپزشکی توسط نهاد‌های نظارت بر درمان و انجمنهای تخصصی مربوطه و ارسال آن بصورت فیدبک به وزارتخانه و بخشهای آموزشی متبوع، می‌بایست تلاش در ایجاد تغییرات در نحوه آموزش دندانپزشکی و نهایتا تطابق درمانهای دندانپزشکی ایران با استانداردهای کشورهای پیشرفته صورت پذیرد تا نقش عوامل خارج کنترل در درمانهای دندانپزشکی از جمله مواد مصرفی را کمرنگ‌تر سازد.

منبع:دندانه

 

ظرافت‌های یک Restoration

گاه، سال‌ها با مواد و دستگاه‌ها کار می‌کنیم اما نکته‌های ریزی که می‌تواند در فرایند درمان تاثیر گذار باشند، از چشممان می‌افتند. آنچه در ادامه می‌خوانید ریز نکته‌های به ظاهر بدیهی است که ممکن است که احتمالا برخی از همکاران دندان‌پزشک تا امروز به آن‌ها توجه نکرده یا غافل مانده‌اند.

بخش اول این نوشتار را با عنوان چند نکته دندان‌پزشکی برای دندان‌پزشکان بخوانید

۱- این طور نیست که با اتمام تابش نور به کامپوزیت، واکنش‌های پلیمریزاسیون در آن قطع شود. این واکنش‌ها ادامه می‌یابند و طی ۲۴ ساعت به اوج خود می‌رسند. ۷۰% این پلمیزاسیون که با نام Dark Curing شناخته می‌شود، در ۱۵-۱۰ دقیقه اول رخ می‌دهد. لذا توصیه شده است که Finishing کامپوزیت به بعد از این زمان موکول شود.

۲- کامپوزیت کیور شده تحت تابش نور آبی، ظاهری اپک‌تر پیدا می‌کند. می‌توان برای تشخیص حد و مرز ترمیم‌های کامپوزیتی که تطابق رنگ خوبی با دندان دارند از این نکته بهره برد.

۳- هر چه خشونت سطحی کامپوزیت بیشتر باشد، انعکاس نور از سطح بیشتر است و در نتیجه ترمیم روشن‌تر دیده می‌شود. یعنی اگر دو ترمیم کامپوزیتی با شرایط یکسان داشته باشیم، ترمیمی که پالیش بهتری دارد نسبت به ترمیم دیگر روشنی کمتری دارد (تیره‌تر است). یکی از علل تیره‌تر بودن ترمیم نهایی نسبت به Mock Up اولیه با‌‌‌ همان کامپوزیت همین مسأله است.

۴- درست است که کامپوزیت‌های میکروفیلد نسبت به کامپوزیت هیبرید به دلیل پالیش بهتر، رنگ پذیری کمتری دارند ولی این کامپوزیت‌ها به دلیل محتوای رزینی ثبات رنگ ذاتی کمتری دارند.

۵- وقتی می‌گوییم یک کامپوزیت، هیبرید است یعنی اینکه سایز ذرات فیلر موجود در آن حداقل از دو گروه متفاوت است. به طور معمول این کامپوزیت‌ها به صورت دو یا سه قسمتی نام گذاری می‌شوند. در نام گذاری دو قسمتی نام ذرات غالب در ابتدا می‌آید و بعد از آن واژه هیبرید؛ مثل میکرو هیبرید. در نام گذاری سه قسمتی نام ذرات غالب در ابتدا می‌آید و بعد از آن ذراتی که بخش کمتری را تشکیل می‌دهند و سپس واژه هیبرید؛ مثل میکرونانو هیبرید. با این حساب بیان هیبرید بودن کامپوزیت بدون نوع آن کافی نیست.

۶- دانستن سایز ذرات برای نام گذاری کامپوزیت‌های هیبرید ضروری است.
ذرات نانو: یک هزارم تا یک صدم میکرون، ذرات میکرو: یک صدم تا یک دهم میکرون
ذرات می‌نی: یک دهم تا یک میکرون ذرات می‌دی؛ یک میکرون تا ده میکرون
ذرات مگا: بزرگ‌تر از صد میکرون

۷- مفهوم ضخامت مجاز برای هر لایه کامپوزیت متفاوت است از مفهوم عمق کیور Depth of Cure عمق کیور کامپوزیت شاخصی است که نشان می‌دهد تحت تابش نور چه ضخامتی از کامپوزیت از حالت کیور نشده خارج می‌شود. در یک روش بررسی یک تیوب پلاستیکی روی شیشه قرار می‌گیرد، درون تیوب با کامپوزیت پر می‌شود. از قسمت فوقانی نور تابانده می‌شود. سپس تیوب خارج و قسمت کیور نشده استوانه کامپوزیتی با تیغ بریده می‌شود. نصف طول باقی مانده بیانگر عمق کیور کامپوزیت مصرفیتان بیندازید ممکن است عمق کیور ۸ میلیمتری آن را ببینید ولی با این حال ضخامت هر لایه کامپوزیت نباید بیشتر از ۲ میلیم‌تر باشد.

۸- Configuration Factor (C Factor) در تعریف صحیح خود، عبارتست از نسبت بین مساحت سطوح باند نشده. توجه داشته باشید که تعداد سطوح اهمیتی ندارند بلکه مساحت مهم است.

۹- اگر ضخامت باندینگ بیشتر از ۴۰ میکرون شود در رادیوگرافی مشهود خواهد بود، پس اگر یک ترمیم کامپوزیتی انجام دادید و از آن رادیوگرافی تهیه کردید، وجود این رادیولوسنسی در مرز بین دندان و کامپوزیت شما را نگران نکند!

۱۰- شدت نور در مرکز Light guideدر مرکز رادیوم‌تر قرار نگیرد، شدت نور کمتر از آنچه هست خوانده می‌شود، به علاوه لازم است که قطر light guide یکسان باشد تا عدد قرائت شده صحیح باشد.

۱۱- در اکثر باندینگ‌ها اعمال یک لایه باندینگ کافی نیست و به طور معمول دو لایه توصیه می‌شود. پس همین حالا یک نگاه به بروشور باندینگ مورد استفاده‌تان بکنید.

۱۲- اچ کردن انرژی سطحی مینا را افزایش می‌دهد ولی انرژی سطحی عاج را کم می‌کند.

۱۳- کراوان‌های سلولزی که دارای اشکال آناتومیک دندان‌ها هستند، نقش ماتریس را ایفا می‌کنند و در ‌‌‌نهایت از دهان خارج می‌شوند؛ نباید به این نوع ماتریس‌ها روکش موقتی گفته شود.

۱۴- کلیه پست‌ها، اعم از پیش ساخته و اختصاصی را باید با سمان در کانال قرار داد. به کار نبردن سمان در پست‌های پیش ساخته با طرح پیچ شونده (screw) نادرست است.

۱۵- Laminate Veneer در لغت به معنای ورقه پوشاننده است. در استفاده از این واژه باید نوع آن را نیز مشخص کنیم مثلاً: Porcelain Laminate Veneer یا Composite Laminate Veneer

۱۶- Laminate Veneer منحصر به دندان‌های قدامی نیست و بسته به شرایط می‌توان آن را برای پرمولر‌ها و حتی مولر‌ها به کار برد.

۱۷- آگاه بودن از نوع آمالگام روی مراحل کار به خصوص مرحله Condensation و زمان شروع پرداخت و تراش آن مؤثر است. مثلاً اگر آمالگام Spherical باشد، استفاده از کندانسرهای کوتاه اشتباه است چون به علت لغزیدن در آمالگام، توانایی کندانس مناسب را ندارد. همچنین اگر بدانیم آمالگام Fast Set اس، ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بعد از کار می‌توان آن را تراش داد.

۱۸- وسیله کندانس کردن آمالگام Condenser است نه Condensor

۱۹- بهتر است رابردم را در یخچال نگهداری کرد؛ گرما باعث کاهش طول عمر رابردم می‌شود.

۲۰- برای ایزولاسیون بهتر، فریم‌های پلاستیکی رابردم که دارای لبه‌های دندانه دندانه هستند زیر رابردم قرار می‌گیرند، یعنی فریم از روبرو دیده نمی‌شود.

۲۱- اینکه در پایان ترمیم از بیمار می‌خواهیم دهان خود را ببندد، بررسی اکلوژن در حداکثر تماس است. ضروری است اکلوژن طرفی بخصوص در ترمیم‌های وسیع نیز بررسی شود. به علاوه بررسی اولیه اکلوژن قبل از هر گونه مداخله درمانی لازم است.

۲۲- بهتر است برای بیان ماده مورد استفاده در کارهای درمانی، بجای گفتن اسم کارخانه سازنده اسم علمی مواد را ذکر کنیم. مثلاً به جای اینکه بگوییم این روکش را با GC سمان کرده‌ام، بگوییم از سمان گلاس یونومر (کارخانه GC) استفاده کرده‌ام.

۲۳- بعضی سوالات هستند که به هیچ وجه پاسخ روشن و شفافی ندارند: «بهترین کامپوزیت چه مارکی است؟»، «بهترین باندینگ چه مارکی است؟» و… اگر بنا دارید این سؤال را از کسی بپرسید، بهتر است آن را تعدیل کنید: «به نظر شما، بهترین کامپوزیت چه مارکی است؟»

منبع:دندانه

 

امان از دست کامپوزیت!

– امان از دست کامپوزیت؛ کامپوزیت یعنی حساسیت، به نظر من مزخرف تراز کامپوزیت دردندان‌پزشکی چیزی نیست؛ کامپوزیت کن چند وقت بعد بفرست برای درمان ریشه؛ کامپوزیت یعنی نکروز و….

این‌ها بیاناتی است که طیف وسیعی ازهمکاران دندان‌پزشک درباره ماده ترمیمی کامپوزیت، به صورت گلایه و کنایه ابراز می‌کنند. شاید اگر یک رفراندوم در جامعه دندان‌پزشکی انجام شود، مبنی بر اینکه کامپوزیت آری یا خیر؟ اکثریت مطلق آرا، آری نگویند؛ هرچند کامپوزیت به عنوان یک ماده ترمیمی ایرادات خاص خود را دارد ولی به نظر می‌رسد مورد بی‌مهری مضاعف قرار گرفته باشد. لازم است جور دیگری به کامپوزیت نگاه کنیم.

متخصصان ترمیمی عمدتا بر این باورند که اشکالات مطرح درباره ترمیم‌های کامپوزیتی بیشتر ناشی از رعایت نکردن اصول علمی و تکنیکی آن است.
سه حیطه بروز مشکل در ترمیم‌های کامپوزیت عبارتند از انتخاب مورد نامناسب، ایزولاسیون نادرست و رعایت نکردن صحیح مراحل کار (اچ-باند-کیور و..).

اینک به صورت موردی و نمونه‌ای به این سه حیطه می‌پردازیم.

– در دهان بیمار سیلابی از بزاق جریان دارد. بیمار زبانی پر تحرک و البته بزرگ دارد. ایزولاسیون ممکن نیست. چطور می‌شود ترمیم کامپوزیت کرد و با آن دچار مشکل نشد.

– در مجاورت لثه، دندان دچار پوسیدگی است. ضمن تراش، لثه تراماتیزه می‌شود. خونریزی را نمی‌شود کنترل کرد. انجام ترمیم کامپوزیت در این وضعیت یعنی نکروز چند ماه بعد!

– لبه ژنژیوال حفره بسیار عمیق است. به زحمت بشود نوار ماتریس را بست. اصرار بیمار ودندان‌پزشک بر انجام ترمیم همرنگ دندان جزعود پوسیدگی و نکروز نتیجه‌ای ندارد.

– قسمت وسیعی از تاج دندان تخریب شده و لود‌های اکلوزالی سنگینی در راه هستند. انجام ترمیم کامپوزیت یعنی دباند شدن جزیی یا کلی ترمیم و این یعنی حساسیت و تحریک پالپ و…

– دندان‌پزشک و دستیار او هیچ توجهی به اعداد و ارقام نوشته شده روی سرنگ کامپوزیت و بطری باندینگ خود ندارند. و این واژه‌ها را Exp۲۰۱۰/۰۱/۱۲ نادیده می‌گیرند. انصافا چه انتظاری از کامپوزیت می‌شود داشت؟

– دستیار محترم نیم ساعت قبل از اینکه دندان‌پزشک درخواست باندینگ کند دو سه قطره باندینگ در سینی وسایل می‌ریزد و دندان‌پزشک هم با تشکر از اقدام داوطلبانه و پیش دستانه دستیار آن را به کار می‌گیرد. در این حالت که تمام حلال باندینگ به ذرات بخار تبدیل می‌شود باند شدن ترمیم به دندان نامناسب است. مقصر کیست: کامپوزیت، دستیار یا دندان‌پزشک؟

– وقتی که از باندینگ مخصوص مینا که کاربرد‌های خاص خود را دارد برای ترمیم‌های معمولی که شامل نسوج عاجی هم می‌گردد، استفاده می‌شود آیا ترمیم کامپوزیت می‌تواند مانع حساسیت بعد از کار شود. آیا ریزنشت بعید است؟

– در اکثر باندینگ‌ها اعمال یک لایه باندینگ کافی نیست و به طورمعمول کاربرد دولایه توصیه می‌شود. کیور کردن فوری باندینگ، بلافاصله پس ازاعمال آن نیز یک اقدام نادرست است. باید به باندینگ فرصت نفوذ داده شود. مدت زمان توصیه شده توسط بیشتر سازنده‌ها، ده ثانیه است. وقتی که دستورالعمل سازنده ماده رعایت نمی‌شود نباید به ماده خرده گرفت. باید به نافرمانی دندان‌پزشک از دستورسازنده خرده گرفت.

– موقع هوا گرفتن روی باندینگ باید مواظب بود از پوار، آب خارج نشود. خیس شدن لایه باندینگ مساوی است با عدم باند مناسب و در نتیجه مشکلات کامپوزیت. پوار را درست بگیریم تا کامپوزیت را دشنام ندهیم.

– جلسه قبل برای تزریق اسید اچ سوزنی روی سرنگ اسید بسته و استفاده شد. دستیار عزیز آن را دور نینداخت. در جلسه بعد، دندان‌پزشک برای تزریق کامپوزیت فلو، درخواست سوزن می‌کند. ‌‌‌ همان سوزن روی سرنگ کامپوزیت بسته می‌شود بدون اینکه کسی خبر دار شود. یک لایه اسید به همراه کامپوزیت در حفره ترمیمی قرار می‌گیرد. واقعا چه انتظاری از کامپوزیت می‌شود داشت؟

– همراه برخی سمان‌های رزینی مثل پاناویا و نیز بعضی از فیشور سیلانت‌ها ژل‌هایی به عنوان اکسی گارد عرضه می‌شود که ترکیبات گلیسرینه هستند و نقش آن‌ها ممانعت از اثر منفی اکسیژن هوا بر کیور شدن لایه‌های سطحی رزین است. وقتی دندان‌پزشک نادانسته به جای اسید اچ از ژل اکسی گارد که‌‌‌ همان رنگ و قیافه را دارد استفاده کند چه اچی، چه باندی!؟

– یک حفره ترمیمی وسیع را در نظر بگیرید که اگر بنا بود با آمالگام ترمیم شود چند واحد آمالگام لازم می‌بود. اگر برای ترمیم این حفره کلا یک بار کامپوزیت گذاشته شود و ترمیم به صورت توده‌ای انجام شود واژه‌های ریزنشت، حساسیت و نکروز خیلی پر کاربرد خواهند بود.

– وقتی که حفره به این وسعت به تمامی با کامپوزیت سیال پر می‌شود آیا مقصر ماده ترمیمی است یا عمل‌کننده؟ مگر انقباضات پلیمریزاسیون این کامپوزیت‌ها چند برابر کامپوزیت‌های معمولی نیست؟ پس درد و حساسیت و پوسیدگی راجعه و.. پیشکش این نوع درمان به بیمار است.

– کامپوزیت درون حفره ترمیم به خوبی پک نمی‌شود. مدخل حفره به ظاهر با کامپوزیت پر شده در حالی که در مجاورت دیواره‌های داخلی گپ‌های وسیع شکل گرفته است. لایه گذاری نامناسب باعث نکروز است یا خود کامپوزیت؟

– یک دستگاه لایت داریم که تا حالا اصلا شدت تابشی آن را اندازه‌گیری نکرده‌ایم. اگر شدت دستگاه کمتر از حداقل‌های لازم (۳۰۰ میلی وات بر سانتی مترمربع) باشد، به ظاهر کامپوزیت کیور می‌شود ولی درصد بالایی از مونومر‌ها به صورت کیور نشده در حفره باقی می‌مانند. مونومر باقی مانده یعنی تحریک پالپ یعنی حساسیت یعنی لعنت به کامپوزیت!!

– سر دندان‌پزشک شلوغ است و وقت و حوصله اعمال لایت کافی را ندارد. کیور مناسب رخ نمی‌دهد. مونومر‌های باقی مانده می‌مانند و قلقلک دادن پالپ. تقصیر چه کسی است، کامپوزیت یا دندان‌پزشک؟

– حفره ترمیم عمیق است. سرخی پالپ هویداست. اگر لاینر و بیس مناسب گذاشته نشود، کدام ماده ترمیمی هست که منجر به بروز حساسیت نشود؟

– دستیار محترم یک گلاس یونومر آب زیپو به عنوان بیس تحویل دندان‌پزشک می‌دهد. اینکه خود این ماده رقیق باعث بروز حساسیت می‌شود تقصیر کامپوزیت نیست.

– همانند سایر مواد ترمیمی از جمله آمالگام و گلاس یونومر علیرغم رعایت اصول کاربردی صحیح، ترمیم‌های کامپوزیت نیز می‌توانند منجر به آزردگی بیمار بعد از ترمیم شوند؛ با این حال به نظر می‌رسد که بخش اعظم مصائب کامپوزیت قابل پیشگیری باشند.

به نظر شما کامپوزیت آری یا خیر؟

منبع:دندانه

 

کامپوزیتانه و آمالگامانه!

دکتر محمد باقری/ متخصص دندانپزشکی ترمیمی

عکسی که می‌بینید سلفی «شینزو آبه» و «دونالد ترامپ» در زمین گلف در توکیو است. بگذارید از روی این قاب لبخند تفاوت فرهنگ و منش ژاپنی و آمریکایی را برایتان بگویم. نخست وزیر ژاپن حتما دندانپزشکانی حرفه‌ای و در رده دندانپزشکان رییس‌جمهور آمریکا در اختیار دارد؛ حتما تکنولوژی و مواد لازمش را اگر بیشتر نداشته باشد، کم‌تر ندارد. پس چه چیز باعث شده که این دو لبخند در یک قاب تا این حد متفاوت باشند؟ چرا دندان‌های رییس‌جمهور آمریکا تا این حد یک‌دست و منظم و هم‌رنگ است و دندان‌های نخست‌وزیر ژاپن این‌گونه نامنظم و غیر هم‌رنگ؟
احتمالا نخست‌وزیر ژاپن احتمالا از آن دست بیمارانی‌ست که می‌گوید: آقای دکتر! از هر روشی که سلامت دندانم را حفظ می‌کند استفاده کنید؛ رنگ و ظاهرش در اولویت بعدی ست. اما رییس‌جمهور آمریکا از آن دسته از بیمارانی‌ست که می‌گویند: آقای دکتر! فقط سفید باشد، هر چی می‌خواد باشه! اصلا تمامش رو بکشید، ایمپلنت بگذارید؛ سفید و یک دست.

رییس‌جمهور آمریکا احتمالا اهل لامینیت سرامیکی‌ست و نخست‌وزیر ژاپن طرفدار کلاس دو آمالگام . هر چه این ژاپنی نجیب و آرام و سر به زیر و منطق‌گراست، طرف آمریکایی اش نآرام و هیجان زده و احساسی. به عبارتی هر چه ژاپن «آمالگامانه» رفتار می‌کند، آمریکا «کامپوزیتانه».

منبع:دندانه

 

مجموعه‌ای از نکات بدیهی در مراحل درمان‌های دندان‌پزشکی که دندان‌پزشکان گاهی نادیده می‌گیرند

در مراحل انجام یک ترمیم برروی دندان، نکات ساده‌ای وجود دارد که شاید ذکر آن‌ها به نظر، بیان یکسری مسایل پیش پا افتاده باشد؛ ولی عدم توجه به این نکته‌ها وغفلت خواسته یا ناخواسته از آن‌ها روی نتیجه کار اثرات ناخوشایندی خواهد گذاشت. در این نوشتار به برخی از این گونه مسایل پرداخته‌ایم.

۱-بزرگ‌ترین اشتباه در به کارگرفتن یک ماده یا یک وسیله، عدم مطالعه بروشور آن‌ها وتکیه براندوخته‌های ذهنی و تجربیات شخصی دندان‌پزشک از کار با مواد و وسایل مشابه است. علاوه بر نحوه صحیح استفاده و نگهداری از ماده، حجم بالایی از اطلاعات مفید را می‌توان در بروشور‌ها پیدا کرد.

۲-عدم توجه به زمان انقضا مواد مصرفی و به کارگیری آن‌ها تا آخرین قطره خونشان! یکی دیگر از غفلت‌های موثر ومخرب است. همه مواد ترمیمی دارای تاریخ انقضای مشخصی هستند.

۳-وقتی دندان‌پزشک نمی‌داند که شدت نور دستگاه لایت کیور مورد استفاده‌اش چقدر است، نباید از ترمیم‌هایی که انجام می‌دهد خیلی مطمئن باشد. کنترل شدت نور دستگاه کیور اقدامی است که هر هفته باید انجام شود. پس برای تهیه رادیوم‌تر (لایت م‌تر) نباید کوتاهی کرد.

۴-از قدرت تابشی نور یونیت غفلت نکنید. بسیار پیش می‌آید که دندان‌پزشک، اعمال باندینگ یا انتقال کامپوزیت به حفره ترمیمی را در زیر تابش مستقیم نور یونیت انجام می‌دهد. در ترمیم‌های قدامی، بخصوص ونیر مستقیم کامپوزیتی، تا جای ممکن باید از تابش غیرمستقیم چراغ استفاده کرد و چراغ را از ناحیه کار دور کرد. بسته به اینکه چراغ یونیت از چه نوعی است، شدت تابش متفاوتی دارد. باید توجه داشت در موادی مانند باندینگ، سیلانت و کامپوزیت فلو که عمق کیور بالایی دارند شدت‌های کم نور نیز می‌توانند منجر به کیور ناخواسته وایجاد اختلال در کار شوند.

۵-از دفع شدن اچانت، که برای اچ کردن نسوج دندانی استفاده می‌کنید مطمئن شوید. باقی ماندن اسید روی دندان‌های غیرهدف باعث دمینرالیزاسون ناخواسته و افزایش استعداد به پوسیدگی در آن‌ها می‌شود. این وضعیت ممکن است حتی تا سه ماه بعد یرطرف نشود. به علاوه در برخی بیماران امکان بروز سوختگی شیمیایی مخاط دهان نیز وجود دارد.

۶-نگهداری اسید با سوزن تزریق در سر آن، باعث خشک شدن اسید در مجاورت هوا و کلاگ شدن آن در سرنگ می‌شود. در این صورت علاوه بر اینکه دندان‌پزشک مجبور می‌شود فشار زیادی برای خارج شدن اسید اعمال کند احتمال شلیک شدن ناگهانی اسید به سروصورت بیمار نیز پیش می‌آید. باید بعد از هربار استفاده از اسید، سوزن تزریق را برداشت ودرپوش اولیه اسید را برروی آن بست.

۷-باز ماندن در باندینگ، اقدامی نادرست است. حلال موجود در باندینگ در معرض هوا (علی الخصوص زیر نسیم خنک کولر و پنکه) تبخیر می‌شود. این امر، باعث کاهش سیلان و کاهش نفوذ رزین به سطوح اچ شده می‌شود. در باندینگ را در دقیقه نود و درست بعد از شستن اسید اچ باز کنید و بلافاصله ببندید.

۸-کامپوزیت ماده‌ای است با خواص ویسکوالاستیک؛ یعنی تحت لود ثابت دچار تغییر ابعادی می‌شود و تحت کشش ثابت، استرس وارده را ریلیف می‌کند. این‌‌ همان اتفاقی است که در سرنگ‌های کامپوزیت رخ می‌دهد. وقتی پیچ سرنگ را می‌چرخانیم، یا ماده را تزریق می‌کنیم، چنانچه پیستون را عقب نکشیم و آن را کناربگذاریم، ماده درون آن به بیرون نشت می‌کند و احیانا هدر می‌رود. بخصوص در کامپوزیت‌های فلو و فیشورسیلانت‌ها به این نکته توجه داشته باشید.

۹- نگهداری اکثر مواددندانی در دمای یخچال، طول عمر آن‌ها را بیشتر می‌کند؛ ولی باید توجه داشت که به کاربردن مواد سردشده، بدون اینکه دمایشان به دمای اتاق برسد، به طورکلی روی نتیجه کار اثر منفی می‌گذارد. مثلا در مورد سیلانت‌ها، باندینگ‌ها وسمان‌های رزینی، ویسکوزیتی بالا مانع نفوذ مناسب آن‌ها در ساختار نسوج می‌شود.

۱۰-هم جوار بودن مواد رزینی با اژنل، یک همجواری نامیمون است. محل نگهداری این‌ها باید از هم دور باشد.

۱۱-باقی گذاشتن سوزن‌های شفاف در سر کامپوزیت فلو، فیشورسیلانت یا سمان‌های رزینی لایت کیور باعث عبور نورهای پیرامونی و کیورشدن ماده درون سوزن تزریق می‌شود. هدررفتن ماده پیامد این اشتباه است. باید از سوزن‌های تیره که مانع عبور نور هستند استفاده کرد و یا بعد از هر بار استفاده در اصلی این سرنگ‌ها را به کار برد.

۱۲-کارخانه سازنده معمولا تعداد کافی سوزن برای تزریق موادی مانند اسید اچ، کامپوزیت فلو، فیشورسیلانت و… در بسته بندی مربوطه قرار می‌دهد. عدم تعویض سوزن تزریق مواد برای هر بیمار یک خطای کنترل عفونتی است.۱۳-همکاران دندان‌پزشک در ضد عفونی کردن وسایل و مواد حساسیت بالایی دارند ولی یکی از مواردی که بخش بزرگی از همکاران ازآن غفلت می‌کنند، ضد عفونی کردن بدنه سرنگ‌های کامپوزیتی و باندینگ‌ها می‌باشد. تعویض دستکش در مرحله قبل از کاربرد این مواد به کاهش میزان آلودگی کمک می‌کند.

۱۴-باز ماندن در دایکال باعث خشک شدن آن درمجاورت هوا می‌شود که این مساله باعث ایجاد ناخالصی در ترکیب همخورده می‌شود وبه علاوه کاهش چسبندگی دایکال به عاج را به دنبال دارد.

۱۵-به طور معمول هندپیس‌های تراش با دورکم، که به نام آنگل می‌شناسیم، دارای دو مسیر چرخشی ساعت گرد وپادساعت گرد هستند. در بدنه این وسایل پیچی وجود دارد که مسیر چرخش را تنظیم می‌کند. توجه داشتن به مسیرچرخش آنگل بسیار مهم است. چرخش معکوس، باعث ناکارآمدی لنتولواسپیرال، کاهش کارایی فرزهای تراش وطولانی شدن زمان کاربا فرز می‌شود. از کاربردهای مسیرمعکوس خارج کردن پست و پین و پرداخت ترمیم است.

۱۶-در برخی از هندپیس‌های تراش با سرعت بالا خروج آب خنک کننده، چند ثانیه‌ای بعد از فشاردادن پدال رخ می‌دهد. چک نکردن خروج آب و تراش خشک، عواقب خوشایندی نخواهد داشت! دراین موارد چند لحظه‌ای توربین را بدون تماس با دندان به کاربیندازید، بعد از اینکه خنک کننده خارج شد تراش را به پیش ببرید.

۱۷-در برداشت پوسیدگی و تراش دندان، استفاده از فرزهای پرداخت بجای فرزهای تراش، باعث استهلاک سریع فرز، طولانی شدن کار وافزایش ناراحتی بیمار می‌شود. حواستان باشد از فرز مناسب استفاده کنید. معمولا سازنده‌ها انواع فرزهای تراش وپرداختشان را با نوارهای رنگی مشخص می‌کنند.

۱۸-استفاده از فرزهای الماسی که قسمت‌هایی از بخش برنده آن‌ها ریخته است، باعث تماس محور تشکیل دهنده فرز با ترمیم انجام شده می‌شود. جنس این قسمت ازجنس بخش الماسی متفاوت است و تماس آن با کامپوزیت باعث ایجاد خطوط سیاه روی آن می‌شود. فرزی که به این وضعیت درآمده را با سخاوت تمام!! دور بیندازید.

۱۹-به طور معمول برای پرداخت ترمیم کامپوزیت و پس ازتراش اضافات با فرزهای خشن، فرزهایی به کار می‌رود که معمولا نوار زرد رنگ دارند. باید توجه داشت که این فرز‌ها آخرین مرحله پرداخت کامپوزیت نیستند. خشونت برجای مانده از این فرز‌ها در حد ۳۰ میکرون است که باعث جذب سریع رنگدانه‌ها و ظاهر نه چندان ایده آل سطح دندان می‌شود. استفاده از فرزهای پرداخت پره‌ای و رابرپالیشر‌ها، بعد از فرزهای الماسی ظریف، باید مدنظرباشد.

۲۰-قرار دادن سمان درون کانال با لنتولویی که چندلحظه قبل از آن، سیلر را منتقل کرده است. استفاده از لنتولوی آغشته به سیلر، آلوده شدن سمان به سیلرو اخلال در کارآیی سمان رادرپی دارد.

۲۱-انتقال کامپوزیت و گلاس یونومر به حفره ترمیمی با استفاده از اسپاتول‌هایی که بقایای سمان و سیلر برروی آن‌ها هست، همواره توام است با ریسک کنده شدن بقایای چسبیده به اسپاتول وایجاد نقاط ضعف در آن. باید از اسپاتول پاک استفاده کرد.

۲۲-در استفاده از نوار پرداخت برای سطوح پرگزیمالی، توجه داشته باشید که نوار را از قسمت مرکزی آنکه غیرساینده است، وارد فضای بین دندان‌ها کنید. عبور دادن نوار از قسمت ساینده آن حذف تماس دندانی و برباد رفتن زحمات دندان‌پزشک را به دنبال دارد.

۲۳-بیان طول کانال دندان بدون مشخص کردن نقطه رفرنس، که طول از آنجا محاسبه می‌شود، یک اشتباه کاری است. خالی کردن کمتر ازحد، یا بیشتر از حد کانال برای تهیه پست از عواقب این اشتباه است.

۲۴-بسیاری از دندان‌پزشکان بدون توجه به توصیه‌های سازنده، همواره آمالگاماتور را در یک وضعیت خاص مورد استفاده قرار می‌دهند. عدم تنظیم زمان و سرعت چرخش آمالگاماتور طبق دستور باعث ایجاد مشکلاتی در ساختار و خواص کاربردی آمالگام همخورده می‌شود و سردرگمی دنداپزشک را به دنبال دارد. دستگاه را باید براساس مدت زمان و سرعت پیشنهادی سازنده تنظیم کرد.

۲۵-رد و بدل وسایل و مواد از بالای سر بیمار همراه با ریسک بالاست. سقوط وسایل برنده و یا پاشیده شدن مواد خطرناک به سر و صورت بیمار مخاطره آمیز است. منطقه تبادل وسایل (exchange zone) بین دندان‌پزشک و دستیار، باید بالای سینه بیمار باشد

۲۶-یکی از غفلت‌هایی که هر از‌گاه دامن هردندان‌پزشکی را می‌گیرد، جاگذاشتن وج و نخ زیر لثه در دهان بیمار و مرخص کردن بیمار است. جالب اینکه در بعضی بیماران این سوتی در جلسه بعد کشف می‌شود!

منبع:دندانه

 

در مورد ترمیم‌های آمالگام مراجعین دندانپزشکی همیشه نگرانی‌های زیادی دارند. مهم‌ترین نگرانی از شنیدن اسم جیوه در ترکیبات این مواد ناشی می‌شود. همهٔ ما در مورد خواص سمی جیوه چیزهایی شنیده‌ایم بنابراین طبیعی است که نگران باشیم در ماده‌ای داخل دهانمان جیوه به کار رفته باشد؛ اما به راستی جیوهٔ به کار رفته در این ماده که برای پرکردن دندان معمول است، چه قدر می‌تواند سلامتی ما را تهدید کند؟ آیا باید به دندانپزشک خود بگوییم که از کاربرد آمالگام در دندان‌های ما خودداری کند؟

ترمیم آمالگام چیست؟
در کشور ما ترمیم آمالگام به نام پرکردگی‌های غیرهمرنگ یا سیاه شناخته شده است و در دنیا بیماران آن را به نام پرکردگی نقره (silver fillings) می‌شناسند. در ترکیب این ماده علاوه بر جیوه، آلیاژهای نقره، قلع و مس و برخی آلیاژهای دیگر احتمالی مانند زینک در درصدهای متفاوت استفاده می‌شود. ترمیم‌های آمالگام بیش از ۱۵۰ سال است که در دهان صدها میلیون نفر استفاده شده‌اند و بنابراین همهٔ عوارض و مشکلات احتمالی ایجاد شده توسط آن‌ها در این مدت طولانی قابل بررسی بوده است!

آیا ترمیم آمالگام برای سلامتی مضر است؟
بخار جیوه برای سلامتی مضر است. بخار جیوه در کلیه‌ها و مغز می‌تواند عوارضی ایجاد کند؛ اما بیماران در معرض این بخارهای جیوه به طوری که اثر کلینیکی داشته باشد نیستند. مطالعات طولانی‌مدت زیادی نشان داده‌اند که جیوه پرکردگی برای بیماران خطری ندارد. به طوری که موسسه غذا و داروی امریکا (FDA) که ارگان بسیار سختگیری در این زمینه‌هاست، استفاده از آمالگام در افراد بالای شش سال را بلامانع دانسته است. در افراد زیر شش سال شواهدی از خطر ترمیم‌های فلزی حاوی جیوه برای سیستم عصبی وجود ندارد ولی از آنجا که شواهد بی‌خطر بودن هم کافی نیست، استفاده از ترمیم آمالگام در کودکان زیر شش سال منع شده است.

جیوه آمالگام و جیوهٔ غذاهای دریایی
خطر جیوهٔ آمالگام از خطر جیوهٔ بسیاری از غذاهای دریایی کمتر است! البته نوع جیوهٔ این پرکردگی (elemental) متفاوت از جیوهٔ غذاهای دریایی (نوع متیل مرکوری) است. ولی مصرف دو وعده غذای دریایی در هفته جیوهٔ بیشتری نسبت به یک ترمیم با این ماده وارد بدن می‌کند که البته هر دو مورد خطری برای سلامتی ندارند.

آیا ترمیم‌های آمالگام را باید عوض کنیم؟
برخی از افراد و حتی دندانپزشکان بیماران را تشویق به تعویض ترمیم‌های فلزی می‌کنند. ولی حقیقت این است که نیازی به این کار وجود ندارد. از قضا خارج کردن ترمیم به ایجاد بخار جیوه بیشتری منجر می‌شود و باعث می‌شود و زیان بیشتری دارد. FDI هم بیماران را از تعویض این ترمیم ها دندان‌های سالمی که ترمیم آن‌ها مشکلی ندارد منع کرده است.

آمالگام در خارج از ایران در چه کشورهایی استفاده می‌شود؟
آمالگام ترمیمی است که ازنظر اقتصادی برای بیماران به صرفه‌تر از ترمیم‌های رزینی کامپوزیتی همرنگ است. گاهی ممکن است این شبهه پیش بیاید که در خارج از ایران از این ماده استفاده نمی‌شود (بیمارانی که از اروپا می‌آیند به این شبهه دامن می‌زنند) درحالی که واقعیت غیر از این است. در بیشتر کشورهای دنیا آمالگام در مقیاس وسیع برای بیماران استفاده می‌شود. کشور امریکا که محل تولد علم دندان‌پزشکی معاصر است پیشگام تداوم استفاده از این ماده با ترکیب جیوه برای بیماران است.ADA(انجمن دندان‌پزشکان امریکا) و FDI هم استفاده از این ماده را تائید کرده‌اند.

در استرالیا، بریتانیا، فرانسه و … هم سازمان‌های متولی رسمی، استفاده از آمالگام را بلامانع دانسته‌اند؛ اما در کشورهای اسکاندیناوی مانند سوئد و نروژ استفاده از این ماده معمول نیست که یک دلیل عمده دارد. چرا که در این کشورها قانونی وجود دارد که استفاده از فرآورده‌های حاوی جیوه را ممنوع می‌کند. این قانون مختص آمالگام نیست و باطری‌های جیوه، دماسنج‌ها و فشارسنج‌ها و … را هم دربرمی‌گیرد. در این کشورها هم به طور موردی در کلینیک‌ها استفاده ازاین ماده منع قانونی ندارد ولی با توجه به خطرات محیط زیستی دفع ضایعات حاوی جیوه ، استفاده از این نوع ترمیم در اسکاندیناوی و اروپا نسبت به قبل بسیار کمتر شده است.

شرکت‌های بیمه هم در سال‌های اخیر، ترمیم‌های آمالگام را در برخی کشورها تحت پوشش قرار نمی‌دهند که این تصمیم البته دلایل اقتصادی دارد تا علمی. از این رو استفاده از این ماده ترمیمی در برخی کشورها محدود شده است.

دندان‌پزشکان بیولوژیک چه می‌گویند؟
شاخهٔ من درآوردی از دندان‌پزشکی به نام دندانپزشکی بیولوژیک یا هولیستیک ادعا کرده است که بسیاری از بیماری‌ها به خاطر این ترمیم‌ها ایجاد شده‌اند! منشأ بیماری‌هایی مانند اوتیسم، آلزایمر، افسردگی، آنمی، آلرژی، آلزایمر و …به آمالگام نسبت داده شده است. البته انجمن آلزایمر امریکا، انجمن دندانپزشکان امریکا، سازمان دارو و غذای امریکا و ده‌ها سازمان رسمی، مجمع علمی و ژورنال‌های معتبر دنیا تمام این ادعاها را از اساس نادرست دانسته‌اند و هیچ گونه ارتباطی را بین این بیماری‌ها و نوع ترمیم وارد ندانسته‌اند؛ اما دندان‌پزشکان بیولوژیک با استفاده از قدرت رسانه‌ای و طبابت مبتنی بر ارعاب سعی در ترساندن مردم کرده‌اند.

آمالگام یا کامپوزیت، کدام یک بهتر است؟
ترمیم‌های رزینی جدید که به کامپوزیت معروف هستند امروزه با استفاده از تکنولوژی نانو به کیفیت استحکامی و زیبایی بالایی رسیده‌اند؛ بنابراین امروزه ترمیم‌های کامپوزیت اگر اصولی استفاده شوند ازنظر استحکام با آمالگام فرقی ندارند. ولی با توجه به حساسیت تکنیکی هنوز هم در همه‌جا نمی‌توان از کامپوزیت با خیال آسوده استفاده کرد. بهتر است انتخاب ماده ترمیمی با مشورت بیمار و دندان‌پزشک، با در نظر گرفتن شرایط خاص دندان و مزایا و معایب اختصاصی برای آن مورد صورت گیرد؛ بنابراین نمی‌توان نسخهٔ واحدی برای انتخاب نوع ماده پرکردگی برای همهٔ موارد پیچید و بهترین انتخاب وابسته به شرایط متفاوت است.

منبع:دندانه

 

[ویژه دندان‌پزشکان] باز بودن و یا سبک بودن تماس بین دندانی بعد از ترمیم دندان‌های خلفی می‌تواند باعث گیر افتادن غذا و نیز فشرده شدن آن از سوی دندان مقابل در ناحیه لثه‌ای شود. کاسپ ضربه زننده فک مقابل باعث آزردگی شدید لثه بخصوص در زمان جویدن لقمه‌های غذایی نسبتا سخت می‌شود.برای رفع این مشکل چه باید کرد؟ مساله مورد بررسی این است که دندانی را ترمیم کرده‌ایم (مستقیم یا غیر مستقیم(اینله- انله- روکش)) ؛ و بعد از این مداخله درمانی صورت گرفته بیمار از گیر غذایی و درد در موقع جویدن شکایت دارد.

در این ترمیم‌های مبتلا به Food Impaction ، که تماس‌های بین دندانی نامناسب دارند ، چند وضعیت مختلف را می توان در نظر گرفت:

الف) ترمیم موجود به طور کلی غیر قابل قبول باشد
اگر دندان ترمیم شده علایم پالپیت یا پوسیدگی ثانویه داشته باشد و نیز کلیات ترمیم انجام شده از نظر کانتور، فرم آناتومیک، اکلوژن و…. قابل قبول نباشد؛ تصمیم‌گیری برای اصلاح گیر غذایی راحت است. باید ترمیم را به کلی تعویض کرد و برای بستن تماس به نکاتی که ذکر آن در ادامه خواهد آمد توجه نمود.

ب) ترمیم به طور کلی قابل قبول باشد و چندان وسیع و عمیق نباشد
در مواردی که ترمیم قابل قبول است و فقط مشکل تماس بین دندانی وجود دارد؛ چنانچه ترمیم وسیع و عمیق نباشد بهتر است آن را به طور کلی تعویض کنیم و با یک ترمیم جدید مشکل تماس را برطرف کنیم. البته تغییرات مختصری روی حفره قبلی باید انجام شود که به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

ج) ترمیم به طور کلی قابل قبول و وسیع و عمیق باشد
در مواردی که ترمیم وسیع و عمیق و نیز کلیات آن قابل قبول باشد و فقط مشکل تماس وجود داشته باشد، تعویض آن ممکن است باعث اعمال استرس غیر ضروری به دندان و درگیری احتمالی پالپ دندان گردد. چنانچه بر اساس شواهد بالینی و رادیوگرافیک مشکل خاصی وجود نداشته باشد، بهترین اقدام این است که ترمیم موجود حفظ شود و فقط ناحیه تماس، مورد تعمیر (Repair) قرار بگردد.این کار ملزومات خاص خود را دارد. یکی این که ترمیم تعمیری باید گیر مستقل و جداگانه خود را داشته باشد و دیگر این که توده ترمیم باقی مانده قبلی نباید دستخوش کاهش گیر و ثبات شود. متداول ترین روش تعمیر ، بهره گیری از یک باکس پرگزیمالی با گیرایی دم چلچله‌ای (Dovetail) درون ساختار ترمیم قبلی است.

با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟
با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟

د) ترمیم به طور کلی قابل قبول است ولی دندان مجاور نیازمند اقدامات رستوریتیو باشد
چنانچه دندانی را که ترمیم کرده‌ایم و دچار گیر غذایی شده، تصادفا دندان مجاورش، نیاز به ترمیم داشته باشد ترجیحا به ترمیم های قبلی دست نمی‌زنیم (هم در ترمیم‌های وسیع و هم غیر وسیع) و بستن تماس را با ترمیم دندان مجاور به پیش می بریم. بعد از ترمیم دندان جدید چنانچه مشکل Food Impaction برقرار بود آن وقت به سراغ ترمیم‌های قدیمی می‌رویم که معمولا کار به این جاها نمی کشد.

ه) دندانی ترمیم غیر مستقیم شده(روکش، انله) باشد و با دندان مجاور مشکل گیر غذایی پیدا کرده باشد
یک مورد دیگر که باعث بروز Food Impaction می شود؛ انجام ترمیم های غیر مستقیم مثل روکش و انله روی دندان های مجاور است.گاهی بی دقتی دندانپزشک باعث عدم شکل گیری یک تماس خوب بین روکش و دندان مجاور می شود.در صورتی که روکش سمان دایم نشده باشد باید با اضافه کردن پرسلن به نواحی پرگزیمالی،تماس ها اصلاح شوند.اگر روکش با سمان دایم چسبانده شده باشد و کلیات آن قابل قبول باشد طوری که عمل کننده را از خارج و تعویض کردن روکش منصرف کند بهتر است تماس را با دندان مجاور اصلاح کنیم.اگر دندان مجاور سالم وفاقد ترمیم است مجبوریم برای رفع مشکل Food Impaction و راحتی بیمار نسبت به ترمیم خود خواسته دندان اقدام کنیم.اگر دندان مجاور دارای ترمیم است با توجه به نکته هایی که قبل از این ذکر شد تصمیم گیری می کنیم.

نکته‌هایی که برای بستن تماس پرگزیمالی
– هرچند می‌توان از کامپوزیت برای اصلاح تماس استفاده کرد ولی ماده ارجح برای اصلاح تماس های پرگزیمالی معیوب، حتی روی ترمیم های کامپوزیت قبلی!، آمالگام است چرا که امکان کندانس مناسب و راحت را به عمل کننده می دهد و نگرانی‌های مختص کامپوزیت در ایجاد تماس را ندارد.
– باکس پرگزیمالی که به منظور بستن تماس تراش داده می شود نسبت به یک ترمیم ساده از پهنای باکولینگوالی و عمق اکلوزوژنژیوالی بیشتری باید برخوردار باشد تا امکان فرم دهی مطلوب تر کانتور و تماس پرگزیمالی فراهم شود.هر چه سایز باکس کمتر باشد با محدودیت بیشتری روبرو می شویم و مجبوریم از شیب های دندانی موجود تبعیت کنیم که قدرت مانور را از عمل کننده سلب می کند.
– فرم دادن نوار ماتریس در منطقه تماس به کمک یک قلم دستی مانند اکسکاویتور یا برنیشر یک اقدام ساده ولی به شدت موثر است.بعد از این که نوار روی دندان بسته شد با کمک این قلم نوار ماتریس به سطح پرگزیمالی دندان مجاور کشید می شود.

با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟
با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟

– باید اندازه وج قبل از قرار دادن آن در ناحیه پرگزیمالی تنظیم شود.یک وج مثلثی که دارای نوک کشیده و بلند است وارد فضای بین نوار ماتریس و دندان مجاور می شود و با حضور فیزیکی خود در این ناحیه، تماس دندانی را مختل می کند.می توان با کمک تیغ بیستوری در حالی که وج را با پنس نگه داشته ایم ارتفاع وج را کوتاه کنیم.

با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟
با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟

– بعد از اعمال اولین لایه های آمالگام و کندانس آن در حفره باز کردن مختصر پیچ بزرگ هولدر تافل مایر ،باعث رها شدن نوار از استرین های کششی احتمالی می شود و اجازه شکل گیری تماس مناسب را می دهد.
– علاوه بر فشار های کندانسینگ عمودی و در راستای محور طولی دندان،اعمال فشار های طرفی و عمود بر محور دندان، نوار ماتریس و ماده ترمیمی را به سمت ناحیه تماس فشرده می کند که همزمانی این امر با باز کردن مختصر پیچ هولدر، به شکل گیری تماس کمک بزرگی خواهد کرد.

با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟
با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟

– به منظور احتراز از آسیب زدن احتمالی نخ دندان به آمالگام درحال ست شدن و در نتیجه اختلال در ناحیه تماس،از عبور دادن نخ دندان به مدت بیست و چهارساعت باید اجتناب شود.دندانپزشک هم باید این نکته را رعایت کند.برای رفع نگرانی راجع به شکل گیری اورهنگ احتمالی واین که اگر نخ نکشیم ممکن است اورهنگ شکل بگیرد، یک راهکار توسط نویسنده این مقاله ارائه شده است.
– بعد از بستن نوار ماتریس، یعنی قبل از قراردادن ماده ترمیمی، نخ دندان را از بین نوار ودندان مجاور وارد امبراژور لثه ای می کنیم .برای این که نخ با کار تداخل نکند دو سر آن را بین دندان های قدامی جا سازی می کنیم..ترمیم را انجام می دهیم.پس از خارج کردن نوار ماتریس بدون این که نخ را از سمت اکلوزال خارج کنیم نسبت به حذف اضافات پرگزیمالی اقدام می کنیم. در نهایت نخ را به صورت افقی از طرف لینگوال یا باکال خارج می‌کنیم.

با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟
با معضل تماس‌های باز و Food Impaction چه باید کرد؟

– به بیمار متذکر می شویم چنانچه در روز بعد با کشیدن نخ دندان مشکل داشت برای اصلاح آن مراجعه کند.بسیار مهم است که نوار پرداخت در مرحله اول به کار نرود چرا که ممکن است با ساییدن آمالگام ،تماس را مختل کند.در اکثر مواقع عبور دادن ساده یک قطعه نوار ماتریس فلزی مشکل کشیدن نخ را کاملا برطرف می کند.

آن چه ذکر شد نکاتی ساده ولی موثر در اصلاح تماس های پرگزیمالی روی ترمیم های قبلی بود. قطعا نکات و مسایل مهم دیگری هم هست که شاید نویسنده این مقاله از آن غفلت کرده باشد. منتظر نظرات سازنده شما هستم.

منبع:دندانه

 

دکتر سوده جباری
متخصص دندان‌پزشکی ترمیمی و زیبایی

یکی از رویاهای دندان‌پزشکان این است که روزی بتوانند ترمیم‌های وسیع خلفی را به صورت توده‌ای با قراردادن یک لایه کامپوزیت و کیور آن در ۲۰ ثایه تکمیل کنند! امروزه برندهای مختلف کامپوزیت‌هایی با عنوان «کامپوزیت‌های bulk fill» به دندان‌پزشکان ارایه و ادعا نموده‌اند که می‌توان این کامپوزیت‌ها را در لایه‌های چهار تا شش میلیمتری در حفره دندانی قرار داد و در حقیقت به جای روش «لایه‌ای» ترمیم‌های کامپوزیت خلفی را با روش «توده‌ای» انجام داد. اما این ادعا تا چه حد حقیقی و قابل اعتماد است؟

بهتر است قبل از پرداختن به فلسفه ترمیم‌های توده‌ای، مروری بر روش سنتی لایه‌ای قرار دادن کامپوزیت (layering technique) در ترمیم‌های خلفی داشته باشیم. روش لایه‌ای بر اساس دو محدودیت انجام می‌شود:
۱- محددیت عمق کیور
میزان نفوذ نور و عمق کیور کامپوزیت‌ها محدود است. رنگ‌های معمولی در ضخامت دو میلیمتری و رنگ‌های تیره‌تر و اوپک‌تر در ضخامت‌های کمتر کیور می‌شوند.
۲- استرس ناشی از انقباض پلیمریزاسیون کامپوزیت‌ها و C-factor حفرات خلفی
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی که در ترمیم‌های کامپوزیت با آن مواجه هستیم انقباض پلیمریزاسیون کامپوزیت و استرسی است که این انقباض به دیواره‌های حفره وارد می‌کند. عواقب منفی این مساله می‌تواند حساسیت‌های بعد از درمان، جدا شدن باند و ایجاد گپ و میکرولیکیج (ریزنشت)، ریزترک‌ها و شکستگی‌های مینایی، خمش‌های کاسپی و دردهای ناشی از آن و در ‌‌‌نهایت پوسیدگی‌های ثانویه باشد. در حفرات خلفی برای غلبه بر این استرس‌ها کامپوزیت در لایه‌های مورب قرار داده می‌شود تا C-factor کاهش یافته و استرس کمتری به دیواره‌های حفره وارد شود.
از طرف دیگر تکنیک لایه‌ای معایبی دارد که مهم‌ترین آن‌ها شامل صرف زمان زیاد، احتمال بروز حباب، آلودگی و جداشدن باند بین لایه‌ها و دشواری انجام آن در حفرات کوچک با عرض کم است.
بنابراین به صورت خلاصه می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که کامپوزیت‌های بالک‌فیل باید حداقل به دو محدودیت ذکر شده غلبه کنند: عمق کیور بیشتری از کامپوزیت‌های دیگر داشته باشند و انقباض پلیمریزاسیون یا استرس ناشی از آن در این کامپوزیت‌ها کمتر از کامپوزیت‌های معمول باشد.

تقسیم‌بندی کامپوزیت‌های بالک‌فیل
کامپوزیت‌هایی که امروزه به عنوان کامپوزیت‌های بالک‌فیل به بازار دندان‌پزشکی معرفی شده‌اند در دو دسته کلی بر اساس ویسکوزیته تقسیم می‌شوند:
۱- کامپوزیت‌های با ویسکوزیته کم یا Flowable:
اغلب کامپوزیت‌های بالک‌فیل در این دسته قرار می‌گیرند. این کامپوزیت‌ها عمق کیور بالا و استرس ناشی از انقباض پلیمریزاسیون کمی دارند، اما خصوصیات فیزیکی و مکانیکی ضعیف‌تری از کامپوزیت‌های خلفی عادی دارند و بر اساس توصیه سازندگان باید با یک لایه کامپوزیت استاندارد در سطح اکلوزال پوشانده شوند (در حقیقت فلسفه کاربرد این نوع کامپوزیت‌های بالک‌فیل جایگزینی عاج دندان است و لایه کامپوزیت ترمیمی عادی که روی آن‌ها را می‌پوشاند نقش مینای دندان را ایفا خواهد نمود). قوام سیال این کامپوزیت‌های امکان ترمیم راحت‌تر با تخلخل کمتر در حفرات وسیع دندان‌های وایتال و درمان ریشه شده را فراهم می‌کند.
۲- کامپوزیت‌های با ویسکوزیته بالا:
این دسته از کامپوزیت‌های بالک‌فیل قوامی مشابه کامپوزیت‌های عادی داشته و خصوصیات فیزیکی و مکانیکی مناسبی دارند. با این وجود، قراردهی این کامپوزیت‌ها در لایه‌های ۴ میلیمتری از نظر تطابق با دیواره‌های حفره دشوار‌تر بوده و امکان احتباس حباب و تخلخل در کف حفره بیشتر است. به همین علت کاربرد یک لایه کامپوزیت با ویسکوزیته کمتر یا گلاس‌آینومر‌های رزین مدیفاید به عنوان لاینر حفرات در زیر این کامپوزیت‌ها توصیه شده است.

پس اینگونه می‌توان گفت هیچ کدام از کامپوزیت‌های بالک‌فیل فعلی، بالک‌فیل حقیقی نیستند بلکه حداقل در «دو لایه» قرار داده می‌شوند.

عمق کیور کامپوزیت‌های بالک‌فیل
نتایج بیشتر مطالعات نشان می‌دهد عمق کیور اغلب کامپوزیت‌های بالک‌فیل با کاربرد LED‌های معمولی، حقیقتا بیشتر از کامپوزیت‌های معمول است (۴ میلی‌متر یا بیشتر). سازندگان از تکنیک‌های مختلفی مانند ترانسلوسنسی بالا که نفوذ نور به قسمت‌های زیرین را تسهیل می‌کند، افزودن آغازگرهای نوری کمکی یا گروه‌های فعال نوری به رزین متاکریلات و کنترل بهتر جنبش واکنش پلیمریزاسیون برای افزایش عمق کیور این کامپوزیت‌ها استفاده کرده‌اند.

انقباض پلیمریزاسیون کامپوزیت‌های بالک‌فیل
بسیاری از کامپوزیت‌های بالک‌فیل با ویسکوزیته بالا انقباض پلیمریزاسیون کمتری از کامپوزیت‌های معمول دارند. کامپوزیت‌های بالک‌فیل فلو، میزان فیلر کمتر و انقباض بیشتری از کامپوزیت‌های معمولی دارند اما به علت خصوصیاتی مانند رزیلیانس بیشتر، استرس‌های ناشی از انقباض پلیمریزاسیون کمتری به دیواره‌های حفره وارد می‌کنند.

خصوصیات فیزیکی و مکانیکی کامپوزیت‌های بالک‌فیل
مطالعاتی که خصوصیاتی مانند استحکام فشاری و خمشی کامپوزیت‌های بالک‌فیل را با کامپوزیت‌های معمولی ترمیمی مقایسه می‌کنند، اغلب نشان داده‌اند که استحکام کامپوزیت‌های بالک‌فیل فلو از کامپوزیت‌های فلو معمولی بهتر بوده اما در مقایسه با کامپوزیت‌های ترمیمی معمولی ضعیف‌تر‌ هستند. این نتایج، توصیه سازندگان بر پوشاندن سطح اکلوزالی ترمیم با کامپوزیت‌های ترمیمی معمول را تایید می‌کند.

توصیه‌های کلینیکی
– با توجه به اینکه کامپوزیت‌های بالک‌فیل در دندان‌پزشکی نسبتا جدید هستند، هنوز مطالعات و تحقیقات لابراتواری و کلینیکی طولانی مدت کافی در مورد آن‌ها انجام نشده است و در کاربرد کلینیکی آن‌ها باید احتیاط کرد. پس بهتر است کامپوزیت‌های بالک‌فیل برندهایی که در مقالات متعدد بررسی شده‌اند را مورد استفاده قرار دهید. برندهایی مانند surefil SDR ساخت dentsply، X-tra base ساخت VOCO؛ Tetric EvoCeram BulkFill ساخت ایوکلئار، Filtek Bulk Fill (۳M
– بهتر است کامپوزیت‌های بالک‌فیل در لایه‌های بیشتر از ۳ میلی‌متر استفاده نشوند. کامپوزیت‌های بالک‌فیل با توجه به عمق کیور زیاد، انتخاب بسیار خوبی به عنوان لایه اول در کف حفرات خلفی که فاصله با نوک دستگاه لایت کیور بیشتر است، می‌باشند. بهتر است در کاربرد این کامپوزیت‌ها از دستگاههای LED با شدت نور بالا استفاده کنید اما مدل‌های ramp cure برای کاهش استرس وارد بر دیواره‌های حفره به کار برید (تکنیک soft cure).
– به نظر می‌رسد انواع فلو این کامپوزیت‌ها انتخاب مطمئن‌تری باشند. برای دستیابی به کنتاکت مناسب از نوار ماتریکس‌های سکشنال با لوپ مخصوص کمک بگیرید.

منبع:دندانه

 

اکسیر دندان‌پزشکی ترمیمی

آنچه در این متن می‌آید بیان توضیحاتی ضروری درباره یکی از نجیب‌ترین مواد دندان‌پزشکی، و سپس بیان نکاتی درباره کار کلینیکی با این ماده است: گلاس یونومر:

– گلاس یونومر بیشترین تنوع را از نظر کاربرد در بین مواد ترمیمی دارد تا آنجا که از آن به عنوان اکسیر دندان‌پزشکی ترمیمی یاد می‌کنند. منظور از گلاس، ذرات و ماتریس غیرکریستالینه و منظور از یونومر، یون کراس لینکد پلیمر (Ion cross linked polymer) است که به مفهوم پلیمره شدن به واسطه یون‌ها می‌باشد.
– به طورکلی ترکیب سازنده این ماده عبارتست از: سیلیکا، آلومینا، آلومینیوم فلوراید، کلسیم فلوراید، سدیم فلوراید وآلومینیوم فسفات که این اجزا با مایع که اسید پلی آلکنوئیک است، همزده می‌شوند.
– گلاس یونومر شش تایپ مختلف دارد که از نام گذاری هریک از این تایپ‌ها می‌توان به کاربردهای آن پی برد: luting، restorative، liner & bases، Fissure sealant، Orthodontic cementوcore build up
– تفاوت تایپ‌های مختلف گلاس یونومر با هم، مربوط به تفاوت در نسبت پودر به مایع و نیز تفاوت در سایز ذرات سازنده است. حداکثر سایز ذرات در انواع لوتینگ پانزده میکرون است ودر انواع رستوریتیو پنجاه میکرون. از همین جا می‌توان فهمید که کاربرد انواع گلاس یونومر به جای هم می‌تواند روی نتیجه کار اثر منفی بگذارد.
– گلاس یونومر را می‌توان به عنوان یک ترمیم دائمی ویا موقتی به کار برد. در حفراتی که تحت استرس‌های فانکشنال قرار نمی‌گیرند، مثل حفرات کلاس سه و کلاس پنج و پوسیدگی سطح ریشه و بعضی از انواع حفرات کلاس یک، مثل پیت سطح لینگوال دندان‌های قدامی بالا، این ماده را می‌توان به عنوان ترمیم نهایی به کار برد. در بقیه حفرات، گلاس یونومر را باید یک ترمیم موقتی (interim) به حساب آورد.
– گلاس یونومری که به عنوان ترمیم نهایی وموقتی به کار می‌رود باید از نوع رستوریتیو باشد وحتما باید نسبت پودر به مایع پیشنهادی سازنده برای تهیه آن مورد توجه باشد. برای سمان کردن روکش و نیز پست درون کانال از تایپ لوتینگ گلاس یونومر استفاده کنید.
– گلاس یونومر طی یک واکنش سلف کیور، ست می‌شود وچنانچه رزین لایت کیوربه آن افزوده شود، گلاس حاصله به صورت دوال کیور در می‌آید. این نوع از گلاس یونومر با رزین تعدیل شده است و (RMGI) Resin Modified Glass Ionome یا هیبرید یونومر نامیده می‌شوند.
– بخش رزینی افزوده شده به گلاس یونومر، مانند کامپوزیت‌ها، ممکن است لایت کیور ویا سلف کیور باشد. در بیشتر محصولات رایج، رزین افزوده شده از نوع لایت کیور است. انواعی هم وجود دارند که سلف کیور ولایت کیور را با هم دارند. به این ترتیب این نوع از مواد دارای سه مکانیسم کیورینگ هستند (سلف کیور رزین و لایت کیور رزین و اسید -قلیای گلاس یونومر) وبه اصطلاح tri-cure خوانده می‌شوند.
– همانطور که در کامپوزیت‌های لایت کیور تابش نور باید به اندازه کافی باشد تا پلیمریزاسیون تکمیل شود؛ در رزین مدیفاید گلاس‌هایی که بخش رزینی آنها لایت کیوراست نیز این مساله حائز اهمیت است. در غیر این صورت ترمیم مستعد جذب رنگدانه‌ها وسطح آن در معرض سایش زیاد خواهد بود.
– در انواع گلاس یونومر نیازی به آماده سازی و اچ کردن نسوج نیست. گلاس یونومر دارای خاصیت سلف اچ است. با این حال برخی سازنده‌ها کاربرد جداگانه اچانت را، که اسید پلی آلکنوئیک است، برای این مواد، به خصوص انواع ترمیمی آنها وانواع RMGI توصیه می‌کنند. این اسید، در ترکیب مایع گلاس یونومر ویا به صورت جداگانه عرضه می‌شود. اعمال اسید، قدرت باند را در این ترمیم‌ها بیشتر می‌کند. اگر از اچ جداگانه بهره می‌برید، شستشوی اسید را فراموش نکنید.
– ترمیم‌های گلاس یونومر باید حداقل ۲۴ ساعت بعد پرداخت شوند. ولی می‌توان پرداخت انواع ترمیم‌های گلاس یونومر دوال کیور (RMGI) را در‌‌ همان جلسه ترمیم انجام داد. پرداخت باید به همراه آب و هوای خنک کننده در حجم بالا انجام شود.
– ترمیم‌های گلاس یونومر باید حداقل ۲۴ ساعت، در برابر حل شدن در آب ورطوبت، محافظت شوند. می‌توان این کار را با اعمال یک لایه باندینگ و کیور کردن آن و یا یک لایه وارنیش یا وازلین انجام داد. همچنین باید از بیمار خواست در این مدت ناحیه ترمیم را مسواک نکند. ترمیم‌های RMGI نیازی به این اقدام ندارند.
– برای راحتی انتقال گلاس یونومر به حفرات ترمیمی کپسول‌های گلاس یونومر عرضه شده‌اند که همانند کپسول‌های آمالگام درون آمالگاماتور هم می‌خورند وسپس به کمک تفنگ‌های مخصوص به حفره منتقل می‌شوند.
– انتقال گلاس یونومر به حفره دشوار است، اگر مجهز به کپسول گلاس و تفنگ مخصوص آن نیستید. برای انتقال انواع گلاس یونومر می‌توان از آمالگام کریر استفاده کرد. حتما حواستان باشد که یک کریر جداگانه برای این کار کنار بگذارید که به آمالگام آلوده نباشد. همچنین برای فشردن گلاس یونومر به دیواره‌های حفره، می‌توان از گلوله پنبه‌ای مرطوب با کمک پنس بهره برد. به علاوه رعایت نسبت‌های پیشنهادی سازنده باعث حصول یک ترکیب مناسب می‌شود که انتقال وکار با آن کمترین دشواری ممکن را دارد.
– بطری حاوی پودر گلاس را باید قبل از استفاده، کمی تکان داد. این اقدام به منظور توزیع بهتر ذرات موجود صورت می‌گیرد. با این حال تکان‌های شدید و وارونه کردن بطری نباید انجام شود.
– پودر یا مایع گلاس یونومر را نباید بجای پودر یا مایع گلاس یونومر تعدیل شده با رزین به کار برد.
– اگر گلاس یونومر هم خورده، نمای درخشنده سطحی خود را از دست داد دیگر از آن استفاده نکنید. این به معنای پایان زمان کارکرد ماده است.
– انواع گلاس یونومر مانند انواع کامپوزیت دارای رنگ بندی‌های متفاوتی هستند که روی بسته بندی مربوط به آنها درج شده است. در صورت استفاده از گلاس در نواحی‌ای که از نظر زیبایی حساس هستند، رنگ مناسب را انتخاب کنید.

منبع:دندانه

 

تماس را چگونه ببندیم؟

دکتر سوده جباری
متخصص دندان پزشکی ترمیمی

[ویژه همکاران دندان‌پزشک] به‌دست آوردن کنتاکت پروگزیمالی مناسب در ترمیم‌های کامپوزیت خلفی یکی از چالش‌های رایج به‌خصوص در ترمیم‌های وسیع است. آمالگام وقتی تحت فشار به سمت نوار ماتریکس کندانس می‌شود، شکل و موقعیت خود را حفظ می‌کند اما کامپوزیت چنین خصوصیتی ندارد. کنتاکت باز (open contact) به تماس پروگزیمالی ترمیم گفته می‌شود که به حد کافی محکم نباشد و در نتیجه سبب گیر غذایی در ناحیه بین دندانی می‌شود. تماس بین دندانی باز اغلب برای بیمار آنقدر ناخوشایند است که بلافاصله برای اصلاح آن مراجعه می‌کند و در صورت عدم اصلاح این مورد، به مرور زمان باعث عود پوسیدگی، دردهای لثه‌ای ناشی از فشرده شدن غذا در ناحیه بین دندانی هنگام جویدن و مشکلات پریودنتال در آینده خواهد شد.
در این مبحث راهکارهایی برای کمک به ایجاد کنتاکت پروگزیمالی مناسب و محکم در ترمیم‌های کامپوزیت خلفی ارائه می‌شوند.

خصوصیات تماس پروگزیمالی مناسب

روش‌های به دست آوردن کنتاکت پروگزیمالی مناسب در ترمیم‌های کامپوزیت خلفی
روش‌های به دست آوردن کنتاکت پروگزیمالی مناسب در ترمیم‌های کامپوزیت خلفی

تماس پروگزیمالی مناسب این خصوصیات را دارد:
– معمولا از نظر باکو- لینگوالی کمی به سمت باکال (لبیال) متمایل است یعنی فضای امبراژور لینگوالی از امبراژور باکالی بزرگتر است.
– از نظر اکلوزو- جینجیوالی تماس تقریبا در یک‌سوم میانی واقع شده است و هرچه از قدام به سمت خلف می‌رویم ناحیه تماس جینجیوالی‌تر خواهد بود.
– در افراد بالغ کنتاکت پروگزیمالی نرمال به صورت نقطه‌ای (contact point) نیست؛ بلکه به صورت ناحیه‌ای (contact area) می‌باشد. اگر تماس به صورت ناحیه تماس نباشد و تنها در یک نقطه باشد گیر غذایی ایجاد خواهد شد.
– شکل صحیح امبراژورهای باکال، لینگوال، اکلوزال و جینجیوال در برقراری تماس پروگزیمالی صحیح مهم‌اند. امبراژورها، راه‌های لیزخوردن غذا و فضای مناسب برای سلامت بافت‌های لثه‌ای را فراهم می‌کنند.

چگونه کانتکت پروگزیمالی مناسب را بازسازی کنیم
خلاصه‌ای از روش‌های که در بازسازی کنتاکت پروگزیمالی مناسب و محکم در ترمیم‌های کامپوزیت خلفی کمک کننده‌اند:
۱- Pre-wedging: قرار دادن وج قبل از شروع تراش حفره سبب ایجاد فشاری به دندان مورد نظر و دندان مجاور آن می‌شود و فاصله ای در این زمان ایجاد می کند که ضخامت نوار ماتریکس را جبران می کند.

روش‌های به دست آوردن کنتاکت پروگزیمالی مناسب در ترمیم‌های کامپوزیت خلفی
روش‌های به دست آوردن کنتاکت پروگزیمالی مناسب در ترمیم‌های کامپوزیت خلفی

۲- استفاده از نوار ماتریکس‌های محدب (که حالت پره- کانتور دارند) یا برنیش کردن و شکل‌دهی نوار ماتریکس معمولی در ناحیه کنتاکت قبل از بسته شدن به دور دندان اهمیت دارد. این روش کمک می کند سطح پروگزیمال ترمیم همانند دندان طبیعی محدب باشد و حالت صاف نداشته باشد.
۳- کاربرد کامپوزیت‌های packable که قوام بیشتری دارند و تا حدی پک می‌شوند، به برقراری تماس بهتر کمک خواهد کرد (هرجند به تنهایی کافی نیست)
۴- لایه لایه قرار دادن کامپوزیت (روش لایرینگ) بهتر از روش‌های توده‌ای تماس پروگزیمالی را بازسازی می‌کند.
۵- استفاده از نوار ماتریکس‌های فلزی با صخامت خیلی نازک (ultra-thin) به برقراری تماس محکم‌تر کمک می کنند.
۶- استفاده از وج‌های آناتومیک: وقتی ترمیم وسیع و عمیق باشد فاصله کف جینجیوال حفره با دندان مجاور بیشتر می‌شود و هنگام وج‌گذاری برای دست‌یابی به ایزولاسیون و ثبات وج، مجبور خواهیم شد وج بزرگتری انتخاب کنیم و آن را به میان دندان‌ها با فشار وارد کنیم. با این عمل قسمت اکلوزال وج به ناحیه تماس وارد شده و از شکل‌گیری ترمیم در این قسمت مهم جلوگیری می‌کند. برای اجتناب از این مشکل وج‌های آناتومیک پیشنهاد شده‌اند. در این وج‌ها راس سطح مقطع مثلثی وج (قسمت اکلوزال وج) کوتاه‌تر شده و حالت کرودار دارد و وارد فضای کنتاکت ترمیم نمی‌شود، اما قاعده وج در سمت جینجیوال ضخامت کافی برای ثبات و حفظ ایزولاسیون کف جینجیوال را خواهد داشت. می‌توانیم با کمک فرز یا تیغ از راس اکلوزالی وج معمولی بتراشیم و آن را تبدیل به وج آناتومیک کنیم.
۷- هنگام قرار دادن هر لایه کامپوزیت در باکس پروگزیمال، به کمک یک برنیشر یا پلاستیک اینسترومنت (قلم کامپوزیت) نوار ماتریکس را به دیواره دندان مجاور بفشارید و هم زمان از دستیار بخواهید نوک دستگاه لایت کیور را در بالای باکس پروگزیمال قرار داده و کیور را انجام دهد. این عمل سبب می شود هنگام کیور، کامپوزیت و نوار ماتریکس در تماس نزدیک با دندان مجاور باشند.
۸- استفاده از نوار ماتریکس‌های قطعه ای یا سکشنال (sectional matrics bands) که با کمک وج (به صورت passive) و یا با کمک لوپ‌های مخصوص در محل قرار می‌گیرند، روش بسیار خوبی در ترمیم‌های خلفی کامپوزیت است. این نوارها ضخامت کمی دارند و چون از قبل فرم‌دهی شده‌اند، کانتور پروگزیمال را بهتر بازسازی می‌کنند. کنتاکت به‌دست آمده به کمک این نوار ماتریکس‌ها اغلب از کنتاکت حاصل از نوارهای تافل‌مایر معمولی که با کمک ماتریکس هولدر در محل قرار داده می‌شوند بهتر و محکم‌تر خواهد بود.
۹- توجه به برقراری امبراژورهای اکلوزال، باکال و لینگوال با تقلید از دندان‌های مجاور: اگر امبراژور اکلوزال و فرم مارجینال ریج به درستی بازسازی نشوند، کنتاکت پروگزیمالی نرمال نخواهیم داشت.

منبع:دندانه

 

کامپوزیت‌ها به عنوان مواد ترمیمی مستقیم همرنگ دندان جایگاه ویژه‌ای در دندانپزشکی امروز دارند. علی رغم پیشرفتهای چشمگیر در تکنولوژی فیلر و ظهور کامپوزیتهای نانوفیل و نانوهیبرید، بیشترین مشکلات کاربردی کامپوزیتهای دندانی به فاز ماتریکس رزینی آن‌ها مرتبط است. مهم‌ترین چالش کلینیکی کامپوزیت‌ها هنوز هم انقباض پلیمریزاسیون است که در حین کیور شدن مواد رزینی رخ می‌دهد. عواقب این انقباض پلیمریزاسیون شامل میکرولیکیج، حساسیت‌های بعد از ترمیم، ترکهای می‌نایی، خمش کاسپ‌ها و پوسیدگی‌های عودکننده‌اند.

ارموسر‌ها در دندانپزشکی
ارموسر‌ها در دندانپزشکی

ارموسر چیست؟
واژه Ormocer به معنی سرامیک مدیفاید شده ارگانیک است (organically modified ceramic technology). این مواد از ماتریکس کوپلیمری ارگانیک-غیرارگانیک و ذرات فیلر تشکیل شده‌اند و در حقیقت برای غلبه بر مشکلات کلینیکی کامپوزیتهای دندانی طراحی شده‌اند.

مقایسه ساختار ارموسر با کامپوزیت رزین:
همانطور که می‌دانید، کامپوزیتهای دندانی از دو جز اصلی تشکیل شده‌اند: ۱- فاز ماتریکس پلیمری یا ارگانیک (رزین‌های دی متاکریلات که معروف‌ترین آن‌ها Bis-GMA، UDMA و TEG-DMA هستند) ۲- فازغیر ارگانیک (فیلر). ماتریکس رزینی به صورت مونومر در کامپوزیت کیور نشده حضور دارد. در طی کیور شدن (به صورت نوری یا شیمیایی) با اتصال مونومر‌ها به یکدیگر واکنش پلیمریزه شدن رخ می‌دهد و کامپوزیت سخت (ست) می‌شود. فیلر‌ها در اندازه‌های مختلف به کامپوزیت‌ها افزوده می‌شوند و معمولا نوع کامپوزیت را تعیین می‌کنند (مانند کامپوزیت‌های میکروفیل، میکروهیبرید، نانوفیل و نانوهیبرید)
ماتریکس ارموسری به جای رزین، «سرامیک پلی سایلوکسان» است که حتی «قبل از کیور شدن» به صورت پلیمر وجود دارد (نه مونومر). قسمت عمده ماتریکس این ماده «دی اکسید سیلیکون» است، یعنی‌‌ همان ترکیب شیمیایی که ماتریکس سرامیک‌های دندانی غیر کریستالین (یعنی پرسلن‌های فلدسپاتیک و گلاس سرامیک‌هایی مانند IPS-Emax press) را تشکیل می‌دهد ودر این سرامیک‌ها به عنوان فاز گلاسی یا سیلیکا شناخته می‌شود. همانطور که می‌دانید سرامیک‌های دندانی با حرارت کوره پخته یا سین‌تر می‌شوند و جز مواد ترمیمی غیرمستقیم هستند. به همین علت از ارموسر به عنوان ماده سرامیکی ترمیم مستقیم یا direct ceramic نام برده می‌شود. البته برای پلیمریزه شدن به این ساختار سرامیکی که اسکلت اصلی ارموسر است، گروههای ارگانیک به شکل زنجیره‌های جانبی اضافه شده است. از ذکرجزییات واکنشهای شیمیایی صرف نظر می‌کنم تا از حوصله خوانندگان خارج نشود.
ارموسر‌ها دارای ذرات فیلر نیز هستند. Admira حدود ۶۷ درصد حجمی ذرات فیلر در اندازه‌های ۱-۱. ۵ میکروم‌تر دارد. ورژن جدید‌تر این ماده با نام Admira fusion یک ارموسر نانوهیبرید یونیورسال است یعنی ذرات فیلر نانو هم به ساختار آن افزوده شده‌اند.

نکته: ارموسر‌ها ابتدا توسط یک موسسه تحقیقاتی در آلمان ساخته شدند و اولین بار در سال ۱۹۹۸ به عنوان یک ماده ترمیمی در دندانپزشکی معرفی شدند. ارموسرهای دندانی شامل Admira، Admira fusion (کمپانی VOCO) و Definite (Degussa) می‌باشند.

نکته: ارموسرهای اولیه مقدار کمی مونومرهای معمولی در ساختمان خود داشتند و به همین علت بهتر است باعنوان «کامپوزیتهای با بیس ارموسر» نامیده شوند. اما جدید‌ترین انواع ارموسر (ادمیرا فیوژن، ۲۰۱۵) به صورت ارموسر خالص و بدون هیچگونه مونومر رزینی دی متاکریلات است. ارموسر‌ها تنوع رنگ و ترانسلوسنسی دارند و می‌توانند به عنوان ماده ترمیمی حفرات قدامی و خلفی و همچنین ونیرهای زیبایی به کار روند.

مزایای ذکر شده برای ارموسر‌ها
انقباض حجمی کمتری از رزینهای دی متاکریلات در کامپوزیت‌ها دارند. انقباض پلیمریزاسیون ارموسر‌ها ۱. ۲۵-۱. ۸% گزارش شده است. در برخی مطالعات انجام شده سیل مارجینال بهتر و میکرولیکیج کمتری از کامپوزیت‌ها نشان داده‌اند.
به علت عدم وجود مونومرهای باقیمانده، سازگاری بافتی بهتری از کامپوزیت رزین‌ها نشان می‌دهند.
ضریب انبساط حرارتی این مواد (در مقایسه با کامپوزیت‌ها) به ساختمان دندان نزدیک است.
خصوصیات فیزیکی-مکانیکی مانند استحکام این مواد مشابه کامپوزیت‌ها و در برخی موارد بهتر است.

نکته کلینیکی: چون ارموسر‌ها ترکیب شیمیایی متفاوتی با کامپوزیت‌ها دارند، باید با «عامل باند مخصوص خود» که ساختار شیمیایی ارموسری داشته باشد، به کار روند. «علی رغم توصیه سازنده» که ادعای سازگاری این ماده با نواع باند‌ها را دارد، بهتر است از کاربرد آن‌ها با عوامل باند عاجی معمولی که برای کامپوزیت رزین‌ها ساخته شده‌اند، خودداری کنیم. در یک مطالعه ۲۰۰۴ استحکام باند ارموسر‌ها به دندان بعد از وارد شدن نیروهای اکلوزالی ضعیف‌تر از کامپوزیت بود و تطابق ضعیف با کف حفره و حباب و ترک‌ها در لایه باند دیده شدند. اما در بعضی تحقیقات استحکام باند این مواد همراه با باند مخصوص خود به دندان مشابه و حتی بهتر از استحکام باند کامپوزیت‌ها گزارش شده است

نکته کلینیکی: ارموسر‌ها تکنولوژی جدیدی در دندانپزشکی هستند. تعداد تحقیقات انجام شده روی جنبه‌های مختلف این مواد هنوز کم است و تا زمانی که مطالعات کلینیکی «طولانی مدت» کارآیی مناسب این مواد را اثبات نکنند، مانند هر ماده و تکنولوژی جدید باید با دقت و احتیاط استفاده شوند. ممکن است این مواد در آینده بتوانند به عنوان ماده سرامیکی ترمیمی مستقیم جایگاه بسیار بالایی در دندانپزشکی دنیا به دست آورند.

منبع:دندانه

 

دکتر شهاب دانشور
دندان‌پزشک و انسان‌شناس پزشکی

شاخص‌های پوسیدگی در ایران در حال رشد است، حتی اگر به آمارهای رسمی DMF هم بسنده کنیم، مشکلات دهان و دندان کودکان ما در حال افزایش است. سوءتغذیه ناشی از مشکلات دهان و دندان به صورت زیرپوستی در جامعه ما، بار زندگی را سنگین‌تر از پیش کرده است. هزینه‌های دندان‌پزشکی عموما کمرشکن است و به‌خصوص در قشر فرودست، درمان‌ها به کشیدن دندان‌ها تقلیل یافته است. بیمه‌ها (پایه و مکمل به جز استثنائاتی) درمان‌های دندان‌پزشکی را پشتیبانی نمی‌کنند و آنچه مردم باید از جیب بدهند، بسیار بالاست. به صورت خلاصه می‌توان گفت که حال دهان و دندان مردم به‌خصوص دهک‌های میانی و پایین خوب نیست.
در هر کنگره‌ای، اما، درد فرودستان در آخرین اولویت قرار دارد؛ در دانشگاه، دندان‌پزشکی اجتماعی جزو بی‌اهمیت‌ترین درس‌هاست؛ تبلیغات دندان‌پزشکی در تیول تصحیح خط لبخند و ست‌های کامپوزیت زیبایی است؛ شرکت‌های وارد کننده ایمپلنت، خود کنفرانس و سمپوزیوم برگزار می‌کنند؛ سخنرانانی دانشگاهی از سوی برخی از شرکت‌ها به تبلیغ دستگاه یا ماده خاص زیبایی برمی‌آیند و به‌صورت نقدی یا اعتباری مورد تقدیر قرار می‌گیرند! انتقاد به هژمونی و تسلط شرکت‌های وارداتی در مجلات مستقل سخت است؛ زیرا ممکن است این شرکت‌ها مجله را تحریم کنند!
از آن سو بازار کار دندان‌پزشکان هر سال بسته‌تر می‌شود. با رشد ضعیف اقتصادی قدرت خرید مردم هنوز در حد اوایل دهه ۱۳۸۰ باقی مانده است. گشایش اقتصادی در دوران رکود تورمی به‌شدت دور از دسترس است. بازار واردات مواد و وسایل دندان‌پزشکی دستخوش تلاطم‌های «دلاری» است و مواد و وسایل تقلبی و تاریخ گذشته بازار را تب‌آلود و خطرناک کرده است. از آن سوی، به جای ۱۰ یا حداکثر ۲۰ دانشکده، بیش از شصت دانشکده دندان‌پزشکی در حال تعلیم دانشجویان است. صدها فارغ‌التحصیل خارج از کشور به‌راحتی به بازار کار وارد می‌شوند. مناطق مرفه‌نشین شهرها از مطب‌های دندان‌پزشکی و متخصصان معروف لبریز شده است و هزینه‌های خرید مطب سر به فلک می‌کشد.
می‌توان حدس زد که در این آشفته بازار، دندان‌پزشکان به امری متمایل می‌شوند که بتواند چرخ اقتصاد شکسته‌شان را بچرخاند. درمان‌های زیبایی یکی از این نوع درمان‌هاست. به‌خصوص که امکان ایجاد تقاضای القایی در آن زیاد است. به این معنا که می‌توان بیماران را تشویق کرد که به خاطر عیب‌های ریز و کوچک تن به درمان‌های زیبایی بدهند. آمالگام‌های «خطرناک و سمی» را با کامپوزیت‌های «بی‌خطر و زیبا» عوض کنند.  دندان‌های کج و کوله قدامی‌شان را با لامینیت‌های درخشان بپوشانند و هی لبخند بزنند… بی‌دغدغه و بی‌هراس!

 

منبع:دندانه

 

انتخاب دما : ۱۲۱ درجه و ۱۳۴ درجه :

دمای بخار آب می باشد . در دمای ۱۲۱ درجه فشار ۱٫۲ بار و مدت زمان استریل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه میباشد ودر دمای ۱۳۴ درجه فشار ۲٫۱  بار و مدت زمان ۳:۳۰ تا ۵ دقیقه برای استریل کافی می باشد .

دمای ۱۳۴ درجه معمولا ارجح تر است و البته باید وسایل مورد نظر بتوانند این دما را تحمل کنند که با نماد خاصی مشخص می شود .

 

بدون پک :

نماد رایج : NUDE ؛ SOLID ؛ UNWRAPPED ؛ SOLD ؛ RAPIDO ؛

در صورتی که وسایل  بدون پک و پارچه در اتوکلاو قرار می گیرد. (مرحله وکیوم در اکثر برندها یک مرحله ای بوده و در بعضی مدل های اروپایی سه مرحله ای و مرحله خشک کن کوتاه است )

 

استفاده از پک یک بار مصرف :

نماد رایج : PACKAGE ؛ POROUS ؛ WRAPPED ؛ HOLOW ؛ B 134 ؛ B UNIVERSAL ؛

در صورتی که وسایل  با استفاده از پک یک بار مصرف در اتوکلاو قرار می گیرد. (مرحله وکیوم سه مرحله ای بوده و مرحله خشک کن طولانی است.) و معمولا این مد عمومیت بیشتری دارد.

 

داخل پارچه کتان :

نماد رایج : COTTON ؛ TAMPON

در صورتی که از پارچه مخصوص برای قرارگیری تجهیزات در اتوکلاو استفاده می شود . (مرحله وکیوم یک مرحله ای بوده و مرحله خشک کن طولانی و به دلیل جذب رطوبت پارجه ، بخار بیشتری اعمال میشود.)

 

سریع :

نماد رایج : EMERGENCY ؛ FLASH

وسایل بدون پک بوده و عملیات سریعتر انجام می شود . (مرحله وکیوم یک مرحله ای و کوتاه بوده و مرحله خشک کن خیلی کوتاه است )

 

پریون :

نماد رایج : PRION ؛ SANGUIN

پریون ها عوامل بیماری زا هستند که نوعی پروتئین بوده (باکتری و ویروس نمی باشند ) همچون جنون گاوی. و در این مد مدت زمان استریل طولانی تر از همه حالت ها طولانی تر بوده تا ساختار پروتئین شکسته شود .

همچنین در صورت خونی بودن وسایل نیز از این سیکل کاری استفاده میشود .

 

آموزش کار با اتوکلاو

آمالگام دندانی ماده‌ای غیر همرنگ (نقره ای یا سیاه) است، که برای پر کردن دندان از آن استفاده می‌شود و مرکب از ۵۰ درصد جیوه ۳۴.۵ درصد نقره ، ۹% قلع ، ۶% مس و ۰.۵% روی است.

تاریخچه

آمالگام به مدت بیش از صد سال است که در سراسر دنیا برای ترمیم دندان استفاده می شود. این ماده در سال ۱۸۱۲ توسط یک شیمیدان انگلیسی شناخته و در سال ۱۸۳۳ به دنیا معرفی شد.
قدیمی‌ترین نمونه استفاده از آمالگام به عنوان ماده پر کننده دندان دقیقاً شناخته شده نیست ولی گزارش شده‌است که خمیر نقره ای در سال ۶۵۹ بعد از میلاد در چین برای این امر به کار می‌رفت. قبل از آمالگام، دندان پزشکان برای پر کردن دندان از موادی چون تراشه‌های سنگ و صمغ و چوب پنبه و تربانتین و سرب و طلا و … استفاده می‌کردند.

فیزیکدان مشهور Ambroise Paré (۱۵۱۰ – ۱۵۹۰) برای پر کردن دندان از سرب و چوب پنبه استفاده می‌کرد. در سال ۱۶۰۳ Tobias Dorn Kreilius برای تولید آمالگام فرایندی را معرفی کرد که شامل حل کردن سولفید مس با اسید قوی و افزودن جیوه و جوشاندن آن و ریختن آن در دندان می‌شد.
در فرانسه ماده معدنی پر کننده‌ای که D’Arcet ساخت بسیار مردم پسند بود ولی برای استفاده قبل از ریختن در دندان باید جوشانده و ذوب می‌شد. Louis Regnart به این ترکیب، جیوه افزود و دمایی را که نیاز داشت به مقدار قابل توجهی پایین آورد و به همین خاطر، “پدر آمالگام” لقب گرفت.

آمالگام در سال ۱۸۲۶ توسط Auguste Taveau در فرانسه جا افتاد. ولی قبلاً در سال ۱۸۱۶ ایجاد شده بود. در حوالی دهه ۱۸۴۰ طلا و پلاتین و نقره و قلع و سرب و آلیاژ آنها بر آمالگام ترجیح داشت. آمالگام موضوع جنجال برانگیزی بود. یکی از رساله‌های اولیه دندانپزشکی که توسط یکی از محققان برتر دندانپزشکی ایالات متحده در آن زمان نوشته شده بود آمالگام را “مضرترین ماده‌ای که تا به حال برای پر کردن دندان به کار رفته است” توصیف کرد. با این وجود، آن رساله این را پذیرفت که آمالگام مزایای ویژه‌ای دارد. آن رساله استفاده از آمالگام را با این منطق که “جیوه، ترکیبی مضر است” تقبیح کرد.

دو مرد فرانسوی به نام برادران Crawcour آمالگام را در سال ۱۸۳۳ به ایالات متحده آوردند و در سال ۱۸۴۴ گزارش شد که ۵۰% از تعمیرات دندان که در شمال نیویورک اتفاق می‌افتد با آمالگام است. قبل از این که آمالگام به وسیله آنها معرفی شود دو گزینه عمده پیش رو داشتیم: کشیدن دندان یا کوبیدن طلای داغ به داخل دندان در یک ملاقات طولانی. برادران Crawcour از این که مردم را از جیوه موجود در روش “پر کردن با نقره ” که به کار می‌بردند و آن را “جایگزین معدنی” (mineral succedaneum) یا “جایگزین معدنی سلطنتی” (royal mineral succedaneum) می‌نامیدند و مردم آن را با طلا مرتبط می‌دانستند آگاه کنند سرباز می‌زدند.

در سال ۱۸۴۳ جامعه جراحان دندانپزشکی آمریکا ( American Society of Dental Surgeons) (ASDS)، تنها انجمن دندانپزشکی آمریکا در آن زمان، استفاده از آمالگام دندانی را سوء معالجه اعلام داشته و تمام اعضای خود را به امضای گرونامه‌ای درباره عدم استفاده از آن مجبور کرد. این ابتدای واقعه‌ای بود که به جنگ آمالگام مشهور شد. ASDS برادران Crawcour را از کشور بیرون راند.
موضع گیری در برابر آمالگام منجر به فروافتادن ASDS شد. زیرا آمالگام از طلا ارزانتر بود و ریختن آن در دندان آسانتر و کم‌درد تر بود و نیاز به جوشاندن نداشت. در ۱۸۵۰ ، ASDS مصوبه و نظریه ضد آمالگام خود را فسخ کرد و در ۱۸۵۶ منحل شد. انجمن دندانپزشکی آمریکا (American Dental Association) چند سال بعد درسال ۱۸۵۹ پایه گذاری شد و کارهای مرکزی خود را روی جنبه‌های مکانیکی دندانپزشکی متمرکز کرد. تا سال ۱۹۱۷ یک دیپلمه دبیرستان نیازی به ورود به مدرسه دندانپزشکی نداشت.

در طول ۵۰ سال بعد از آن بسیاری از ترکیبات فلزی دیگر آزمایش شد از جمله پلاتین، کادمیوم، آنتیموان و بیسموت. در سال ۱۸۹۵ جی وی بلک (G. V. Black) فرمولی از آمالگام منتشر کرد که بیشتر معیارهای قابل قبول کارایی‌های بالینی را دارا بود و دستور العمل او عملاً تا هفتاد سال دست نخورده باقی‌ماند.

در ۱۹۵۹ دکتر mercury-to-amalgam جرح و تعدیلی را در نسبت جیوه به کل آمالگام پیشنهاد کرد که این نسبت از ۸ به ۵ به نسبت ۱ به ۱ تغییر یابد. فرمول استاندارد آمالگام دوباره در سال ۱۹۶۳ وقتی یک آمالگام بسیار مرغوب با ترکیبی که دارای مس زیادی بود معرفی شد تغییر کرد. اگرچه در بدایت امر این طور تصور می‌شد این مرغوبیت حاصل از پراکنده شدن بیشتر مواد در آمالگام است ولی بعداً کشف شد که استحکام بیشتر آمالگام ناشی از افزایش پیوند مس-قلع است که نسبت به پیوند قلع-جیوه در برابر خوردگی، حساسیت کمتری دارد.
این اتصال قلع-جیوه که امروزه به فاز گاما-۲ مشهور است به عدم استحکام کمک می‌کند و برای رشد عدم استحکام در طول انقباض و گرفتگی آمالگام بعد از قرارگیری در دندان مورد استفاده قرار می‌گیرد که در نتیجهٔ آن، مقادیر اضافی آمالگام در حین تراشیدن به راحتی برداشته شوند.

استفاده نوین به عنوان ماده ترمیم کننده دندان

آمالگام یک ماده ترمیمی فوق العاده و انعطاف پذیر است. و در دندانپزشکی‌ها به چند دلیل استفاده می‌شود. ارزان است و نسبتاً استفاده آسانی دارد و در طول جاگذاری در دندان، به راحتی شکل می‌پذیرد. برای مدت کوتاهی نرم می‌ماند لذا می‌تواند حجم‌های نامنظم دندان راپر کند و سپس سفت می‌شود. آمالگام نسبت به مواد ترمیم کننده دیگر مانند کامپوزیت‌ها دارای طول عمر زیادی است. طبق مطالعه‌ای در سال ۱۹۸۹ بیشتر آمالگام‌ها ۱۰ تا ۱۲ سال دوام می‌آورند در حالی که کامپوزیت‌های دندانی نصف این مدت دوام می‌آورند. به هر حال این اختلاف با کار کردن پیوسته روی خصوصیات فیزیکی کامپوزیت‌ها، کاهش یافته‌است.

مناقشه بر سر سمیت آمالگام

این مناقشه از وقتی که آمالگام ابداع شد شروع شد اما در قرن بیستم قوت تازه‌ای گرفت. بسیاری از مردم از وجود جیوه در آمالگام بی خبرند. و این موضوع مهم‌ترین موضوعی است که اخیراً در تابلوی خبری FDA منتشر شده‌است. نگرانی‌هایی درباره این عدم اطلاع وجود دارد و استفاده از آمالگام در سطح فدرال در مکانی مثل ایالات متحده نامنظم است. سازمان بهداشت جهانی گزارش کرد که جیوه حاصل از آمالگام، ۵% کل انتشار جیوه را تشکیل می‌دهد که وقتی با جیوه زائد حاصل از آزمایشگاه‌ها و دستگاه‌های پزشکی جمع شود به ۵۳% می‌رسد.

تفکیک کننده ها می‌توانند رهایش جیوه به فاضلاب عمومی را به طور چشمگیری کاهش دهند که آمالگام‌های دندانی یک سوم از جیوه این فاضلاب‌ها را تشکیل می‌دهد. ولی به آنها در ایالات متحده نیازی نیست. از سال ۲۰۰۸ استفاده آمالگام در سوئد و نروژ و فنلاند محدود شد و کمیته اداره غذا و داروی آمریکا (Food and Drug Administration) (FDA) درباره ایمنی آن، اظهار نظر مثبتی نکرد.

شورای انجمن دندانپزشکی آمریکا (American Dental Association) در یک سری از کارهای علمی نتیجه گرفته‌است که آمالگام و کامپوزیت برای دندان ضرر نداشته و برای تریم آن موثرند این مطالعه نشان داد که پر کردن دندان با آمالگام هیچ ضرری برای فرد در پی نداشته و پر کردن دندان با موادی غیر از آمالگام دلیلی ندارد. آزمایش‌های تصادفی بالینی اخیر هیچ مدرکی برای ضررهای عصب شناختی یا کلیوی مرتبط با آمالگام در کودکان ۵ تا ۷ سال نشان نداد.

در دو دهه اخیر مشخص شده که این ماده به طور پیوسته جیوه را در حفره دهانی متصاعد می‌کند. این رهاسازی در فعالیت‌هایی از قبیل مسواک زدن، جویدن، نوشیدن مایعات داغ و تنفس افزایش پیدا می‌کند. همچنین آزاد شدن جیوه می‌تواند تحت تاثیر pH، پوسیدگی بیولوژیکی باکتریایی و پوسیدگی الکتروشیمیایی افزایش پیدا کند. جیوه جذب شده توسط ریه وارد خون می‌شود و در اندام‌های مختلف مثل کلیه، مغز و کبد توزیع می‌شود. جیوه اثراتی نیز بر قلب دارد و با افزایش پراکسید هیدروژن باعث از بین رفتن گلوتاتیون می‌شود و با اثر بر روی پراکسیون لیپید باعث عوارض قلبی می‌شود. جیوه می‌تواند نوزادان را هنگامی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند تحت تاثیر قرار دهد.

اما اصلاً نگران نباشید چون مطالعات انجام شده نشان می‌دهد مقدار جیوه ای که روزانه از آمالگام آزاد می‌شود بسیار کمتر از سطح مجاز تعیین شده توسط سازمان بهداشت جهانی است.

 

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

آشنایی و مضررات آمالگام ماده پرکردن دندان Dental amalgam composition

 

منبع : ویکی پدیا

کمپرسور به ماشینی اطلاق می شود که از آن برای افزایش فشار سیالات تراکم پذیر استفاده می شود. استفاده از قدرت هوای فشرده به عنوان یک فرآیند تکمیلی در همه ی صنایع آنچنان اهمیتی دارد که امروزه کمپرسور را اسب بارکش صنایع (Work Horse) می نامند.

با توجه به نقش حساس و محوری کمپرسور در یک مجموعه یا مطب دندانپزشکی ، انتخاب کمپرسور مناسب جهت یونیت دندانپزشکی حایز اهمیت فراوان است .

در حال حاضر ۴ نوع کمپرسور در بازار موجود است

کمپرسورهای تسمه ای (belt compressor) :
نیروی محرکه توسط تسمه از الکتروموتور به سیلندر منتقل میگردد.

کمپرسورهای تسمه ای (belt compressor)

 

کمپرسورهای کوبله (coupling compressor) :
سیلندر و الکتروموتور در یک مجموعه قرار دارند و نیروی الکتروموتور مستقیما به سیلندر واردمی شود.

کمپرسورهای کوبله (coupling compressor)

 

کمپرسورهای بدون روغن (oil free) :
سیلندر و الکتروموتور کوبله شده هستند و بدون روغن کار می کنند.

کمپرسورهای بدون روغن (oil free)

 

کمپرسورهای یخچالی (refrigerator compressor) :
در این کمپرسورها از موتورهای کولر گازی استفاده می شود.

کمپرسورهای یخچالی (refrigerator compressor)

 

کمپرسورهای تسمه ای وکوبله شده :

این نوع کمپرسورها به دلیل لرزش شدید و صدای ناهنجار صدمات اساسی به اعصاب و روان دندانپزشک و مراجعین وارد می نماید.
نارضایتی، شکایت و اعتراض واحدهای مجاور و همسایه ها ، دلیل اصلی عدم استفاده دندانپزشکان از این نوع کمپرسور می باشد.
یکی دیگر از معایب این نوع کمپرسورها ورود روغن و آب به همراه هوا به داخل شیلنگ ها و قطعات داخل یونیت است که باعث ایجاد اختلال در کار یونیت وخرابی سریع سرتوربین می گردد.
علاوه بر آن هوای مرطوب آلوده به روغن درکارهای تخصصی و ترمیم با کامپوزیت مشکل ایجاد نموده و باعث افت راندمان کاری و کیفیت کار می شود.

کمپرسورهای بدون روغن :

در این کمپرسورها مشکل روغن پاشی کاملا حل شده ولی مایعات و آب جمع شده در داخل مخزن وارد مدارمی شوند و مشکل صدا و لرزش همچنان وجود دارد.
این کمپرسورها غالبا ساخت چین می باشند و به دلیل سرعت استهلاک و نبود قطعات یدکی جهت تعمیرات ، مشکل صدا و لرزش ونهایتا قیمت بالایی که دارند ، خرید این کمپرسورها کمتر رایج است .

کمپرسورهای یخچالی :

در این کمپرسورها از موتورهای کولر گازی با قدرت یک و نیم تا دو و نیم اسب بخار استفاده می شود و صدا و لرزش مناسب بوده و مشکل ورود روغن به سیستم و سوخت و سوز موتور در اکثر موارد وجود دارد.

به دلیل استفاده معمول دندانپزشکان از این کمپرسور ها نکات نصب و نگهداری این نوع کمپرسورها را با هم مرور می کنیم :

۱- قبل از استفاده از دستگاه از مناسب بودن قدرت آن برای کار مورد نظر اطمینان حاصل فرمایید زیرا انتخاب صحیح و نگهداری اصولی تضمین کننده کارآیی بالا و افزایش بهره وری دستگاه می شود.

۲- محل قرار گرفتن کمپرسور کاملا تراز باشد.

۳- برای کمپرسورهای قدرت بالای دو اسب بخار ، کابل حداقل ۱*۲ از کنتور یا فیوز اصلی در نظر بگیرید و از سیم کشی خانگی استفاده نفرمائید.

۴- کمپرسور را در فضای باز و زیر تابش خورشید یا برف و باران قرار ندهید و از شستشوی دستگاه با آب جدا بپرهیزید. چنانچه قطرات آب از فیلتر عبور نماید باعث سوختن موتور و ضایعات جبران ناپذیری خواهد شد. یک پارچه ی تمیز و نیروی باد برای نظافت دستگاه کافیست.

۵- جهت جلوگیری از حوادث احتمالی سیم ارت دستگاه را حتما متصل نمائید.

۶- چنانچه در هنگام کار با کمپرسور متوجه صدای غیر عادی، بو یا دود شدید کار را متوقف و به با خدمات پس ازفروش کمپرسور یا واحد های مجاز تماس حاصل فرمایید.

۷- برای جابجائی کمپرسور برق دستگاه را قطع و کمپرسور را به صورت افقی حمل نمائید. کج شدن بیش از حد دستگاه ممکن است باعث نشت روغن به بیرون ورهاشدن فنرگردد

۸- هنگامیکه قصد استفاده از کمپرسور را به مدت طولانی ندارید برق آن را قطع نمائید.

۹- کمپرسور باید به صورت اتومات خاموش و روشن می شود. در شروع کار پس از رسیدن منبع به حدود ۶ تا ۷ اتمسفر دستگاه خاموش و با مصرف باد و کم شدن فشار در حدود ۴ تا ۵ اتمسفردوباره روشن می شود. تنظیمات لازم قبلا در کارخانه انجام شده است لطفا به هیچ عنوان به تنظیمات دستگاه دست نزنید چون باز کردن قطعات، تعمیر و هرگونه دستکاری عواقب خطرناکی در پی دارد .

۱۰- هر ۱۰۰۰ ساعت (حدود ۶ ماه) یکبار روغن موتور را تعویض نمایید. میزان روغن مورد نیاز معمولا برروی کمپرسور درج شده که معمولا بین ۴۵۰ سی سی تا ۱۲۰۰ سی سی بسته به مدل موتور کمپرسور می باشد .

۱۱- روغن مناسب روغن مخصوص کمپرسور (GS4) می باشد که در صورت عدم دسترسی می توانید از روغن ده (۱۰W40) استفاده نمائید .

۱۲- فشرده شدن هوا در داخل منبع باعث جمع شدن آب و کمی روغن می شود. هر ۳۰ ساعت کار یا حداقل هفته ای یکبار مایعات را تخلیه نمائید برای این منظور در زیر اکثر کمپرسور ها مخزن شیر تخلیه در نظر گرفته شده است.

۱۳- با استفاده از فیلتر مخصوص رطوبت در ورودی هوای یونیت به تمیز بودن هوای یونیت اطمینان حاصل کنیم .

۱۴- در صورت کم نور شدن شدید لامپ ها در شروع به کار کمپرسور کار را متوقف و با خدمات پس ازفروش کمپرسور یا واحد های مجاز تماس حاصل فرمایید.

۱۵- به دلیل جریان بالای مصرفی کمپرسور استفاده از محافظ های ولتاژ رایج باز ( همچون محافظ یخچال و کامپیوتر ) به علت عدم توانایی تامین جریان کمپرسور توصیه نمی شود و در صورت لزوم می توان از محافظ های مخصوص برای این امر استفاده کرد .

 

نحوه کار کمپرسور یخچالی how work refrigerator compressor

نحوه کار کمپرسور یخچالی how work refrigerator compressor

نحوه کار کمپرسور یخچالی how work refrigerator compressor

 

ایده اولیه : iranpump.com با تغییر کلی و بازنگری