دکتر سعید عسگری در مراسم رونمایی از سند تحول سلامت بهداشت دهان و دندان گفت: امروزه نتایج مطالعات نشان می‌دهد که وضعیت شاخص‌های سلامت دهان مردم ایران مناسب نبوده و روند پس‌رونده‌ای را با افزایش سن نشان می‌دهد.
وی افزود: بر اساس نتایج آخرین بررسی میزان DMF در کودکان ۱۲ ساله ایرانی که نشان دهنده تعداد دندان‌های پوسیده کشیده شده و پر شده در یک گروه یا رده سنی ویژه است، در سال ۹۱ عدد ۲. ۹ را نشان می‌داد.

دبیر شورای سلامت دهان و دندان ادامه داد: تقریباً حدود ۸۲ درصد این شاخص را دندان‌های پوسیده و ۳ درصد را دندانهای از دست رفته و الباقی را دندان‌های ترمیم شده در این کودکان تشکیل می‌دهد.
وی خاطر نشان کرد: این در حالی است که میزان این شاخص در سن ۱۵ سالگی به ۳. ۲ رسیده و تعداد دندان‌های پوسیده ۷۵ درصد بوده است.

عسگری با بیان اینکه این فرایند تخریبی در رده‌های سنی بالا‌تر فزاینده است گفت: این شاخص در سنین ۳۵ تا ۴۴ سالگی به عدد ۱۳. ۲ می‌رسد که میزان دندان‌های پوسیده ۳۲. ۶ درصد بوده ولی مقدار دندان‌های کشیده شده ۴۰ درصد را می‌‌شود.

وی خاطر نشان کرد: مردم ما در سنین ۶۵ تا ۷۴ سالگی حدود ۸۴ درصد دندان‌های خود را از دست داده‌اند و این بدان معناست که بیش از ۵۰ درصد سالمندان ایرانی فقدان دندان هستند.

دبیر شورای سلامت دهان و دندان در نقش کلیدی و موثر سلامت دهان و دندان در سلامت عمومی مردم اشاره کرد و گفت: سلامت عمومی مردم از یک سو و تاثیر مخرب هزینه‌های تحمیلی ناشی از اقدام درمانی آن در حوزه اقتصاد خانواده به علت گران‌ بودن بهای این خدمات از سوی دیگر سبب شده که امروزه بهبود وضعیت نظام ارایه خدمات سلامت دهان جزو مطالبات عمده و جدی مردم گردد.

عسگری با اشاره به سیاست دولت یازدهم گفت: بر اساس نگاه ریاست‌ جمهوری و اهیمت مقوله توسعه انسانی در کشور بخش سلامت به عنوان یکی از سه اولویت اصلی سیاست‌های کلان دولت مطرح شد که نشان از آگاهی کامل دولت از مطالبات واقعی جامعه دارد و در این راستا وزارت بهداشت پس از بررسی‌های کار‌شناسانه طرح تحول نظام سلامت را اجرا کرد.

وی با بیان اینکه شورای سلامت دهان و دندان از تعدادی از نخبگان‌، ‌ دانشمندان و مدیران با تجربه دندانپزشکی زیر نظر وزیر بهداشت تشکیل شده است گفت: این شورا با توجه به فرصت ایجاد شده طی یک سال فعالیت خود توانست سند سیاست‌ سلامت دهان و دندان را طی دو طرح کشوری در حوزه بهداشت و خدمات سلامت محور دندانپزشکی عملیاتی کند.

دبیر شورای سلامت دهان و دندان خاطر نشان کرد: بر اساس تفاهمنامه منعقد شده میان وزارت بهداشت و آموزش و پرورش طرح «ارتقای سلامت دهان دانش‌آموزان کشور» در حال عملیاتی شدن است که بر این اساس تمام دانش‌آموزان مدارس کشور طی یک دوره ۶ ساله تحت پوشش خدمات ارتقایی، ‌ پیشگیرانه و سلامت محور دندان قرار گرفته و مورد نظارت مداوم قرار می‌گیرند تا شاخص DMF آن‌ها در پایان این دوره به کمتر از یک برسد.

منبع:دندانه

 

شایان حسین نژاد

وزیربهداشت هفته گذشته به مناسبت گرامیداشت روز دندانپزشکی و آغاز طرح تحول سلامت دهان عنوان داشت: اجرای موفق این طرح، به همدلی و همراهی تمامی گروه ‏های دندانپزشکی امید بسته است. البته نه اینکه همه‌اش را به عهده دولت بگذاریم و بالاخره باید خودمان هم تلاشی در جهت بهبود سلامت دهان مان انجام بدهیم.
معضلات دهان که خودمان باید حل شان کنیم به شرح زیر است:

دهان‌بینی:
اصلا وقتی دهان و بینی قاطی شوند معلوم است یک مشکلی به وجود می‌آید دیگر. به همین دلیل دهان‌بین بودن یکی از معضلات بزرگ جامعه ‌ماست که آسیب فراوانی به سلامت دهان می‌زند. هر چند باید به دهان‌هایی که سالم است نگاه کرد و از خوبی‌هایش الگو برداری کرد ولی اصول اولیه دندانپزشکی حکم می‌کند دهان‌بین نباشیم و کار خودمان را با مشورت درست انجام دهیم.

دهان لق:
از قدیم هم گفته اند دهانی که لق است را باید کند و انداخت دور. زیرا دلیل بزرگترین اختلافات بین دوستان و آشنایان و اقوام همین دهان لق است که بی موقع باز می شود. آسیبی که دهان لق به فرد وارد می کند و باعث می شود مشت به دهانش کوفته شود از آسیب های اجتماعی هم بالاتر است.

دهان گشاد:
کسانی هستند که دهانشان بیش از حد مجاز باز می شود. اینها آدم هایی هستند که دهان شان داغ تر از آش می شود و ته می گیرد و خوب وقتی دهانی ته بگیرد دیگر قابل استفاده نخواهد بود. پس بهتر از دهان به قدر کافی و وافی باز شود تا مگس تویش نرود. در ضمن همیشه باید مراقب آش هایی که نمی خوریم ولی دهان مان می سوزد، باشیم.

گنده‌تر از دهان حرف زدن:
حرف های گنده باعث می شود دهان بیش از حد باز شود و به آن آسیب برسد آنوقت هر چقدر هم مسواک بزنیم و نخ دندان بکشیم دیگری کمکی به بهبود دهان نخواهد کرد و دهان به مرور زمان تبدیل به سرویسی می شود که از آن به عنوان سرویس مدرسه هم نمی شود استفاده کرد.

با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین نمی‌شود:
مطمئن باشید و حتی ذره ای به آن شک نکنید که با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین نمی شود ولی برای اطمینان هم که شده بعد از گفتن حلوا مسواک بزنید زیرا شیرینی زیاد باعث خراب شدن دندان می شود!

دست به دهان رسیدن:
به جای اینکه دست مان به دهان دیگران برسد و در امر اختلاس از دیگران پیشی بگیریم، بهتر است دست مان به دهان خودمان برسد و مزاحم دیگران هم نشویم.

معضلات دهان که خودمان باید حل‌شان کنیم
معضلات دهان که خودمان باید حل‌شان کنیم

منبع:دندانه

 

روزنامه قانون؛
بنا بر تایید مسئولان وزارت بهداشت، سطح هزینه‌های دندانپزشکی در ایران که دولت هم کمترین سهمی در پرداخت آن‌ها ندارد، حتی از هزینه بستری در بیمارستان هم فرا‌تر رفته است. برای همین است که شنیدن این خبر چندان دور از ذهنمان نیست. فقط چشمانمان را گشاد می‌کند و می‌فهمیم وضعیت دهان و دندان در کشور چیزی در مایه‌های شاخص فلاکت است! برای خانواده‌ای که درآمد ماهانه‌اش زیر یک میلیون تومان است، دیگر جایی برای فکر کردن به هزینه‌های دندانپزشکی نمی‌ماند. جالب اینکه در هرنقطه شهر هم قیمت‌های دندانپزشکی با نوسانات زیاد مواجه است به‌طوری که شاید یک اونس طلا در بازار جهانی هم در طول ۱۰ سال، چنین نوساناتی به خود نبیند!

از طرفی آنقدر فرهنگ‌سازی نشده که با وجود درآمدهای بسیار پایین بازهم دست بچه‌ها مدام شیرینی، شکلات و پفک دیده می‌شود.‌‌ همان چیزهایی که دقیقا به خراب شدن دندان کمک شایانی می‌کنند! پوشش بیمه‌ای خدمات دندانپزشکی هم در ایران آنقدر پایین است که تقریبا می‌توان گفت پوششی وجود ندارد. اوایل امسال اما طرح تحول در حوزه سلامت دهان و دندان از طرف وزارت بهداشت رونمایی شد. طرحی که می‌تواند امیدی برای بهبود اوضاع در دهان مردم شود. وزارت بهداشت با اجرای طرح تحول نظام سلامت از دو سال پیش در کشور، نشان داد می‌تواند وضعیت سلامت را در کشور متحول کند. رضایت مردم از این طرح، به خوبی گویای همه چیز است.

قانون برای بررسی مشکلات دندانپزشکی در ایران سراغ «دکتر علی محرابی»، کار‌شناس ارشد اداره امور دندانپزشکی معاونت درمان وزارت بهداشت رفت.

با توجه به اینکه قیمت‌های مختلفی برای اعمال مختلف دندانپزشکی در نقاط مختلف شهر و کلا کشور وجود دارد، می‌خواهم بدانم اصلا قانونی برای تعرفه‌های دندانپزشکی وجود دارد؟
برای تعرفه‌ها قطعا قانون وجود دارد. طبق قانون، تعرفه‌ها براساس مصوبه هیأت وزیران تعیین می‌شود. بعضی خدمات ممکن است جدید باشند. باید ارزش نسبی این خدمات تعیین شود و به شورای عالی بیمه برود و بعد از پیمودن این راه‌ها، تعرفه‌ای برایش تعیین می‌شود. این کار زمان بر است، به این معنی نیست که قانونی وجود ندارد، قانون کاملا مشخص است و همه باید رعایت کنند.

خب برای اینکه همه رعایت کنند، نظارتی هم وجود دارد؟
دانشگاه‌های علوم پزشکی به نیابت از وزارت بهداشت بر اجرای این قانون نظارت می‌کنند. ضمن اینکه سامانه‌های شکایت هم وجود دارد که اگر مردم شکایتی از تعرفه‌ها داشتند، به وزارتخانه اعلام کنند، از طرفی راه‌های ارتباطی هم با دانشگاه‌های علوم‌پزشکی وجوددارد که قطعا پیگیری می‌شوند.

وزارت بهداشت می‌داند که این نظارت‌ها به چه صورت انجام می‌شود؟
ما می‌دانیم بازرسانی دارند که به صورت دوره‌ای به دندانپزشکی‌ها مراجعه می‌کنند. از طرفی وقتی شکایتی می‌شود، بازهم بازرسان را می‌فرستند. گاهی منطقه به منطقه این نظارت‌ها انجام می‌شود، گاهی هم بازرسی خارج از برنامه هم هست که ممکن است به دلیل شکایتی، صورت گیرد. گاهی هم وزارتخانه یک بازرسی خیلی فوری اعلام می‌کند که به این ترتیب بازرسان نظارتی فرستاده می‌شوند. درکل بازرسی‌ها متفاوت است اما انجام می‌شود.

اصلا قیمت‌ها را مردم می‌دانند که بخواهند شکایتی داشته باشند؟ چون آنقدر تعرفه‌ها در نقاط مختلف، متفاوت است که اکثر مردم فکر می‌کنند تعرفه خاصی وجود ندارد!
برابر قانون، تعرفه‌های مصوب باید در مقابل دید مراجعه‌کننده باشد. این وظیفه بازرس است که وقتی به جایی می‌رود بپرسد تعرفه‌ها کجاست که اگر نیست، بپرسد چرا در دید عموم نیست؟ تعرفه‌ها هر سال از طرف هیأت وزیران تجدید و ابلاغ می‌شود.

شماره‌های مشخصی برای شکایت وجود دارد؟
معاونت‌های درمان راه‌های شکایت افراد هستند. ولی چون نظارت، در حوزه‌ای غیر از وزارتخانه انجام می‌شود، من الان نمی‌دانم چه شماره‌ای هست که اعلام کنم.

مشکل اینجاست که در اکثر موارد تعرفه‌ای به در و دیوار زده نمی‌شود و مردم هم تقریبا این آگاهی را ندارند که باید تعرفه‌ها در معرض دید باشد…
طبق قواعد و مقررات باید در معرض دید باشد. شاید نابسامانی‌هایی هم وجود دارد. ۳۰هزار یونیت دندانپزشکی در کل ایران در بخش خصوصی و دولتی خدمات ارائه می‌دهند که نظارت بر همه آن‌ها، کار سختی است.

چقدرش برای بخش خصوصی است و چقدرش برای بخش دولتی؟
بالای ۹۰ درصد ارائه خدمات دندانپزشکی در بخش خصوصی اتفاق می‌افتد.

با این تفاسیر به نظر می‌رسد نظارت چندانی وجود ندارد!
اینکه چه مقدار نظارت می‌شود، باید از خود دانشگاه‌های علوم‌پزشکی بپرسید. چون وزارتخانه حوزه سیاستگذاری و نظارت بر اجرای سیاست‌ها است وظیفه اجرایی ندارد که از وزارتخانه کسی برای نظارت برود.

ولی نظارت بر حسن اجرای سیاستگذاری‌ها هم به عهده شماست دیگر!
بله. ما با کار‌شناسان مرتب جلسه داریم و مشکلات را بررسی می‌کنیم، اگر جایی ایراد قانونی وجود دارد، پیشنهاداتی مطرح می‌شود و سعی می‌کنیم آن مشکلات را حل کنیم. کار مرتب انجام می‌شود اما شاید نتیجه مطلوب و صددرصد ندهد. اینکه انتظار داشته باشیم همه چیز صددرصد درست انجام شود، قابل قبول نیست.

حرف شما درست است ولی وقتی بیشترین شکایتی که مردم دارند از تعرفه‌های دندانپزشکی است، پس یعنی حتی نظارت پنجاه درصد هم وجود ندارد!
این‌طور نیست که بگوییم فقط با نظارت کار حل می‌شود، برای همین است که طرح تحول در دندانپزشکی را مطرح کرده‌ایم. می‌خواهیم بحث ساماندهی را پیگیری کنیم که بخشی از آن، کاهش پرداخت از جیب مردم است. این را خود دولت به عنوان یک ارائه‌کننده مطرح کرده است. در حوزه دندانپزشکی طرحی به صورت سیستماتیک تا امروز وجود نداشته و معاونت درمان در نظر دارد تحول عمده‌ای در این حوزه به وجود آورد.

چقدر قرار است متحول شود؟
بنا به برنامه‌ای که داریم قطعا نمی‌توانیم بگوییم تا پایان سال ۶۰ درصد پرداختی از جیب مردم را کم می‌کنیم، چون این کار نشدنی است. باید برنامه را فاز به فاز ببندیم. در فازی که امسال معاونت درمان طراحی کرده، حداقلش این است که با توجه به برآوردهای انجام‌شده، حداقل ۱۰ درصد از پرداختی‌های مردم کم خواهد شد.

چقدر با بیمه‌ها وارد مذاکره شده‌اید؟ چون مشکل اصلی از زیرپوشش بیمه نبودن خدمات دندانپزشکی است. حتی تعریف اکثر بیمه‌ها از اعمال دندانپزشکی یک سری اعمال زیبایی است!
این کار یک برنامه می‌خواهد. بیمه‌ها هم باید چیزهایی را که می‌خواهیم بررسی کند و صرفه‌اش را بسنجد. ما به عنوان وزارت بهداشت و یک عضو شورای عالی بیمه، خدمات را آماده و اولویت‌ها را به بیمه اعلام می‌کنیم. الان این کار را شروع کرده‌ایم و امیدواریم به نتیجه برسیم. ضمن اینکه بیمه‌های تکمیلی پوشش‌هایی را دارند. اما پوشش‌ها عمومی نیست. در حوزه بیمه‌های پایه میزان پوشش متاسفانه کم است. بیمه‌های پایه اگر خدماتی را پوشش دهند، هفتاد درصدش را می‌پردازند. اما تعداد خدمات کم است، کل خدماتی که تحت پوشش بیمه پایه قرار می‌گیرد حتی به ۳۰ مورد نمی‌رسد، آن هم خدمات سطح اول. خدمات سطح دو خیلی کمتر است. اما در حوزه تحول به این چیز‌ها توجه می‌کنیم. امیدواریم بیمه‌ها هم پای کار بیایند تا هزینه کمتری از جیب مردم خرج شود.

در توضیح طرح تحول سلامت در حوزه دندانپزشکی خواندم که بیشترین کار قرار است در حوزه پیشگیری انجام شود آن‌هم بیشتر برای بچه‌ها. پس بزرگسالان چه می‌شوند؟
در همه جای دنیا، پیشگیری ارجح بر درمان است ولی همین کاری که در حوزه درمان انجام می‌شود برای استقرار زیرساخت‌های دندانپزشکی در بیمارستان‌ها برای ارائه خدمات دندانپزشکی، خودش یعنی توجه به بزرگسالان. ان‌شاءا… بعد از اینکه این زیرساخت‌ها آماده شد، مردم می‌توانند مراجعه و از این خدمات استفاده کنند.

چقدر طول می‌کشد این زیرساخت‌ها آماده شوند؟
اجرای این طرح نیازمند کاری خوب و دقیق است. کار شروع شده و به شدت پیش می‌رود ولی هنوز نمی‌دانیم کار چه زمانی دقیقا جواب می‌دهد. اما جدیت وزارت بهداشت بر این است که تحولی در حوزه دندانپزشکی اتفاق بیفتد.

پس از اینکه اعلام شد طرح تحول در این حوزه شروع شد، دقیقا چه چیزی را گفتند؟!
این طرح دو بخش دارد، یکی حوزه بهداشت دهان و دندان و دیگری درمان. حوزه بهداشت شروع شده و شبکه‌های بهداشت و درمان در حال خدمت‌رسانی به مردم هستند. در حوزه درمان هم به نوعی شروع شده. ممکن است خدمت شروع نشده باشد اما طرح شروع شده. اینکه چه زمانی به عرصه عمل برسد، کمی زمان می‌برد.

این مرحله اول شامل چه چیزهایی می‌شود و ما الان باید چه چیزهایی را ببینیم؟
قرار نیست مردم چیزی ببینند. ما هستیم که باید ببینیم کارمان به کجا می‌رسد. داریم مرتب پیگیری می‌کنیم تا زیرساخت‌هایی مثل درمانگاه‌ها، مکان‌ها، نیروهای پزشکی و تجهیزات آماده شود. وظیفه وزارت بهداشت همین است که این چیز‌ها را آماده کند. اگر فردا اعلام کنیم که آماده هستیم، کار درستی نیست. مردم کجا بروند؟

از طرح تحول که بگذریم، جایی خواندم در ایران هر نوجوان ۱۲ ساله حداقل دو دندان پوسیده دارد. این آمار درست است؟
این آمار تقریبا درست است. تحقیقاتی در وزارت بهداشت انجام شده که این آمار را تایید می‌کند.

چرا این اتفاق در کشور ما افتاده؟ آن‌هم برای بچه‌های ۱۲ ساله! وضعیت دندان و دهان در کشور ما به حدی وخیم است که تصور می‌شود اصلا کاری در کشور صورت نگرفته. فکر می‌کنید چه چیزی در کشور کم است؟
متاسفانه توجه در حوزه دندانپزشکی در همه زمان‌ها کم بوده. اگر بخواهیم چنین اتفاقی در کشورمان نیفتد باید به بحث پیشگیری دقت کنیم. ما در حوزه درمان کاری می‌کنیم که پوسیدگی خوب شود اما در حوزه بهداشت باید کاری کنیم که دندان اصلا نپوسد. الان برنامه‌هایی در مدارس داریم که برای پیشگیری انجام می‌شود. ولی به هرحال به هردلیل ممکن است پوسیدگی به وجود بیاید. وقتی هم این اتفاق افتاد ما در حوزه بهداشت وارد عمل می‌شویم و پوسیدگی را درمان می‌کنیم.

منبع:دندانه

 

قائم مقام وزیر بهداشت با تایید کاهش مراجعات مردم به مطب دندانپزشکی‌ها به دلیل عدم استطاعت مالی از راه‌اندازی ۱۰۰۰ کلینیک دندانپزشکی ارزان خبر داد.

دکتر ایرج حریرچی درباره برنامه‌های جدید وزارت بهداشت برای خدمات دندانپزشکی اظهار داشت: دو اقدام خیلی بزرگ در حوزه دندانپزشکی انجام شده است، یکی این است که اقدامات بهداشتی از نظر فیشور سیلانت (پرکردن شیار دندان) و معاینه دندان‌ها بیش از ۷ میلیون دانش آموز تحت پوشش قرار گرفتند، زیرا این‌ها آینده دندان‌های مردم ایران است و خیلی افتخار آمیز است، هم‌اکنون نیز مقاطع اول ابتدایی را تمام کردیم و وارد دوره دوم اول ابتدایی می‌شویم، و می‌رویم به سمت کلاس‌های اول تا ششم ابتدایی.

دکتر حریرچی عنوان کرد‌: اقدام دوم هم این است که برخی‌ها که مدام می‌گویند باید فقط به بهداشت پرداخت بالاخره مردمانی داریم که ۳۰ – ۴۰ و ۵۰ سالشان است ولی مسواک نزدند و الان دندان‌هایشان خراب است و نمی‌توانیم به آن‌ها بگوییم که می‌رفتی مسواک می‌زدید، بالاخره دندان‌هایشان پوشیده است و باید ما پاسخگو باشیم زیرا این افراد مجبور هستند با قیمت بالا برای رفع این مشکلات هزینه کنند.

وی ادامه داد: براین اساس یک بسته‌ای آماده شده است و منابع آن را نیز در طرح تحول دیده شده، مبنی بر راه‌اندازی یک هزار کلینیک دندانپزشکی که با تعرفه‌های منطبق با استطاعت مردم در مراکز دولتی و شبه‌دولتی ارائه خدمات دهند.

سخنگوی وزارت بهداشت با تایید کاهش مراجعات مردم به مطب دندانپزشکان به دلیل عدم استطاعت مالی مردم عنوان کرد: جامعه دندانپزشکان نیز اذعان دارند که هزینه اینگونه خدمات آنقدر بالا رفته است که مردم خدمات دندانپزشکی را‌‌ رها کرده‌اند.

دکتر حریرچی تصریح کرد: براین اساس ما از طریق خرید خدمت از پزشکانی که در حال گذراندن طرح هستند آن‌ها عصر‌ها در بخش‌های عمومی به مردم ارائه خدمت می‌دهند.
سخنگوی وزارت بهداشت درباره نظارت بر مطب‌های دندانپزشکی نیز خاطرنشان کرد: این نظارت‌ها براساس قانون بر عهده سازمان نظام پزشکی کشور است.
منبع: خبرگزاری تسنیم

بازتاب‌های انتشار این خبر در شبکه‌های اجتماعی
– امیدواریم با استفاده نظرات خبرگان، طرح‌هایی در حوزه دندانپزشکی ارایه شود که ضمن واقع نگری، ما را به اهداف نظام سلامت رهنمون شوند.

– چه خبر ناخوشایندی برای سلامت دهان و خبر خوشایندی برای تجهیز کنندگان این کلینیک‌ها

– هرگونه تلاش دولت برای افزایش تصدی بدون توجه به نقش آن به عنوان متولی ابتدا بهداشت و سپس درمان، محکوم به شکست است، مگر الان دو هزار مرکز بهداشتی درمانی خالی نداریم؟؟؟ ایراد از در و دیوار آن است که هزار کلینیک!! دندانپزشکی راه بیندازیم؟؟ و هزار یونیت هم بخریم!، اشکال در مدیریت ماست، اشکال در ندیده گرفتن حقوق اولیه متعهد و طرحی بیچاره است، اشکال در این است که سی سال است که دندانپزشک مرکز بهداشتی درمانی دستیار ندارد!!، اشکال در کجاست که هرکس طرحش تمام می‌شود دو پا دارد و دو پای دیگر قرض می‌کند و الفرار؟ چرا علاقمند‌ترین افراد هم در بطن وجودشان حاضر به ماندن نیستند؟ مشکل در درمان است یا بهداشت؟؟ مشکل در سیستم دولتی است که حالا به غلط حمله به تصدی کرده است…. اشکال اصلی در طرز نگرش و تفکر ماست….

– درود اما وقتی تصمیم سا زی‌ها بر اساس روش‌های سنتی بدون توجه به شواهد علمی و تجربه کشورهای موفق با اندکی چاشنی سودجویی باشد حاصلی جز این ندارد

منبع:دندانه

 

 

رئیس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت با اشاره به جزئیات برنامه طرح ارتقای سلامت دهان و دندان دانش آموزان سراسر کشور که جمعیت هفت میلیون و هفتصد هزار نفری مقطع اول تا ششم ابتدایی تحصیلی را پوشش می‌دهد، گفت: حدود دو هزار نفر نیروی دندانپزشک و بهداشتکار دهان و دندان و همچنین حدود چهار هزار نفر نیروهای واسط همکاری خواهند کرد.

دکتر حمید صمدزاده تصریح کرد: بدون اغراق می‌توان گفت که جمهوری اسلامی ایران نخستین کشوری در جهان است که چنین برنامه وسیع، دقیق و فراگیری را درمدت زمانی معین و بر روی گروه هدفی از طیف دانش آموز انجام می‌دهد که این اقدام می‌تواند الگویی در دنیا باشد.

وی گفت: این طرح شامل سه بخش اصلی آموزش، پیشگیری و درمان است و از سال تحصیلی امسال آغاز شده است. برای اجرا در ۲۰ هزار مدرسه شهری و ۴۰ هزار مدرسه روستایی در نظر گرفته شده است. در روستا‌ها نیروهای بهداشتی آموزش دیده و در شهر‌ها از طریق مربیان بهداشت مدارس و کاردان‌های بهداشت دهان و دندان و در ‌‌نهایت در مجموع ۶۰ هزار مدرسه ابتدایی سراسر کشور اجرا می‌شود.

دکتر حمید صمدزاده ادامه داد: در بحث آموزش، والدین، معلمین و دانش آموزان از آموزش در زمینه سلامت دهان و دندان بهره‌مند می‌شوند و در بحث پیشگیری نیز ایجاد شناسنامه الکترونیک سلامت دهان و دندان دانش آموز هدف مهم بعدی ما محسوب شده است که در صورت اجرایی شدن کامل و فراگیر، برآوردی از نیازهای درمانی دانش آموزان به منظور اتخاذ تصمیمات بعدی در اختیار قرار می‌دهد.

صمدزاده تصریح کرد: در بحث پیشگیری، انجام «وارنیش فلوراید تراپی» برای تمام دانش آموزان گروه هدف مهم‌ترین اقدام آتی محسوب می‌شود. این اقدام مهم که شاید بتوان گفت در سراسر جهان با این وسعت بی‌نظیر است و برای نخستین بار در دنیا در کشورمان انجام می‌شود قرار است در دو نوبت انجام شود. مرحله اول وارنیش فلوراید تراپی آبان و آذر ماه امسال و مرحله دوم در فروردین واردیبهشت سال آینده انجام خواهد شد.

وی ادامه داد: بر اساس پژوهش‌های انجام شده، وارنیش فلوراید تراپی حدود ۲۵ تا ۴۵ درصد موجب کاهش پوسیدگی دندان می‌شود. با توجه به بررسی انجام شده در کشور، آخرین آمار شاخص پوسیدگی دندان (DMFT) کودکان تا ۱۲ ساله کشور ۲، ۰۹ است و حدود ۸۲درصد این شاخص مربوط به پوسیدگی دندان است، به عبارت دیگر هر فرد ۱۲ساله به طور میانگین دو دندان پوسیده، کشیده شده و یا ترمیم شده دارد که امید است با اجرای این برنامه ملی و هدفمند بتوانیم در مدت ۶ سال آتی این شاخص را به عدد یک کاهش دهیم که به طور قطع کاری بسیار دشوار است

رئیس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: در بحث درمان که محور اصلی از هدف سوم این طرح محسوب می‌شود در مدارس با استفاده از یونیت‌های دندانپزشکی ثابت و سیار و در مراکز بهداشتی درمانی سراسر کشور خدمات درمانی مخصوص این گروه هدف بر اساس شناسنامه الکترونیک هر دانش آموز انجام خواهد شد.

صمدزاده عنوان کرد: پیش بینی می‌شود با توجه به گستردگی طرح و نیاز بالغ بر ۹۰ درصد دانش آموزان به خدمات درمانی و با عنایت به امکانات، بضاعت و توان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بتوانیم عمده این نیاز‌ها را برطرف کنیم.

رئیس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بر اساس بررسی‌ها حدود ۴۵ درصد پرداخت از جیب هموطنان در خصوص امور درمانی دندانپزشکی است و کاهش این هزینه یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های وزارت بهداشت محسوب می‌شود. در این خصوص پیوسته به دنبال هماهنگی‌ها و حمایت‌های موثر‌تر سازمان‌های بیمه‌گر خواهیم بود. براین اساس تفاهم‌نامه میان وزارت بهداشت و وزارت رفاه در قالب حمایت‌های بیمه‌ای دانش آموزان در این راستا است.

صمدزاده ادامه داد: حدود دو هزار نفر نیروی دندانپزشک و بهداشتکار دهان و دندان؛ همچنین حدود چهار هزار نفر نیروهای واسط همکاری خواهند کرد که آموزش‌های لازم را به طور کامل فراگرفته و همراه این طرح خواهند بود. همچنین دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور (حدود۵۷ دانشگاه و دانشکده‌های دندانپزشکی) طی هماهنگی با ادارات آموزش و پرورش استان خود در این طرح مشارکت دارند.

وی تصریح کرد: انتظارمان از خانواده‌ها این است که در خصوص پیشگیری، همکاری و حمایت بیشتری داشته باشند. اگرچه وارنیش فلورایدتراپی یکی از اقدامات مهم است ولی نظارت والدین و توجه آنان به روند رعایت بهداشت دهان و دندان دانش آموز خود می‌تواند نتایج درخشان و ماندگاری در این طرح به‌همراه داشته باشد. نتیجه این اقدام کاهش میزان پوسیدگی دندان و کاهش نیاز به درمان‌های اولیه و درمان‌های گران قیمت بعدی به منظور رفع بی‌دندانی خواهد بود.

رئیس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی افزود: پیشگیری و یا رفع پوسیدگی ساده یک دندان به مراتب ارزان‌تر از درمان‌های ریشه دندان یا روکش و یا ایمپلنت است، در نتیجه این اقدامات پیشگیرانه موجب کاهش هزینه‌های هموطنان و کاهش پرداخت از جیب خواهد شد.

صمدزاده عنوان کرد: بدون اغراق می‌توان گفت که جمهوری اسلامی ایران نخستین کشوری در جهان است که چنین برنامه وسیع، دقیق و فراگیری را درمدت زمانی معین و بر روی گروه هدفی از طیف دانش آموز انجام می‌دهد که این اقدام می‌تواند الگویی در دنیا باشد.

وی بیان داشت: کشورهای اسکاندیناوی با اجرای برنامه‌های بهداشتی و پیشگیرانه در سال‌های طولانی توانستند به شاخص‌های مناسبی دست یابند به گونه‌ای که حتی شاخص مربوط به پوسیدگی، پرشدگی و کشیدن دندان در افراد ۱۲ سال برخی از این کشور‌ها نزدیک به صفر است؛ امید می‌رود با اجرای این طرح به اهداف اثربخش آن دست یابیم.

رئیس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خاطرنشان کرد: ‌ اگر بتوانیم موج پوسیدگی را متوقف کنیم بی‌شک نتایج آن در سال‌های آینده در اقتصاد خانواده قابل مشاهده خواهد بود و بازتاب آن در صرفه جویی‌های بودجه سلامت مشهود خواهد بود.

منبع:دندانه

 

رئیس دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت گفت: برنامه کلی در حوزه تحول سلامت دهان و دندان ۳۰ درصد دسترسی مردم به مراکز دندانپزشکی تحت نظارت وزارت بهداشت و درمان را افزایش داده است.

دکتر حمید محمد‌زاده رئیس دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت و درمان در گفتگو با خبرنگار بهداشت و درمان باشگاه خبرنگاران در خصوص ارتقا ۳۰ درصدی دسترسی مردم به خدمات دندانپزشکی اظهار کرد: تا قبل از شروع طرح تحول دهان و دندان، دسترسی مردم به خدمات دندانپزشکی در بخش‌های دولتی و تحت نظارت وزارت بهداشت و درمان، تنها ۱۰ درصد بود که هدف ما در این طرح افزایش این دسترسی‌ها به میزان ۳۰ درصد است.

وی با بیان اینکه انجام اقدامات درمانی مانند ایمپلنت در حوزه طرح تحول دهان و دندان قرار ندارد، گفت: خدماتی که در مراکز دندانپزشکی تحت پوشش وزارت بهداشت ارائه خواهد شد، بیشتر شامل خدمات پیشگیری ثانویه یعنی: جرم گیری، کشیدن و پر کردن دندان، ‌ ترمیمی دندان و فلوراید تراپی است.

محمد‌زاده افزود: در حال حاضر این سطح از خدمات را در مراکز دولتی با قیمت مصوب شروع کرده‌ایم. البته هنوز در ابتدای راه هستیم و مسلما این طرح با مشکلاتی مواجه خواهد شد. اما امیدواریم در ادامه مسیر و افزایش امکانات و تجهیزات به ارتقا در رضایتمندی مردم کمک کنیم.

منبع:دندانه

 

گزارش روزنامه ابتکار از وضعیت دندان‌پزشکی در ایران
اقدامات دندان‌گیر وزارت بهداشت برای سلامت دندان‌ مردم

محمد مهدی حاتمی
فروردین ماه، روز دندان‌پزشکی است و از سال ۱۳۶۲که این روز به پیشنهاد انجمن اسلامی دندان‌پزشکان ایران و تصویب هیات وزیران وقت به این عنوان انتخاب شده است، ۳۳ سالی می‌گذرد. با این همه در این ۳۳ سال، نه از لوکس بودن خدمات دندان‌پزشکی در ایران کاسته شده و نه در جهان. از طرفی مقایسه پایگاه‌های داده‌یی محتلف با یکدیگر نشان می‌دهند که سرانه ایرانی‌ها از خدمات دندان‌پزشکی دولتی، سالانه تنها حدود ۲۵ هزار تومان است. این آمار، آنچنان‌که سید حسن هاشمی، وزیر بهداشت خبر داده، تنها ۳درصد از هزینه‌های ریالی خدمات دندان‌پزشکی در کشور را پوشش می‌دهند. از طرفی مقایسه این ارقام با یارانه دریافتی ایرانی‌ها از دولت، نشان از شکاف عمیق و نامعقول جمعی دیگری در انتخاب‌های ناخواسته ایرانی‌ها می‌دهد: ما ۲۲برابر سرانه خدمات دندان‌پزشکی دولتیمان یارانه دریافت می‌کنیم.

دندان‌های خراب در کرواسی و ایران
اسلاونکا دراکولیچ، نویسنده اهل کرواسی که یکی، دو کتابی از او به فارسی هم منتشر شده، در کتاب «کافه اروپا» که به بررسی اوضاع کشورهای بلوک شرق بعد از فروپاشی شوروی می‌پردازد، فصلی را به دندان‌پزشکی در کرواسی اختصاص داده است.
او می‌نویسد زمانی که در دهه ۸۰ میلادی در امریکا به سر می‌برده، از مشاهده حجم فراوان تبلیغات خمیردندان و مسواک در شبکه‌های تلویزیونی این کشور شوکه شده است و به او گفته‌اند که به دلیل قیمت بالای خدمات دندان‌پزشکی، امریکایی‌ها ترجیح می‌دهند پیشگیری را جایگزین درمان گران قیمت کنند. به نوشته دراکولیچ، در‌‌ همان زمان اما اهالی زاگرب، پایتخت کرواسی، بیمه‌های دندان‌پزشکی رایگانی داشته‌اند و البته تبلیغ چندانی برای خمیردندان و مسواک نمی‌کرده‌اند. نتیجه اما بعد از گذشت ۱۰سال برای نویسنده مشخص شده است: بعد از فروپاشی شوروی و سیستم بیمه‌یی نسبتا قدرتمندی که در تمام کشورهای بلوک شرق، کم‌وبیش فعال بود، اهالی کرواسی عمدتا چند دندان افتاده داشتند و سعی می‌کردند طوری بخندند که کسی متوجه خرابی دندان‌هایشان نشود.
دراکولیچ نتیجه می‌گیرد که وجود نظام درمانی گران‌قیمتی که به افراد بیاموزد «پیشگیری بهتر از درمان است»، بهتر از یک نظام بیمه‌ای ارزان‌قیمت، عریض و طویل و البته کم بازده است و حاصلی جز دهان‌های بی‌دندان نخواهد داشت.

حالا هم ظاهرا حکایت البته با در نظر گرفتن برخی تفاوت‌ها حکایت ماست. حدود یک‌سال و چند ماه پیش، اندکی بعد از کلید خوردن طرح تحول سلامت، حسین حصاری، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات پیشگیری پوسیدگی دندان دانشگاه علوم پزشکی ایران، در یک سخنرانی، آمارهای مهمی ارائه کرد که ظاهرا تا به امروز در نوع خود جامع‌ترین بوده‌اند. حصاری گفته بود: به‌طور میانگین، افراد ۱۲ ساله دو دندان خراب، ۱۵ ساله دارای سه دندان خراب، ۱۸ ساله ۴ دندان خراب، افراد ۳۵ ساله ۹ دندان خراب و افراد ۴۵ ساله ۱۲ دندان خراب در دهان دارند.
او ادامه داده بود: ‌شاخص DMFT (شاخص پوسیدگی، کشیدگی و پرکردگی دندان) در ایران برای سنین مختلف متفاوت است چنانچه این شاخص در کودکان ۱۲ ساله ۲ است یعنی به‌طور متوسط دو عدد از دندان‌های هر فرد ۱۲ساله ایرانی به علت پوسیدگی دندان خراب شده است.

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات پیشگیری پوسیدگی دندان دانشگاه علوم پزشکی ایران گفته بود: در افراد ۴۰سال ایرانی چیزی در حدود ۷دندان کشیده می‌شود و با توجه به اینکه هر فرد بزرگسال باید ۲۸ دندان سالم داشته باشد، به‌طور متوسط هر ایرانی ۴۰ ساله حدود ۲۱ یا ۲۲ دندان دارد. این آمار در حالی است که افراد فرانسوی ۴۰ساله دارای ۲۸ دندان هستند و این بدان معناست که دندان‌های پوسیده شده ترمیم و نگهداری می‌شوند ولی در ایران دندان‌ها کش

یارانه دریافتی ایرانی‌ها ۲۲برابر بیشتر از سرانه خدمات دندانپزشکی دولتی
یارانه دریافتی ایرانی‌ها ۲۲برابر بیشتر از سرانه خدمات دندانپزشکی دولتی

هزینه ایرانی‌ها برای دندان
وزیر بهداشت هم در روز دندان‌پزشکی با تاکید بر اینکه هزینه‌های دندان‌پزشکی در کشور همچنان بالاست، گفت: ۴ دهک اول جامعه اصلا به دندان‌پزشکی مراجعه نمی‌کنند.
به گزارش مهر، دکتر سید حسن هاشمی، به وضعیت سلامت دهان و دندان در کشور اشاره کرد و گفت: شاخص سلامت دندان افراد ۳۰ تا ۴۰ سال در کشور به گونه‌یی است که نصف دندان‌های آن‌ها کشیده شده است.
وی با اعلام اینکه ۴ دهک اول جامعه اصلا به دندان‌پزشکی نمی‌روند، گفت: برای سایر افراد جامعه نیز ۲۲ تا ۲۴درصد هزینه‌های سلامت مربوط به دندان‌پزشکی است.
وزیر بهداشت با اعلام اینکه ۳ درصد از بازار ریالی در حوزه دندان‌پزشکی در کشور در اختیار دولت است، ادامه داد: بخش دولتی تنها ۷ درصد خدمات دندان‌پزشکی را به مردم ارائه می‌دهد.

پرتال داده‌های بانک جهانی، آماری درباره هزینه کرد بخش سلامت از تولید ناخالص داخلی کشورهای مختلف ارائه کرده است. در این داده‌ها، این هزینه کرد، در قالب درصد از تولید ناخالص داخلی به نمایش درآمده و برای مثال، نشان می‌دهند که ایران در قیاس با ترکیه، میزان بیشتری از تولید ناخالص داخلی‌اش را به بخش سلامت اختصاص می‌دهد. بر اساس داده‌های بانک جهانی، ایران در سال ۲۰۱۳ میلادی، حدود ۶/۷ درصد از تولید ناخالص داخلی‌اش را به بخش سلامت اختصاص داده است، نسبتی که در ترکیه، ۵/۶ درصد است. اگر تولید ناخالص داخلی ایران را (در سال ۲۰۱۴) حدود ۱/۳ تریلیون دلار (بر حسب برابری قدرت خرید) در نظر بگیریم، ایرانی‌ها در سال ۲۰۱۳ که سالی بدون تحریم هم بوده است، چیزی در حدود ۹۰میلیارد دلار برای سلامتشان هزینه کرده‌اند. (این آمار البته شامل هزینه‌های پیشگیری و درمان و همین طور هزینه‌های تغذیه‌یی هم می‌شود.)
حال اگر طبق سخنان وزیر بهداشت، اکثر دهک‌های درآمدی جامعه، چیزی در حدود ۲۲ تا ۲۴درصد از هزینه‌های سلامتشان را به خدمات دندان‌پزشکی اختصاص بدهند، می‌توان نتیجه گرفت ایرانی‌ها سالانه حدود ۲۰میلیارد دلار برای این خدمات هزینه می‌کنند، هزینه‌یی که وزیر بهداشت می‌گوید تنها حدود ۳درصد از آن، یعنی حدود ۶۲۷میلیون دلار، را دولت هزینه می‌کند. اگر این محاسبه آماری سرانگشتی تا اینجا درست باشد، در واقع دولت در طول سال، برای هر ایرانی تنها ۸ دلار، یا به عبارتی ۲۵هزار تومان هزینه دندان‌پزشکی پرداخت می‌کند و از باب مقایسه تنها کافی است این هزینه را با یارانه ماهانه‌یی که تقریبا تمام جمعیت کشور دریافت می‌کنند مقایسه کنیم: یارانه دریافتی ایرانی‌ها، حدودا ۲۲ برابر سرانه خدمات دندان‌پزشکی دولتی آنهاست.

یارانه دریافتی ایرانی‌ها ۲۲برابر بیشتر از سرانه خدمات دندانپزشکی دولتی
یارانه دریافتی ایرانی‌ها ۲۲برابر بیشتر از سرانه خدمات دندانپزشکی دولتی

خبرهای خوب در راه است؟
وزیر بهداشت با اشاره به برنامه‌های توسعه خدمات دندان‌پزشکی در کشور گفت: تاکنون چهار هزار یونیت دندان‌پزشکی در بخش دولتی فعال وجود داشت که نیمی از آن‌ها غیرفعال بود و دو هزار یونیت جدید برای کلینیک‌های ویژه دندان‌پزشکی به این مجموعه اضافه می‌شود. علاوه بر آن ۲۵۰۰ یونیت دندان‌پزشکی نیز معاونت درمان وزارت بهداشت قول داده که در مراکز دولتی اضافه شود و به این ترتیب امسال تعداد یونیت‌های دندان‌پزشکی بخش دولتی به ۸۵۰۰ دندان‌پزشکی می‌رسد.

دکتر هاشمی افزود: افزایش یونیت‌های دندان‌پزشکی در کشور در حالی است که در گذشته ۳۵ هزار یونیت دندان‌پزشکی در بخش خصوصی فعالیت می‌کرد و با اجرای این اقدامات، امسال سهم دولت در خدمات دندان‌پزشکی به ۲۵ درصد افزایش می‌یابد.
هاشمی همچنین از فعالیت ستاد عملیاتی خدمات دندان‌پزشکی به ریاست خود خبر داد و گفت: در این ستاد با حضور معاونان بهداشت، درمان، معاونت توسعه و تعدادی از صاحبنظران حوزه دندان‌پزشکی در مورد سیاست‌گذاری حوزه دندان‌پزشکی تصمیم‌گیری می‌شود.

وزیر بهداشت همچنین خطاب به روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران گفت: حدود ۵۰ درصد قضاوت مردم و مسوولان درباره عملکرد وزارت بهداشت و اقداماتی که در استان تهران انجام می‌شود مربوط است که امیدوارم این نوع قضاوت عادلانه‌تر شود و به کل کشور نگاه شود اما از روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی استان تهران می‌خواهم که عقب‌ماندگی خود را نسبت به شهرستان‌ها جبران کنند و خدمات با کیفیت‌تری در حوزه بهداشت و درمان به مردم ارائه کنند.
وی همچنین از خرید کلینیک‌های دندان‌پزشکی سیار در وزارت بهداشت خبر داد و افزود: با در اختیار قرار دادن این کلینیک‌ها به دانشگاه‌های علوم پزشکی، خدمات دندان‌پزشکی را به‌صورت اقدامی جهادی به حاشیه شهر‌ها و مناطق محروم می‌بریم.

رییس شورای سلامت دهان وزارت بهداشت برنامه‌های این وزارتخانه هم برای ارائه خدمات سطح ۳ دندان توسط پزشکان متخصص و عمومی و همچنین توجه ویژه به این حوزه با وجود محدودیت‌های اعتباری در سال جاری خبر داد.
دکتر سعید عسگری در مراسم سالگرد طرح تحول سلامت دهان و دندان درخصوص آخرین اقدامات شورای سلامت دهان گفت: اصلاح تشکیلات و ساختار مورد نیاز برای سلامت دهان نخستین گام این شورا در این حوزه بود. در عملکرد سیستم سلامت تولیت و تامین مالی آن موضوع مهمی است. آنچه در طرح تحول طی دو سال گذشته رخ داد، مستند به وجود اعتبار ویژه تعیین شده در بودجه وزارت بهداشت نبود و هر اتفاقی به برکت وجود وزیر بهداشت و معاونت‌های این وزارتخانه رخ داد.

به گزارش ایسنا وی ضمن ابراز امیدواری برای تخصیص متناسب بودجه از سوی مجلس با توجه به حجم بازار مالی دندان‌پزشکی افزود: در بحث تولیت دهان، با تشکیل شورای سلامت دهان توسط وزیر بهداشت، مهم‌ترین و عالیترین شورا زیرنظر مستقیم ایشان و با حضور افراد خبره فعالیت خود را آغاز کرد. همچنین ستاد کشوری طرح تحول سلامت دهان شروع به کار کرد که نشان‌دهنده حساسیت ویژه این موضوع است.
رییس شورای سلامت دهان وزارت بهداشت، تشکیل اداره سلامت دهان و دندان معاونت بهداشت و اداره دندان‌پزشکی معاونت درمان را اقدامی موثر در این حوزه عنوان کرد و ادامه داد: سال گذشته برنامه ارتقای سلامت دانش‌آموزان با امضای موافقتنامه‌یی با همکاری آموزش و پرورش به اجرا درآمد که تاکید آن DMFT دانش‌آموزان ابتدایی و متوسطه بود. امیدواریم، بتوانیم DMFT دانش‌آموزان ۱۲ساله را در یک شاخص معین از عدد ۲ به یک برسانیم.

منبع:دندانه

 

رئیس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت گفت: «طبق مصوبه هیئت دولت در سال ۹۰، باید حداقل برای نوجوانان زیر ۱۴ سال و مادران باردار برخی خدمات دندانپزشکی تحت پوشش قرار می‌گرفت که متاسفانه بعضی شرکت‌های بیمه‌گر هنوز آن را عملیاتی نکرده‌اند.»

حمید صمدزاده در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص چرایی اجرای ناقص خدمات بسته دندانپزشکی در طرح تحول سلامت توضیح داد و گفت: «در تمام کشور، بحث هزینه، اولین عاملی است که باعث می‌شود مردم برای ارائه خدمات مراجعه نکنند. در عین حال مهم‌ترین عاملی که می‌تواند به مردم کمک کند تا بتوانند از خدمات درمانی مانند دندانپزشکی استفاده کنند، تقبل بخشی از خدمات از سوی بیمه‌ها است.»

وی به مصوبه هیئت دولت در سال ۹۰ درباره تحت پوشش قرار گرفتن ۲۰ خدمت دندانپزشکی از سوی بیمه‌های پایه، اشاره کرد و افزود: «طبق این مصوبه باید حداقل برای نوجوانان زیر ۱۴ سال و مادران باردار برخی خدمات تحت پوشش قرار می‌گرفت که متاسفانه بعضی شرکت‌های بیمه‌گر هنوز آن را عملیاتی نکرده‌اند. بیمه نیروهای مسلح برای پرسنل خودش این خدمات را بیمه کرده‌ است. همچنین با تعاملی که با بیمه سلامت داشته‌ایم، توانستیم از سال گذشته این برنامه را در سطح روستاها عملیاتی کنیم. اما بیمه تامین اجتماعی که جمعیت زیادی را تحت پوشش قرار دارد، هنوز این خدمات را ارائه نداده است، اگر پوششی هم باشد در مراکز تحت نظر خودشان است.»

صمدزاده با بیان اینکه ارائه خدمات دندانپزشکی در شهرهای بزرگ که جمعیت اصلی کشور در آنها زندگی می‌کنند، به مشکل برخورده است، ادامه داد: «ما برای خدمات پیشگیری از محل اعتبارات خود هزینه ‌کرده‌ایم، اما در حال حاضر تامین اجتماعی فقط کشیدن دندان را تحت پوشش قرار داده است درصورتی‌که باید خدماتی مانند پرکردن، فیشورسیلانت، فلورایدتراپی و جرمگیری هم تحت پوشش قرار گیرد. وقتی این خدمات ارائه نشوند، مردم هم فقط برای کشیدن دندان‌هایشان تشویق می‌شوند.»

رییس اداره سلامت دهان وزارت بهداشت تصریح کرد: «این خدمات می‌تواند در مراکز بهداشتی و درمانی هم ارائه شود. هرکسی که دفترچه این بیمه را دارد باید با جایی که آنها قرار دارند یا اعلام می‌کنند و همچنین در مراکز ما، تحت پوشش بیمه‌ای برای خدمات دندانپزشکی قرار بگیرد. مردم دفترچه بیمه دارند ولی جایی نیست که این خدمات را دریافت کنند. تامین اجتماعی باید خدمات مصوب با دفترچه را ارائه دهد.»

منبع:دندانه

 

گفتگو با دکتر ذبیح‌الله کشیری، رئیس اداره امور درمان دندان‌پزشکی، درباره روند تعیین و یکپارچه‌سازی تعرفه‌های دندان‌پزشکی

نابسامانی تعرفه‌های دندان‌پزشکی در بخش خصوصی، مدت‌ها است مورد اعتراض منتقدین گرانی این خدمات قرار می‌گیرد و حتی کارشناسان صاحب‌نظر در وزارت بهداشت، دندان‌پزشکان شاغل در این بخش را به پوشاندن گران‌فروشی‌های خود با بهانه کیفیت بالای مواد و تجهیزات مصرفی متهم می‌کنند. یکی از شاخص‌ترین این چهره‌های منتقد، دکتر ایرج حریرچی، قائم‌مقام وزیر بهداشت است که در تمام مصاحبه‌های مرتبط با موضوع تعرفه و دندان‌پزشکی ترجیع‌بند معروفی دارد: هزینه مواد دندان‌پزشکی، تنها ۱۰ تا ۱۲ درصد تعرفه را تشکیل می‌دهد” ، اما تاکنون کسی این سؤال را نپرسیده است که چرا وزارت بهداشت به عنوان یک منتقد، برای یک‌پارچه کردن تعرفه‌ها و روشن کردن تکلیف واحدهای نظارتی و جلوگیری از اعمال سلایق، پیش‌قدم نمی‌شود و به وارد کردن این هجمه‌ها بسنده می‌کند؟

از آنجا که اداره امور درمان دندان‌پزشکی که کمتر از ۱ سال از تأسیس آن می‌گذرد، از بدو تأسیس خود با تشکیل کمیته‌هایی، سعی در تعیین تعرفه‌های دندان‌پزشکی بخش خصوصی داشته است، بر آن شدیم تا با دکتر ذبیح‌الله کشیری، رئیس فعلی این اداره گفتگویی داشته باشیم که در ادامه می‌خوانید:

آقای دکتر کشیری! تعرفه‌گذاری خدمات دندان‌پزشکی به دلیل وجود جزئیات و متعیرهای زیاد مانند مواد مصرفی، مورد انتقادات کارشناسی زیادی هم قرار می‌گیرد و از طرف دیگر، افراد صاحب‌نظر در حوزه دندان‌پزشکی تأکید می‌کنند که هزینه مواد و تجهیزات، بخش جزئی از نرخ رایج هزینه این خدمات را شامل می‌شود. آیا می‌توان با جدا کردن حق‌الزحمه دندان‌پزشک از هزینه مواد مصرفی، مانند آنچه در کشورهای اروپایی انجام می‌گیرد، محل اختلاف را از بین برد؟
مشکل اینجا است که تا به حال، مرجع تعرفه‌های دندان‌پزشکی ، کتاب کالیفرنیا بوده است که سال‌ها پیش، ارزش ۵۰ عنوان خدمت دندان‌پزشکی از روی آن کپی‌برداری شده است. در این کتاب، جمله‌ای نوشته شده که نقطه چالشی تعرفه‌های دندان‌پزشکی است و آن جمله این است که: «براساس ضرایب ذکر شده، بهای خدمات دندان‌پزشک محاسبه می‌شود و بهای مواد مصرفی و لابراتوار جداگانه محاسبه می‌شود.»
این موضوع سبب اختلاف سلیقه شده است. چرا که برای مثال، همکاران دندان‌پزشکی که از موادی با کیفیت بالاتر استفاده می‌کنند، باید هزینه بالاتری هم بابت آن‌ها دریافت کنند. البته در حقیقت و عمل مواد دندانپزشکی با کیفیت پایین باید حذف شوند تا این اختلاف زیاد به جود نیاید.
تاکنون حدود ۱۰ ماه از تشکیل اداره امور درمان دندان‌پزشکی در معاونت درمان وزارت بهداشت می‌گذرد و یکی از موضوعاتی که از ابتدای فعالیت آن در دستور کار قرار گرفته، سامان‌دهی تعرفه خدمات دندان‌پزشکی است . چرا که همان‌گونه که همکاران مطلع هستند، بسیاری از این خدمات، مانند ایمپلنت یا مواد دندانی جدید در کتاب کالیفرنیا تعریف نشده است. بنابراین ابتدا با استناد به کتاب بین‌المللی واژگان رایج دندان‌پزشکی (Current Dental Terminnology) CDT که کلیه درمان‌های دندان‌پزشکی در آن توسط یک کد واحد بین‌المللی(dental procedure codes) طبقه‌بندی شده و ترجمه فارسی آن سال ۱۳۹۴ توسط همکاران وزارت بهداشت چاپ شده است، جلساتی با انجمن‌های تخصصی دندان‌پزشکی گذاشته شد و ۱۶۰ عنوان درمان‌ رایج در کشور، استخراج و کدهای آن‌ و همچنین تعاریف این خدمات برمبنای تعاریف بین‌المللی مشخص شد. بعد از این مرحله، جلساتی را با انجمن‌های تخصصی، بیمه‌های پایه و سندیکای بیمه‌ها گذاشتیم و تعرفه‌های این خدمات را در ۳ بخش دولتی، عمومی غیردولتی یعنی درمانگاه‌های مربوط به تأمین اجتماعی، نیروهای مسلح و درمانگاه‌های خیریه و غیره و بخش خصوصی، دسته‌بندی کردیم.

حال تکلیف هزینه‌های جنبی خدمات دندان‌پزشکی روشن شده است؟
بله. در هر یک از ۳ بخشی که ذکر کردم، برای تعرفه‌ها قسمت حرفه‌ای و قسمت فنی لحاظ شده است. به این ترتیب، برای تمام هزینه‌های تأثیرگذار بر ارزش خدمات دندان‌پزشکی، از جمله زمان مورد نیاز برای انجام یک خدمت، میزان مواد مصرفی به تفکیک هر خدمت، هزینه‌های جاری مانند پول برق و آب و تلفن و دارایی، هزینه‌های کارکنان، اجاره‌بهای مطب و هزینه‌های مورد نیاز راه‌اندازی مطب، زمان مستهلک شدن تجهیزات، و سود سرمایه‌ای که صرف خرید تجهیزات مطب می‌شود و پس از چند سال به دلیل استهلاک آن‌ها از بین می‌رود، با کمک انجمن‌های تخصصی و بیمه‌ها ضریب تعیین شده است. در ضمن حتی میانگین اجاره بهای مطب در قسمت‌های مختلف شهر و استان‌های مختلف با مطالعه میدانی و پرسش تصادفی از دندان‌پزشکان استخراج شده است.
البته این اعداد متغیرهایی هم دارند، برای مثال موادی که برای کشیدن یک دندان قدامی نیاز است، در هر ۳ بخش، هزینه ریالی مشابه دارد، اما در بخش خصوصی، اجاره مطب، مالیات و حقوق پرسنلی اضافه می‌شود که در قیمت نهایی تأثیرگذار خواهد بود.
در حال حاضر ما در حال انجام اصلاحات نهایی این تعرفه‌ها هستیم که برای تصویب و ابلاغ به شورای عالی بیمه ارسال شود. باید گفت هم‌اکنون بیمه‌های تکمیلی هر کدام تعرفه‌های مختلفی را استخراج کرده‌اند، اما با این اقدامات، برای هر خدمت عدد واحدی استخراج می‌شود.

بنابراین احتمالاً تعرفه‌ها با یک فرمول پیچیده و با جزئیات زیاد محاسبه می‌شوند. استفاده از این روش برای بخش خصوصی سخت نیست؟
خیر. چرا که فرمول‌هایی که نوشته شده‌اند بسیار ساده، دقیق و شفاف هستند و بسیاری از اجزا آن‌ها ثابت است. برای مثال، بر این اساس که یک خدمت چقدر زمان می‌برد و مواد مصرفی آن چقدر است، هزینه خدمات دندان‌پزشکی به‌راحتی محاسبه می‌شود.

چرا بعد از این همه اختلاف و بحث بر سر تعرفه‌های دندان‌پزشکی، اصلاح آن‌ها به‌تازگی شروع شده است؟ موانع این امر چه بوده است؟
همان‌گونه که عرض کردم، سال‌ها پیش در کشور ما عناوین درمان از کتاب یکی از ایالت‌های امریکا کپی‌برداری شده و حال چه درست بوده‌اند و چه غلط، نه تغییری کرده‌اند و نه خدمات جدید به آن‌ها اضافه شده است. من مطمئن هستم همکاران من در سال‌های گذشته می‌خواستند در این زمینه تغییراتی ایجاد کنند، اما کسی به آنان کمک نکرده است. تنها پاسخی که می‌توانم به این سؤال بدهم همین است.

قدم بعدی اتمام این کار کارشناسی، نظارت بر اجرای آن است. چگونه می‌توان بخش خصوصی را به اجرای این تعرفه‌ها مجاب کرد؟ آیا باید کار را مانند گذشته به شکایات مردمی سپرد؟
تا به حال، مشکل سیستم نظارتی ما این بوده است که بسیاری از خدمات دندان‌پزشکی تعرفه مشخصی نداشته‌اند و تنها هر یک از بیمه‌های تکمیلی، داوطلبانه برای آن‌ها تعرفه‌ای تعیین کرده بودند. بنابراین ملاک نظارت، تعرفه‌ای که نظام پزشکی یا بیمه تکمیلی یا دولت اعلام کرده بود قرار می‌گرفت، اما اگر در این مورد وحدت رویه ایجاد شود، سیستم نظارتی هم دقیق‌تر و آسان‌تر می‌شود.
تلاش ما بر این بوده است که نظر همه کارشناسان، از جمله انجمن‌های تخصصی، سندیکای بیمه‌ها، شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی و اداره سلامت دهان معاونت بهداشتی را در اعمال این تعرفه‌ها لحاظ کنیم. چرا که اگر می‌خواستیم این کار را مستقل انجام بدهیم، ممکن بود عده‌ای اعتراض کنند که درست کارشناسی نشده است، اما اگر این تعرفه‌ها به تصویب شورای عالی بیمه که سازمان نظام‌ پزشکی، بیمه‌ها و وزارت بهداشت در آن عضو و نماینده دارند برسد، سیستم‌های نظارتی اعم از تعزیرات، قوه قضاییه، نظام‌پزشکی و وزارت بهداشت مجبور هستند به اتفاق آراء، رویه واحدی اتخاذ کنند.

اما چندگانگی مراجع نظارت بر تعرفه‌ها، باعث تشویش در این حوزه می‌شود.
نظر ما این است که مانند آنچه در پزشکی اتفاق افتاده است، تیمی متشکل از نظام‌پزشکی، سیستم قضایی و دانشگاه در سازمان نظام‌پزشکی تشکیل شود و اگر تخلفی صورت گرفت، به آن ارجاع شود تا تصمیم بگیرند که شخص متخلف را برای اعمال قانون به کدام مرجع قضایی معرفی کنند.

یکی از عواملی که سبب اغتشاش تعرفه‌های دندان‌پزشکی می‌شود، ورود شرکت‌های شبه‌بیمه‌ای به این حوزه است. مرجع رسیدگی به فعالیت این شرکت‌ها چه کسی باید باشد؟
شرکت‌های شبه بیمه‌ای مجوز خود را از وزارت بهداشت اخذ نمی‌کنند؛ بنابراین نظارت بر مجوز و فعالیت آن‌ها در حوزه فعالیت وزارت بهداشت نیست. تنها قسمتی که مربوط به ما می‌شود، تعرفه‌هایی کاذبی است که این شرکت‌ها اعلام می‌کنند.

اما این شرکت‌ها در درمان و سلامت مردم مداخله سوء می‌کنند.
اگر درمانگاه یا موسسه‌ای به طور مستقیم به درمان بپردازد، ما می‌توانیم بر کار آن نظارت کنیم، اما اگر کسی با تعدادی تبلیغات جذاب و فریب‌کارانه افراد را اغوا کند، چون هنوز وارد مرحله درمان نشده است، نظارت ما موضوعیتی پیدا نمی‌کند.

بنابراین در صورت مشاهده اعلام تعرفه‌های کاذب، اداره درمان وزارت بهداشت چه اقدامی انجام می‌دهد؟
ما این شرکت‌ها را به مراجع قضایی معرفی کرده‌ایم و گاهی تشخیص آن‌ها، این بوده است که این شرکت‌ها حق فعالیت ندارند. گاهی هم مشاهده می‌شود شخصی که کلینیک دندان‌پزشکی دارد، در کنار آن اقدام به تأسیس شرکت شبه‌ بیمه‌ای‌ تکمیلی می‌کند که در مواردی هم شرکت تعطیل شده، هم شخص مورد نظر جریمه شده و هم موضوع به هیات بدوی تخلفات نظام پزشکی ارجاع شده است.

با توجه به اینکه طرح تحول سلامت دهان دارای محدودیت بودجه است و از طرف دیگر، وزارت بهداشت تمایل دارد سهم بخش دولتی را در ارائه خدمات دندان‌پزشکی افزایش دهد، این بودجه چگونه تأمین خواهد شد؟
سیاست وزارت بهداشت این است که در بیمارستان‌ها و کلینیک‌های تخصصی دولتی که هم‌اکنون موجود هستند و اعلام آمادگی کرده‌اند و در ضمن از فضای لازم برخوردارند، محل‌هایی برای استقرار یونیت و تجهیزات مشخص شوند که در حال حاضر در مرحله تجهیز و آماده‌سازی آن‌ها هستیم تا همکاران با تعرفه دولتی خدمات دندانپزشکی ارائه کنند. به این شکل قصد داریم تا پایان سال آینده، ارائه خدمات دندان‌پزشکی را در بخش دولتی، از بین ۵ تا ۷ درصد به ۲۰ تا ۲۵ درصد برسانیم.
همچنین درنظر داریم خدمات دندانپزشکی ۲۴ ساعته را با الویت خدمات اورژانس و با تعرفه دولتی ارائه کنیم. این برنامه ابتدا در ۴۰ تا ۶۰ نقطه در کشور شروع می‌شود و جهت حضور دندان‌پزشک مقیم در شب یا روز تعطیل، مانند پزشک مقیم در بیمارستان‌ها حق‌الزحمه مقیمی پرداخت خواهد شد.

منبع:دندانه

 

شورای سلامت دهان برنامه مصوب می‌کرد وزیر تصمیم دیگری می‌گرفت!

عمر دولت یازدهم رو به پایان است و وقت آن رسیده تا کارنامه دولت‌مردان تدبیر و امید را در حوزه های مختلف بررسی و تحلیل کنیم. وزارت بهداشت در حوزه دندان‌پزشکی و سلامت دهان با احیا اداره سلامت دهان و دندان و تشکیل اداره امور درمان دندان‌پزشکی و شورای سلامت دهان، به دندان‌پزشکی نگاه دوباره‌ای کرد. اما آیا ساختارهای جدیدی که برای تولیت سلامت دهان و دندان در کشور ایجاد شد، به دستاورد مورد انتظار رسیدند؟ به نظر می‌رسد بهره‌مندی مردم مناطق محروم از خدمات دندان‌پزشکی هنوز در پیچ‌وخم‌های چاره‌اندیشی باقی مانده است، شمار زیادی از اعضای جامعه هدف طرح تحول سلامت دهان، از پوشش بیمه‌ای که به آنان وعده داده شده بود بی‌بهره هستند و هنوز جایگاه مشخصی برای نیروهای حد واسط دندان‌پزشکی در کشور وجود ندارد.

دکتر اکبر فاضل، رئیس پیشین دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی و عضو شورای سلامت دهان، در این گفتگو به نقد کارنامه دولت در حوزه دندان‌پزشکی پرداخته‌ است که در ادامه می‌خوانید:

– آقای دکتر فاضل! به عنوان عضوی از شورای سلامت دهان، کارنامه دوساله آن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ از آنجایی که در سال ۹۵ در فعالیت شورا وقفه ایجاد شد، آیا می‌توان گفت آن‌چنان که انتظار می‌رفت کارآمد نبوده است؟
دلیل تشکیل نشدن جلسات اعضای شورای سلامت دهان، ایجاد سرخوردگی در آن‌ها بود، چراکه اگر قرار باشد ما برنامه راهبردی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و درازمدت بنویسیم و تصویب کنیم و در نهایت مقام وزارت تصمیم دیگری بگیرند، احتمالاً دیگر دلیلی برای جمع شدن اعضاء وجود ندارد. ما انتظار داشتیم که دولت تدبیر و امید به نظر کارشناسان اعتماد کند، چرا که کارشناسان خوبی هم در شورا گرد هم آمده بودند و از جناح‌های مختلف بودند.

– برای برنامه‌هایی که در شورا مصوب کرده بودید و به سرانجام نرسید مصداق می‌آورید؟
برای مثال همگی ما متفق‌القول بودیم که مسئله احیاء طرح بهداشتکار دهان و دندان به غیر از خسارت برای کشور ما چیز دیگر ندارد. چرا که در این صورت، دوباره وارد فاز درمان می‌شوند. این در حالی است که نیروهای حد واسط، شاخص‌های سلامت دهان را بهبود می‌بخشند و شرح وظایف آن‌ها شامل آموزش بهداشت دهان، جر‌م‌گیری، فیشورسیلانت‌تراپی، فلورایدتراپی، غربال‌گری و ارجاع است، اما بهداشتکاران دهان و دندان در درمان مداخله می‌کنند و تجربه نشان می‌دهد که پیش از این هم DMF را منتقل نکرده‌اند، اما وزیر بهداشت علی‌رغم نظر کارشناسان عضو شورای سلامت و با وجود تعداد زیادی دندان‌پزشک بومی در کشور، به دنبال احیاء طرح بهداشتکار دهان و دندان هستند.

– راه‌حل شورا برای بهره‌مندی مردم مناطق محروم از خدمات درمانی دندان‌پزشکی چه بود؟
در شورای سلامت هر یک از خدمات سطح یک و دو و سه را تعریف و بر اساس شرح وظایف آن‌ها، کوریکولوم آموزشی را بازنگری کرده بودیم. بنا بر این تعریف، صرفاً دندان‌پزشکان باید خدمات سطح دو را ارائه دهند و از نظر تعداد دندان‌پزشک هم که در کشور کمبودی وجود ندارد. درضمن ما چند نوع نیروی متعهد داریم که با نمره پایین‌تر و با استفاده از سهمیه استانی خود، در کنار کسانی که رتبه‌های یک رقمی و دو رقمی در کنکور کسب کرده‌اند درس می‌خوانند و این سهمیه هم به این دلیل تعریف شده است که حداقل شش سال در محلی که دانشگاه علوم‌پزشکی تعیین می‌کند خدمت کنند. ضمنا طبق برنامه‌های شورای سلامت دهان، حدود ۷۰۰ مرکز از ۱۲۰۰ مرکز درمانی بهداشتی شهری و روستایی که یونیت خالی داشتند، بدون فراخوان مؤثری از دندان‌پزشک پر شدند و کار در حال پیشروی خوبی بود، اما وقفه‌ای ایجاد شد و برنامه‌ها تغییر کردند. بعد هم برنامه تکنسین سلامت دهان معرفی شد و در نهایت آقای وزیر گفتند که تعدادی از افراد به اسم بهداشتکار دهان و دندان و با همان شرح وظایف در دانشگاه‌ها پذیرش شوند.

– چرا دندان‌پزشکان متخصص مجبور به گذراندن طرح می‌شوند، اما ادعا می‌شود که این تعهدات را نمی‌توان از دندان‌پزشکان عمومی گرفت؟
من دلیل این بلبشو را نمی‌دانم. یا افراد از سهمیه‌هایی که برای ورودی‌های کنکور سراسری قائل شدند اطلاعی ندارند، یا نمی‌خواهند این قانون را اجرا کنند. اگر قرار نیست این نیروها را به کار بگیریم، پس این سهمیه را از کنکور سراسری برداریم چرا که ظلم در حق بیت‌المال و مملکت است.
در حال حاضر هم که تمام استان‌ها دانشکده دندان‌پزشکی دارند و افراد می‌توانند در مناطق خود درس بخوانند و کسانی که واقعاً رتبه دانشگاه‌های شاخص را آورده‌اند در آن‌ها پذیرفته شوند. قانون مناطق محروم ۲ و ۳ در دهه ۶۰ و زمانی که تعداد دانشکده‌های دندان‌پزشکی انگشت‌شمار بود، برای تربیت نیرو برای مناطق محروم مصوب شد و اگر دیگر کارایی ندارد، پس بهتر است آن را برداریم تا هر کس در جایگاه واقعی خودش قرار بگیرد.

– آیا شورا برای برخورداری هر شهر از دندان‌پزشکان مورد نیاز خود، بر بومی پذیری تأکید کرده است؟
بله. این موضوع در شورای سلامت دهان مطرح شده است و جزو برنامه پذیرش دانشجو است. زمانی هم که دانشکده‌های دندان‌پزشکی در شورای گسترش مجوز می‌گرفتند، درصد بومی‌پذیری آن‌ها با توجه به مراکز شهری و روستایی استان تعیین می‌شد. برای مثال در دوره‌ای که من دبیر شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی بودم، استان هرمزگان ۱۰۰ درصد دانشجوهای خود را بومی گرفت و چهار دوره این کار را ادامه داد و تمام مراکز بهداشتی و درمانی خود را با سهمیه خود پر کرد.

– کارنامه وزارت بهداشت را در سال ۹۵ در حوزه دندان‌پزشکی چگونه ارزیابی می‌کنید؟
می‌توان گفت در سال ۹۵ کار مثمر ثمری در دندان‌پزشکی انجام ندادیم. چرا که برونداد کارهای ما این است که خدمات را عادلانه در دسترس مردم قرار داده باشیم، پرداخت از جیب آن‌ها را به حداقل رسانده باشیم و برنامه‌ریزی داشته باشیم که شاخص‌های سلامت را در دراز مدت بهبود ببخشیم، اما با این بلبشویی که در حال حاضر داریم چندان به این دورنما خوشبین نیستیم.

طرح تحول سلامت دهان چه نتایجی کسب کرد؟
طرح تحول نظام سلامت اصلاً به دندان‌پزشکی نرسید. ما درخواست کردیم که دندان‌پزشکی هم جزو این طرح لحاظ شود و فقط به پزشکی نپردازند و آقای وزیر هم در سال دوم وزارتشان به ما قول دادند که برای آن بودجه‌ای در حد چندین میلیارد در نظر بگیرند و مصوب کردند که ۵۰۰ بیمارستان، هر کدام حداقل به پنج یونیت دندان‌پزشکی تجهیز شوند. این در حالی است که چنین بحث‌هایی اصلاً با منطق جور درنمی‌آید، چرا که ما بستری به نام سیستم شبکه داریم که بهترین ساز و کار برای خدمت به مردم است و می‌توانیم با تقویت آن هر نوع خدمتی را ارائه بدهیم. حسن سیستم شبکه هم این است که بستری ثابت به شمار می‌آید و با تغییر وزرا تغییر نمی‌کند. بنابراین اگر عزم خود را روی سیستم شبکه می‌‌گذاشتیم و جای‌گذاری نیروهایی که برای سطوح مختلف تعیین کرده بودیم را پیگیری می‌‌کردیم، کار زودتر به نتیجه می‌رسید. در حال حاضر هم که طرح تحول به کمبود بودجه برخورده است و در حالی که به انتهای کار وزیر نزدیک می‌شویم ، توقعاتی در مردم ایجاد شده است که به راحتی قابل برگشت نیست. البته از اول هم پیدا بود که پول ریختن در سیستم درمان کشور بدون در نظر گرفتن الزامات، به شکست منجر می‌شود. باید قدری با خودمان فکر کنیم که کدام‌یک از این اقدامات تدبیر و کدام‌یک امید هستند و اصلاً چه تدبیری داشتیم که به آن امید داشته باشیم؟

منبع:دندانه

 

گزارشی از همایش ملی ارتقای سلامت دهان و دندان خانواده

همایش ملی ارتقای سلامت دهان و دندان خانواده در روزهای پنج و شش اسفند ۹۵ با حضور وزیر بهداشت و مدیران ارشد حوزه دندان‌پزشکی این وزارتخانه و به میزبانی دانشگاه علوم‌پزشکی سمنان برگزار شد.
این همایش دو روزه که در سالن زکریای دانشکده دندان پزشکی سمنان برپا شد شامل ۴ پانل موضوعی بود: برنامه روز اول به موضوع «سلامت دهان و سلامت عمومی» اختصاص داشت و سه پانل «سلامت دهان و دندان کودکان»، «نقش آموزش در ارتقای سلامت دهان مادر و کودک» و «سلامت دهان و سلامت معنوی» برای روز دوم در نظر گرفته شده بود.

دکتر هاشمی، وزیر بهداشت، میهمان ویژه روز دوم همایش بود که با حضور خود برنامه‌های همایش را تحت تاثیر قرار داد به‌طوری که یکی از پانل‌های چهارگانه همایش به واسطه تاخیر در حضور وزیر، از کنداکتور کنگره حذف شد.

دندان‌پزشکی پیشرو در تولید علم
دکتر سعید عسگری در مراسم افتتاحیه این همایش دبیر شوای سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت از دندان‌پزشکی به‌عنوان موفق‌ترین زیرشاخه علوم پزشکی ایران از نظر تولیدعلم در دنیا نام برد و گفت: حوزه دندان‌پزشکی ایران از نظر تولید علم در دو سال گذشته به ترتیب رتبه‌های ۱۴ و ۱۲ را داشته که جایگاه بسیار ممتازی برای این زیرشاخه مهم است.
دبیر شورای سلامت دهان وزارت بهداشت در ادامه بر اقدامات تحولی وزارت بهداشت در حوزه سلامت دهان اشاره کرد و ایجاد شورای سلامت دهان و ستاد کشوری طرح تحول سلامت دهان با حضور وزیر بهداشت را نقطه عطفی در این زمینه دانست و ایجاد ستاد دانشگاهی طرح تحول سلامت دهان با حضور رییس هر دانشگاه و رییس دانشکده دندانپزشکی را یکی از راهبردی ترین اقدامات برای توجه به امر سلامت دهان جامعه تحت پوشش دانشگاه دانست.
دبیر شورای سلامت دهان وزارت بهداشت با اشاره به اینکه ۲۲ ماه از شروع طرح تحول سلامت دهان سپری شده و اقدامات موثری در جهت پیشگیری از پوسیدگی دندانی برای دانش آموزان مقطع ابتدایی به وقوع پیوسته است، اظهار امیدواری کرد که با تداوم این خدمات در دولت آینده، میزان شاخص پوسیدگی دندان در دانش آموزان ۱۲ ساله در افق ۱۴۰۰ به عدد ۱ کاهش یابد.

هاشمی مچکریم!
روز جمعه، در روز دوم همایش میزبانان در ستایش و قدردانی از زحمات وزیر بهداشت سنگ‌تمام گذاشتند. پس از ورود وزیر بهداشت، کلیپی از دستاوردهای طرح تحول نظام سلامت نمایش داده شد که با شعار «هاشمی مچکریم!» پایان یافت و در آن بیماران بهره‌مند از برکات طرح تحول به قدردانی از وزیر بهداشت پرداختند و او را «سرباز وطن» خواندند. در ادامه، مجری برنامه مراتب قدردانی و هیجان و غرور خود را از ثمرات به بار نشسته اقدامات وزیر بهداشت ابراز کرد و رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی سمنان، به عنوان میزبان و رئیس همایش، برای خیر مقدم به ایشان به جایگاه فراخوانده شد.

وزیر بهداشت در صحنه بمانند
دکتر مهدی شادنوش، رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی سمنان، ضمن ابراز خوشنودی از حضور مجدد دکتر حسن هاشمی در این استان، از برکات حضور وزیر بهداشت برای استان سمنان گفت: «این چهارمین سفر وزیر بهداشت به استان سمنان است و سفر ایشان هر بار با خیر و برکات زیادی برای سال‌های آتی همراه بوده است.»
وی خاطرنشان کرد: « سال ۹۲، کلینیک کوچکی با ۹ یونیت در حضور وزیر بهداشت افتتاح شد و این در حالی بود که تا آن سال یک متخصص دندان‌پزشکی هم در استان فعالیت نمی‌کرد، اما در حال حاضر به یمن وجود این دانشکده، ۳۳ دندان‌پزشک عضو هیات علمی در حال ارائه خدمت هستند که تنها در مرکز استان متمرکز نشده‌اند، بلکه دو نفر از آن‌ها هر روز در شهرستان‌های دامغان و گرمسار خدمت ارائه می‌کنند.»

پایان‌بخش سخنان رییس دانشگاه سمنان دعوت دوباره از دکتر هاشمی برای هدایت سکان وزارت بهداشت در دولت آینده بود: «کسانی که مرا می‌شناسند، می‌دانند که زبان تعریف و تمجید ندارم، اما گاهی سخن نگفتن هم اوقات به معنای ادا نکردن حق مطلب است. آقای وزیر در گذشته چندین بار اعلام کرده‌اند که دیگر تمایلی به ادامه راهبری سیاست‌های موجود وزارت بهداشت را ندارند که این موضوع تاحدودی ما را به عنوان شهروند نگران می‌کند. بنابراین من استدعا می‌کنم همان‌گونه که مراجع عظام تقلید از ایشان خواسته‌اند، اگر فرصتی پدیدار شد، مانند همیشه با تلاش ایثارگونه خود از ادامه این مسیر استنکاف نکنند و این نوید را به ما به عنوان شهروند بدهند که هرجای ایران باشیم می‌توانیم شاهد گسترش ارائه خدمات در حوزه وزارت بهداشت باشیم.»

بار طرح تحول روی دوش پزشکان و پیراپزشکان
در ادامه، دکتر احمد همتی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با انتقاد از نواقص موجود در طرح تحول نظام سلامت گفت: «طرح تحول نظام سلامت قطعاً حرکتی عظیم بوده که به دولت تدبیر و امید و وزیری که خلاقیت و جسارت اجرای آن را داشته باشد نیاز داشته است، اما طرح عظیم، به مشارکت و هم‌فکری عظیمی هم نیاز داشت که اگر آن را حذف یا کمرنگ کنیم، قطعاً با مشکل برخورد خواهیم کرد؛ کما اینکه هم‌اکنون نیز چنین شده است.»

وی در ادامه تأکید کرد: «هیچ‌کس در این کشور معتقد نیست که طرح تحول نظام سلامت باید متوقف شود یا عقب‌گرد داشته باشد، اما شاید بهتر باشد این سؤال را از خودمان بپرسیم که بار تعاریفی که در رسانه‌ها از آن می‌شود بر شانه چه کسی است و چرا پزشکان و پیراپزشکان چند ماه است کارانه دریافت نکرده‌اند. هم‌اکنون همکاران به شرایط موجود معترض هستند و امکانات پاراکلینیک، تجهیزات پزشکی، داروها، بیمه‌های طرف قرارداد با مشکل مواجه‌اند. حال چه کسی باید پاسخگوی این همه باشد؟»

کارنامه دولت در حوزه دندان پزشکی بی‌سابقه بود
وزیر بهداشت با اشاره به دستاوردهای اجرای طرح ملی سلامت دهان و دندان تصریح کرد: «خوشحالم کاری که در این دولت در حوزه پیش‌گیری انجام شد، در ۳۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده است؛ چراکه نزدیک به ۷ میلیون نفر کودک، تحت خدمات پیشگیرانه دندان‌پزشکی قرار گرفته‌اند که آثار آن چند دهه بعد مشخص می‌شود و در صورتی که دولت‌های بعد از این طرح حمایت کنند، تعداد دندان‌های پوسیده ایرانیان، ۱۰ سال آینده به کمتر از نصف امروز کاهش پیدا می‌کند.»

قاضی‌زاده هاشمی با اشاره به اینکه امروز خدمات بهداشتی و درمانی دندان‌پزشکی در سطوح خانه‌های بهداشت، پایگاه‌های بهداشتی مراکز جامع خدمات سلامت و کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها در کشور در حال ارائه است تأکید کرد: امروز باید برنامه‌های سلامت دهان و دندان در همه این سطوح متناسب با بودجه موجود تعریف شود و رؤسای دانشگاه‌های دندانپزشکی در جهت تعیین نیروهای متناسب برای مراکز بهداشتی و درمانی باید همفکری و اقدام کنند.»

قاضی‌زاده هاشمی با اشاره به اینکه آمادگی لازم در دولت برای حمایت از افزایش ارائه خدمات در حوزه بهداشت و سلامت دهان و دندان وجود دارد اضافه کرد: «امروز مردم گرفتاری‌های زیادی در این بخش‌دارند و بیش از ۲۵ درصد از هزینه‌های مردم در بخش سلامت دهان و دندان است.»

وی با بیان اینکه بسیاری از بیماری‌ها اعم از سرطان‌های دستگاه گوارش از بیماری‌های دهان و دندان نشأت می‌گیرد افزود: «همواره دولت‌ها و مجالس (مجلس‌های شورای اسلامی) چشم خود را به روی نیازهای مردم بسته و تنها در این زمینه حرف زدند.»
وی خاطرنشان کرد: «در حال حاضر دولت کمتر از ۱۰ درصد در ارائه خدمات دندان‌پزشکی سهم دارد، در حالی‌که این آمار در پزشکی، بالغ بر ۸۰ درصد است که این خود نشان‌دهنده عدم پرداختن دولت‌های قبل به دندان‌پزشکی است.»

قاضی‌زاده هاشمی با انتقاد شدید از توجه نکردن بیمه‌ها به ارائه خدمات دهان و دندان تصریح کرد: «بیمه‌ها سال‌های سال است که مسئولیت خود را در این زمینه فراموش کرده و خدمات بهداشت دهان و دندان را به‌عنوان خدمات لوکس پزشکی و زیبایی در این حوزه می‌شناسند.»

وزیر بهداشت در پایان سخنان خود، خطاب به دکترسعید عسگری، دبیر شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی که در مراسم حاضر بود، گفت: «دانشکده دندان‌پزشکی سمنان، همان دانشکده‌ای است که شما قصد داشتید آن را منحل کنید، اما در حال حاضر باعث افتخار ما در کشور شده است.»

عکس‌هایی از حضور وزیر بهداشت در سمنان و شرکت در همایش ملی ارتقای سلامت دهان و دندان خانواده ببینید:

تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!
تقدیر خودی‌ها از طرح تحول سلامت دهان!

منبع:دندانه

 

بررسی رویکرد بیمه‌های پایه در ارائه خدمات دندان‌پزشکی در گفتگو با دکتر عبدالرضا معادی

تعادل بین پرداختن به پیش‌گیری و درمان در حوزه دندان‌پزشکی، از موضوعات مورد بحث در این رشته است، چرا که بار بیماری‌های دهان و دندان که مردم را به خود گرفتار کرده‌اند در کشور ما سنگین است و از سوی دیگر، اعتقاد بسیاری از کارشناسان بر این است که باید تلاش کنیم اصلاً دندانی پوسیده نشود تا اینکه با صرف هزینه‌های زیاد، از انتها به ابتدا برای تأمین سلامت دهان جامعه بکوشیم، اما رویکرد کارشناسان سازمان‌های بیمه‌گر به عنوان تأمین کننده خدمات بهداشتی و درمانی از جمله خدمات پیشگیرانه و بالینی دندان‌پزشکی، به کدام سمت سوق پیدا کرده و چه مسیری را می‌پیماید؟

دکتر عبدالرضا معادی، دندان‌پزشک و مشاور مدیرعامل سازمان بیمه سلامت و عضو شورای سلامت دهان که در گذشته هم سمت‌هایی مانند مدیر کلی بیمه خدمات درمانی استان مازندران، مشاور مدیر عامل سازمان بیمه خدمات درمانی، عضویت شورای عالی سازمان نظام پزشکی و نمایندگی سازمان نظام پزشکی در کمیته تدوین تعهدات دارویی و تعهدات دندان‌پزشکی در وزارت رفاه را برعهده داشته است، از جمله کارشناسان مورد وثوق برای بررسی سیر خدمات دندان‌پزشکی تحت پوشش بیمه‌های پایه است که گفتگوی ما با ایشان را حول این محور در ادامه می‌خوانید:

آقای دکتر معادی! به عنوان یک دندان‌پزشک که سابقه طولانی در فعالیت در حوزه بیمه و سازمان‌های بیمه‌گر دارد، بفرمایید روند پوشش بیمه‌ای خدمات دندان‌پزشکی از گذشته تاکنون چگونه بوده است و آیا از نظر کیفی و کمّی سیر نزولی داشته یا رو به پیشرفت گذاشته است؟
من سال هفتاد و سه، یعنی زمانی که هنوز سازمان بیمه خدمات درمانی تشکیل نشده و قانون آن به تازگی تصویب شده بود، رئیس اداره اسناد پزشکی بودم و به یاد می‌آورم که آن زمان چهل خدمت از جمله جرم‌گیری، کشیدن دندان و تعدادی اعمال غیرشایع مانند درمان اپیکو برای دندان‌های روت کانال شده جزو تعهدات بیمه بود و بعد از تشکیل سازمان بیمه سلامت، هم این چهل خدمت با قیمت بسیار نازل جزو تعهدات بیمه قرار گرفت، اما از آنجا که در آن سال‌ها کشیدن دندان بسیار رایج بود و مردم به سمت درمان دندان‌پزشکی نمی‌رفتند، اعتقاد ما بر این بود که بسته بیمه پایه در حوزه دندان‌پزشکی سلامت‌نگر و حتی درمان نگر نیست و تا حدودی هم آثار تخریبی دارد، چرا که به بیماران القاء می‌کند که دندان خود را بکشند.
بنابراین، از حدود سال هشتاد و یک در سازمان بیمه سلامت که آن زمان زیر مجموعه وزارت بهداشت بود، حول این محور بحث و گفتگوهایی شکل گرفت که زمانی هم که این سازمان به وزارت رفاه منتقل شد، ادامه پیدا کرد. همچنین آقایان دکتر بیات و دکتر تاجرنیا و شخص من که اعضای دندان‌پزشک شورای عالی سازمان نظام پزشکی بودیم، سال هشتاد و چهار این موضوع را در این سازمان مورد بحث قرار دادیم تا اینکه در نهایت بحث به وزارت رفاه و به کمیته تعهدات دارویی منتقل شد. باید گفت آن زمان دوستان بسیاری از جمله دکتر خوشنویسان، دکتر حسین‌پور و سایر همکاران در جهت تغییر تعهدات خدمات دندان‌پزشکی بسته بیمه پایه کمک فراوانی کردند و در نهایت سال ۸۵ این هدف محقق شد. یعنی خدمات غیر ضرور و غیر معمول، از مجموعه این تعهدات حذف، و به جای آن خدمات جدیدی با رویکرد سلامت محور اضافه شد.

در جهت از بین رفتن آثار تخریبی و درمان نگر شدن و حرکت به سوی سلامت‌نگری، چه تغییراتی در این خدمات صورت گرفت؟
آن سال تصمیم بر این شد که خدمات غیر ضرور و غیر معمول را از بسته بیمه پایه حذف کنیم و عمده‌ترین نگاه ما، الحاق خدمات ترمیمی به بسته بیمه پایه بود که بعد از حدود دو سال کار کارشناسی در شورای عالی بیمه تصویب شد. در نهایت، تعدادی از خدمات مانند اپیکو و کورتاژ و جراحی لثه از این خدمات حذف و ترمیم دندان کودکان زیر دوازده سال، با هدف تأمین رویکرد سلامت‌محور که می‌توانست منجر به پیشگیری و سبب بهبود شاخص‌های سلامت هم بشود به این بسته اضافه شد. در ضمن کشیدن دندان‌ها، جرم‌گیری و رادیوگرافی هم جزو تعهدات باقی ماند و عملاً بسته خدمات تحت پوشش بیمه‌های پایه، تبدیل به حدود پانزده تا بیست خدمت شد و همه به نظرات کارشناسان که معتقد بودند این اتفاق سبب تغییر شاخص‌های سلامت می‌شود اعتماد پیدا کردند.
در نتیجه این تغییرات اجرایی شد و مجلس هم بودجه بسیار خوبی برای سازمان‌های بیمه‌گر قرار داد و بنا بر این شد که آموزش و پرورش هم در این زمینه همکاری کند تا ما بتوانیم از طریق آن به دانش آموزان اطلاع‌رسانی و این خدمات را در سطح کشور ارائه کنیم.

آیا این تغییرات با عدالت در سلامت هم همراه بود و مناطق محروم و روستایی هم به مساوات از خدمات دندان‌پزشکی بهره‌مند شدند؟
آغاز طرح بیمه روستائیان، همزمان با این تغییرات بود. من آن زمان مدیر کل بیمه خدمات درمانی استان مازندران بودم و در راه‌اندازی بیمه روستاییان فعالیت می‌کردم. بنابراین، به خاطر دارم که خدمات دندان‌پزشکی در اولین و دومین نسخه بیمه روستائیان که وزارت بهداشت و سازمان بیمه سلامت آن را پیشنهاد کرده بودند دیده شده بود، اما به علت عدم وجود امکانات لازم در وزارت بهداشت برای ارائه خدمات، به‌خصوص کمبود مراکز بهداشتی و درمانی روستایی، نیروی تخصصی از جمله دندان‌پزشکان و همچنین نیروهای حد واسط، ارائه خدمات دندان‌پزشکی از دستور کار خارج و بسته بیمه روستایی در نسخه سوم، شامل همین خدماتی شد که در هشت سال گذشته شاهد آن بودیم.

در حال حاضر به نظر نمی‌رسد در شهرها هم بیست خدمتی که ذکر شد جزو خدمات تحت پوشش بیمه‌ها قرار داشته باشند.
تغییر بسته پایه بیمه سلامت در حوزه دندان‌پزشکی، اقدام خوب و مؤثری در جهت سلامت‌نگر شدن تعهدات بیمه‌ای در این حوزه بود، اما ما در طی این سال‌ها نتوانستیم از این تغییر به نحو مطلوبی بهره‌ جوییم که بخشی از آن به دلیل نداشتن امکانات کافی، بخشی دیگر پایین بودن تعرفه و بخشی دیگر هم به دلیل عدم اطلاع‌رسانی مناسب بود.
به خاطر می‌آورم که در اولین سال اجرای این طرح، علی‌رغم اینکه حدود بیست میلیارد تومان برای آن اعتبار پیش‌بینی شده بود، کمتر از یک میلیارد تومان در حوزه خدمات ارائه شده در دندان‌پزشکی هزینه شد و این میزان در همین حد ثابت ماند. از طرف دیگر همکاری آموزش و پرورش به حدی که قرار بود نرسید و به رغم تلاش وزارت رفاه برای تغییر ارزش نسبی خدمات دندان‌پزشکی در آن زمان، در نهایت این مقادیر سال هشتاد و پنج پشت درهای شورای عالی بیمه ماند و به تصویب نرسید و در عمل یک کتابچه که برای تعیین ارزش نسبی خدمات با توجه به سختی کار، مشکلات حوزه دندان‌پزشکی، بهای مواد، مالیات و سایر عوامل دخیل در هزینه نهایی خدمات نوشته شده بود و تقریباً می‌توان گفت اولین اقدام علمی و عملی در حوزه بازشناسی ارزش نسبی و ارزش نهایی خدمات دندان‌پزشکی بود در شورای عالی بیمه تصویب نشد و این در حالی است که در آن بیش از چهارصد خدمت با زحمات بسیار زیاد انجمن‌های تخصصی ارزش‌گذاری شده بود.
در نتیجه همه این اتفاقات، ما نتوانستیم از مصوبه‌ای که سال هشتاد و پنج در شورای عالی بیمه داشتیم، به‌خوبی استفاده کنیم. چرا که اگر چه در سازمان نظام پزشکی هم تلاش‌های بسیاری برای اطلاع‌رسانی آن شد، اما چون عمده خدمات مربوط به حوزه ترمیمی کودکان زیر دوازده سال می‌شد که البته این سن بعدها به زیر چهارده سال تغییر پیدا کرد، از آموزش و پرورش انتظار همکاری بیشتری می‌رفت و همچنین ضروری به نظر می‌رسید سازمان بیمه سلامت و سازمان تأمین اجتماعی به عنوان متولیان بیمه‌های پایه در جمعیت بزرگ روستایی و شهری در تعرفه‌ها تغییر ایجاد کنند و مراکز طرف قرارداد خود را افزایش دهند. البته باید گفت یکی از نکات مثبت تغییر بسته خدمات دندان‌پزشکی تحت پوشش بیمه پایه، یکپارچه‌سازی این خدمات در دو سازمان تأمین اجتماعی و خدمات درمانی بود.

آیا با آغاز طرح تحول نظام سلامت، در این خدمات تحت پوشش تغییراتی ایجاد شد یا تنها تلاش شد پوشش‌‌دهی آن‌ها فراگیرتر شود؟
وزارت بهداشت سال نود و یک به منظور تغییر در شاخص‌های سلامت کشور، به سازمان بیمه سلامت پیشنهاد کرد بسته‌های بیمه پایه را به سمت خدمات پیشگیرانه ببرد، چرا که آنچه در عمل در حال وقوع است، رویکرد درمانی دارد.
این پیشنهاد چند بار مطرح و کارشناسی شد و در نهایت، با موافقت سازمان بیمه تأمین اجتماعی و بیمه سلامت ایران، خدمات پیشگیرانه مانند فیشورسیلانت، فلورایدتراپی، وارنیش فلوراید و جرم‌گیری و بروساژ برای مادران باردار، انواع ترمیم‌ها برای کودکان زیر چهارده سال و کشیدن دندان و جرم‌گیری برای عامه مردم هم جزو خدمات تحت پوشش بیمه‌های پایه قرار گرفت. این موضوع در اولین جلسه شورای عالی بیمه که با حضور وزرای دولت تدبیر و امید شکل گرفت، مصوب شد و باز هم بنا شد آموزش و پرورش با شناسایی افراد بیمار و نیازمندان به درمان و معرفی آنان به مراکز درمانی در این زمینه همکاری لازم را به عمل آورد.
سال نود و سه در بسته بیمه روستاییان تحول و اتفاق بزرگی روی داد و آن این بود که سازمان بیمه سلامت پیشنهاد کرد که بسته دندان‌پزشکی هم به بیمه روستایی اضافه شود و این آغاز یک تحول بزرگ بود که به اعتقاد من بسیار برای مردم و کشور ارزشمند و قابل توجه است. بنابراین با پیشنهاد این سازمان، در راستای عدالت در سلامت، قرار بر این شد که روستاییان هم به نوعی از هر بسته‌ای که در شهر در دسترس دارندگان دفترچه خدمات درمانی است استفاده کنند. خوشبختانه در این راستا هشت خدمت مورد توجه قرار گرفت که عمده آنان پیشگیرانه است که در حال حاضر در حال ارائه شدن هستند و شاهد هستیم که با تمهیدات وزارت بهداشت، بسته بیمه پایه، هم در شهر و هم در روستا، تقریباً به صورت یکنواخت درآمده است و نزدیک به هزار مرکز در سراسر کشور این خدمات را ارائه می‌دهند.

آیا روند تغییراتی که ذکر شد و خدمات فعلی که تحت پوشش بیمه‌ها قرار دارند، کشور ما را از نظر سلامت دهان به چشم‌انداز سال ۱۴۰۴ نزدیک می‌کنند؟
به شخصه به عنوان کسی که سال‌ها توأمان در زمینه بیمه، دندان‌پزشکی و تدوین قوانین و دستورالعمل‌ها کار کرده است، اعتقاد راسخ دارم که آنچه که در زمینه بیمه پایه در حال وقوع است، بسیار ارزشمند است و ما در آینده شاهد خواهیم بود که شاخص‌های سلامت جامعه ما تغییر قابل توجهی پیدا می‌کنند. البته همه اساتید مستحضر هستند که تغییر شاخص‌ها، در یک پروسه زمانی سه تا چهار ساله اتفاق می‌افتد.
ذکر این نکته ضروری است که در حال حاضر مشکلاتی از قبیل تعداد محدود مراکز طرف قرارداد وجود دارد و برای حل آن‌ها، انتظار می‌رود که بخش خصوصی مشارکت خود را افزایش دهد، تعرفه‌ها تغییر پیدا کنند، اطلاع‌رسانی مراکز افزایش پیدا کند و تنها مراکز بهداشتی و درمانی دولتی متولی ارائه خدمت نباشند. از طرف دیگر به اعتقاد من اگر جمعیت دندان‌پزشک فعلی را در کار پیش‌گیری دخیل نکنیم، نمی‌توانیم تمام مردم را از نظر این خدمات پوشش بدهیم. دلیل تغییر تعرفه‌ها هم این است که در حقیقت، مالیات، حقوق و دستمزد، بهای مواد دندان‌پزشکی، انتظارات جامعه از جامعه پزشکی افزایش پیدا کرده است.
در پایان در پاسخ به این سؤال که آیا کشور ما برای رسیدن به چشم‌انداز سلامت دهان در مسیر صحیح است یا خیر، باید بگویم اتکا به اظهار نظر فردی برای ارزیابی کردن فعالیت‌ها، کاری غلط است و بهتر است برای فعالیت‌های خود در حوزه دهان و دندان، شاخص‌هایی را تعیین کنیم و میزان تحقق آن‌ها را ملاک ارزیابی فعالیت‌های خود قرار دهیم. نه اینکه آن‌ها را با نظرات و علایق و اهداف شخصی بسنجیم. به صراحت می‌گویم که اگر الگوهایی که سازمان بهداشت جهانی برای رسیدن به چشم‌انداز ۲۰۲۰ اعلام کرده است را شاخص‌ خود در بحث بهداشت دهان و دندان قرار دهیم، می‌بینیم که بین پنجاه تا شصت درصد آن‌ها را تأمین کرده‌ایم و من در این میان فعالیت سازمان نظام پزشکی را کمتر، فعالیت شورای سلامت دهان را بیشتر و علاقه‌مندی سازمان بیمه سلامت و همچنین دفتر سلامت دهان و دندان را در رسیدن به این شاخص‌ها بسیار زیاد می‌بینم.

منبع:دندانه

 

گفتگو با دکتر احمد حائریان درباره انتقادات وارد بر طرح تحول سلامت دهان

چشم‌انداز ۱۴۰۴، از سیاست‌گذاران حوزه دندان‌پزشکی انتظار دارد ایران را در این سال به بهترین شاخص DMF در منطقه برسانند. طرح تحول سلامت دهان که یکی از مصادیق نگاه دوباره دولت به دندان‌پزشکی به شمار می‌رود، حرکتی در این راستا بود. دکتر احمد حائریان، از چهره‌های دانشگاهی است که فعالیت خود را در حوزه دندان‌پزشکی، با مسئولیت شبکه بهداشت و درمان استان یزد آغاز کرده است و به دلیل علاقه‌‌مندی به بحث بهداشت و پیش‌گیری، بخش سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی را در دانشگاه علوم پزشکی یزد راه‌اندازی کرده است. وی همچنین ریاست این دانشگاه، معاونت پژوهشی و همچنین دانشکده دندان‌پزشکی یزد را برعهده داشته است که نتیجه این فعالیت‌ها ایجاد دیدی کلان نسبت به نیازهای دندان‌پزشکی در کشور است. بنابراین بر آن شدیم تا با ایشان در زمینه نقاط ضعف و قوت طرح تحول سلامت دهان به گفتگو بنشینیم که متن آن را در ادامه می‌خوانید:

نیازمند برنامه‌ریزی بلند مدت و نظام پایش قوی هستیم
نیازمند برنامه‌ریزی بلند مدت و نظام پایش قوی هستیم

– آقای دکتر حائریان! طرح تحول سلامت دهان که هم‌اکنون در میانه اجرای آن هستیم، تا چه اندازه ما را به چشم‌انداز ۱۴۰۴ سلامت دهان نزدیک می‌کند و در چه نقاطی می‌توان گفت از این مسیر خارج شده است؟
اگر بخواهم در یک جمله حاصل تمام تجربیاتم در حوزه دندان‌پزشکی را بگویم، آن جمله این است که ما برای تأمین سلامت دهان و دندان مردم راهی جز پیش‌گیری نداریم، اما روشن است که با یک برنامه‌ریزی حساب شده به این هدف می‌رسیم.
مردم ما گرفتار بیماری‌های دهان و دندان هستند و راه‌حل مشکلات خود را در درمان می‌بینند. بنابراین بهداشت و پیش‌گیری برای آن‌ها نیاز ملموسی نیست و شناخت آن، کار سیاست‌گذاران حوزه سلامت است. البته ما در زمینه DMF، آمار جامعی نداریم، اما آمارهای پراکنده‌ای که مراکز بهداشت و دانشکده‌ها ارائه داده‌اند، نشان می‌دهند که افزایش دانشکده‌های دندان‌پزشکی، DMF را پایین نیاورده‌اند و قرار هم نبوده است که چنین بشود. بنابراین همکاران ما در اداره سلامت دهان وزارت بهداشت، به این فکر افتادند که باید برای بهبود وضعیت سلامت دهان و دندان مردم کشور کاری انجام بدهند. البته این به این معنا نیست که پیش از این چنین تفکری وجود نداشته است، بلکه در این دوره تاحدودی عملیاتی‌تر شده و به اجرا نزدیک‌تر شده است.
به رسمیت شناختن پیشگیری، فیشورسیلانت و آموزش بهداشت توسط بیمه‌ها و انجام فیشورسیلانت به عنوان یک اقدام پیشگیرانه از جمله نکات مثبت طرح تحول سلامت دهان است. حال اگر سؤال این است که آیا این مسیر ما را به چشم‌انداز ۱۴۰۴ می‌رساند یا خیر، باید بگویم این قسمتی از کار است، اما قطعاً باید با آموزش بهداشت در آن گام نهاد؛ چرا که سواد سلامت در جامعه ما پایین است.
همان‌طور که می‌دانید، نتیجه سواد سلامت که از آموزش حاصل می‌شود خودمراقبتی است. زمانی صاحب‌نظران و علمای آموزش بهداشت، پی بردند که آموزش پس از گذشت مدت‌ها آن ‌طور که باید و شاید نتیجه نداده است. در نتیجه، مفهوم دیگری به نام ارتقای سلامت وضع کردند که می‌گفت در باید کنار آموزش سلامت، زمینه اجرای آن را هم فراهم کنیم. چرا که در غیر این صورت، ممکن است در عمل آموزش در حدی که پیش‌بینی می‌کردیم مثمر ثمر نباشد. کما اینکه برخی جوامع هم به این نتیجه رسیده‌اند که آموزش صرف ما را به مقصود نمی‌رساند.

– پس در طرح تحول سلامت دهان چه تغییراتی ایجاد شود که ما را به سرمنزل مقصود برساند؟
برای طرح تحول سلامت دهان هزینه‌های زیادی صرف شده و پیش‌گیری که فیشورسیلانت هم جزو آن به شمار می‌رود، جزو سیاست‌های وزارت بهداشت قرار گرفته است، بنابراین مسلم است که نباید این طرح را کنار گذاشت، اما باید بدانیم که این قسمتی از یک بسته بزرگ پیشگیری است که با آموزش در مدارس شروع می‌شود. البته باید بگویم کشورهایی که برای نیل به بهبود وضعیت سلامت دهان در زمینه پیش‌گیری کار کرده‌اند، ۲یا ۳ دهه زمان صرف کرده‌اند و البته نتایج بسیار خوبی هم گرفتند. برای مثال در کشورهای اسکاندیناوی، زمانی DMF در جمعیت ۳۵ تا ۴۴ ساله نزدیک به ۱۰ بود، اما چون سطح خدمات بسیار بالا و اغلب در گروه‌های سنی آسیب‌پذیر رایگان بود، بیشترین جزو DMF را دندان‌های پرشده به خود اختصاص می‌دادند، اما به هر حال این دندان‌ها به پوسیدگی رسیده بودند. در این منطقه، این شاخص را با دو دهه کار به زیر یک رساندند. بنابراین این کار شدنی است و خوب است که ما هم الگوهای این کشورها را بشناسیم. البته ممکن است زیرساخت‌های آن‌ها قوی‌تر بوده باشد، اما باید به یک نکته هم دقت کنیم که سواد عمومی جامعه هم به نیل به این هدف کمک زیادی می‌کند. خوشبختانه سطح سواد جامعه ما افزایش پیدا کرده است، اما به هر حال مواد و متریال آموزش سلامت هم باید برای آحاد جامعه فراهم شود تا به این طریق بتوانیم به تدریج وضعیت سلامت دهان را بهبود ببخشیم.

– اگر بخواهیم قدری وارد جزییات اصول پیش‌گیری از بیماری‌های دهان و دندان شویم، بفرمایید کشورهایی که شاخص DMF را به نحو چشم‌گیری پایین آورده‌اند، در مجموع چه مسیری را دنبال کردند؟
من چند سال پیش به همراه جمعی از دوستان بازدیدی از فنلاند داشتم و از آقای دکتر تالا که ۲۰ سال سمتی مشابه ریاست اداره سلامت دهان ما داشتند و پیش‌گیری منجر به DMF زیر یک، در دوره مدیریت ایشان حاصل شده بود، پرسیدم اگر بخواهید در یک جمله بگویید چه کرده‌اید که DMF نزدیک ۱۰ به زیر یک کاهش پیدا کرد، آن جمله چیست؟
ایشان گفتند ما بیست سال در سطوح مختلف و به روش‌های مختلف کار کرده‌ایم، اما اگر بخواهم در یک جمله خلاصه کنم که چه چیزی در این میان بیشترین نقش را داشته است، باید بگویم” دو بار مسواک زدن در روز با خمیردندان فلورایددار.” این عین جمله پروفسور تالا بود که به حداقل‌های پیش‌گیری از پوسیدگی دندان‌ اشاره می‌کرد.

– آیا می‌توان برای نسبت پیش‌گیری و درمان که باید در طرح‌‌های سلامت دهان رعایت شود درصد بیان کرد؟
درصدی که شما خواهان آن هستید را باید آمارها به ما نشان بدهند و بگویند که وضعیت موجود ما چگونه است. برای مثال اگر آماری وجود داشته باشد که بگوید چه تعداد دانش‌آموز دندان ۶ پوسیده دارند و چه تعداد هنوز به پوسیدگی دندان نرسیده‌اند، می‌توانیم حدوداً بگوییم چه قدر انرژی باید صرف پیش‌گیری و چه‌قدر باید صرف درمان شود. البته باید هم‌راستا با کارهای پیشگیرانه، بر روی انفورماتیک سلامت هم کار کنیم که به ما بگوید چه نیازها و چه بودجه‌ای داریم.
به هر حال قدر مسلم این است که پیش‌گیری و درمان باید در کنار هم باشند؛ چرا که نیاز به درمان یا حتی پیش‌گیری ثانویه برای جلوگیری از انتقال پوسیدگی از سطحی از دندان به سطحی دیگر یا رسیدن به عصب در برخی از کودکان هم وجود دارد.
من معتقدم اگر کشوری توانست بعد از دو یا سه دهه کار در یکی از حوزه‌های سلامت ارتقایی ایجاد کند، دلیلی ندارد که این امر در کشور دیگری مقدور نباشد؛ البته ممکن است مکانیسم‌ها و طول مدت این طرح‌ها بسته به شرایط فرهنگی و اجتماعی و غیره با هم متفاوت باشند، اما ما باید تنها مسیر حرکت و مخاطرات آن را بشناسیم.
نکته دیگر این است که قسمتی از سلامت دهان هم با درمان حاصل می‌شود و اگرچه اولویت ما باید پیش‌گیری باشد، اما نمی‌توانیم نسبت به دندان‌های پوسیده بی‌توجه باشیم. حال ارزیابی وضعیت موجود از نظر تعداد دندان‌های پوسیده، تعداد نیروی انسانی و میزان مواد و هزینه مورد نیاز، به ما نشان می‌دهد که چقدر باید به بهداشت و چه‌قدر باید به درمان بها داد. شاخص موفقیت برنامه ما هم این است که در یک برنامه بلندمدت، همه‌ساله باید سهم پیش‌گیری بیشتر شود و اگر قادر نباشیم این کار را انجام دهیم، یعنی برنامه ما به طور مطلوب پیش نمی‌رود.

آموزش سواد سلامت دهان باید دارای چه المان‌هایی باشد؟
عوامل تعیین‌کننده پوسیدگی شامل مصرف شکر، برداشتن پلاک‌ها یا مسواک زدن و مراجعه منظم به دندان‌پزشک هستند. برای محقق شدن مراجعه منظم، باید دندان‌پزشک کافی تأمین شود و در ضمن به مردم جامعه آموزش داده شود تا این نیاز را احساس کنند. مشکلی که ما در بیشتر بخش‌ها داریم، این است که جامعه نیازهای درمانی را بیشتر حس می‌کند؛ حال آنکه مراجعه منظم به دندان‌پزشک حتماً نباید به دلیل نیاز درمانی باشد. درضمن باید گفت تمام کسانی که سواد سلامت پایینی دارند، الزاماً سواد عمومی کمی ندارند، برای مثال، هنوز هم بسیاری از والدین در شیشه شیر اطفال خود شربت می‌ریزند یا شیر را شیرین می‌کنند و به آن‌ها می‌خورانند، چرا که کسی به آن‌ها آموزش نداده است که این کار سبب پوسیدگی دندان طفل می‌شود. تجربه سال‌های کارم، به من نشان می‌دهد که قسمتی از این آموزش را می‌توانیم توسط پزشکان متخصص اطفال به مادران منتقل کنیم و این کاری است که مورد غفلت قرار گرفته است، در حالی که بسیاری از مادران، حداقل آنان که ساکن شهرها هستند، در طول دوران رشد فرزند خود به متخصصین اطفال مراجعه می‌کنند و می‌توان از این ظرفیت به نوعی استفاده کرد. البته جدا افتادن مراقبت‌های سلامت دهان از مراقبت‌های‌ سلامت عمومی، مشکل بسیاری از کشورها است و بالطبع سبب کمرنگ شدن آن می‌شود. بخشی دیگر از این آموزش می‌تواند بر دوش مراقبین سلامت که در مراکز بهداشتی و درمانی هستند و همچنین مربیان تغذیه قرار گیرد و نظارت بر تغذیه می‌توانند در مدارس و مهدکودک‌ها با نگاه به سلامت دهان و دندان اعمال شود.
کلام آخرم این است که معمولاً در کشور ما با هر مشقتی که شده، امکانات فیزیکی مورد نیاز برای اجرای برنامه‌ها فراهم می‌شود، اما این امکانات وقتی مثمرثمر هستند که برنامه‌ریزی طولانی مدت و نظام پایش قوی داشته باشیم. گاهی کار ما در این قسمت خوب پیش نمی‌رود و این یک نظام پایش قوی است که می‌تواند برنامه ما را به ریل باز گرداند. ما در این بخش‌ها چندان کار نکرده‌ایم یا پیش از این بیشتر برنامه کوتاه‌مدت داشته‌ایم و به اجرای برنامه بلندمدتی که هر سال نیاز به پایش برای سنجیدن روند پیشروی و مداخلات مورد نیاز برای نزدیک شدن به هدف داشته باشد عادت نکرده‌ایم. در حالی‌که وقتش رسیده که با وجود دندان‌پزشکان متخصص سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی که آنان را تربیت کرده‌ایم، این کار را شروع کنیم.

منبع:دندانه

 

گفتگو با دکتر حسین اکبری، دندان‌پزشک و مشاور وزیر رفاه درباره انتقادات وارد بر طرح تحول سلامت دهان

طرح تحول سلامت دهان در حال حاضر در چه نقطه‌ای قرار دارد و آیا در راستای سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ حرکت می‌کند؟ این سؤالی بود که از دکتر حسین اکبری، دندان‌پزشک و مشاور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی پرسیدیم که پاسخ و تحلیل آن را در ادامه می‌خوانید:

طرح تحول سلامت دهان به چشم‌انداز ۱۴۰۴ ختم نمی‌شود
طرح تحول سلامت دهان به چشم‌انداز ۱۴۰۴ ختم نمی‌شود

– آقای دکتر اکبری! به عنوان عضو هیات مدیره بیمه سلامت بفرمایید طرح تحول سلامت دهان در حال حاضر چه روندی را می‌پیماید و به نظر شما از نظر مبانی علمی آیا در مسیر درست حرکت می‌کند؟
ما در کشور دو بیمه بزرگ داریم که شامل بیمه تأمین اجتماعی و بیمه سلامت ایران هستند. بیمه تأمین اجتماعی که بودجه دولتی ندارد، مدعی است که خدمات دندان‌پزشکی را با دارایی خود در این حوزه، یعنی یونیت‌ها و دندان‌پزشکانی که در اختیار دارد، کما فی‌سابق ارائه می‌دهد و همان‌طور که می‌دانیم خدمت تحت پوشش آن کشیدن دندان است، اما بیمه سلامت ایران که بودجه دولتی دارد، طبق توافق‌نامه‌ای با وزارت بهداشت، به یک‌باره بودجه‌ای را تقبل می‌کند و وزارت بهداشت خدمات بهداشتی و درمانی دندان‌پزشکی و تجهیز شبکه را با این بودجه انجام می‌دهد و در نهایت آماری به بیمه سلامت ارائه می‌کند. در اصل طرح تحول سلامت دهان، در بیمه سلامت به این شکل جلوه کرده است و در تفاهم‌نامه سال ۹۳، از مجموع ۲۲ هزار میلیارد ریال اعتبار، ۴ درصد، در تفاهم‌نامه سال ۹۴، از مجموع ۲۲۴۳۵ ریال اعتبار، ۷ درصد و در تفاهم‌نامه سال ۹۵، از مجموع ۳۰ هزار میلیارد ریال اعتبار، ۵ و نیم درصد به خدمات سلامت دهان و دندان اختصاص یافته است که بنا بر این شد بعد از پایش عملکرد دانشگاه‌ها میزان تعدیلات از این مبالغ کسر شود.
آقای وزیر در رونمایی از طرح تحول سلامت دهان، وعده تجهیز سه هزار یونیت را در بیمارستان‌های دولتی دادند و پیش از آن، در مصاحبه‌ای گفته بودند از آنجا که بیش از ۹۰ درصد خدمات دندان‌پزشکی در بخش خصوصی انجام می‌شود، باید برای رقابت با این بخش، بخش دولتی را در این زمینه تقویت کنیم. ایشان همچنین گفته بودند که حدود ۲۰ درصد پرداخت از جیب مردم به هزینه‌های دندان‌پزشکی مربوط می‌شود و باید این قسمت از خدمات سرپایی را از جهت کاهش تعرفه و کاهش پرداخت از جیب مورد توجه قرار دهیم و قدم بعد این است که پوشش بیمه‌ای دندان‌پزشکی را افزایش دهیم.

البته در نهایت آن ۳ هزار یونیت موعود تا پایان سال ۹۵ به هزار یونیت تقلیل پیدا کرد و من فکر نمی‌کنم در مقام عمل تا کنون ۱۰۰ یونیت هم تجهیز شده باشد.
من از نظر مبانی، به شدت با این دیدگاه که دولت تصدی‌گری را در امر سلامت دهان و دندان از بخش خصوصی به سمت خودش ببرد مشکل دارم. چرا که این، راه ارتقاء سلامت دهان و دندان مردم ایران نیست و در اصل تجربه شکست‌خورده کشورهایی است که از آن عقب‌نشینی کرده‌اند و سپس بر روی خدمات سطح یک، یعنی خدمات پیشگیرانه که ورود بیماری‌های دندان را به سطح دو و سه مهار می‌کند تمرکز کرده‌اند و در این راه هم توفیقات فراوانی به دست آورده‌اند.

– به هر حال در کشور ما بار خدمات درمانی دندان‌پزشکی که بر روی زمین مانده، بار سنگینی است. چرا نباید دولت سهم خود را در ارائه این خدمات افزایش دهد؟
چرا که دولت‌ها نمی‌توانند در درمان پوسیدگی توفیق حاصل کنند و حتی اگر دندان‌پزشکی را رایگان کنند، به افزایش و رونق پوسیدگی کمک کرده‌اند. وظایف دولت‌ها، مهار پوسیدگی است که راه‌های آن در دنیا شناخته شده است که مهم‌ترین آن تمرکز بر روی تغذیه است. خط مشی کشورهای توسعه یافته در استفاده بهینه از منابع این است که با مالیات گذاشتن بر نوشیدنی‌های گازدار و شیرین و مواد آسیب‌رسان به سلامت دهان و دندان، یارانه دادن بابت لوازم بهداشتی کمک‌کننده به حفظ بهداشت دهان و تحت پوشش قرار دادن کودکان تازه متولد شده و مادران باردار در این جهت گام بردارند و اگر هم بحث ارائه خدمات و پوشش بیمه‌ای مطرح شده، دیدگاه سلامت محور و پیش‌گیری محور داشته و در سنین زیر ۱۴ سال اعمال شده است. در نهایت هم در این کشورها بیمه‌های مکمل برای سنین بالاتر با شرایطی وارد عرصه خدمات دندان‌پزشکی می‌شوند و به این ترتیب ایجاد رقابت در دل خود بخش خصوصی انجام می‌گیرد.
بنابراین نمی‌شود ما در پزشکی شعار بدهیم که بیمارستان‌ها باید خصوصی شوند چرا که بیش از ۸۰ درصد خدمات بخش پزشکی را دولت ارائه می‌دهد و بیمارستان‌های دولتی آن‌قدر فرسوده شده است که بازسازی آن‌ها بیش از ۱۰۰ سال طول می‌کشد و از طرف دیگر بگوییم باید برای ایجاد رقابت در خدمات دندان‌پزشکی که به هر دلیل در تمام دنیا در بخش خصوصی رشد و نمو پیدا کرده است، سهم بخش دولتی را افزایش بدهیم و به این ترتیب خلاف آنچه که در پزشکی مدعی هستیم اجرا کنیم، چرا که قطعاً نتیجه‌ای جز هدر دادن منابع و عدم توجه به سلامت مردم نخواهد داشت. خدمات درمانی دندان‌پزشکی بهتر است اصلاً شروع نشوند؛ زیرا زمانی که شروع می‌شوند، دندان تا آخر عمر واجد آسیب باقی می‌ماند و هر خدمتی مقدمه خدمت بعدی می‌شود. پس عقلایی است که وزارت بهداشت طوری عمل کند که پوسیدگی را مهار کند نه اینکه فکر کند باید آن را درمان کند و اگر هم قرار است این کار را انجام دهد، در قشرهای خاص و با هدف کاهش DMFT باشد. خدمات سطح ۳ سلامت دهان که همان خدمات تخصصی هستند، مانند چاه ویلی است که هرچه در آن بودجه بریزیم پر نمی‌شود. بنابراین به جای پرداختن بیشتر و بیشتر و بیشتر به درمان، باید به داد اطفال رسید که به پوسیدگی دچار نشوند.

– آیا پرداختن به درمان بیمار‌ی‌های دهان و دندان، کشور را به چشم‌انداز ۱۴۰۴ نزدیک نمی‌کند؟
خیر. چرا که این شاخص‌ها هستند که جایگاه کشورها را مشخص می‌کنند و نه بیلان و اعداد و ارقام. بر اساس فرمول سازمان جهانی بهداشت، کارکردهای نظام سلامت، اول تولیت، دوم تولید منابع، سوم تدارک خدمت و چهارم تأمین مالی حوزه سلامت است که این ۴ کارکرد، ۳ پیامد دارند و این پیامدها هستند که می‌سنجند آیا این کارکردها درست انجام گرفته‌اند یا خیر.
اولین این پیامدها، ارتقای شاخص‌های سلامت است که توسط سازمان جهانی بهداشت در حوزه پزشکی و دندان‌پزشکی تعریف شده است، دومین پیامد، پاسخگویی به انتظارات غیر طبی مردم از جمله تکریم و احترام بیمار و رعایت حقوق شهروندی در مراکز درمانی و سومین پیامد هم ایجاد تناسب عادلانه بین مردم از نظر تأمین هزینه خدمات است. ما زمانی می‌توانیم بگوییم طرح تحول سلامت موفق شده است که موفقیت خودمان را در این ۳ پیامد نشان بدهیم. نکته مهم دیگر این است که در دندان‌پزشکی از بین این ۳ پیامد، رتبه اول به شاخص سلامت اختصاص دارد. یعنی اگر در کشوری پرداخت از جیب کاهش یابد و شاخص DMFT تغییر نکند، ارزش چندانی ندارد.
شاخص DMFT در ۲۰ کشوری که بنا است ایران در سال ۱۴۰۴ در بین آن‌ها به رتبه اول سلامت دهان دست پیدا کند مشخص است و در حال حاضر در کشور ما وضعیت خوبی ندارد. با ارائه خدمات دندان‌پزشکی هم در بهترین حالت، جزء D یعنی پوسیدگی، به جزء F یعنی پرکردگی تغییر می‌کند. یعنی شاخص تکان نمی‌خورد و اگر یک نظام سلامت می‌خواهد این شاخص را تغییر دهد، باید پوسیدگی را مهار کند. این شعار نیست و می‌توانیم این شاخص را با اقداماتی زودبازده‌تر از زمان طولانی که درمان می‌برد بهبود ببخشیم، اما چگونه می‌توان این کار را کرد؟ هم‌اکنون به ازای هر کودکی که به دنیا می‌آید یک پروتکل کنترل پوسیدگی در دنیا تبیین شده است. برای مثال، ما می‌توانیم توسط بهورزها، در همان شبکه‌ای که واکسیناسیون کودکان را انجام می‌دهد، پوسیدگی را کنترل کنیم و مادران باردار را تحت پوشش خدمات دندان‌پزشکی ببریم، چرا که میکروب پوسیدگی از مادر به فرزند منتقل می‌شود. پیشنهاد من به وزیر بهداشت این بوده است که با توجه به میزان موالید سالیانه، به این طریق می‌توانیم تا سال ۱۴۰۴ قریب به ۲۰ میلیون نفر در کشور داشته باشیم که فاقد پوسیدگی دندان هستند این شاخص سلامت دهان و دندان ایرانیان را با هزینه بسیار کمتر جا به جا می‌کند.
خدمات دندان‌پزشکی لاینحل الی یوم‌القیامه است و باید به مردم برای حفظ سلامت و مبارزه با پوسیدگی دندان توانمندی داد، چرا که آنان هزینه‌های زیادی برای بیماری‌هایی صرف می‌کنند که قابل پیش‌گیری است. حالا ما بنشینیم کوریکولوم دندان‌پزشکی را عوض کنیم و دوره‌های تخصصی را زیاد کنیم و در دورترین دهات متخصص ببریم. این‌ اقدامات همه و همه در راستای نگاه بالینی به سلامت هستند که در پزشکی خطا و در دندان‌پزشکی خطا اندر خطا است.

منبع:دندانه

 

بررسی نقاط قوت و ضعف اقدامات وزارت بهداشت در طرح تحول سلامت دهان در گفتگو با دکتر مهدی نصیبی

طرح تحول سلامت دهان که در کشور ما با تغییراتی در ساختار بروکراتیک نظام دندان‌پزشکی همراه بود، نسبت به پزشکی شاهد تأخیر بیشتر و پیشرفت کمتری بود، اما آیا این تغییرات بروکراتیک به اصلاحات اساسی و رفع کمبودهای موجود در دندان‌پزشکی می‌انجامد و آیا طرح تحول سلامت دهان در مسیر درستی افتاده است که بتوان به پیشرفت آن در دولت بعدی امیدوار بود؟ برای پاسخ دادن به این سؤال، مناسب دیدیم با دکتر مهدی نصیبی، رئیس انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی که تخصص آن برنامه‌ریزی کلان برای نظام دندان‌پزشکی است گفتگویی داشته باشیم که در ادامه می‌خوانید:

– آقای دکتر نصیبی! به‌عنوان رئیس انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی بفرمائید نقش مشورتی انجمن شما تا چه اندازه در تصمیم‌گیری‌های مربوط به حوزه اختیارات این رشته جدی گرفته می‌شود؟

متخصصین سلامت دهان را به شورای سلامت دهان دعوت نکردند!
متخصصین سلامت دهان را به شورای سلامت دهان دعوت نکردند!

مشکل انجمن ما قدری با انجمن‌های دیگر متفاوت است. چراکه رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی، ماهیت کلینیکی ندارد و در ضمن رشته‌ای جدید است که هنوز چندان در جامعه جا پیدا نکرده است. نظام سلامت ما اداره کردن ساز و کار دندان‌پزشکی را مسئله‌ای علمی تلقی نمی‌کند و آن را مقوله‌ای تجربی می‌پندارد. بنابراین اولین انتظار ما این است که اصلاً نظام سلامت بپذیرد که در قرن ۲۱ مدیریت آن به صورت تجربی ممکن نیست.
روشن است که رشته‌های تخصصی دندان‌پزشکی، هرگز در تخصص یکدیگر ادعایی ندارند، اما نظام سلامت دندان‌پزشکی، گرفتار این مشکل است که هر یک از تخصص‌ها، مدعی اداره آن هستند. کما اینکه متولیان آن را همه متخصصین، به غیر از متخصصین رشته ما تشکیل می‌دهند.
در شروع دولت یازدهم، ما گمان می‌کردیم بنا است به این مقوله از دیدگاه علمی نگاه شود و از طرف دیگر به انجمن‌های مردم‌نهاد توجه خواهند کرد. در این دولت ما تلاش زیادی کردیم که بین انجمن خود و وزارت بهداشت ارتباطی برقرار کنیم، اما این ادعا از حد حرف فراتر نرفت و هر بار به وزارت بهداشت رجوع کردیم، در مرحله حرف از دخالت انجمن‌های مردم‌نهاد در تصمیم‌گیری‌های دولتی استقبال کردند، اما در عمل چنین اتفاقی نیفتاد. یک مصداق آن هم مسئله بهداشتکاران بود که طی این ۲، ۳ سال بر روی آن فعالیت زیادی کردیم تا به وزارت بهداشت نظر تخصصی بدهیم و مانع از این شویم که پا در راهی بگذارد که بعدها ختم به دردسر شود، اما متأسفانه این تلاش و دیدار با وزیر بهداشت و دکتر دانش‌جعفری به هیچ نتیجه‌ای نرسید.

– آیا متخصصین رشته شما در شورای سلامت دهان جایی دارند یا در طرح تحول سلامت دهان از آنان نظرخواهی شده است؟
خیر. متخصصین سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی در شورای سلامت دهان حضور ندارند و در طرح تحول سلامت دهان هم گویی فقط با چند تن از همکاران ما مشورت شده است و آنان را چندان در تصمیم‌گیری‌ها دخالت نداده‌اند. البته ما هرگز به این موضوع اعتراض نکرده‌ایم، چرا که سبب می‌شود این تصور پیش بیاید که ما می‌خواهیم به اصطلاح از این نمد برای خودمان کلاهی بدوزیم. ما می‌گوییم که اصلاً سواد چندان و تخصص خوبی نداریم، اما بهتر است متخصصین امر را از خارج از کشور دعوت کنند تا اینکه یک مقوله علمی را به صورت تجربی اجرا کنند. چرا که چنین تصمیماتی توسط متخصصینی که آناتومی جامعه، جامعه‌شناسی و مبانی اقتصاد نمی‌دانند، همانند این است که جراحی بیمار را به دست شخصی بسپریم که آناتومی نمی‌داند. چگونه است که در شورای سلامت دهان کشور ما، متخصص سلامت دهان حضور ندارد؟

– پیشنهاد شما برای بردن خدمات دندان‌پزشکی مورد نیاز به مناطق محروم چیست؟
مسلماً عوامل مهم اجتماعی باید در این مقوله درنظر گرفته شوند، چرا که برنامه‌ریزی برای نیروی انسانی، دارای پیچیدگی‌ها و پارامترهای بسیار زیادی از جمله قدرت اقتصادی و فرهنگ مردم است. برای مثال، گمان کنید تولید ناخالص ملی در جامعه‌ای به صورت سرانه ۵۰ هزار دلار است. بنابراین طبیعتاً مردم آن قدرت خرید بیشتری برای خدمات دندان‌پزشکی دارند، اما اگر همان خدمات را در کشور ضعیفی ارائه دهیم، مردم قدرت خرید آن را نخواهند داشت. همچنین است اگر بخواهیم در یک روستا یک کلینیک بسیار مجهز تأسیس کنیم، علی‌رغم اینکه به خدمات آن نیاز وجود دارد، اما از آنجایی که مردم تمکن مالی کافی ندارند، تقاضایی هم برای آن خدمات نیست و متخصصین پس از مدتی می‌بینند که نمی‌توانند آنجا به کار خود ادامه دهند و باز به شهرها برمی‌گردند.
بردن خدمات به مناطق محروم راهکارهای خاص خودش را دارد. برای مثال، در کانادا از موبایل کلینیک‌ها استفاده می‌شود که در روزهای خاصی از هفته به این مناطق می‌روند و از طریق بخش خصوصی خدمات دندان‌پزشکی را ارائه می‌کنند و بخشی از هزینه آن را دولت و بخشی از آن را مردم می‌پردازند. ما از وزیر بهداشت هم خواستیم که این امکان را فراهم کنند تا این راهکارها را به صورت عملی پیاده کنیم، اما تا امروز به نتیجه‌ای نرسیدیم.

– اگر نمی‌توان متخصصین را در مناطق محروم مستقر کرد، چرا با تربیت بهداشتکاران برای این مناطق مخالفت می‌شود؟
این ساده‌انگاری است که فکر کنیم می‌توانیم با تربیت بهداشتکار دهان در عرض ۲ یا ۳ سال، مناطق محروم را تبدیل به بهشت کنیم و تجربه جهانی هم این را نمی‌گوید. برای مثال، در نیوزیلند، در برهه‌ای تعدادی از افراد، کمتر از دندان‌پزشکان آموزش می‌دیدند و در کلینیک‌هایی در مدارس به دندان‌های دانش‌آموزان رسیدگی می‌کردند، اما بعد از گذشت ۳۰ سال، براساس مطالعات سازمان بهداشت جهانی، نیوزیلند بدترین وضعیت سلامت دهان را بین ۵ کشور داشت و این مثل آب سردی بود که بعد از صرف هزینه‌های زیاد، بر سر دولتمردان این کشور ریختند.

در مورد تربیت بهداشتکار برای مناطق محروم، ابتدا بهتر است این سؤال را از خودمان بپرسیم که چرا همه دندان‌پزشکان می‌خواهند در شهرهای بزرگ و به‌خصوص در تهران جمع بشوند؟ پاسخ این است که بازار کار آن‌ها در تهران است. در اصل، بازار اصلی دندان‌پزشکی در طبقات متوسط و متوسط به بالا است. چرا که باقی طبقات اجتماعی قدرت خرید این خدمات را ندارند. ما معضل کمبود خدمات درمانی در مناطق محروم را می‌فهمیم، اما نظرمان این است که این مشکل فقط یک راه ندارد، بلکه سناریوهای مختلفی برای حل آن وجود دارد. این درست نیست که گمان کنیم اگر بهداشتکاران نمی‌توانند در شهرها کار کنند حتماً به روستا می‌روند و در آن ماندگار می‌شوند. مصداق آن هم این است که از سال ۱۳۶۰، دو هزار بهداشتکار تربیت شده است و هیچ یک از آن‌ها در روستاها نماندند؛ بلکه همه آن‌ها یا جذب کارهای ستادی شدند و در حال حاضر دندان‌پزشک هستند یا اصلاً کار خود را رها کردند.

– دستاورد طرح تحول سلامت دهان را چه‌طور ارزیابی می‌کنید؟
در حال حاضر بزرگ‌ترین افتخار دندان‌پزشکی در کشور ما، وارنیش زدن دندان ۷ میلیون دانش‌آموز است که حتی بر اساس گزارش‌هایی که با ما می‌رسد، این وارنیش‌ها علمی زده نشده است. بنابراین احتمالاً بودجه هنگفتی در این طرح در حال از بین رفتن است. نکته دیگر این که این طرح در منطقه‌ای که عدد DMF بالا است و در منطقه‌ای که عدد DMF پایین است یکسان اجرا می‌شود و این در حالی است که نمی‌توان برای همه با شرایط متفاوت یک نسخه پیچید. این اتفاق به این دلیل می‌افتد که مجریان آناتومی کار را نمی‌دانند و نتیجه هم این می‌شود که طرح تحول نظام سلامت بعد از این همه صرف هزینه و انرژی و امکانات متوقف شده است و من خیلی خوش‌بین نیستم که به نتایج مثبتی برسد.
البته پوشش دادن ۷ میلیون دانش‌آموز کار راحتی نیست و امیدواریم بتوانیم از آن نتیجه‌ای بگیریم. نکته مهم دیگر این است که وارنیش فلوراید تراپی نیازمند پایش است. البته در کشور ما برای این طرح دیتا بانکی هم ایجاد شده که اقدام مثبتی است، اما از سوی دیگر شمشیری دولبه‌ است و ممکن است اعداد و ارقام، اشخاص را فریب بدهد.

– اما بسیاری از کارشناسان معتقد هستند پیش‌گیری، بهترین شروع برای تأمین سلامت دهان در کشور است. به اعتقاد شما تحول سلامت دهان در کشور ما باید از کجا شروع می‌شد؟
چنانچه در دنیا هم شاهد هستیم، مهم‌ترین موضوع برای بهبود وضعیت سلامت دهان افراد، آموزش سواد سلامت است که این کار را می‌توان از طریق بهورزها و مربیان مدارس انجام داد، اما در کشور ما برنامه‌ریزی‌ها به سمت درمان رفته است و کسانی که در مصدر امور هستند فقط به همین راه‌حل می‌اندیشند.
البته ما منکر نیازی که در کشور به خدمات درمانی وجود دارد نیستیم. چرا که اگر از همین لحظه حتی ۱ پوسیدگی اتفاق نیفتد، تا ۵۰ سال آینده باید کار درمانی دندان‌پزشکی در کشور انجام بدهیم. حرف ما این است که باید در سلامت عدالت اجرا شود و همه از یک حداقل سلامت برخوردار باشند. حال اگر کسی می‌خواهد و توان دارد که کار زیبایی انجام دهد یا ایمپلنت بگذارد هم امکانات آن را در اختیار داشته باشد.

منبع:دندانه

 

ارزیابی کارنامه وزارت بهداشت در حوزه سلامت دهان در دو دهه اخیر

دکتر هدیه توتونی
دکترای سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی
عضو هیات‌علمی دانشکده دندان‌پزشکی مشهد

«نیمی از کودکان ایرانی تا سن سه سالگی به پوسیدگی دندان دچار می‌شوند»، «تنها حدود ۱۲% از کودکان شش ساله توانسته‌اند دندان‌های شیری خود را تا این سن سالم نگه دارند»، «کمتر از نیمی از کودکان ایرانی تا ۱۲ سالگی توانسته‌اند تمام دندان‌هاشان را سالم نگه دارند»، «نزدیک به یک سوم ایرانیان میا‌نسال، در یک یا هر دو فک بی‌دندانی کامل دارند»، «۶۰ درصد افراد بالای ۶۵ سال کشور بی‌دندان هستند».
جملات بالا گزیده‌ای از سرتیترهای خبری رسانه‌های ایران در دهه اخیر است که هر از گاهی با ارائه آمار از سوی مسئولین وزارت بهداشت در مصاحبه‌هایی به مناسبت‌های مختلف به گوش می‌رسد. برداشت اول این است که وزارت بهداشت به عنوان متولی سلامت مردم در پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان، در انجام رسالت خود ناکام مانده است و سوال اینکه تا کنون این وزارتخانه چه فعالیت‌ها و برنامه‌هایی را برای ارتقای سلامت دهان و دندان مردم داشته که علی‌رغم اجرای آن برنامه‌ها، بُردار وضعیت دهان و دندان مردم به سمت بیماری است و نه سلامت.

در ۲۰ سال اخیر، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان یکی از متولیان سلامت مردم، طرح‌ها و برنامه‌هایی را برای گروه‌های سنی مختلف و به ویژه کودکان و مادران باردار داشته که می‌توان آنها را در هفت حیطه فهرست کرد:
۱- برنامه ملی وارنیش فلوراید در مراکز بهداشتی درمانی وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی و مدارس:
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال ۱۳۸۲(۲۰۰۳) این طرح مناسب را در مراکز بهداشتی-درمانی برای کودکان زیر ۱۲ سال، آغاز کرد.
این طرح پس از وقفه‌ای چند ساله، دوباره در سال ۱۳۹۰ با همکاری وزارت آموزش و پرورش در مهدکودک‌ها و مدارس ابتدایی برخی شهرها اجرا شد و در سال ۱۳۹۴ (۲۰۱۵) با انعقاد تفاهم‌نامه‌ای بین دو وزارتخانه بهداشت و آموزش و پرورش، همزمان در مراکز بهداشتی درمانی و مدارس با استفاده از نیروهای وزارت بهداشت و نیز همکاری مربیان مدارس در سطح گسترده‌تری ادامه پیدا کرد.
۲- آموزش بهداشت در مراکز بهداشتی درمانی وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی:
از دیگر اقدامات وزارت بهداشت می‌توان به آموزش بهداشت دهان و دندان مادران کودکان خردسال اشاره کرد. این اقدام آموزشی در زمان اولین معاینه دهان و دندان کودکان که تا سال ۱۳۹۲ در ۲۴ ماهگی انجام می‌شد، صورت می‌گرفت. تا آن سال، آموزش بیشتر به صورت شفاهی بود و بسته به شخص کارشناس می‌توانست زمان‌بندی آن متفاوت باشد یا انجام نشود. از سال ۱۳۹۲ تا کنون، آموزش مراقبت‌های دندانی به آموزش‌های دوران بارداری افزوده شده و هدف برنامه این است که از زمان تولد نوزاد تا ۱۴ سالگی، آموزش‌های لازم را برای حمایت از سلامت دهان به مادر و کودک ارائه دهد.
۳- برنامه فیشورسیلانت دندان‌های آسیای اول دائمی دانش آموزان پایه اول ابتدایی در مراکز بهداشتی درمانی:
این برنامه در سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ در مراکز بهداشتی درمانی و در زمان ثبت نام کودکان پایه اول ابتدایی در قالب طرح سنجش سلامت انجام شد، اما به صورت برنامه همیشگی تداوم نداشت.
۴- برنامه ملی استفاده از دهان‌شویه فلوراید در مدارس ابتدایی:
توزیع و استفاده از دهان‌شویه حاوی فلوراید برای دانش آموزان مدارس ابتدایی در طرح مشترکی بین وزارتخانه‌های بهداشت، درمان، آموزش پزشکی و آموزش و پرورش به صورت هفتگی در مدارس، در سال ۱۳۸۰ آغاز شد و نزدیک به چهار سال تداوم داشت.
۵- برنامه آموزش بهداشت در مدارس ابتدایی: از سال‌های ۷۶- ۱۳۷۵ در مدارس ابتدایی آموزش‌هایی برای مراقبت از دندان‌ها و روش‌های مسواک زدن و استفاده از نخ دندان توسط دندان‌پزشکان شاغل در شبکه‌های بهداشتی – درمانی اجرا شد که تا امروز نیز در بیشتر شهرها و به وِیژه شهرهای بزرگ ادامه دارد.
۶- معاینه‌های ملی دهان و دندان کودکان ۳ تا ۱۲ ساله کشور و گزارش سیمای سلامت دهان کودکان ایرانی به تفکیک هر استان در سه دوره، سال‌های ۱۳۷۷، ۱۳۸۳ و۱۳۹۱.
۷- آموزش در دانشکده‌های دندان‌پزشکی: با هدف تمرکز بیشتر بر پیشگیری و تقدم آن بر درمان، وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۰ اقدام به تصویب نهایی و اجرای کوریکولوم جدید دوره عمومی دندان‌پزشکی کرد تا بر اساس این برنامه آموزشی دندان‌پزشکانی با رویکرد پیشگیرانه و کمتر درمانگرا تربیت کند. این برنامه در بیشتر دانشکده‌های دندان‌پزشکی ایران برای دانشجویان ورودی مهرماه سال ۱۳۹۱ اجرایی شد.

با توجه به فعالیت‌های فوق و مقایسه آنها با برنامه‌های سایر کشورها در سایت سازمان جهانی سلامت (World Health Organization/WHO) می‌توان به «لازم بودن و کافی نبودن برخی برنامه‌ها»، «ضروری نبودن برخی دیگر» و «منطقی بودن نتیجه حاصل» از برنامه‌های فوق پی برد. اما حلقه‌های گمشده در زنجیره برنامه‌های وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی کدامند که علی‌رغم داشتن برنامه و انجام فعالیت‌های اجرایی، گزارش مسئولین وزراتخانه متبوع در کنار نتایج معاینات ملی سال‌های ۱۳۷۷، ۱۳۸۳ و ۱۳۹۱ حاکی از روند افزایشی شدت پوسیدگی دندان (DMFT/S, dmft/s) در کنار فراوانی (N/%) آن در تمامی گروه‌های سنی است؟

اثربخشی استفاده از محصولات فلوراید از قبیل دهان‌شویه و وارنیش در گروه‌های پرخطر برای پیشگیری از پوسیدگی دندان در پژوهش‌های متعدد ثابت شده است. اما آنچه از ضروریات اجرایی چنین برنامه‌هایی انتظار می‌رود، ارزیابی دوره‌ای این طرح‌ها و نظارت بر اجرای صحیح دستورالعمل در تمامی مراکز شهری و روستایی و مناطق برخوردار و کمتر برخوردار و نه فقط توجه به تعداد موارد خدمات انجام شده است. اجرای چنین برنامه‌هایی در صورت رعایت صحیح دستورالعمل، پایش و در صورت نیاز اصلاح و یادآوری آموزش کارکنان و تداوم برنامه در سنوات مناسب و متوالی و نه در مقاطع زمانی گسسته، می‌تواند در سطح متوسط بر سلامت دهان و دندان بخش بزرگی از جمعیت در معرض خطر اثرگذار باشد.
«شیوه‌های آموزشی بهداشت دهان و دندان ناکارآمد است». این جمله گفته مقام مسئول در یک کشور توسعه‌یافته و به عبارتی “از ما بهتران” نیست، بلکه حاصل ۲۰ سال تجربه یکی از کارشناسان مسئول وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی است که در تیرماه ۱۳۸۶ با توجه به آمار ۶۹ درصدی پوسیدگی دندان شماره ۶ (آسیای اول دائمی) کودکان ۱۲ ساله گفته شده است. پژوهش‌های انجام شده در کشور، هم‌راستا با نتایج پژوهش‌های کشورهای توسعه یافته نشان داده است که صرفا افزایش آگاهی منجر به تغییر نگرش و به دنبال آن تغییر رفتار نمی‌شود و فرضِ چنین رابطه خطی برای انسان، آفریده‌ای با پیچیدگی‌های رفتاری و ذهنی، ساده اندیشانه است. تغییر پایدار رفتار، حمایت محیط و ضمانت اجرایی را از جانب سیاست‌گذار می‌طلبد و معمولا نگرش، آخرین جزیی است که در ذهن انسان تغییر خواهد کرد. فرضِ رابطه‌ای خطی بین افزایش آگاهی و تغییر رفتار در صورت عدم حمایت محیط و نادیده گرفتن سائق‌ها، انگیزش و ویژگی‌های رفتاری و تکامل اجتماعی هر گروه سنی، آموزش را به امری تکراری و بی‌ارزش بدل کرده و اغلب منجر به سرزنش مردمی می‌شود که خود قربانی زیستن در محیطی ناسالم هستند. اگر صرفا افزایش آگاهی منجر به تغییر طولانی مدت رفتار و در نهایت حفظ سلامت دهان و دندان و ارتقای آن می‌شد، منطقی است فکر کنیم سلامت دهان و دندان متولیان سلامت در وزارتخانه متبوع، باید در مقایسه با هم سن و سالان خود در جامعه و استانداردهای سازمان جهانی سلامت در وضعیت مطلوبی قرار داشته باشد. اما گزارش مراسم روز دندان‌پزشکی در فروردین ماه ۱۳۹۴، نشان دهنده وضعیت نه چندان مطلوب سلامت دهان و دندان مسئولین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. به عنوان مصداقی بر این امر، می‌توان وضعیت سلامت دهان و دندان کلیه کارکنان وزارت متبوع را نیز به این آمار افزود.

با این حال، آموزش مدون و برنامه‌ریزی شده مراقبت‌های دندانی به مادران باردار و دانش آموزان با در نظر گرفتن تناسب نوع رسانه آموزشی با ویژگی‌های ذهنی و اجتماعی مردم ایران در کنار سایر برنامه‌های ارتقای سلامت می‌تواند در سطح متوسط بر سلامت دهان و دندان بخش بزرگی از جمعیت در معرض خطر موثر باشد. نظارت بر اجرای صحیح برنامه‌های آموزشی و جلوگیری از بهره‌مند سازی چندباره افراد برخوردارتر و عدم بهره‌مندی قشرکمتر برخوردار از نکات اجرایی حائز اهمیت این برنامه‌هاست.

«۹۰ درصد دانش آموزان مشکلات دهان و دندان دارند» این گفته رییس اداره سلامت دهان و دندان در آبان ماه ۱۳۹۴ است که نشان می‌دهد آموزش در محیطی که خود، پشتیبان آموخته‌های حاصل از آن آموزش نیست، نمی‌تواند اثریخش باشد. «مغزها و میوه‌ها خوبند، اما دکتر! به قیمت آنها هم توجه کنید! خرید یک کیک یا شکلات یا آبمیوه پاکتی بسیار ارزان‌تر و آسان‌تر است»،«چند خیابان را باید بالا و پایین بروم تا میوه پیدا کنم آن هم به اندازه یک میان وعده؟ در حالی که از هر دکه روزنامه یا بقالی یا دست‌فروش می‌توان با ۱۰۰۰ تومان، یک کیک یا آبمیوه پاکتی خرید». دندان‌پزشکان با این جملات آشنا هستند، جملات قربانیانی که سرزنش می‌شوند و وضعیت دهان و دندان و بدن‌شان نیز به دلیل عدم وجود محیطی حمایتگر به سمت بیماری پیش می‌رود. مسئولین وزارت بهداشت از ارتباط سلامت دهان و دندان با سلامت عمومی بدن و کیفیت زندگی آگاهند و به عنوان یکی از متولیان سلامت مردم دست‌کم طی ۲۰ سال اخیر تلاش‌هایی که در هفت بند به آن اشاره شد را انجام داده‌اند. در این میان اما، به نظر می‌رسد ارتباط زیادی بین برنامه‌های سایر وزارتخانه‌ها و سلامتی مردم دیده نشده است و تنها گزارش وضعیت موجود و تشکیل کمیته‌های مختلف با مشارکت مسئولین وزارت بهداشت را می‌توان در رسانه‌ها یافت. «سرانه مصرف قند و شکر در ایران در سال ۱۹۸۷ حدود ۲۶.۹ کیلوگرم بوده که این مقدار در سال ۲۰۰۶ به ۲۸.۹۷ و در سال ۲۰۰۷ به حدود ۳۳.۲۶ کیلوگرم افزایش یافته است، به طوری که به گفته بسیاری از کارشناسان جهانی، مصرف سرانه شکر در ایران ۳ کیلوگرم بالاتر از میانگین مصرف جهانی است». این گزارش، مصرف تنقلات شیرین متنوع موجود در بقالی‌های مناطق کمتر برخوردار و مغازه‌های نواحی بیشتر برخوردار را در نظر نگرفته است که با توجه به سبقت شدت و فراوانی پوسیدگی دندان کودکان روستایی در مقایسه با کودکان شهری در چهار سال گذشته[۱]، می‌توان به دسترسی آسان‌تر انتخاب‌های ناسالم در جای جای کشور اطمینان پیدا کرد. کشورهایی که در کنترل پوسیدگی دندان موفق بوده‌اند در کنار استفاده از روش‌های سیستمیک و موضعی محصولات فلوراید، سیاست‌های مناسبی نیز با تمرکز بر عوامل خطر مشترک پوسیدگی دندان با سایر بیماری‌های بدن از جمله دیابت و چاقی اتخاذ کرده‌اند. اختصاص مالیات به تولیدکنندگان شرینی و نوشیدنی‌های شیرین و گازدار و به تبع آن افزایش قیمت تنقلات و نوشیدنی‌های شیرین، کاهش قیمت تنقلات دارای شیرین کننده‌های جایگزین ساکاروز که مولد پوسیدگی دندان، دیابت و چاقی نیستند، افزایش دسترسی مردم به میوه‌ها و میان وعده‌های سالم و کم‌کالری که باعث پوسیدگی دندان نیز نمی‌شوند و کاهش قیمت آنها در مقایسه با تنقلات مضر، کاهش قیمت مغزها که تامین کننده ریزمغذی‌های ضروری بدن هستند در مقایسه با محصولات و تنقلات فرآوری شده و حاوی افزودنی‌های غیرمغذی و بعضا مضر، افزایش مالیات برای تولیدکنندگان دخانیات نمونه‌هایی از سیاست‌گذاری‌های حمایتگر سلامت و نظارت بر اجرای صحیح برنامه‌های ارتقای سلامت توسط تمامی متولیان آن در کشورهای مختلف است که تمرکز این سیاست‌گذاری‌ها بر «دسترسی آسانتر به انتخاب های سالم[۲]» برای کنترل بهتر و توامان پوسیدگی دندان، چاقی و دیابت بوده است. برنامه‌ای که اجرای آن از تمامی متولیان سلامت مردم انتظار می‌رود و کمترین خواسته آنهاست. اجرای چنین برنامه‌هایی با مشارکت وزارت بهداشت برای انجام فعالیت‌های بهداشتی و پیشگیرانه از بروز بیماری‌های دهان و وزارتخانه‌های بازرگانی، صنایع و کشاورزی که اتفاقا متولیان اصلی حفظ و ارتقای سلامت مردم هستند، می‌تواند در سطح بسیار گسترده بر سلامت بدن مردم به طور عام و سلامت دهان آنها به طور خاص اثرگذار باشد چرا که تمامی جمعیت کشور را تحت پوشش قرار داده و در ابتدایی‌ترین سطح در انتخاب‌های ساده و روزمره مردم در منزل و در محل کارشان اجرا می‌شود.
· آموزش دندان‌پزشکان در دانشکده‌های دندان‌پزشکی نیز تا حد زیادی تحت تاثیر همین سیاست‌گذاری قرار می‌گیرد. تربیت دندان‌پزشکانی که در دوره ۶ ساله تحصیل خود تفاوتی در تنقلات و میان وعده‌های موجود در بوفه دانشکده‌های دندان‌پزشکی با بقالی‌ها و مغازه‌ها ندیده‌اند و افزون بر آن، درس را از اساتیدی گرفته‌اند که به جز عده‌ای اندک در کشور، سایرین عمل‌کننده به آن چه می‌دانند و آموزش می‌دهند نیستند، نه تنها ارتقادهنده سطح سلامت دهان و دندان مردم نیست بلکه در حقیقت تربیت الگوهایی غلط برای پیشبرد مردم به سوی بیماری است. در این میان، افزودن انبوه واحدهای درسی با رویکردی پیشگیرانه با هدف تزریق آگاهی و بروز جادویی نگرش و رفتار مناسب پیشگیرانه و ارتقادهنده سلامت دهان را اگر نگوییم کاریکاتور، ساده اندیشانه است، چرا که تمامی دانشجویان و اساتید و کارکنان نیز همراه با سایر مردم بر کشتی بیماری‌زای محیطی ناسالم سوار شده‌اند.
با در نظر گرفتن شرایط فوق، آیا انتظار مشاهده رفتارهای خودمراقبتی از مردم و داشتن دندان‌هایی سالم و عاری از پوسیدگی و دهان و بدنی عاری از بیماری منطقی است؟ سلامت دهان و دندان مردم انعکاس کدام باور و کدام برنامه است؟
آیینه چون نقش تو بنمود راست/ خود شکن، آیینه شکستن خطاست (ناصرخسرو)

[۱] سیمای سلامت دهان و دندان کودکان ایرانی، سال ۱۳۹۱
[۲] Healthy choices, easier choices

منبع:دندانه

 

چیزی از طرح تحول سلامت دهان و دندان ندیدم!

آیسان زرفام/ گروه خبر دندانه: دکتر بهرام پارسایی نماینده اول مردم شیراز در مجلس شورای اسلامی است. او یکی از سه دندان‌پزشک حاضر در مجلس این دوره است. با او در آخرین روزهای سال۹۵ درباره رخدادها و چالش‌های حوزه دندان‌پزشکی در سال۹۵ گفتگو کردیم.

– آقای دکتر پارسایی! در ادامه طرح تحول سلامت شاهد آغاز طرح تحول سلامت دهان و دندان بودیم. ارزیابی شما از این طرح چیست؟
در بحث دندان‌پزشکی نشنیده‌ام که اقدام خاصی انجام شده باشد، در واقع عملا در این حوزه چیزی ندیده‌ام.

– یکی از مسائل مهم در طرح تحول سلامت و همچنین یکی از چالش‌های حوزه دندان‌پزشکی مساله پوشش بیمه است، البته در بحث پیشگیری مصوباتی داشتیم اما در حوزه درمان همچنان جای خالی پوشش بیمه دندان‌پزشکی احساس می‌شود، به نظر شما چه طور می‌توان به این چالش خاتمه داد؟
اکنون وضعیت بیمه‌ها به گونه‌ای نیست که بتوان روی این موضوع مانور داد، بیمه‌ها اذعان می‌کنند وضعیت نابسامانی دارند و پوشش خدمات دندان‌پزشکی نیز هزینه‌های زیادی به بیمه ها وارد می‌کند، بنابراین تا بیمه ها ساماندهی نشوند و به مشکلاتی که اکنون دارند رسیدگی نشود، تحت پوشش قرار دادن درمان دندان‌پزشکی کار سختی است، بنابراین تنها کار ممکن، بحث فرهنگ‌سازی و پیشگیری است، هرچند که در کشور ما در هیچ مبحثی به پیشگیری بها داده نمی‌شود.

– مساله چالش‌برانگیز دیگر در حوزه دندان‌پزشکی دسترسی عادلانه به خدمات دندان‌پزشکی و بهره مندی مناطق محروم از این خدمات است، پیشنهاد شما برای این مساله چیست و آیا با استفاده مجدد از بهداشت‌کاران در این زمینه موافقید؟
برای اینکه حضور دندان‌پزشکان را در مناطق محروم داشته‌باشیم باید بسته‌های تشویقی و حمایتی برای آنها در نظر بگیریم، در این بسته باید برای دندان‌پزشکانی که در مناطق محروم کار می‌کنند، درآمدی بیش از میانگین درآمد دندان‌پزشکان مناطق توسعه یافته، در نظر گرفته شود تا اشتیاق و رغبت به خدمت در این مناطق به وجود بیاید.
طرح بهداشتکار دهان و دندان را قبلا هم داشتیم، اگر نتیجه خوبی داشت که قطع نمی‌شد و ادامه پیدا می‌کرد؛ اما تجربه نشان داد که این مسیر موفقیت آمیز نیست و نباید بحث طبابت و دندان‌پزشکی را آنقدر ساده در نظر بگیریم که فکر کنیم کسی غیر از دندان‌پزشک می‌تواند خدمات دندان‌پزشکی را ارائه کند، بنابراین به نظر من به کار گرفتن بهداشت‌کاران در این مورد توجیه درستی ندارد که بعد از آن هم پس از مدتی حقی برایشان ایجاد شود و مانند آنچه در گذشته شاهدش بودیم مدعی شده و چالش هایی ایجاد شود. در واقع بحث بهداشتکار فقط صورت مساله را پاک می‌کند در حالی که اگر ادعای ما خدمت رسانی به مناطق محروم است نباید آنقدر سطح خدمت رسانی را پایین بیاوریم که بهداشت‌کار بخواهد خدمات دندان‌پزشکی به آن‌ها ارائه کند.

– در یکی دو سال اخیر شاهد اعتراضات صنفی برخی اعضای جامعه دندان‌پزشکی بودیم. نظر شما در مورد این جریان‌های اعتراضی که برای نمونه یکی از آنها در مورد آزمون مهارت ملی برای دانش آموختگان خارج از کشور بود، چیست؟
اعتراضات صنفی باید به گونه ای باشد که خواستگاه اکثریت صنف را در نظر بگیرد نه اینکه قشر خاصی بیاید و برای مطالبات درصدی از گروه به اسم اعتراضات صنفی حرکت کند.
در مورد آزمون دانش آموختگان خارج از کشور هم باید بگویم که به هر حال قواعد و ضوابطی وجود دارد و این آزمون باید باشد، در همه کشورها نیز چنین روالی وجود دارد. مثلا اگر دانش آموختگان کشور ما بخواهند به کشور دیگری بروند باید آزمون‌هایی را در آن کشور بدهند یا حتی برخی واحدهای درسی را بگذرانند تا بتوانند به کار طبابت و درمان مشغول شوند، این مساله بدیهی است اما نباید این آزمون ها خیلی سخت یا خیلی سهل باشند، به ویژه اگر دانشجویان خارج از کشور در دانشگاه هایی تحصیل کرده‌اند که وزارت بهداشت اعتبار آنها را تایید کرده‌است.

– در مورد اعتراضات به کتاب ملی چه طور؛ آن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
همکارانمان در این زمینه اعتراض کردند و حرف هایشان را هم شنیدیم و با وزارتخانه در این باره صحبت کردیم، اگر قرار باشد این کار انجام شود باید راهکارش به گونه ای باشد که کسی صدمه نبیند و حقوق افراد ضایع نشود. مثلا کسانی که اعتراض داشتند و عنوان می‌کردند زمانی که ما به دانشگاه رفتیم، کتاب دیگری می‌خواندیم و اگر اکنون آزمون از کتاب ملی باشد حقوق افراد تضییع می‌شود.
باید بدانیم که علم فرامرزی است اما اگر اساتیدی داریم که واقعا توان تدوین کتاب‌هایی را دارند که با کتابهای روز دنیا برابری کند و بتوانند در دنیا اعتبار بگیرند تا جایگاه علم دندان‌پزشکی کشور ما در مجامع جهانی زیر سوال نرود و تدریس‌ها نیز از روی همین کتاب صورت بگیرد، منبع آزمون‌ها می‌تواند کتاب ملی باشد، اما اینکه تدریس از روی کتاب‌های دیگری باشد و آزمون از روی کتاب دیگری؛ منطقی نیست.

– برخی هم به قوانین سخت‌گیرانه دوران طرح اعتراض داشتند.
در دوران طرح دندان‌پزشک باید جایی برود که حداقل امکانات برای انجام کار درمانی وجود داشته باشد، نه اینکه از ابتدایی ترین تجهیزات دندان‌پزشکی نیز محروم باشد و عمر و وقتش را در آنجا تلف کند. از آنجا که از سال ۸۴ تا ۹۲ تعداد دانشگاه‌های ما چند برابر افزایش پیدا کرد و تعداد فارغ‌التحصیلان نیز بیشتر شد، می‌شود دوران طرح را کوتاه تر کرد، اما در زمانی که دندان‌پزشکان در حال گذراندن طرح هستند باید امکانات ارایه خدمات دندان‌پزشکی به طور کامل در دسترسشان باشد.

– در دولت یازدهم شاهد ارتقاء جایگاه دندان‌پزشکی در ساختار وزارت بهداشت به اداره کل بودیم، به نظر شما این جایگاه می‌تواند به معاونت یا تشکیل سازمان امور دندان‌پزشکی برسد؟
رشته‌های پزشکی هیچ‌کدام در حد معاونت جایگاهی ندارند که بخواهیم بگوییم دندان‌پزشکی این جایگاه را داشته باشد، اما دندان‌پزشکی باید جایگاهی در وزارتخانه داشته باشد و شخصی از جامعه دندان‌پزشکی نیز در وزارتخانه حضور پیدا کند تا پیگیر مشکلات این حوزه باشد و کمک کند تا از کارآمدی و توان این جامعه به نحو خوبی استفاده شود، بنابراین ارتقاء جایگاه دندان‌پزشکی به اداره کل اقدام مثبتی است و وقتی جامعه دندان‌پزشکی مطالبات، مشکلات و یا پیشنهاداتی دارد می‌شود از این پتانسیل استفاده کرد .

– در دولت قبل با افزایش ناگهانی تعداد دانشکده‌های دندان‌پزشکی روبرو بودیم، آیا این اقدام مثبت بود یا چالش‌هایی را به همراه داشت؟
افزایش دانشکده‌ها باید متناسب با افزایش جمعیت باشد، از سال هشتاد و چهار ناگهان افزایش تعداد دانشکده‌ها را داشتیم که این افزایش منطقی نبود .
قطعا وزارت خانه‌های قبلی نیز به فکر مردم بودند اما به فراخور احساس نیاز در این حوزه افزایش‌های لازم را اعمال می‌کردند ولی این افزایش ناگهانی در مدت زمان کوتاه و بدون در نظرگرفتن زیرساخت‌های لازم درست نبود، برای نمونه وقتی ما دانشگاه‌ها را افزایش می‌دهیم تعداد اساتید هم باید کافی باشد در غیر این صورت افزایش ناگهانی دانشکده‌ها، هم کیفیت علمی و آموزشی را پایین می‌آورد و هم آینده این حرفه را با تهدید مواجهه می‌کند.

– پس با متقاضیان ورود به این رشته چه باید کرد؟
دلیل نمی‌شود که هر جا متقاضی زیاد است دانشکده‌ها را افزایش بدهیم، اگر واقعا این اتفاق بیفتد همه ضرر می‌کنند و ممکن است شاهد باشیم که دندان‌پزشکان نیز مانند برخی پزشکان عمومی پس از فارغ التحصیلی، مطب نزنند.

منبع:دندانه

 

دکتر علی تاجرنیا
عضو شورای سلامت دهان

مهم‌ترین اقدام دولت تدبیر و امید در حوزه دندان‌پزشکی که در سال نود و پنج شاهد اجرایی شدن بخشی از آن بودیم، تسری دادن طرح تحول سلامت به این حوزه، انجام اقدامات پیشگیرانه و هم‌چنین به‌روزرسانی امکانات و تجهیزات مراکز بهداشتی دارای یونیت‌های دندان‌پزشکی بود. به عبارت دیگر به اعتقاد من شاخص‌ترین حرکت وزارت بهداشت به‌خصوص در سال گذشته این بود که مداخلات خود را در حوزه دندان‌پزشکی افزایش داد و به‌دنبال مراقبت‌هایی که صورت گرفت، اقدامات به‌طور عمده به حوزه بهداشت و پیش‌گیری معطوف شد و علی‌رغم اصراری که در بخشی از مجموعه وزارت برای ورود به بحث «درمان» وجود داشت، این امر محقق نشد. البته معتقدم یکی از دلایل عدم ورود به حوزه درمان‌های دندان‌پزشکی، کافی نبودن منابع دولت برای افزودن خدمات تازه به طرح تحول سلامت دهان بود. دلیل دیگر هم این است که بخش خصوصی ارائه‌دهنده عمده خدمات درمانی دندان‌پزشکی است و به این دلیل از مداخله دولت در امان است.

اتفاق دیگری که دندان‌پزشکی در سال ۹۵ شاهد آن بود، سرازیر شدن بخشی از بودجه‌ نهادهای دولتی و شبه‌دولتی و نهادهای عمومی مانند بانک‌ها به سمت دندان‌پزشکی و در نتیجه تقبل بخش قابل‌توجهی از هزینه درمان‌های بستری توسط دولت بود؛ تا جایی که احساس می‌کنم در سال ۹۵ سهم درمان‌های دندان‌پزشکی به شکل محسوسی افزایش پیدا کرد و طبقه متوسط به پایین جامعه، درمان‌های دندان‌پزشکی بیشتری دریافت کردند.

اگرچه نفس افزایش هزینه‌کرد در حوزه دندان‌پزشکی نسبت به سال‌های گذشته را مثبت تلقی می‌کنم، اما اینکه این هزینه‌ها به سمت خرید تجهیزات و تقویت مراکز بهداشتی با رویکردهای درمانی برود را به هیچ عنوان، حتی از نظر اقتصادی، قابل توجیه نمی‌دانم و معتقدم آنچه باید در دوره‌های آینده در دستور کار دولت قرار گیرد، توجه به موضوع خرید خدمت و استفاده بیشتر از ظرفیت‌های بخش خصوصی در دندان‌پزشکی است. چراکه اگر دولت هزینه‌ای را که در نظر دارد به‌طور مستقیم صرف ارائه دادن خدمات کند، برای خرید خدمات از بخش خصوصی بپردازد، نتیجه بهتری می‌گیرد.

به‌صورت خلاصه سال گذشته را سال توجه بیشتر دولت به حوزه دندان‌پزشکی می‌دانم و درعین‌حال، معتقدم میزان دخالت بخش خصوصی در دندان‌پزشکی، سبب شد که دولت اشتباهاتی را که در حوزه پزشکی انجام داده بود در این بخش تکرار نکند و سعی کند از منابع خود بهینه استفاده کند. هرچند ممکن است به دلیل نداشتن ساختارهای لازم، الزاماً متناسب با بودجه‌ عمده‌ای که در حوزه بهداشت و پیش‌گیری خرج شد، خروجی نداشته باشد، اما به اعتقاد من در سال‌های آینده حتماً ضرایب خطا کمتر شده و درنهایت سیاست‌گذاری حوزه بهداشت و پیش‌گیری انجام شده است، جهت‌گیری بهتری خواهد داشت.

باید تأکید کنم توجهی که در دولت آقای روحانی به حوزه سلامت، به‌خصوص دندان‌پزشکی شد، به‌هیچ‌وجه با دیگر دولت‌ها قابل قیاس نیست و میزان بودجه تخصیص یافته به این حوزه که عمدتاً به بهداشت و پیش‌گیری معطوف شد، نسبت به دوره‌های گذشته بی‌نظیر بود. البته مهم‌ترین نکته نهفته در این اقدامات، این است که آن‌ها برای دندان‌پزشکی زیربنایی را ایجاد می‌کنند که مقتضی است دولت‌های آینده هم در امتداد آن گام بردارند.

در پایان باید بگویم به اعتقاد من اگر دولت فعلی در طول دوره فعالیت چهارساله خود دو دستاورد مهم داشته باشد، می‌توان آن‌ها را در حوزه سیاست خارجی و طرح تحول سلامت دانست. البته ممکن است که در این مسیر برخی تصمیماتی نیازمند بازبینی باشد، اما این عوامل نباید اقداماتی که دولت به‌خصوص شخص وزیر بهداشت در حوزه سلامت داشتند را تحت‌الشعاع قرار دهند.

منبع:دندانه

 

هداف چشم انداز بیست ساله و سلامت دهان در گفتگو با دکتر احمد جعفری، رئیس دانشکده دندان‌پزشکی البرز

دوازده سال از تدوین سند چشم‌انداز بیست‌ساله ۱۴۰۴ گذشته است و مدیران حوزه دندان‌پزشکی بیشتر از نیمی از زمان پیش‌بینی شده برای رسیدن به اهداف تدوین شده این سند را سپری کرده‌اند. اما آیا مسیری که در طرح تحول سلامت دهان طی می‌شود حوزه دندان پزشکی را به اهداف این سند نزدیک کرده است؟ «در حال حاضر بین دانشکده‌های دندان‌پزشکی و معاونت بهداشتی ارتباط خوبی وجود ندارد و دلیل آن، تفاوت دیدگاه‌های جامعه علمی دندان‌پزشکی با جامعه اجرایی معاونت بهداشتی وزارت‌ بهداشت است. جامعه اجرایی وزارتخانه به دنبال تربیت دنتال‌تراپیست‌ها است. یعنی نیروهای حد واسطی که سال شصت طبق قانون می‌توانستند خدمات درمانی هم ارائه بدهند.» این جمله را دکتر احمد جعفری، رئیس دانشکده دندان‌پزشکی البرز و متخصص دندان‌پزشکی کودکان، می‌گوید. او معتقد است: «وزیر بهداشت در بحث دندان‌پزشکی تنها مانده‌ و مشاوره‌های درست در این زمینه به ایشان داده نمی‌شود. من به عنوان کسی که در هر دوی این نهادها یعنی دانشگاه و انجمن علمی تخصصی، حضور دارد و بالاترین مسئولیت‌های مرتبط در معاونت بهداشتی وزارت را هم داشته است، اعلام می‌کنم که مسیر انتخاب شده، مسیری نادرست است که به هیچ عنوان صلاح کشور نیست و آثار بسیار بدی در جامعه علمی فعلی و آینده کشور دارد.»

با دکتر احمد جعفری درباره کارنامه دولت یازدهم در حوزه دندان‌پزشکی و برنامه‌ها و دستاوردهای طرح تحول سلامت دهان سخن گفتیم. این گفتگو را بخوانید:

پایش طرح تحول سلامت دهان به انجمن‌ها و دانشگاه‌ها واگذار شود
پایش طرح تحول سلامت دهان به انجمن‌ها و دانشگاه‌ها واگذار شود

– آقای دکتر جعفری! به‌عنوان دندان‌پزشک متخصص کودکان بفرمایید آیا اقدامات پیشگیرانه‌ای که در طرح تحول سلامت دهان گنجانده شده است، کشور ما را به چشم‌انداز ۱۴۰۴ می‌رساند؟
رسیدن به چشم‌انداز ۱۴۰۴ یک وظیفه است، چرا که این سند از سوی بالاترین مقام کشور ابلاغ شده است و بنابراین تمام قوا و مسئولین و ادارات موظف هستند در راستای آن گام بردارند. حال نکته این است که حدود دوازده سال از تدوین سند چشم‌انداز گذشته، یعنی شصت درصد از وقت ما از دست رفته است و اگر قرار بر این باشد که در این فرصت باقی‌مانده برای رسیدن به این سند تلاش کنیم، باید تمام برنامه‌های خود را جهت‌دار کنیم. معنی این حرف این است که بررسی کنیم که برای مثال آیا فیشورسیلانت‌تراپی در این شرایط مورد نیاز ما هست یا خیر. من به شخصه به هیچ عنوان چنین برنامه‌ای را در فرصت باقی‌مانده توصیه نمی‌کنم و معتقدم انجام این کار بدون هیچ شکی فقط و فقط هدر دادن منابع است. دلیل آن هم این است که بهداشت دهان و دندان دانش‌آموزان مدارس ما بسیار ضعیف است. بنابراین بالا بردن سطح سواد سلامت خانواده‌ها از اولویت بیشتری برخوردار است. پس ضروری است برنامه‌های طرح تحول سلامت دهان را بازبینی کنیم.
البته وارنیش‌فلورایدتراپی برنامه خوبی است، اما حالا که دو سال از اجرای آن می‌گذرد، باید به سمت ارتقای کیفی این برنامه برویم. اطلاعات و انگیزه کسانی که وارنیش‌تراپی را انجام می‌دهند باید افزایش یابد. ما نمی‌توانیم اجرای این برنامه را به دست همان نیروهایی بسپریم که در سطح علمی و اجرایی دو سال پیش باقی مانده‌اند.

– با این تفسیر مشکلی که در حال حاضر در برنامه وارنیش فلورایدتراپی وجود دارد و باید مرتفع شود، کمبود اطلاعات نیروهای اجرای آن است؟
تنها اشکال این نیست و آموزش نیروهایی که وارنیش انجام می‌دهند هم یکسان نبوده است. این نیروها مربیان بهداشت مدارس هستند که با یک آموزش ساده وارد این کار شدند، اما برای مثال ما در استان البرز، برای آنان هشت روز برنامه بازآموزی گذاشتیم تا هر یک از مراقبین بهداشت مدارس، سه تا چهار روز آموزش ببینند. در تعداد زیادی از استان‌ها این آموزش طی یک روز ارائه شده است. نکته دیگر این است که قرار نیست این نیروها تا پایان این برنامه، با همین میزان آموزش کار را انجام بدهند. کار دیگری که ما در استان خود انجام دادیم این بود که باورهای نادرست مردم را شناسایی کردیم. برای مثال گروهی معتقد بودند که فلورایدتراپی موجب سرطان یا تغییر رنگ دندان‌ها می‌شود. عده‌ای می‌گفتند کاری بیهوده است و عده‌ای می‌گفتند فلوراید سمی است. بنابراین ما برای تک‌تک این ابهامات، پاسخ‌های علمی تهیه کردیم و به بخش محدودی از مراقبین بهداشت و مسئولین مدارس ارائه دادیم. از سوی دیگر، منابع این باورها هم شناسایی شد. دندان‌پزشکان خود منبع مهمی برای نشر این مطالب بودند. اصلاح باورها برای این گروه هم در سطح کوچک‌تری انجام شد که البته هیچ‌کدام از این روشنگری‌ها کافی نبوده است.

پس می‌توانیم نتیجه بگیریم که باید برنامه‌ای را که دست به اجرای آن می‌زنیم، پایش و ارزیابی کنیم تا ببینیم که آیا به‌اندازه‌ی مورد انتظار اثربخش است و نتیجه مطلوب را در بر خواهد داشت یا خیر. از سوی دیگر باید گفت وارنیش فلورایدتراپی اقدام بسیار خوبی است، مشروط بر اینکه همزمان با آموزش بهداشت باشد. چرا که این طرح در صورتی که مسواک زدن و تغذیه کودک درست نباشد و کسی که برای او وارنیش می‌زنند، خوب توجیه نشده باشد که چگونه باید نقش خود را در منزل ایفا کند، فقط هدر دادن منابع است. گذشته از این باید توجه داشته باشیم که ما زمان و منابع محدودی داریم که باید از آن‌ها بهترین استفاده را ببریم.

– به اعتقاد شما برنامه آموزش بهداشتی که می‌تواند کشور ما را به چشم‌انداز بیست ساله رهنمون کند چه جزییاتی باید داشته باشد؟
اگر قرار باشد ما به چشم‌انداز ۱۴۰۴ برسیم، باید از دندان‌های شیری شروع کنیم، چرا که پوسیدگی آن‌ها به دندان‌های دائمی منتقل می‌شود. بنابراین اگر از حالا خوب عمل کنیم، کودکانی که وارد مدرسه می‌شوند، دندان‌های شیری خوبی خواهند داشت و احتمال پوسیده شدن دندان‌های دائمی آن‌ها هم کاهش پیدا می‌کند. پس همزمان باید با کمک معلمان و مراقبان بهداشت، آموزش‌های مورد نیاز را به خانواده‌ها ارائه بدهیم و از نیروهای موجود در برنامه سلامت دهان مدارس استفاده بهینه کنیم.

گام اول ما برای رسیدن به این مقصود باید آموزش بهداشت به مادران باشد. ما شیر را به عنوان یک غذای غیر پوسیدگی‌زا به حساب می‌آوریم، اما همین شیر مادر می‌تواند بدترین وضعیت پوسیدگی را در دندان‌های طفل ایجاد کند. حال راهکار چیست؟ بسیار از آنچه گمان می‌شود ساده‌تر است؛ مادر فقط باید بداند که اگر این شیر طی شب، مدت طولانی در دهان طفل باشد، پوسیدگی‌زا می‌شود و اگر قبل از خواب دندان‌های او را مسواک نزند، باقی‌مانده‌های مواد غذایی، شیر یا هر چیز دیگری که در دهان طفل است توسط میکروب‌ها به وضعیت پلاک میکروبی چسبنده در می‌‌آیند و در این وضعیت، دهان بعد از خوردن شیر، حتی با آب هم پاک نمی‌شود. این پلاک‌ها حجم زیادی از مواد شیرین‌کننده را داخل خود ذخیره می‌کنند به مرور تبدیل به اسید شده و بعد هم دندان شروع به پوسیده شدن می‌کند. تشخیص این نوع پوسیدگی‌ها ساده است. بنابراین اگر به مادر آموزش بدهیم که حتی بعد از رویش اولین دندان‌ها، با یک مسواک انگشتی، دندان طفل را پاک کند این مشکل حل می‌شود. در ضمن باید سعی کنیم تعداد دفعات شیر خوردن در خواب کاهش پیدا کند و اگر طفل شیر خورد، قدری آب به او بدهیم تا غلظت شیر در دهانش پایین بیاید، اما به دلیل آگاه نبودن از این اقدامات ساده، کودکان زیادی را می‌بینیم که دندان‌های فک بالای آن‌ها پوسیده و دندان‌های فک پایین آن‌ها سالم است. چرا که روند بلع نوزادی همین‌گونه است و دندان‌های بالا مدام در تماس با شیر هستند در حالی که دندان‌های فک پایین با بزاق شسته می‌شوند. طفل بعد از دوران شیرخوارگی وارد سال‌های دوم و سوم زندگی خود می‌شود. حالا بین دندان‌های عقبی تماس برقرار می‌شود و باید بین آن‌ها و مخصوصاً دو دندان آخر نخ دندان کشید. این کار مشکل پوسیدگی را در مقیاس زیادی رفع می‌کند. اگر این نکات رعایت شود، کودک با پوسیدگی بسیار کم یا با دندان‌های فاقد پوسیدگی به سن پنج‌سالگی می‌رسد. حالا ما این کارها را کنار گذاشتیم و تمرکزمان را روی درست کردن مراکز درمانی و تربیت نیروی درمانی جدید گذاشته‌ایم. جالب آنکه از نیروی درمانی موجود هم استفاده نمی‌کنیم و به سراغ تربیت دنتال‌تراپیست‌ها می‌رویم. در حالی که این کار آینده این مملکت را خراب می‌کند و مجریان آن نمی‌دانند که این امر تاچه حد به ضرر جامعه دندان‌پزشکی و جامعه است.

– اما این آموزش‌ها را چگونه باید به مادران منتقل کرد؟
تکنسین سلامت دهان مناسب‌ترین گزینه برای این کار است. تربیت این تکنسین‌ها به معنای ارزان‌سازی خدمات است و هزینه ویزیت‌های دوره‌ای مادر و کودک به این وسیله بسیار کاهش می‌یابد. حتی می‌توان این تکنسین‌ها را در مطب‌ها مستقر کرد و بخش خصوصی را مجاب کرد تا از طریق ایشان آموزش بهداشت بدهند. به این ترتیب چرخه سیستم ارجاع هم درست می‌شود و با ویزیت‌های دوره‌‌ای، پوسیدگی‌ها در مراحل اولیه کشف می‌شوند. بنابراین تربیت تکنسین‌های سلامت دهان مزایای بسیاری دارد، اما اگر افرادی قصد داشته باشند این تکنسین‌ها را به دنتال‌تراپیست تبدیل کنند، نه تنها در حق کودکان ظلم کرده‌اند، بلکه هدف اصلی یعنی دستیابی به سند چشم‌انداز بیست‌ساله را کلاً زیر پا گذاشته‌اند؛ زیرا ارتقاء شاخص پوسیدگی دندان تنها با پیشگیری از پوسیدگی قابل دستیابی است و ترمیم دندان پوسیده، فقط جابجایی آیتم‌های DMF را در پی دارد.

– آیا به عنوان شخصی که سمت ریاست دانشکده دندان‌پزشکی را بر عهده دارد، این پیشنهاد‌ها را به معاونت بهداشتی ارائه داده‌اید؟
در حال حاضر بین دانشکده‌های دندان‌پزشکی و معاونت بهداشتی ارتباط خوبی وجود ندارد و دلیل آن، تفاوت دیدگاه‌های جامعه علمی دندان‌پزشکی با جامعه اجرایی معاونت بهداشتی وزارت‌ بهداشت است. در حال حاضر جامعه اجرایی وزارتخانه به دنبال تربیت دنتال‌تراپیست‌ها است. یعنی نیروهای حد واسطی که سال شصت طبق قانون می‌توانستند خدمات درمانی هم ارائه بدهند. این طرح برای آن دوره عدالت‌جویانه بود. چرا که تنها پنج دانشکده دندان‌پزشکی داشتیم و تعداد زیادی از دندان‌پزشکان بعد از جنگ و انقلاب از کشور خارج شده بودند و شصت درصد از همان تعداد دندان‌پزشکی که باقی مانده بودند هم تنها در شهرهای بزرگ کار می‌کردند. پس جمعیت زیادی در کشور از خدمات درمانی دندان‌پزشکی محروم بودند، اما حالا شرایط با آن زمان تفاوت فاحشی دارد چرا که سالانه هزار و پانصد نفر دانشجوی دندان‌پزشکی پذیرفته و بیش از هزار دندان‌پزشک بومی مناطق دو و سه تربیت می‌شود که موظف هستند بین یک تا دو برابر مدت تحصیل در این مناطق خدمت کنند. در حالی که ما بین هفتصد تا هشتصد مرکز بهداشتی و درمانی فاقد دندان‌پزشک داریم که با وجود اینکه هر سال بیش از این تعداد دندان‌پزشک در کشور فارغ‌التحصیل می‌شود، پر نمی‌شوند. پس وزارت بهداشت باید بستر مناسب را جهت خدمت کردن دانش‌آموختگان سهمیه مناطق ایجاد کند و آنان را به کار بگیرد، اما در این خصوص برنامه‌ای ندارد و آن را به سر باز زدن دندان‌پزشکان از خدمت در این مناطق تلقی می‌کند که این امر در کل صحت ندارد.

– نکته دیگر این است که ما نمی‌توانیم برای رسیدن به چشم‌انداز ۱۴۰۴ و با وجود بار درمانی سنگینی که در حوزه دندان‌پزشکی برجای مانده است، درمان را فراموش کنیم. از طرف دیگر با محدودیت منابع مواجه هستیم. به نظر شما با چه راهکاری می‌توان هزینه خدمات دندان‌پزشکی را به‌گونه‌ای کاهش داد که برای درصد بیشتری از مردم قابل دسترسی باشد؟
برای این کار توصیه نمی‌شود سهم بخش دولتی را افزایش دهیم، چرا که دولت نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای کشور از نظر خدمات درمانی باشد و وزارت بهداشت هم این را می‌داند، اما شاید دلیل آن‌ها برای پیگیری درمان، این است که جامعه از آنان این نیاز را مطالبه می‌کند. حال سؤال این است که چرا وزارت بهداشت دندان‌پزشکان متعهد را در این راستا به کار نمی‌گیرد؟ طبق مصوبه شورای معاونین وزارت بهداشت که مربوط به حدود سال هفتاد و یک است، دندان‌پزشکان موظف هستند سال اول طرحِ دوساله‌ خود را به مناطق محروم بروند که با این اقدام نیازهای جامعه مرتفع می‌شود، اما وزارت بهداشت به مصوبات خودش هم، عمل نمی‌کند وزارت بهداشت باید تمهیدات و امکانات لازم را برای به‌کارگیری نیروهای متعهد خدمت و ازجمله خدمت‌کنندگان در دوره طرح نیروی انسانی را فراهم کند. در مقابل متأسفانه به دنبال تربیت دنتال‌تراپیست‌ها، آن هم با تبدیل غیرقانونی نیروهای بهداشت دهان است و آن به این معنا است که حق افراد جامعه از بهره‌مندی از خدمات بهداشتی ضایع می‌شود و این در حالی است که درمان نیروهای خودش را دارد.

– با توجه به آنچه گفته شد، آیا انجمن‌ها و دانشگاه‌های ما از توانایی لازم برای ارائه پیشنهاد‌های مؤثر در بازبینی طرح تحول سلامت دهان بهره‌مند هستند؟
برنامه‌هایی که در دولت تدبیر و امید شروع شد ، حداقل در حوزه سلامت چشم‌انداز خوبی را تداعی کرده است و می‌کند. به اعتقاد من وزیر بهداشت در بحث دندان‌پزشکی تنها مانده‌اند و مشاوره‌های درست در این زمینه به ایشان داده نمی‌شود. من به عنوان کسی که در هر دوی این نهادها یعنی دانشگاه و انجمن علمی تخصصی، حضور دارد و بالاترین مسئولیت‌های مرتبط در معاونت بهداشتی وزارت را هم داشته است، اعلام می‌کنم که مسیر انتخاب شده، مسیری نادرست است که به هیچ عنوان صلاح کشور نیست و آثار بسیار بدی در جامعه علمی فعلی و آینده کشور دارد. البته هم‌اکنون هم اثرات نامطلوب خود را در جامعه علمی کشور، بر جا گذاشته است. انجمن‌های علمی دندان‌پزشکی و جامعه دانشگاهی، آماده هستند به بهترین نحوی، برنامه‌های اجرایی را به وزیر بهداشت ارائه دهند. چرا که تعدادی از ما به عنوان اعضای این نهادها، در این کارها سالیان سال تجربه داریم و می‌توانیم برنامه بهداشت دهان را با توجه به زمان باقی‌مانده، به نحو قابل قبولی پیش ببریم تا در سال ۱۴۰۴ از وضعیت مطلوب‌تری بهره‌مند شویم. در عین حال که باید زحمات این دولت را در مقوله سلامت قدر دانست، گمان نمی‌کنم در زمینه دندان‌پزشکی راهی که هم‌اکنون می‌رویم به نقطه مطلوبی برسد.

منبع:دندانه

 

دکتر نوید ناصرى
دندان‌پزشک و عضو شورای عالی نظام پزشکى کشور

در آستانه واپسین ماه‌هاى فعالیت دولت یازدهم، با نگاهی به گذشته، درمی‌یابیم که می‌توان کارنامه این دولت را در حیطه سلامت دهان و دندان و دندان‌پزشکى، نسبت به دولت‌هاى قبل و به‌خصوص دولت‌هاى نهم و دهم، بسیار موفق دانست. چرا که این دولت گذشته از سیاست‌هایى که در پیش گرفت، در فعالیت‌هاى اجرایى پیشگیرانه و آموزشى نیز با دو دولت پیشین اختلافى بسیار زیاد دارد و یا به‌عبارت بهتر غیر قابل مقایسه است.

نقد کارنامه دولت یازدهم در سه بعد برنامه‌های پیشگیرانه، حوزه درمان و آموزش در دندانپزشکى
نقد کارنامه دولت یازدهم در سه بعد برنامه‌های پیشگیرانه، حوزه درمان و آموزش در دندانپزشکى

مهم‌ترین تفاوت فاحش دولت یازدهم با دولت‌هاى نهم و دهم در حوزه دندان‌پزشکی، در بخش آموزشی است که یکی از جنبه‌های آن، کاهش شدید افتتاح دانشکده‌هاى دندان‌پزشکى نوظهور و حذف کامل صدور مجوز تأسیس دانشکده‌هاى جدید بود. مشکلى جدى که با عدم دوراندیشى دولتمردان دو دولت قبل، به وجود آمده است و معلوم نیست اثرات مخرب آن در کدامین دولت کم‌رنگ می‌شود و یا از بین می‌رود.
پس در واقع آموزش دندان‌پزشکى موفق‌ترین محور فعالیت دولت یازدهم در این حوزه بوده است که قطار ترمز بریده آن‌ را از ریل تأسیس دانشکده‌های دندان‌پزشکى عارى از امکانات، حتى در بخش‌ها و قصبات، خارج کرد و افتتاح میراث دولت دهم را نیز به حداقل رساند.
در حیطه پیشگیرى در دندان‌پزشکى نیز با تخصیص بودجه‌هایی چند ده برابرى و عملاً غیر قابل مقایسه با دولت‌هاى پیشین، ساز و کار خوبى در تعامل بین وزارت بهداشت و آموزش و پرورش به وجود آمده است و طرح‌هاى فلورایدتراپى و درمان دندان‌هاى کودکان و نوجوانان زیر ١۴ سال، به مرحله اجرا در آمد که اگر چه ایراداتى دارد، اما حرکتى مناسب است که استمرار آن در دولت‌هاى بعد، می‌تواند آینده‌ای روشن‌تر را در بخش پیشگیرى و در کل سلامت دهان و دندان رقم زند.
متأسفانه در این دولت نیز همچون دولت‌هاى قبل، بحث درمان دندان‌پزشکى، کماکان نقطه ضعفى بزرگ به حساب می‌آید و به دلیل هزینه خدمات مربوطه، می‌توان از آن به‌عنوان عینی‌ترین مشکلات سلامت روزمره و مبتلا به مردم در بخش سلامت دهان و دندان نام برد.

همچنین در این دولت نیز هیچ عزمى براى حمایت از درمانگران بخش خصوصى دندانپزشکى، یعنی بخشى که بیش از ٩٠ درصد کل خدمات دندانپزشکى کشور را ارائه می‌دهد دیده نشده و هیچ سیاست حمایتى برای آنان در نظر گرفته نشده است. بلکه تمامى سیاست ورزی‌ها و بخشنامه‌های دولتى و طرح‌های ارسالى به مجلس در جهت اضافه نمودن بارى به بارهاى دندان‌پزشکان بخش خصوصى است تا بخشى از کسرى بودجه ادارات دولتى و حاکمیتى از جیب دندان‌پزشکان تأمین شود. رویکرد وزارت اقتصاد و دارایى، شهرداری‌ها، سازمان آبفا، سازمان پسماند، تأمین اجتماعى، اداره کار و غیره، همه و همه در جهت افزایش مطالبات از دندان‌پزشکان بخش خصوصى است.
همچنین دولت یازدهم نیز همچون دولت‌هاى قبل از اعمال و اعلام تعرفه‌های واقعى دندان‌پزشکى که هر ساله از سوى شورای‌ عالى نظام پزشکى و سازمان نظام پزشکى پیشنهاد می‌شده است، خوددارى کرد و تا حدى افزایش K دندانپزشکى را محدود نمود تا میزان دخل‌وخرج مطب‌ها و کلینیک‌های دندانپزشکى بیش از پیش از موازنه خارج و شرایط ورشکستگى خاموش بخش خصوصى بیش از پیش تسهیل شود.
در مجموع می‌توان گفت در دولت یازدهم با افزایش بیش از حد فشار اقتصادى بر روى دندان‌پزشکان مواجه بودیم، اما در مباحث زیربنایى همچون پیش‌گیرى و موضوع ساماندهى آموزش، عملکرد موفقى را در این دولت مشاهده کردیم.

منبع:دندانه