تاملی در عملکرد آموزش و پرورش در حوزه آموزش بهداشت و پیشگیری دندان‌پزشکی

پیش از مقدمه
چندی پیش شاهد اقدام مثبتی در دندان‌پزشکی کشور بودیم. جمعی از مسئولان سمینار یک‌روزه‌ای برپا کردند تحت عنوان «آینده دندان‌پزشکی کشور»، و شاید با این تصور که من هم می‌توانم فردی لایق حضور در میان خرد جمعی باشم دعوت‌نامه‌ای هم برای حقیر فرستادند.
مطلبی که در پی می‌آید گزارش برگزاری این همایش نیست. قصدم از نگارش آن، موضوع دیگری است هرچند که زود‌تر از این می‌باید به این اقدام بجا و قابل ستایش پرداخته می‌شد تا چنین اتفاق ارزشمندی اینگونه در هیاهوی اخبار نه چندان مهم گم نشود.

پ: پیش ن: نیش
پ: پیش ن: نیش

مقدمه
روز سمینار از میان کارگروه‌های تعیین شده، در کارگروه بهداشت و پیشگیری شرکت کردم تا ضمن بهره‌گیری از نظرات سایر همکاران و صاحب‌نظران، دیدگاه خودم در این خصوص را ارزیابی کنم و شاید حرفم را به گوش کسی برسانم.
توجه به گلچینی از نظرات مطرح شده در جلسه خالی از لطف نیست ضمن آنکه با تایید دیدگاه نگارنده بستر مناسبی برای بیان آن فراهم می‌کند:
نظام آموزشی ما درمان‌محور است و دانشجویان در این نظام به‌صورت نیرویی درمانگر تربیت می‌شوند.
اعتقاد راسخی به لزوم پرورش نیروهای آموزش‌دیده حدواسط یا‌‌ همان بهداشتکاران وجود ندارد و برنامه‌های نه چندان جدی موجود هم به تعطیلی کشیده می‌شوند.
توقع از دندان‌پزشک پرورش‌یافته این سیستم برای صرف وقت در جهت توصیه‌های بهداشتی و پیشگیری، انتظاری نابجاست.
آموزش بهداشت همگانی در کشور بسیار ضعیف است.
سایر دستگاه‌ها مثل صداوسیما و آموزش‌و‌پرورش باید نقش گسترده‌تر و موثرتری در ترویج فرهنگ بهداشت و پیشگیری برعهده بگیرند.
دقت در موارد یاد شده به آسانی ما را به این نتیجه می‌رساند که اصولا نباید از متولیان اصلی و مستقیم نظام سلامت توقع چندانی در حل مشکلات بهداشتی و ارتقاء سلامت مردم داشته‌باشیم. این سیستم علاقه چندانی به مقوله پیشگیری و تصمیم جدی برای پرورش نیروهایی برای اجرایی کردن آن ندارد. موجود درمانگری تحویل می‌دهد که حاضر نیست با ارائه توصیه‌های بهداشتی نان خود را آجر کند.

پس چه باید کرد؟
اینک که معلوم شد مسئولان اصلی بهداشت از اساس سودای دیگری در سر دارند و نردبانشان را به دیوار اشتباهی تکیه داده‌اند، معلوم می‌شود که باید دست به دامان سایر نهاد‌ها شویم. خوب است برای بررسی وضعیت آموزش همگانی، ببینیم دو سازمان مهم که می‌توانند بازوان اجرایی بسیار ارزشمند، تاثیرگذار و با برد وسیع در این زمینه باشند چه گلی به سرمان زده‌اند: سازمان صداوسیما و وزارت آموزش‌وپرورش.

در رسانه ملی چه می‌گذرد؟
به صداوسیما تنها اشاره‌ای کوتاه می‌کنیم چون پیشینه روشنی در این خصوص دارد و ما نیز در این نوشتار قصد بررسی عملکرد آن‌ها را نداریم. رسیدن به این نتیجه احتیاج به مطالعه و بررسی عمیقی ندارد که انواع تبلیغات درآمدزا در مورد تنقلات ظاهرا مفید وقت چندانی برای این سازمان برای توجه و هزینه کردن جهت ترویج فرهنگ بهداشت و سلامت دهان نمی‌گذارد. البته نیاز به توضیح نیست که تهیه و پخش برنامه‌های پزشکی معدود و از نظر زمانی محدود آنهم در تنها شبکه تخصصی موجود، با آنچه موضوع این بحث در خصوص ترویج و آموزش عام و گسترده نکات بهداشتی است تفاوتی آشکار دارد. چنان برنامه‌هایی در جای خود مفید و لازم‌اند ولی اصولا ربطی به آنچه مد نظر ما از باب آموزش همگانی اصول بهداشت و پیشگیری است ندارند.

در کتاب‌های درسی دبیرستان چه خبر است؟
نهاد دوم که روی سخن اصلی این مقاله با آن است وزارت محترم آموزش‌وپرورش است. وزارت‌خانه‌ای که مهر آموزش بر پیشانی دارد و اگرچه طیف وسیعی از آموزش‌های تخصصی را برای گروه هدف خود در دستورکار قرار داده اما مطلقا التفاتی به مشکلات سلامت دهان جوانان و راه حل آن یعنی آموزش بهداشت و پیشگیری دندان‌پزشکی ندارد. نگاهی اجمالی به کتاب‌های زیست‌شناسی دوره متوسطه این موضوع را بهتر روشن می‌کند.

کتاب زیست‌شناسی و بهداشت (مشترک بین تمام دانش‌آموزان سال اول متوسطه)
در ابتدای کتاب و ذیل عنوان «سخنی با دانش‌آموزان» گفته‌شده‌است که در این کتاب به زمینه‌های اصلی کاربردی علوم زیستی از جمله تغذیه و سلامت پرداخته خواهد شد و دانش‌آموزان در سال‌های بالا‌تر مطالب بیشتر و جالب‌تری در این زمینه خواهندخواند. اتفاقی که دست‌کم درمورد دهان و دندان، با فرض آنکه آن را از علوم زیستی و مرتبط با تغذیه و سلامت بدانیم، هرگز در این کتاب و کتاب‌های سال‌های بعد نمی‌افتد.
کتاب سال اول شامل هفت فصل است که تنها دو فصل چهارم (تغذیه) و هفتم (سلامت و بیماری) آن مایه امیدواری برای یافتن نکته‌ای بهداشتی در باب دهان است. مرور این دو فصل خیلی زود نور امید را خاموش می‌کند چون بلافاصله معلوم می‌شود که در فصل تغذیه، توضیح بیماری‌های کرتینیسم و پلاگر (که خدا می‌داند چند درصد جامعه ایرانی به آن‌ها مبتلا هستند) مهم‌تر از پوسیدگی دندان (با شیوع تاسف‌بار آن) تشخیص داده شده است. تنها نکته مرتبط با محیط دهان در این فصل اشاره به کمبود ویتامین C یا اسکوروی است که باعث خونریزی لثه می‌شود. در فصل سلامت و بیماری نیز توضیح درمورد نقش لنفوسیت و فاگوسیت برای دانش‌آموز پانزده ساله بر تشریح بیماری‌های دهان و دندان و روش‌های پیشگیری ترجیح یافته‌است.
باعث تعجب است که در کتابی که نام بهداشت بر خود دارد، در غیاب توضیحات و آموزش‌های بهداشتی ضروری برای این گروه سنی در مورد ساختمان دندان و مضرات عادات غذایی شایع ایشان و روش‌های پیشگیری، مطالب متنوعی در مورد چربی خون و LDL و HDL، مقایسه غلظت جیوه آب دریا با بدن جلبک و درصد ویتامین C باقیمانده در کلم پس از قرار دادن آن در آب جوش بیان شده‌است.
بخش پیوست کتاب نیز در نوع خود جالب است. در این قسمت جدولی می‌بینیم که در آن به نام برخی از بیماری‌های واگیر (از جمله بیماری‌های نادری همچون پاراتیفویید و مالاریا) و چگونگی انتشار و علائم و راه معالجه آن‌ها اشاره شده اما در این بخش هم گویا جایی برای پرداختن به شایع‌ترین بیماری عفونی غیرواگیر انسان و بخصوص بچه‌ها یعنی پوسیدگی دندان وجود نداشته‌است.
با بررسی کتاب سال اول به نظر می‌رسد یا نویسندگان کتاب‌های لغت و کار‌شناسان باید در معنی کلمات «کاربردی» و «بهداشت» تجدیدنظر کنند یا پدیدآورندگان این کتاب در مورد محتوای کتابی که تالیف کرده‌اند.
شاید بد نباشد مولفین محترم اندکی عمیق‌تر به این موضوعات بنگرند و در مورد این سوالات روشنگری کنند که آیا اساسا عضوی به نام دندان را در بدن انسان به رسمیت می‌شناسند یا خیر؟ اگر پاسخ مثبت است چگونه است که در کتابی که با عنوان بهداشت برای کسانی نوشته‌اند که یکی از بزرگ‌ترین مشکلات سلامتشان پوسیدگی دندان است، حتی یک سطر را به این موضوع اختصاص نداده‌اند؟ آیا دانستن اینکه سه میلیارد سال پیش فقط ۰۴/۰ % جو، اکسیژن بوده از دانستن جنس و ساختمان دندان موضوع مهم‌تری برای بخش «بیشتر بدانید» است؟ آیا در بخش «فعالیت»، محاسبه شدت فتوسنتز در شرایطی که درصد CO۲ هوا ۰۳/۰ باشد بر محاسبات زمان افتادن و رویش دندان‌ها ترجیح دارد؟ آیا اطلاع یافتن دانش‌آموزان از درصد جرم قند در وزن خشک برگ، ارزش آن را دارد که موضوع بخش «پرسش و تحقیق» باشد اما تاثیر دفعات و مقدار مصرف قند بر سلامت دندان، خیر؟

کتاب زیست‌شناسی و آزمایشگاه (سال دوم متوسطه)
اگر کتاب سال اول برای عموم دانش‌آموزان نظری نوشته شده، از سال دوم محتوای کتاب به‌طور تخصصی برای رشته تجربی تالیف شده‌است. موضوعی که گویا مولفین آن را خیلی جدی گرفته‌اند چرا که از این سال به بعد عمیق‌ترین مطالب شاخه‌های مختلف علوم زیستی برای دانش‌آموزان دبیرستان، (نه دانشجویان بیولوژی)، به رشته تحریر درآمده و صد البته غفلت از پرداختن به دهان و دندان کماکان سرلوحه کار قرار دارد.
در این کتاب نیز در «سخنی با دانش‌آموز»، تصریح شده که تغذیه و بیماری‌ها از خبرهای زیست‌شناسی هستند و بسیاری از کشفیات زیست‌شناسان در زندگی روزمره ما کاربرد دارد و بالاخره اینکه برای کسب سلامتی و حفظ آن آشنایی با ساختار و کار بخش‌های بدن آدمی لازم است.

حال سری به کتاب می‌زنیم تا ببینیم سهم دهان و دندان از حقایقی که در «سخنی با دانش‌آموز» بر آن‌ها تاکید شده چقدر است.
تنها مروری سطحی کافیست تا ما را به این نتیجه برساند که گویا نویسندگان اعتقاد چندانی به اینکه دهان هم بخشی از بدن انسان است و باید با ساختمان و کار آن آشنا شد ندارند. از کل حدود ۱۴۰ صفحه کتاب تنها کمتر از ۲۵ سطر در فصل گوارش به دهان و دندان اختصاص یافته که در همین مختصر هم کلیدی‌ترین آموزش به بچه‌ها این است که «دندان‌ها در گرفتن لقمه غذا و خرد کردن آن نقش اصلی دارند». در کنار آموزش این نکته به نوجوانانی که لابد پیش از این آن را نمی‌دانسته‌اند، اطلاعات دیگری هم که شاید کاربردی تشخیص داده شده در اختیار ایشان قرار گرفته از جمله اینکه «ماهیچه‌ها در هنگام جویدن بین دندان‌ها نیروی شدیدی ایجاد می‌کنند که این نیرو در انسان تا حدود ۱۰۰ Kg/cm۲ می‌رسد». سوال اینجاست که واقعا با چه استدلال و تفکری از میان صد‌ها نکته مهم و سودمند، این جمله که دانستن و ندانستن آن چندان فرقی با هم ندارند برای تدریس انتخاب شده؟ جالب اینکه تنها نکته واقعا مهم و کاربردی این بخش که می‌توانست زمینه‌ساز بیان یک مطلب مفید بهداشتی و پیشگیری باشد هم به‌صورتی خنثی بیان شده و بی‌هیچ توضیحی از آن گذشته‌اند: «ترشح بزاق در هنگام خواب بسیار کاهش می‌یابد». به راستی اگر نتیجه این پدیده فیزیولوژیک را به دانش‌آموز گوشزد نکنیم، دانستن آن نفعی به حال او دارد؟
مطالبی که از متن کتاب بازنویسی شد کل سهم دهان و دندان از اطلاعات کاربردی و آشنایی با کار و ساختار بخش‌های بدن آدمی است که در ابتدای کتاب بر آن تاکید شده‌بود. اینک ببینیم در کنار این غفلت جبران‌ناپذیر در مورد یکی از مهم‌ترین و آسیب‌پذیر‌ترین ارگان‌های بدن (در این گروه سنی)، چه موضوعاتی مورد توجه و موشکافی نویسندگان بوده‌است:
تفسیر منحنی الکتروکاردیوگرام
سورفاکتانت و مشکل تنفسی ناشی از کمبود آن در نوزادان زودرس
فرضیه جریان فشاری در توضیح حرکت شیره پرورده در آوندهای آبکشی گیاهان
و البته معرفی تریکودینا جاندار تک سلولی آبزی که بسیار خوش شانس‌تر از دندان و بافت‌های اطراف آن بوده چرا که با چاپ طرحی از او به معرفی اجزایش پرداخته‌اند. لطفی که متاسفانه از دندان دریغ شده‌است.
کتاب‌های زیست‌شناسی و آزمایشگاه (سال سوم) و زیست‌شناسی (پیش‌ دانشگاهی)

از بررسی این دو کتاب قطور و به غایت دشوار و دیرفهم صرف‌نظر می‌کنیم چون در تالیف آن‌ها نیز کماکان در بر‌‌ همان پاشنه می‌چرخد و ورود به جزییات آن‌ها جز تکرار کاستی‌های مجلدات پیشین این مجموعه حاصلی ندارد. متاسفانه در این کتاب‌ها نیز شاهد پرداختن به مباحث پیچیده‌ای هستیم که شاید با این جزییات هرگز به کار فارغ‌التحصیل دبیرستانی نیاید. و البته باز هم نادیده گرفتن مبحثی حیاتی که دقیقا مشکل گروه سنی مخاطب این کتاب‌هاست و به اذعان مولفین جزو مباحث زیست‌شناسی هم محسوب می‌شود، به عنوان یک اصل مد نظر قرار داشته‌است.

تاملی در نکات بخش‌هایی با عنوان «سخنی با دانش‌آموزان عزیز»
پیش‌تر اشاره کردیم که در ابتدای هر جلد بخشی وجود دارد که درواقع سخن مولفین با دانش‌آموزان است و مثال‌هایی نیز از این بخش‌ها آوردیم. این سخنان در حقیقت تبیین سیاست‌های تالیفی نویسندگان و آماده کردن ذهن شاگردان برای مطالبی است که مولفین تصمیم دارند بیان کنند.
در یکی از همین بخش‌هاست که به شاگردان یادآوری می‌شود «هم اکنون در هر ثانیه بیش از یک هکتار از جنگل‌های گرمسیری جهان در حال نابودی است». جای تاسف است که تا امروز کسی پیدا نشده تا به سیاست‌گذاران تالیف کتب، سرعت تخریب دندان‌های بچه‌ها را که ناشی از کوتاهی در آموزش بهداشت همگانی است یادآور شود تا در کنار دلسوزی برای جنگل‌های گرمسیری جهان نگران دندان‌های این تعداد جوان هم باشند.

باز در قسمتی دیگر آمده که «تلاش بر این بوده‌است تا در این کتاب مفاهیم پیچیده زیست‌شناسی به زبانی نسبتا ساده و روان، مناسب سن شما نوشته شود». این جمله از متن کتاب صراحتا نشان می‌دهد که انتخاب مفاهیم پیچیده، نه یک امر اتفاقی که تصمیمی کاملا آگاهانه و فکرشده بوده‌است. هدفی که انصافا گروه تالیف در دستیابی به آن موفق عمل کرده‌اند. وجود مباحث دشواری چون «الگوی نمایی رشد»، «الگوی رشد لجیستیک» و «چرخه کالوین» گواه این تلاش موفق است. بدیهی است که بر طبق این سیاست، تدریس موضوعاتی نامانوس و دور از ذهن و توضیح آن‌ها به مدد استفاده از زبان ساده و نسبتا روان، بر پرداختن به جزییات ویا حتی کلیات مفاهیمی ساده اما مهم و حیاتی چون ساختمان دندان و بیماری‌های آن ترجیح می‌یابد.

در اولین صفحه کتاب پیش‌دانشگاهی هدف مهم مجموعه چهارجلدی کتاب‌های زیست‌شناسی دوره‌ متوسطه اینگونه عنوان شده «کسب دانستنی‌های لازم، کسب مهارت‌های لازم و کسب نگرش‌های لازم». چنین هدف‌گذاری هوشمندانه‌ای سزاوار تحسین و قدردانی است اما افسوس کسانی که این اهداف ارزشمند و مهم را دنبال می‌کنند، دانستنی‌ها، مهارت‌ها و نگرش‌های بهداشتی دندان‌پزشکی را حتی به اندازه یک سطر در یک مجموعه چهار جلدی لازم تشخیص نداده‌اند. شاید این پرسش‌ها پر بیراه نباشد که آیا پرداختن به جزییات تعادل اسید و باز و تنظیم آب و الکترولیت‌ها در لوله هنله و عملکرد قلب بر اساس این نگرش بوده که مشکل بچه‌های این گروه سنی، افزایش چربی و فشارخون و ناراحتی قلبی است؟ و آیا براساس همین نگرش شیوع وحشتناک و تاسف‌بار پوسیدگی دندانی مهم جلوه نکرده تا یک کلمه در باب پیشگیری از آن آموزش داده‌شود؟ آیا ظرایف فیزیولوژی گیاهی و تنفس سلولی نسبت به فرآیند پوسیدگی دندان، دانستنی لازم‌تری محسوب می‌شود؟ آیا واقعا انجام صحیح روش‌های پیشگیری مهارت لازم‌تری است یا نحوه اندازه‌گیری درصد قند وزن خشک برگ در ساعت ۲ بامداد؟

و سر آخر «سخنی با مولفین عزیز»
غرض از نوشتن این مطلب هرگز انکار تلاش و زحمت گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تالیف کتب درسی نیست. بر هر کسی که حتی گذرا بر این مجموعه نظری بیفکند آشکار می‌شود که تدوین آن آسان نبوده‌است. اما به نظر می‌رسد زحمات بی‌شمار گروه نویسندگان در برخی موارد نتیجه‌ای جز به زحمت انداختن دانش‌آموزان و معلمان به بار نمی‌آورد. راهی که این گروه در پیش گرفته‌اند و مشقت زیادی برای طی آن بر خود هموار کرده‌اند در بسیاری موارد با اهداف بیان شده در ابتدای کتاب همخوانی ندارد و به سرمنزل مقصود نمی‌رسد. نگارنده از یک سو به عنوان کسی که متجاوز از بیست سال مشغول طبابت بوده و بر حسب علاقه در حوزه پیشگیری فعالیت کرده، و از سوی دیگر به عدد همین سال‌ها از نزدیک شاهد مشکلات تدریس کتب فوق بوده و به اعتبار این هر دو پیشینه بر ناهماهنگی آموزش‌های دوره متوسطه با نیازهای جامعه دانش‌آموزی آگاهی یافته‌است، وظیفه خود دانسته‌ام با یادآوری کاستی‌های موجود قدمی در راه اصلاح آن بردارم.

اینک پرسش اصلی این است که کدام منطق از لزوم دانستن جزییات مباحث دشواری که در این مقطع تحصیلی به کار دانش‌آموزان نمی‌آید به قیمت بی‌اطلاعی از موضوعاتی که یکی از مشکلات اصلی سلامت ایشان است حمایت می‌کند؟ بیاییم منصفانه عملیات محاسبه الل‌ها و ژنوتیپ‌ها را در جمعیتی با تعادل هاردی‌-‌ واینبرگ مقایسه کنیم با محاسبه ساده محدوده زمانی تاثیر اسید حاصل از قند بر دندان برای درک زمان مناسب مسواک زدن. یا فرآیند ورود DNA ویروسی به چرخه لیزوژنیک و تخریب سلول را مقایسه کنیم با نقش باکتری در روند تخریب دندان. و بالاخره توضیح درمورد تفاوت گیاهان C۳ و C۴ در نحوه تثبیت دی‌اکسیدکربن را مقایسه کنیم با تشریح تفاوت دندان‌ها و سطوح مختلف آن‌ها در استعداد به پوسیدگی. به‌راستی در مقایسه‌های فوق، کدامیک دانستنی لازم و کاربردی و آشنایی با کار و ساختمان بدن در جهت حفظ سلامتی محسوب می‌شود که وعده آن در ابتدای کتاب به دانش‌آموزان داده شده؟

اگر واقعا درصد پیچیدگی مفاهیم ملاک اهمیت و انتخاب مطالب باشد حق هم این است که بیشتر فصول به مثال‌هایی از این دست که نمونه‌های آن در کتاب بسیار است اختصاص یابد و البته کلمه‌ای در باب یکی از مشکلات جدی سلامت بچه‌ها و راه‌های پیشگیری از آن نگاشته نشود. اما اگر مباحث ساده هم به اعتبار انطباقشان بر نیازهای مخاطب می‌توانند مهم تلقی شوند بهتر است در ویرایش‌های بعدی این مجموعه تجدیدنظر اساسی کنیم تا اندک تعادلی برقرار شود و قدمی هم در راه ارتقاء سلامت دهان دانش‌آموزان برداشته‌باشیم.
نگارنده به خوبی بر این نکته واقف است که برخی از موضوعات انتخابی مولفین از نظر آموزش روش تحقیق و باز شدن دید دانش‌آموزان و آشنایی ایشان با شاخه‌های مختلف علوم زیستی و استعدادیابی، مفید و لازم است اما پرداختن صرف به آن‌ها و چشم‌پوشی از موضوعات مهم و سودمندی که آن‌ها نیز می‌توانند به عنوان مواد آموزشی در همین جهت استفاده شوند ‌‌نهایت کج سلیقگی و فرصت‌سوزی است.
ختم کلام آنکه شاید وقت آن رسیده‌باشد ‌که کسب دانستنی، مهارت و نگرش لازم را از خود شروع کنیم.

منبع:دندانه

 

شایان حسین نژاد

وزیربهداشت هفته گذشته به مناسبت گرامیداشت روز دندانپزشکی و آغاز طرح تحول سلامت دهان عنوان داشت: اجرای موفق این طرح، به همدلی و همراهی تمامی گروه ‏های دندانپزشکی امید بسته است. البته نه اینکه همه‌اش را به عهده دولت بگذاریم و بالاخره باید خودمان هم تلاشی در جهت بهبود سلامت دهان مان انجام بدهیم.
معضلات دهان که خودمان باید حل شان کنیم به شرح زیر است:

دهان‌بینی:
اصلا وقتی دهان و بینی قاطی شوند معلوم است یک مشکلی به وجود می‌آید دیگر. به همین دلیل دهان‌بین بودن یکی از معضلات بزرگ جامعه ‌ماست که آسیب فراوانی به سلامت دهان می‌زند. هر چند باید به دهان‌هایی که سالم است نگاه کرد و از خوبی‌هایش الگو برداری کرد ولی اصول اولیه دندانپزشکی حکم می‌کند دهان‌بین نباشیم و کار خودمان را با مشورت درست انجام دهیم.

دهان لق:
از قدیم هم گفته اند دهانی که لق است را باید کند و انداخت دور. زیرا دلیل بزرگترین اختلافات بین دوستان و آشنایان و اقوام همین دهان لق است که بی موقع باز می شود. آسیبی که دهان لق به فرد وارد می کند و باعث می شود مشت به دهانش کوفته شود از آسیب های اجتماعی هم بالاتر است.

دهان گشاد:
کسانی هستند که دهانشان بیش از حد مجاز باز می شود. اینها آدم هایی هستند که دهان شان داغ تر از آش می شود و ته می گیرد و خوب وقتی دهانی ته بگیرد دیگر قابل استفاده نخواهد بود. پس بهتر از دهان به قدر کافی و وافی باز شود تا مگس تویش نرود. در ضمن همیشه باید مراقب آش هایی که نمی خوریم ولی دهان مان می سوزد، باشیم.

گنده‌تر از دهان حرف زدن:
حرف های گنده باعث می شود دهان بیش از حد باز شود و به آن آسیب برسد آنوقت هر چقدر هم مسواک بزنیم و نخ دندان بکشیم دیگری کمکی به بهبود دهان نخواهد کرد و دهان به مرور زمان تبدیل به سرویسی می شود که از آن به عنوان سرویس مدرسه هم نمی شود استفاده کرد.

با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین نمی‌شود:
مطمئن باشید و حتی ذره ای به آن شک نکنید که با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین نمی شود ولی برای اطمینان هم که شده بعد از گفتن حلوا مسواک بزنید زیرا شیرینی زیاد باعث خراب شدن دندان می شود!

دست به دهان رسیدن:
به جای اینکه دست مان به دهان دیگران برسد و در امر اختلاس از دیگران پیشی بگیریم، بهتر است دست مان به دهان خودمان برسد و مزاحم دیگران هم نشویم.

معضلات دهان که خودمان باید حل‌شان کنیم
معضلات دهان که خودمان باید حل‌شان کنیم

منبع:دندانه

 

۴۰نکته‌ای که از رازهای مهم حفظ سلامت دند‌ان‌ها هستند و معمولا دندان‌پزشکان در مطب خود فرصت و فراغتی برای گوشزد کردن آن‌ها به شما ندارند، آشنا می‌کنیم.

۱ لااقل روزی ۲ بار، اول صبح و شب، لازم است دندان‌ها مسواک زده شوند.

۲ لااقل روزی یک بار قبل از مسواک‌زدن باید با نخ دندان حاوی فلوراید، بین دندان‌ها تمیز شوند.

۳ هفته‌ای ۲ تا ۳ بار باید از دهان‌شویه فلوراید ۲/۰ درصد استفاده شود.

۴ هفته‌ای ۱ تا ۲ بار باید از دهان‌شویه کلرهگزیدین ۱۲/۰درصد استفاده شود.

۵ افراد با ریسک بالای پوسیدگی دندان، باید هر ۳ تا ۴ ماه یک بار به دندان‌پزشک مراجعه کنند و افراد با ریسک کمتر، هر ۶ تا ۹ ماه یک بار.

۶ افراد با ریسک بالای پوسیدگی دندان باید هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یک بار از دندان‌های خود کلیشه رادیوگرافی تهیه کنند و افراد با ریسک کمتر، هر ۲۴ تا ۳۶ ماه یک بار.

۷ استفاده از آدامس‌های فاقد قند پس از مصرف غذاهای حاوی ساکارز یا تنقلات به مدت ۵ تا ۳۰ دقیقه توصیه می‌شود.

۸ استفاده از خمیر دندان‌های حاوی فلوراید مناسب و مواد ساینده کم همراه با مسواک توصیه می‌شود.

۹ دهان‌شویه آب‌نمک ممکن است مفید باشد اما جایگزین روش‌های پیشگیری فوق‌الذکر نمی‌شود.

۱۰ دندان‌های شیری کودکان تا سن ۱۱ تا ۱۲ سالگی باید تحت کنترل باشند و بدون حفظ فضایشان نباید آن‌ها را کشید.

۱۱ کشیدن دندان‌های شیری منجر به از دست رفتن فضای دندان‌های دایمی زیرین می‌شود و نیاز به درمان‌های ارتودنسی را واجب می‌کند.

۱۲ به محض رویش اولین دندان دایمی در سن ۶ تا ۸ سالگی باید شیارهای آن از نظر ابتلا به پوسیدگی مورد معاینه قرار گرفته و در صورت لزوم بسته شوند.

۱۳ در صورتی که به صورت ژنتیکی ناهنجاری‌های دندانی یا فکی در والدین یا بستگان کودک وجود داشته باشد، بهتر است کودک از سنین ۱۰ سالگی تحت کنترل دندان‌پزشک متخصص کودکان یا ارتودنسی قرار گیرد.

۱۴ وجود فاصله بین دندان‌های شیری معمولا طبیعی است و نباید موجب نگرانی والدین شود.

۱۵ مقادیری بی‌نظمی و درهم‌رفتگی دندان‌های پایینی در سنین ۸ تا ۹ سالگی معمولا طبیعی است و به مرور برطرف می‌شود.

۱۶ درد نداشتن دندان‌ها الزاما بیانگر سالم بودن آن‌ها و نداشتن پوسیدگی نیست.

۱۷ در صورتی که دندانی درد شدید داشته باشد، نشان‌دهنده تخریب وسیع عاج و عصب دندان است و احتمال نیاز به درمان ریشه را مطرح می‌کند.

۱۸ قسمت‌هایی از دندان که در معرض پوسیدگی بوده‌اند، در صورت بهبود بهداشت، موادمعدنی جذب می‌کنند و پوسیدگی را متوقف می‌کنند.

۱۹ نواحی متوقف شده فوق‌الذکر می‌توانند رنگ جذب کنند و قهوه‌ای باشند و احتیاجی به ترمیم نیست.

۲۰ هر تغییر رنگی روی سطح جونده دندان‌ها، الزاما پوسیدگی نیست و نیاز به ترمیم ندارد.

۲۱ در صورت ترمیم دندان با مواد فلزی غیرهمرنگ (آمالگام)، احتمال حساس بودن دندان به سرما و سایر محرک‌ها ظرف مدت ۴۵ روز تا ۲ ماه وجود دارد.

۲۲ در صورت ترمیم دندان با مواد همرنگ، حساسیت دندان‌ها بیش از یک هفته قابل‌توجیه نیست و باید بررسی شود.

۲۳ در صورتی که پس از ترمیم دندان خود احساس بلندی می‌کنید، در اولین فرصت به دندان‌پزشک خود مراجعه کنید.

۲۴ بلندی ترمیم می‌تواند سبب حساسیت به سرما و گرما شده یا سبب شکستگی ترمیم یا دندان شود.

۲۵ در مراحل اولیه پوسیدگی دندان که بیشتر به صورت حساسیت به شیرینی یا سرما نشان داده می‌شود، به دندان‌پزشک خود مراجعه کنید.

۲۶ پس از بروز درد شدید، خودبه‌خود و شبانه که بعضا با داروهای مسکن نیز آرام نمی‌شود، دندان نیاز به درمان ریشه پیدا می‌کند.

۲۷ ظرف مدت ۳ هفته پس از پایان درمان ریشه حتما باید پانسمان با مواد ترمیمی دایمی جایگزین شود.

۲۸ دندان‌های درمان ریشه شده به دلیل از دست دادن بیشتر بافت‌های خود، بسیار ضعیف ‌شده و مستعد شکستن هستند.

۲۹ پس از درمان ریشه، خوردن غذاهای سفت ممکن است سبب شکستن دندان شود.

۳۰ بافت‌‌ها و دیواره‌های دندان درمان ریشه شده باید تقویت شود تا احتمال شکستن کاهش یابد.

۳۱ درصورتی که دندان درمان ریشه شده دچار شکستگی شود، لبه آن معمولا به زیر لثه امتداد یافته و نیاز به جراحی لثه را نیز مطرح می‌کند.

۳۲ ریشه دندان‌های درمان ریشه شده در رادیوگرافی به‌صورت نوارهای سفیدی دیده می‌شوند.

۳۳ این نوارهای سفید باید به صورت متراکم و یکنواخت تا نوک ریشه امتداد یافته باشد.

۳۴ هر دندان درمان ریشه شده‌ای نیاز به روکش ندارد.

۳۵ دندان‌هایی که درمان ریشه نشده‌اند نیز ممکن است به دلایل دیگری مانند تخریب وسیع یا زیبایی نیاز به روکش داشته باشد.

۳۶ در مواردی که چند دندان در کنار هم به صورت جداگانه قرار گرفته‌اند و لازم است همه آن‌ها روکش شوند، به هیچ عنوان نباید به یکدیگر چسبانده شوند بلکه باید به صورت جداگانه روکش شوند تا امکان تمیز کردن نواحی بین دندانی و حفظ سلامت لثه‌ها می‌سر شود.

۳۷ در صورتی که دندانی کشیده شده است، برای جایگزینی دندان از دست رفته، دو دندان مجاور ناحیه بی‌دندانی پایه گرفته شده و ناحیه وسط پر ‌شود. به این روش که یکپارچه بوده و ۳ دندان (۲ دندان پایه و یک دندان وسط) متصل به هم هستند، بریج یا پل گفته می‌شود.

۳۸ زیر بریج باید به وسیله نخ‌هایی که از نخ دندان ضخیم‌تر است و «سوپر فلاس» نامیده می‌شود، تمیز شود.

۳۹ عبور دادن دهان‌شویه با فشار از زیر بریج به پاکسازی بیشتر کمک می‌کند.

۴۰ در صورتی که دندان‌های دو طرف ناحیه بی‌دندانی سالم هستند، برای پرهیز از آسیب دیدن این دندان‌ها می‌توان به کمک ایمپلنت فضای بین دو دندان را جایگزین کرد.

منبع:

 

سلامت دهان، بخش مهمی از پیشنهادهای آخرین پیش‌لایحه سلامت بریتانیا را در برگرفته است

کابینه بریتانیا در تلاش برای تغییر نگاه دولت نسبت به سلامت دهان
کابینه بریتانیا در تلاش برای تغییر نگاه دولت نسبت به سلامت دهان

برگه سبز (پیش‌ لایحه) سلامت، بعد از طی مدت‌ طولانی انتظار، از کابینه بریتانیا تقدیم بوریس جانسون، نخست‌وزیر این کشور شد. این پیشنهادات که در صورت تصویب، به لایحه تبدیل می‌شوند، به دلیل استعفای ترزا می به تعویق افتاده بودند.

به گزارش پایگاه خبری دنتیستری، مت هانکوک، وزیر بهداشت بریتانیا پیش از این قصد داشته بر مواد غذایی آسیب‌رسان مالیات وضع کند که این موضوع با تغییر نخست‌وزیر این کشور تا امروز معلق مانده و بوریس جانسون هم با مالیات‌های جدید، از جمله مالیات نوشابه‌های گازدار شیرین که سال ۲۰۱۸ تصویب شد مخالف است.

این پایگاه خبری، اوایل اکتبر ۲۰۱۹ اعلام کرده پیش‌لایحه‌ای که تقدیم نخست‌وزیر بریتانیا شده، شامل پیشنهاد توقف فروش نوشیدنی‌های شیرین به افراد زیر ۱۶ سال و وضع مالیات بر روی نوشیدنی‌های شیرین حاوی شیر است.

دکتر مایکل واتسون، مشاور سیاسی انجمن دندانپزشکی بریتانیا و نویسنده پایگاه خبری و مجله دنتیستری، تحلیلی بر برگه سبز سلامت که جولای ۲۰۱۹ (تیر-مرداد ۹۸) در پایگاه خبری دولت بریتانیا منتشر شده نوشته و مفاد آن را بررسی کرده است. این تحلیل را در ادامه می‌خوانید.

بهداشت دهان

سلامت دهان سهم مهمی از برگه سبز جدید سلامت بریتانیا دارد و یکی از آن‌ها، بردن آموزش بهداشت و خدمات پیشگیرانه به مدارس است. در این پیش‌لایحه پیشنهاد شده معلمان دانش‌آموزان را به مسواک زدن وادار کنند و همچنین میزان فلوراید در آب افزایش یابد.

انجمن دندانپزشکی کودکان بریتانیا از این پیشنهاد استقبال کرده است و سخنگوی این انجمن می‌گوید: «برگه سبز جدید بر تغییرات مهمی در زمینه سلامت دهان تأکید دارد و این بسیار پسندیده است. حتی هزینه کردن میلیون‌ها پوند برای کنترل پوسیدگی دندان کاری هوشمندانه است و امید است نخست‌وزیر از این پیشنهادات استقبال کند.»

گذشته از این، انجمن ملی شبکه فلوریداسیون آب هم از افزایش فلوراید در منابع آب استقبال کرده است و می‌گوید NHS باید برای عملی کردن این طرح با مقامات محلی مشارکت بیشتری داشته باشد.

سلامت دهان کودکان

پیش‌لایحه می‌گوید: «پوسیدگی دندان مهم‌ترین عامل بیمار‌ی‌های دهان و بستری بیمارستانی در بین کودکان بین ۵ تا ۹ سال است که هنوز هم تا حدود زیادی جای پیشگیری دارد. دولت در تلاش است به تفاوت‌های موجود در سطح سلامت دهان در کودکان سراسر کشور توجه کند و به این منظور بیشتر به گسترش طرح‌ مسواک زدن در دبستان‌ها و پیش‌دبستانی‌های انگلستان توجه دارد. هدف‌گذاری دولت، پوشش ۳۰ درصد مدارس در این طرح تا سال ۲۰۲۲ است. در ضمن به دنبال راه‌هایی است که مشکلات بودجه‌ای فلوریداسیون آب را برای تشویق مناطق محلی بیشتری به پیوستن به این طرح حل کند.»

غربالگری

در پیش‌لایحه جدید، برای غربالگری نقش مهم‌تری در NHS در نظر گرفته شده است و مفهوم آن دیگر این نخواهد بود که کدام بیماران هر ۶ ماه یا ۱ سال یک بار به مطب‌ها مراجعه می‌کنند. بلکه منظور از غربال‌گری این است که با ردگیری تفاوت‌های غیرمنصفانه در دسترسی به دندانپزشک و حل آن‌ها، این امکان فراهم شود که حداکثر افراد به دندانپزشک مشغول در NHS دسترسی داشته باشند و مجبور نباشد فواصل ۶۰ مایلی که قبلاً گزارش داده شده بود را برای گرفتن خدمات سلامت دهان طی کند. در ضمن معاینات دندانپزشکی در نظام سلامت انگلستان باید رایگان باشد و بیشتر بر جمعیت‌های در معرض خطر تمرکز کند.

در ضمن توصیه شده دولت همان‌طور که قبلاً وعده داده است، برای استفاده بهتر از تکنولوژی، کار بر روی ژنتیک، استفاده بهتر از آمار و اطلاعات و هوش مصنوعی در دندانپزشکی تلاش کند.

شکر و چاقی

پیش لایحه‌ مذکور در یکی دیگر از بندهای خود بر اهمیت کنترل مصرف شکر تأکید دارد و می‌گوید: «مردم کشور ما باید بیشتر میوه، سبزیجات، فیبر و روغن ماهی مصرف کنند. چرا که در حال حاضر مصرف کالری، شکر، نمک و چربی اشباع در کشور بسیار بالاست. گذشته از این دولت باید بکوشد مردم دسترسی بیشتری به غذاهای سالم داشته باشند.»

محور موضوع مورد بحث دیگر، تغییر تمرکز دولت از خدمات بیماری محور به خدمات سلامت‌محور در سیاست‌گذاری‌های NHS است.

برای مشاهده برگ سبز سلامت بریتانیا، به آدرس https://bit.ly/2zvqL7C مراجعه کنید.

منبع:دندانه

 

ترجمه: ندا احمدلو
منبع: WebMD

در زمان‌های قدیم، مردم برای بیرون آوردن ذرات مواد غذایی از میان دندان‌هایشان از شاخه‌های باریک و ساییده‌شده استفاده می‌کردند. امروزه اما گزینه‌های زیادی برای محافظت از دندان‌ها و رعایت بهداشت دهان در دسترس داریم؛ از شیوه‌های خانگی گرفته تا شیوه‌های مُد روز. با این‌حال، بسیاری از ما به‌سختی می‌توانیم بگوییم که هر کدام از این شیوه‌ها تا چه اندازه اثربخشی دارند و در چه مواردی حتی زیان‌هایشان بیشتر از فوایدشان است.

محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟
محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟

جوش شیرین و پراکسید
دهه‌هاست که عده‌ای از مردم جهان از ترکیب جوش شیرین و پراکسید برای تمیز کردن و سفید کردن دندان‌هایشان استفاده می‌کنند. با این‌حال، واقعیت این است که تهیه این ترکیب به‌طور صحیح و مناسب واقعا کار ساده‌ای نیست. اگر پراکسید بیش از حد قوی باشد، دندان‌ها و لثه‌ها دچار آسیب‌دیدگی می‌شوند. از طرف دیگر، اگر جوش شیرین نسبت به پراکسید غلبه داشته باشد، می‌تواند به مینای دندان آسیب بزند.

محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟
محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟

چای سبز
بیش از ۴ هزار سال است که چای سبز یکی از محبوب‌ترین نوشیدنی‌ها در میان مردم آسیاست و البته مطالعات علمی نیز اثربخشی آن را تایید می‌کند. محققان در دهه‌های اخیر دریافته‌اند که چای سبز، علاوه بر انبوه خواصش، می‌تواند به سلامت لثه‌ها و دندان‌ها کمک کند. این اثربخشی مثبت به لطف ترکیبات شیمیایی خاص موجود در چای سبز است که نقش موثری در مقابله با التهاب در بدن دارند.

محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟
محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟

آدامس بدون قند
جویدن آدامس به مدت بیست دقیقه یا بعد از خوردن غذا می‌تواند باعث افزایش ترشح براق بیشتر شود. جویدن آدامس بدون قند، ذرات باقی‌مانده غذایی را از میان دندان‌ها بیرون می‌آورد و میزان اسیدی که به‌واسطه فعالیت ترکیبات اضافی در دهان ایجاد می‌شود را متعادل می‌کند. برای بهره‌مندی از فواید آدامس‌های بدون قند، از آدامس‌هایی استفاده کنید که با شیرین‌کننده‌هایی مثل زایلیتول، آسپارتام، سوربیتول و مانیتول تهیه شده باشند. در ضمن فراموش نکنید که مسواک زدن و استفاده از نخ دندان به‌طور منظم همچنان باید در اولویت باشد.

آب نمک
شاید خیلی‌ها از طعم و حالت آب‌نمک خوش‌شان نیاید اما این محلول واقعا می‌تواند برای مقابله با میکروب‌های درون دهان مفید باشد. اگر لثه‌ها قرمز یا ملتهب شده باشند، نصف قاشق چای‌خوری از نمک همراه با یک لیوان آب گرم واقعا می‌تواند شرایط را بهتر کند. البته باید این محلول حداقل ۳۰ ثانیه در دهان‌تان باقی بماند و بعد بیرون ریخته شود. یکی دیگر از کاربردهای مفید آب‌نمک گرم، در مواقع سرماخوردگی و گلودرد است.

مواد مغذی
رژیم غذایی سالم و کامل دارای مزیت‌های زیادی هم برای سلامت دهان و دندان است. برای مثال، کلسیم و فسفر می‌توانند دندان‌ها را مستحکم‌تر و قوی‌تر کنند. شما می‌توانید کلسیم را از طریق مصرف شیر، ماست و پنیر به بدن‌تان برسانید. پنیر توفو، ماهی سالمون، بادام خام و سبزی‌های سبزبرگ تیره نیز اهمیت زیادی برای سلامت دهان و دندان دارند. برای دریافت فسفر هم می‌توانید سراغ منابعی مثل تخم‌مرغ، ماهی، گوشت بدون چربی و محصولات لبنی بروید. ویتامین C دیگر ترکیبی است که به حفظ سلامتی لثه‌ها کمک می‌کند و به میزان زیادی در انواع مرکبات مثل پرتقال و همچنین صیفی‌هایی مثل گوجه‌فرنگی، فلفل دلمه‌ای، کلم بروکلی، اسفناج و سیب‌زمینی وجود دارد.

محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟
محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟

آب
حدود ۷۰ درصد از بدن ما را آب تشکیل داده است. بنابراین، نیازی به دلیل‌آوری نیست که چرا باید به مقدار زیادی در طول شبانه‌روز آب بنوشیم. کمک به حفظ سلامت دهان و دندان فقط یکی از فواید و مزیت‌های استفاده از آب به مقدار زیاد است. ورود آب به دهان، ذرات باقی‌مانده در دهان را پاک‌سازی می‌کند و اسید اضافی درون دهان را کاهش می‌دهد. به‌علاوه، بخشی از آب دریافتی هم توسط بدن به بزاق تبدیل می‌شود که نقش مهمی در بلعیدن مواد غذایی و تامین کلسیم مورد نیاز برای تقویت دندان‌ها بر عهده دارد.

محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟
محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟

مسواک برقی
مسواک برقی که در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است، بیش از همه برای افراد دارای معلولیت یا سالمندانی کاربرد دارد که دست‌ها و انگشتانشان ضعیف است. این محصولات در سال‌های اخیر به امکانات تازه‌تری مجهز شده‌اند اما انواع قدیمی‌شان هم هنوز بی‌استفاده نیستند. امروزه ابزارهای خاصی به بازار آمده‌اند که دارای نوعی امکان جانبی هستند و با فشار آب می‌توانند بین دندان‌ها را از وجود ذرات اضافی پاک‌سازی کنند.

مسواک جویدنی
مسواک جویدنی، ابزار دارای موهای کمی است که هنگام جویدن روی دندان‌ها و لثه‌ها ساییده می‌شود. محققان به این نتیجه رسیده‌اند که مسواک جویدنی می‌تواند به پاک‌سازی دندان‌ها کمک کند و به‌طور خاص می‌تواند برای کودکان و سالمندانی کارآمد باشد که در به‌کارگیری مسواک با دستان و انگشتانشان به‌ دلایل مختلف دچار مشکل هستند.

محصولات سفیدکننده
نوع سفیدکننده‌های بدون نسخه و رایج از پراکسید برای سفیدسازی دندان‌ها کمک می‌گیرند. اما نوع دیگری هم از سفیدکننده‌ها وجود دارد که براساس اثرگذاری ترکیبات شیمیایی و اصطکاک‌سازی برای نفوذ به درون لکه‌های سطحی عمل می‌کند. این محصولات می‌توانند برای بعضی از افراد واقعا مفید باشند، اما کار صحیح و درست این است که در مورد استفاده از سفیدکننده‌ها حتما با دندان‌پزشک خودتان مشورت کنید.

روغن‌کاری
در روغن‌کاری دندان‌ها و لثه از یک قاشق روغن نارگیل، روغن زیتون یا دیگر روغن‌های خوراکی استفاده می‌شود. این کار قرن‌هاست که در هند و آسیای جنوبی انجام می‌شود، اما شواهد علمی هرگز اثربخشی چنین کاری را تایید نکرده‌اند. بنابراین، روغن‌کاری دندان و لثه نمی‌تواند با پوسیدگی دندان‌ها مقابله کند،‌ دندان‌ها را سفید نمی‌کند و همچنین هیچ نقش مثبتی در بهبود سلامتی دهان و دندان ندارد.

زردچوبه
زردچوبه یکی از ادویه‌های اصلی و پایه‌ای در تهیه پودر کاری است. در طب سنتی نواحی جنوب آسیا همچنان از این ادویه برای مقابله با مشکلات تنفسی، درد و دیگر بیماری‌ها استفاده می‌شود. شاید شما هم شنیده باشید که زردچوبه می‌تواند دندان‌ها را سفید کند، اما واقعیت این است که یافته‌های علمی هرگز چنین چیزی را ثابت نکرده‌اند.

محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟
محافظت از دندان‌ها به شیوه‌های سنتی و نوین؛ کدام موثرترند؟

زغال
یکی از مُدهای رایج در سال‌های اخیر، خمیردندان‌ها و پودرهایی بوده‌اند که بر پایه زغال ساخته شده‌اند و ادعای سفیدسازی دندان‌ها را دارند. با این‌حال، یافته‌های علمی هیچ گونه اثرگذاری مثبتی را در این محصولات نشان نمی‌دهند. این محصولات حتی ایمن و بی‌خطر هم نیستند. محققان هنوز هم منتظر تحقیقات تکمیلی هستند ولی تا همین جا هم به این نتیجه رسیده‌اند که چنین محصولاتی می‌توانند واقعا به دندان‌ها آسیب برسانند.

میوه یا سرکه
در بعضی از شیوه‌های خانگی برای سفیدسازی دندان‌ها، از ترکیبات اسیدی مانند آب لیمو یا سرکه سیب یا میوه‌های دارای ترکیبات هضم‌کننده مانند آناناس و انبه استفاده می‌شود. طرفداران این شیوه، چنین ترکیباتی را با جوش شیرین مخلوط می‌کنند و با آن مسواک می‌زنند. خلاصه بگوییم که چنین کاری را هرگز انجام ندهید. ساییده شدن اسید میوه یا سرکه بر روی دندان‌ها می‌تواند مینای دندان را دچار فرسایش و آسیب‌دیدگی کند.

لینک مطلب: https://webmd.com/oral-health/ss/slideshow-healthy-mouth

منبع:دندانه

 

طبیعی است که همه انسان ها دوست دارند لبخندی زیبا و دلنشین داشته باشند، لبخندی که بدون داشتن دندان هایی سفید و سالم میسر نمی شود. اما به نظر می رسد حفظ بهداشت دهان و دندان برای اغلب ما کار ساده ای نیست و به همین دلیل همیشه به دنبال راهی هستیم که جرم دندان ها را از بین ببریم. اما نکته قابل توجه اینجاست که پیش از رفع جرم دندان باید از خرابی و زردی آن جلوگیری کرد، کاری که چندان هم دشوار به نظر نمی رسد. شما می توانید با رعایت برخی اصول ساده از آسیب به لثه­ها و دندان هایتان جلوگیری کنید.
در این گزارش ما با شما از چند عادت بسیار مرسوم در زندگی می گوییم که به طرز غیر قابل باوری موجب آسیب رساندن به دندان و لثه می شود.

شکستن یخ با دندان
یخ جویدن یکی از عادات لذت بخشی که احساس رضایت سرشاری نصیب ما می کند. همین احساس رضایت عده بسیاری را تحریک به خوردن یخ می کند، علی رغم اینکه یخ هیچ گونه طعم یا اسانس خاصی ندارد. اما جویدن همین قطعه کوچک سرد آسیب جدی به مینای دندان ما وارد می کند. مینا یک لایه محافظتی است که دندان ما را قوی و سالم نگه می دارد و بدون آن شکنندگی دندان های ما به شدت افزایش می یابد و توان مقاومتش در برابر باکتری ها را از دست می دهد. از همین رو جویدن یخ می تواند موجب شیارهای کوچک و سطحی در دندان بشود که در طولانی مدت عمیق تر و شدیدتر می شوند.

بلافاصله پس از غذا مسواک زدن
استفاده از خوراکی ها و نوشیدنی های اسیدی، مانند: نوشیدنی های انرژی زا، مرکبات و گوجه فرنگی می تواند موجب ساییده شدن مینای دندان بشود. حال اگر شما بلافاصله پس از مصرف خوراکی هایی از این دست مسواک بزنید، دندان خود را در معرض آسیب بیشتری قرار داده اید. در واقع شما اسید خوراکی را به درون دندان راه داده اید و مانع خارج شدن آن شده اید. به جای مسواک زدن پس از غذا خوردن دهان و زبان خود را با آب بشویید و حداقل ۳۰ دقیقه برای مسواک کردن دندان خود صبر کنید.

استفاده از مسواک به عنوان خلال دندان
بسیاری از ما مسواک را به عنوان وسیله می دانیم که به وسیله آن می توانیم خرده غذاهای مختلف از بین دندان ها خارج کنیم. به جرات می توان گفت همه ما حداقل یک یا دو بار این کار را در زندگی انجام داده ایم. به هر حال، اینکه مسواک را مانند نخ یا خلال بدانیم حاصلی جز آسیب رساندن و ضعیف کردن بیشتر دندان ها ندارد.

خشن مسواک زدن
بسیاری از ما گمان می کنیم هر چه خشن تر و محکم تر مسواک بزنیم دندان هایمان تمیزتر می شوند، غافل از اینکه با این کار تنها و تنها لثه ها و دندان های خود را از بین می بریم. به همین دلیل، بهتر است مسواک را آرام تر روی لثه های و دندان های بکشید تا از ضعیف شدن آنها جلوگیری کنید.

استفاده از توتون و تنباکو
استفاده از تمامی محصولاتی که توتون و تنباکو دارند مانند سیگار نه تنها سلامت عمومی ما را به خطر می اندازد بلکه لثه ها و دندان ها را نیز به شدت خراب می کند. این ماده به دلیل کاهش جریان خون در لثه ها خطر بیماری پریودنتال را افزایش می دهد. هم چنین باعث بوی بد دهان، کاهش بزاق، افزایش پوسیدگی دندان و سرطان دهان می شود.

ناخن جویدن
بسیاری از ما برای رفع استرس های روزانه به جویدن ناخن هایمان متوصل می شویم، اما ناخن های ما اغلب بسیار آلوده هستند و جویدن آنها به باکتری ها اجازه می دهد تا به تمامی قسمت های دندان نفوذ کنند و از طریق دهان به کل بدن ما وارد شوند. از طرف دیگر ناخن های ما بسیار سخت و سفت هستند و جویدن آنها باعث بروز شکستگی در دندان می شود.

غذا و نوشیدنی
شکر و اسید دو ماده ای هستند که به شدت سلامت دهان ما را به خطر می اندازند. دور ماندن از شکر و خوراکی های اسیدی مانند نوشابه های گازدار و شکلات یکی از مهم ترین عوامل داشتن دندانی سالم است. فراموش نکنید، نوشیدنی های رژیمی هم دشمن دندان و لثه هستند زیرا هم چنان مقدار قابل توجهی اسید درون خود دارند.

در همین زمینه بخوانید:۱۱ عادت که دندان شما را نابود می‌کند!

منبع:دندانه

 

پس از مدت‌ها، سازمان ملل در اعلامیه سیاسی دربارهٔ پوشش فراگیر سلامت (UHC) به تقویت سلامت دهان متعهد شده است. این بیانیه توسط رهبران جهان در نشست عالی سازمان ملل متحد در ارتباط با UHC در ۱ مهر ۱۳۹۸ در نیویورک به‌طور رسمی تصویب خواهد شد.

دکتر گرهارد سیلبرگر (Gerhard Seeberger)، رئیس فدراسیون جهانی دندان‌پزشکی (FDI) می‌گوید: «سلامت دهان یکی از نادیده‌گرفته‌شده‌ترین حوزه‌های سلامت جهانی است، بنابراین ما رهبران جهان را برای این تعهد موفقیت‌آمیز، که موجب تقویت اعلامیه سیاسی سازمان ملل متحد می‌شود، تشویق می کنیم. اکنون حیاتی است که این اعلامیه به اقدامات واقعی و پایدار در سطح ملی تبدیل شود.»

سلامت دهان و دندان در هر مرحله از زندگی، نقش مهمی در سلامت عمومی و رفاه دارد؛ با این حال سلامت دهان ضعیف همچنان یک بیماری همه‌گیر خاموش است که حدود ۳٫۵۸ میلیارد نفر در دنیا (بیش از نیمی از جمعیت جهان) را درگیر کرده است. بیماری‌های دهان، مانند پوسیدگی دندان، بیماری لثه و سرطان دهان، شایع‌ترین اشکال بیماری‌های غیر واگیر و قابل پیشگیری هستند و افراد را در تمام طول زندگی تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث درد، ناراحتی، بدشکلی و حتا مرگ می‌شود. عوامل خطر اصلی بیماری‌های دهان شامل مصرف دخانیات، استفاده بیش از حد از الکل و مصرف قند است.

اگرچه بیش‌تر بیماری‌های دهان و دندان قابل پیشگیری هستند، اما تخمین زده می‌شود از سال ۱۹۹۰ میلادی (۱۳۶۹ شمسی) تعداد افراد مبتلا به بیماری‌های دهان درمان‌نشده ۳۸٪ افزایش یافته و بیماری‌های دهان چهارمین بیماری گران‌قیمت با پرداخت از جیب (بدون پوشش بیمه‌ای و دولتی) هستند.
دکتر Benoit Varenne، مسئول دندان‌پزشکی در بخش بیماری‌های غیر واگیر سازمان جهانی بهداشت می‌گوید: «UHC فرصتی بی‌نظیر برای بهبود دسترسی به خدمات ضروری سلامت دهان و پرداختن به هزینه‌های قابل توجه پرداخت از جیب مرتبط با مراقبت‌های سلامت دهان در بسیاری از کشورها فراهم می‌کند. ادغام خدمات اساسی سلامت دهان در UHC به بهبود پیامدهای سلامتی و کاهش نابرابری‌های پایه‌ای در دسترسی به مراقبت ]های سلامت دهان[ کمک می‌کند.»

منبع:دندانه

 

برق دندان‌های سفید جذاب است،‌ اما به این معنی نیست که دندان‌ها سالمند

بیشتر مردم دوست دارند لبخندی جذاب داشته‌ باشند و دندان‌هایی سفید و درخشان که هر ستاره هالیوودی نیز به آن می‌بالد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که بین ۱۸ تا ۲۵ درصد افراد از رنگ دندان‌‎‏هایشان ناراضی هستند.

در کشوری مثل ایالات متحده، سفیدکردن دندان‌ها از پرتقاضاترین خدمات دندانپزشکی به شمار می‌‌آید و دندان‌های زرد انگلیسی‌ها سوژه شوخی و خنده است. در سرتاسر جهان بر پرده سینما و روی جلد مجلات تصویر دندان‌های سفید و بی نقص به شما لبخند می‌زند. پس چندان عجیب نیست که سفیدی دندان‌ها را افزون بر جذابیت، نشانه سلامت نیز بپنداریم. کیفیت سفیدی دندان به رنگ طبیعی آن بستگی دارد که خود تا اندازه‌ای از ویژگی‌های ژنتیک و سن و سال فرد متاثر است. جرم ناشی از مصرف دخانیات، مواد غذایی، نوشیدنی‌ها و دارو نیز بر رنگ دندان اثر می‌گذارد. هر چه سن بالاتر می‌رود، معمولا دندان‌ها زردتر می‌شود و مینای دندان شروع می‌کند به ساییده‌شدن و رفته‌رفته عاج دندان آشکار می‌شود.

خز سبز
به تدریج لکه‌ها روی این دندان‌ها را که در حال زرد شدن است شکل می‌گیرند. موادغذایی از جمله آنهایی که با سس گوجه تهیه می‌شوند،‌ و نوشیدنی‌هایی مثل قهوه مانده‌هایی بر دندان بر جای می‌گذارند که کروموژن یا تولیدکننده رنگدانه نامیده می‌شوند. همزمان، باکتری ها و قارچ ها می‌توانند لکه‌هایی سبز و خاکستری با ظاهری نرم و خزمانند بر دندان‌ها تشکیل دهند.

بسیاری از پژوهش‌ها درباره رنگ دندان روی نمونه‌های آزمایشگاهی انجام شده‌است و نه روی دندان‌های انسان زنده. در بیش تر موارد از دندان‌های گاو استفاده می‌شود، زیرا سطح وسیع‌تری در اختیار پژوهشگران می‌گذارد، اما گاه بر دندان‌های کشیده‌شده انسان نیز آزمایش‌هایی شده ‌است.

در پژوهشی که مارک والف از دانشگاه نیویورک انجام داد، او دندان‌های گاو را به‌مدت یک‌ساعت در شرایط گوناگون در چای سیاه، شراب قرمز و شراب سفید قرار‌داد. جای تعجب نیست که شراب قرمز قویترین لکه‌ها را برجای‌گذاشت. اما شگفت‌آور آن که چای سیاه لکی ایجاد نکرد، مگر در مواردی که پیش‌تر دندان‌ها در شراب سفید گذاشته شده ‌بودند‌. به نظر می‌رسد که اسید شراب، مینای دندان را کمی متخلخل می‌کند، و چای می‌تواند بر این خلل و فرج رنگ بیاندازد.

این جرم‌های ناشی از موادغذایی و نوشیدنی‌ها ممکن است رنگ دندان ها را تغییر دهند، اما نشانه ناسالم بودن آنها نیستند. ممکن است دندان‌هایی سپید همچون مروارید داشته‌باشید، اما از عفونت لثه یا پوسیدگی دندان رنج ببرید. شاید هم دندان‌هایتان به رنگ زرد یا حتی قهوه ای‌ درآمده، اما آنها کاملا سالم باشند.

لکه سیاه
بعضی محققان معتقدند نوعی لکه حتی ممکن است ازدندان ها در برابر پوسیدگی محافظت‌کند. این همان حاشیه تیره رنگی است که گاه بر دندان در نزدیکی لثه ظاهر می‌شود و گاهی همچون رشته‌ای از نقاط تیره به نظر می‌آید. این پدیده “لکه سیاه” نامیده می‌شود. بیش از یک قرن درباره عامل ایجاد لکه سیاه بحث شده، اما براساس آخرین فرضیه ظاهرا نوع خاصی از پلاک دندان به‌شمار‌می‌آید که حاوی کلسیم، فسفات، باکتری‌های گوناگون و برخی ترکیبات آهن یا مس است و همین سبب می شود که به رنگ سیاه درآید.

عجیب آن که برخی پژوهش‌ها – اگرچه نه همه آنها – نشان داده‌اند که در کودکان مبتلا به لکه سیاه احتمال پوسیدگی دندان کمتر است. دانشمندان حدس می‌زنند که میکروب‌های این جرم نوعی محافظ باشند. البته، در بعضی موارد تغییر رنگ ممکن است نشان‌دهنده پوسیدگی یا عارضه دیگری باشد، بنابراین معاینه لک دندان‌ها نزد دندان‌پزشک ضروری است. اما همان‌گونه که دندان های سفید لزوما سالم نیستند، دندان‌های رنگ‌گرفته هم حتما ناسالم به شمار نمی‌آیند.

حالا اگر بدون توجه به ربط رنگ دندان با سلامتی آن،‌ همچنان دندان‌های براق سفید بخواهید تکلیف چیست؟

برای این کار طیف گسترده ای از مواد و وسایل سفید‌کننده از خمیردندان گرفته تا برچسب (استریپ)‌ و ژل و قالب‌هایی که شب‌ها بر دندان می‌گذارند،‌ در دسترس است. آنها اغلب موادی ساینده یا سفیدکننده یا ترکیبی از هر دو در خود دارند. در برخی حتی ماده‌ای هست که جلایی آبی به دندان می‌دهد تا زردی را بپوشاند و دندان ها سفیدتر به نظر آیند.

متخصصان سفیدکردن دندان‌ها معمولا مواد قوی‌تری را در قیاس با آن‌چه در خانه استفاده می‌شود به کار می‌برند. اما بررسی طیف وسیعی از شیوه‌های درمانی رایج نشان می‌دهد که کارایی هر یک از این روش‌ها بسیار متفاوت است. مواد سفیدکننده همچنین ممکن است در دندان‌ها یا لثه‌ها حساسیت موقت ایجاد کند.

البته سفیدی دندان‌ها تنها در شرایطی ماندگار است که از مصرف موادغذایی و نوشیدنی‌های جرم‌زا پرهیزکنید وگرنه لکه ها دوباره پدیدار می‌شوند. مگر این‌که همچنان به سفیدکردن دندان‌ها ادامه‌دهید.

و در آخر این‌که دست‌کم اکنون می دانید اگر لبخند درخشان هالیوودی ندارید، به آن معنا نیست که دندان های ناسالمی دارید./ منبع BBC

منبع:دندانه

 

FDI در کنگره جهانی خود در سال ۲۰۱۹ از ۴ انجمن برای اقداماتشان در روز جهانی سلامت دهان تقدیر کرد

فدراسیون جهانی دندانپزشکی (FDI)، هرسال در کنگره جهانی خود، برجسته‌ترین اقداماتی که در کشورهای مختلف جهت بزرگداشت روز سلامت دهان (WOHD) در ۲۰ مارس (اول فروردین) انجام می‌شود را مورد تقدیر قرار می‌دهد.

امسال انجمن‌های دندانپزشکی چک و ویتنام، انجمن دانشجویان علوم‌پزشکی روسیه (HCCM Russia) و انجمن دانشجویان دندانپزشکی سودان به خاطر فعالیت‌های مختلف خود در روز سلامت دهان سال ۲۰۱۹ مورد تقدیر قرار گرفتند.

جایزه آموزشی‌ترین فعالیت
انجمن دندانپزشکی چک برای بزرگداشت WOHD در ۲۸ نقطه پراگ، پایتخت این کشور در مهدکودک‌ها، مدارس زبان در دوره ابتدایی، مدارس پرستاری در دوره راهنمایی و بالاتر، بیمارستان عمومی شهر پراگ، مراکز عمومی، یتیم‌خانه‌ها و خانه‌های سالمندان برنامه‌های آموزشی ارائه داد و به دلیل این فعالیت‌ها مورد تقدیر فدراسیون جهانی دندانپزشکی قرار گرفت.

معرفی برگزیدگان فعالیت‌های روز سلامت دهان سال۲۰۱۹
معرفی برگزیدگان فعالیت‌های روز سلامت دهان سال۲۰۱۹

جایزه بهترین کمپین مدیا
انجمن دندانپزشکی ویتنام در روز سلامت دهان برای دانش‌آموزان مدارس ابتدایی چکاب‌ و درمان‌های رایگان و برای مردم عامی چکاب رایگان انجام داد.

رسانه‌های محلی این کشور پوشش خبری خوبی بر روی این فعالیت‌ها داشتند و آن‌ها را برجسته کردند. همچنین ایستگاه‌های تلویزیونی در محل ارائه این خدمات برپا شده بود که این اقدامات رسانه‌ای مورد توجه و تقدیر FDI قرار گرفت.

معرفی برگزیدگان فعالیت‌های روز سلامت دهان سال۲۰۱۹
معرفی برگزیدگان فعالیت‌های روز سلامت دهان سال۲۰۱۹

جایزه اصلی‌ترین فعالیت
انجمن دانشجویان علوم‌پزشکی روسیه در روز جهانی سلامت دهان، در شهر یکاترینبورگ فعالیت‌هایی برای افزایش آگاهی نسبت به ارتباط نزدیک اچ‌آی‌وی و ایدز با سلامت دهان انجام داد. در این برنامه‌ها بیشترین تمرکز بر روی شناخت علائم اچ‌‌آی‌وی در حفره دهان و اقدامات پیشگیرانه ابتلا به این ویروس بود.  گفتنی است یکاترینبورگ در بین سایر شهرهای روسیه بالاترین آمار افراد مبتلا به اچ‌‌آی‌وی را داراست.

معرفی برگزیدگان فعالیت‌های روز سلامت دهان سال۲۰۱۹
معرفی برگزیدگان فعالیت‌های روز سلامت دهان سال۲۰۱۹

جایزه بهترین کمپین شبکه‌‌های اجتماعی
انجمن دانشجویان دندانپزشکی سودان در شبکه‌های اجتماعی به‌خصوص فیس‌بوک حضور پررنگی دارد. صفحه فیس‌بوک این انجمن در سراسر ماه مارس مدام برای اطلاع‌رسانی درباره فعالیت‌های خود برای بزرگداشت روز سلامت دهان ۲۰۱۹ به‌روز می‌شد. این فعالیت رسانه‌ای تأثیر محسوسی بر روی انجام اقدامات مرتبط با سلامت دهان داشت. چرا که به دنبال تشویق‌های آن، دانشجویان دندانپزشکی به معاینه، تشخیص و درمان رایگان حدود ۲۵۰ نفر از مردم پرداختند.

روز سلامت دهان ۲۰۲۰
FDI شعار آخرین سال از کمپین سه‌ساله خود برای بزرگداشت WOHD که مصادف با ۲۰ مارس (اول فروردین) است، را «بیایید برای سلامت دهان متحد شویم!» انتخاب کرده و در وب‌سایت خود اعلام کرده است قصد دارد در این روز در سال ۲۰۲۰، به افراد نشان دهد چگونه از دهان و بدنشان محافظت کنند و آنان را قادر سازد تغییرات مثبت و مانایی در زندگی خود به وجود بیاورند. این فدراسیون در اصل قصد دارد افراد را متعهد کند که از سلامت دهان خود محافظت کنند.

معرفی برگزیدگان فعالیت‌های روز سلامت دهان سال۲۰۱۹
معرفی برگزیدگان فعالیت‌های روز سلامت دهان سال۲۰۱۹

 

پیوستن به کمپین روز سلامت دهان سال ۲۰۲۰ از طریق آدرس اینترنتی worldoralhealthday.org ممکن است.

منبع:دندانه

 

فدراسیون جهانی دندانپزشکی در کنگره سالانه خود دو پروژه بین‌المللی سلامت دهان را معرفی کرد

فدراسیون جهانی دندانپزشکی (FDI) و شرکت دانش‌بنیان GSK در کنگره بین‌المللی سال ۲۰۱۹ این فدراسیون که شهریور امسال در شهر سانفرانسیسکو برگزار شد، دو قرارداد کاری امضاء کردند.

معرفی دو پروژه سلامت‌محور در کنگره جهانی دندانپزشکی۲۰۱۹
معرفی دو پروژه سلامت‌محور در کنگره جهانی دندانپزشکی۲۰۱۹

به گزارش یاهو، یکی از این قراردادها، مربوط به پروژه‌ای دوساله با همکاری «قطار لبخند»، موسسه خیریه کودکان دارای شکاف کام و لب است که GSK حمایت از آن را بر عهده دارد.

در این پروژه، FDI و قطار لبخند به کمک یکدیگر به دندانپزشکان و سایر درمانگرانی که در درمان کودکان مبتلا به این اختلال نقش دارند آموزش‌هایی را ارائه خواهند داد. همچنین از دیگر بندهای این پروژه، تهیه اطلاعات آموزشی برای بیماران مبتلا به شکاف کام و لب و خانواده‌های آن‌ها درباره اهمیت سلامت دهان، افزایش آگاهی درباره چالش‌های سلامت دهان پس از جراحی شکاف کام و لب و ضروریات بهداشت دهان در افراد مبتلا به این اختلال است.

خانم دکتر کاترین کل، رئیس FDI، در سخنرانی خود در کنگره بین‌المللی این فدراسیون درباره اختلال شکاف کام و لب گفت: «در دنیا از هر ۷۰۰ کودک، یک کودک به شکاف کام و لب مبتلا است و پیش‌بینی ما این است که تنها در هندوستان، هر روز ۱۰۰ کودک مبتلا به این اختلال به دنیا می‌آیند که بسیاری از آن‌ها زنده نمی‌مانند.»

او ادامه داد: «درمان کودکان مبتلا به شکاف کام و لب با همکاری تیمی شامل پرستار، جراح پلاستیک، دندانپزشک کودکان، متخصص گفتاردرمانی و ارتودنتیست ممکن است و این یعنی بسیاری از مردم در کشورهای کم‌درآمد یا با درآمد متوسط هرگز به درمان‌های اصولی دست پیدا نمی‌کنند. خوشبختانه خیریه قطار لبخند با کار شبانه‌روزی در جهت توانمند کردن گروه‌های درمانی شکاف کام و لب در مناطق کم‌برخوردار در حال تلاش برای تغییر این موقعیت است.»

سوزانا شفر، رئیس موسسه خیریه قطار لبخند هم در سخنرانی خود گفت‌: «مراقبت منظم از سلامت دندان‌ها در کودکان مبتلا به شکاف کام و لب برای جلوگیری از خطرات فزاینده بیماری‌های دهان ضروری است. بسیار مهم است که متخصصین سلامت دهان، بیماران مبتلا به این اختلال و خانواده‌‌های آن‌ها را در جهت تأمین بهداشت دهان یاری کنند.»

رونمایی از سند الگوی درمان افراد مبتلا به بی‌دندانی نسبی

از دیگر برنامه‌های کنگره جهانی دندانپزشکی ۲۰۱۹، معرفی نقشه راه تغییر الگوی مراقبت‌های بهداشتی و درمانی افراد با دندان‌های از دست رفته، از مدل بایومدیکال و درمانی به یک مدل بیمارمحور، جامع و با تمرکز بر روی پیشگیری بود. این سند که نقشه راه ۳C یا (Collaborative Care Continum) نام گرفته و با حمایت شرکت GSK طراحی شده است، این قابلیت را دارد که هر دندانپزشک بتواند بر اساس آن ریسک‌های موجود، برنامه‌ریزی برای مراقبت از بیمار و درمان بیماران مبتلا به بی‌دندانی نسبی را در هر کیس تخمین بزند.

توصیه‌های موجود در این چشم‌انداز، به سه بخش «پیش از درمان و فاز تشخیص»، «فاز درمان» و «بعد از درمان و مراقبت‌های طولانی‌مدت» تقسیم شده است. برای مشاهده این سند به آدرس https://www.fdiworlddental.org/sites/default/files/media/resources/pdp-white_paper-en.pdf مراجعه نمایید.

درباره GSK

GlaxoSmithKline که به اختصار GSK نامیده می‌شود، یک شرکت دانش‌بنیان با هدف کمک به افزایش طول عمر و کیفیت زندگی افراد است. این شرکت در سطوح بین‌المللی به تحقیق، توسعه و ساخت داروهای نوین، واکسن‌ها و محصولات بهداشتی در زمینه سلامت دهان، تسکین درد، آلرژی و آنفولانزا و سلامتی عمومی می‌پردازد.

معرفی دو پروژه سلامت‌محور در کنگره جهانی دندانپزشکی۲۰۱۹
معرفی دو پروژه سلامت‌محور در کنگره جهانی دندانپزشکی۲۰۱۹

گفتنی است کنگره جهانی سالانه فدراسیون بین‌المللی دندانپزشکی، در سال ۲۰۱۹ از ۴ تا ۸ سپتامبر (۱۳ تا ۱۷ شهریور ۹۸) در سانفرانسیسکو برگزار شده است.

این کنگره سال ۲۰۲۰، از ۱ تا ۴ سپتامبر در چین و سال ۲۰۲۱، از ۲۶ تا ۲۹ سپتامبر در استرالیا برگزار خواهد شد.

منبع:دندانه

 

مجله لانست، از مهمترین مجلات پزشکی جهان، در شماره ژوئیه۲۰۱۹ ویژه‌نامه‌ای درباره سلامت دهان منتشر کرده است. در یکی از مقالات، نویسندگان که از شناخته شده‌ترین صاحبان کرسی‌های علوم سلامت و دندانپزشکی هستند خواستار تغییرات بنیادین در دندانپزشکی شده‌اند.
نویسندگان با اشاره به شکست دندانپزشکی در پاسخ‌گویی به نیازهای درمانی در قرن ۲۱، درباره مفید بودن تربیت متخصصان دندانپزشکی ابراز تردید کرده‌اند. آنها می‌گویند تربیت متخصصین نه تنها دسترسی به خدمات درمانی را افزایش نداده است بلکه احتمالا سبب گران شدن و محدودیت دسترسی به خدمات درمانی می‌شود. نویسندگان با اشاره به بالارفتن تعداد دندانپزشکان در کشورهای ثروتمند و تجمع آنها در مناطق مرکزی توضیح داده‌اند افزایش تعداد دندانپزشک لزوما موجب دسترسی مردم در مناطق محروم‌تر و دورافتاده به خدمات درمانی نمی‌شود. در این یادداشت، تربیت حرفه‌های سلامت دهان به‌جای دندانپزشکان برای پاسخگویی به نیازهای درمانی در مناطق محروم و در کشورهای در حال توسعه توصیه شده است.

وقت انقلاب در دندانپزشکی است!
وقت انقلاب در دندانپزشکی است!

مجله پزشکی “لنست” از قدیمی‌ترین و جریان‌سازترین نشریات پزشکی دنیاست که تازه‌ترین شماره خود را به سلامت بهداشت دهان و دندان اختصاص داده است و در همین خصوص هم روز گذشته (چهارشنبه ۲۴ ژوئیه/۲ مرداد) جمعی از برگزیدگان علوم سلامت دهان در مرکز لندن گردهم آمدند تا در مراسم معرفی ویژه‌نامه سلامت دهان این مجله شرکت کنند.

شاید تصور شود بیماری‌های قلبی یا سرطان شایع ترین بیماری‌ها هستند، اما بیماری‌های دهان و دندان بیش از هر بیماری دیگری انسان را مبتلا می‌کند. بیشتر افراد بزرگسال حداقل یک بار دچار پوسیدگی دندان می‌شوند. حتی گفته می‌شود در کشورهای پیشرفته نیز تعداد کمی می‌توانند تمام دندان‌های خود را تا پایان عمر حفظ کنند.

نویسندگان مقالات سلامت دهان نشریه “لنست” در این نشست با اشاره به گستردگی بیماریهای دهان در سراسر دنیا، عوامل سیاسی و اجتماعی و البته شیوه‌های رایج دندان‌پزشکی را از مهمترین دلایل گسترش بیماریهای سلامت دهان دانستند.

به اعتقاد این محققان علوم سلامت، یک نمونه مهم از تاثیر تصمیم گیری‌های سیاستمداران بر سلامت دهان میزان مصرف شکر است. شکر شاید مهمترین عامل پوسیدگی دندان تلقی شود. از اینرو، شاید تا زمانی که شکر به صورت پیدا و پنهان در زنجیره غذایی وجود دارد پیشگیری از پوسیدگی دندان به طور کامل با اقدامات فردی امکان‌پذیر نباشد.

تصمیم‌گیری در مورد تولید و مصرف و یا واردات و صادرات شکر اما توسط بیماران و قربانیان بیماری‌های مرتبط با شکر انجام نمی‌شود. این تصمیمات در راهروهای قدرت توسط نمایندگان مجالس و پارلمان کشورها و همچنین توسط وزیران و سیاستمداران عالی‌رتبه اتخاذ می‌شود.

از سوی دیگر به نظر می‌رسد تولیدکنندگان محصولات حاوی شکر نه تنها ظاهرا توانسته‌اند بر سیاستهای کشورها تاثیر بگذارند بلکه آنگونه که یکی از یادداشت‌های ویژه نامه سلامت دهان این نشریه پزشکی اشاره می‌کند، این شرکت‌ها حتی تلاش دارند تا بر نشستهای دندانپزشکی نیزتاثیر بگذارند.

نویسندگان ویژه‌نامه سلامت دهان “لنست” علاوه بر انتقاد از سیاستمداران، حرفه خود را نیز مورد نقد و بررسی قرار دادند.

این پژوهشگران می‌گویند حرفه دندانپزشکی در پاسخگویی به نیازهای جامعه “شکست” خورده است. نویسندگان این یادداشت‌ها می‌گویند شکست دندانپزشکی به علت سهل‌انگاری و کم‌کاری دندانپزشکان نیست، بلکه سرانجام گریزناپذیر فلسفه و بنیان حرفه دندانپزشکی است که اینک تاریخ مصرف آن گذشته است.

به اعتقاد نویسندگان این مقالات ادامه وضعیت فعلی که مبتنی بر تربیت دندانپزشکانی با مهارت‌های بشدت تخصصی و متکی به تکنولوژی‌های پیشرفته است نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای درمانی اصلی جامعه باشد. به اعتقاد آنها افزایش تعداد دندانپزشکان در کشورهای ثروتمند نیز نتوانسته است منجر به دسترسی بیشتر ساکنان مناطق محروم و دورافتاده به خدمات درمانی شود.

نویسندگان یادداشت‌های این ویژه‌نامه نه تنها خواستار تغییر سیاستهای سلامت کشورها در جهت تامین سلامت دهان شده‌اند، بلکه معتقدند باید تربیت دندانپزشکان و درمانگران بیماری‌های دهان دچار تغییرات اساسی شود.

این تغییرات باید به گونه‌ای باشد تا پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه باشد. این کارشناسان علوم سلامت معتقدند راه درازی برای بازگرداندن سلامت دهان به جایگاه واقعی آن یعنی سلامت عمومی باقی است.

منبع:دندانه

 

معاون آموزشی وزارت بهداشت، درباره سرنوشت بیش از دو هزار دانش‌آموخته رشته تکنسین سلامت دهان و دندان گفت: شرایط اقتصادی کشور همیشه به این صورت باقی نمی‌ماند و امیدواریم به تدریج این فارغ التحصیلان جذب شوند یا با حل موضوع تعهدات بتوانند در سایر بخش‌ها مشغول به کار شوند.

دکتر باقر لاریجانی در گفتگو با باشگاه خبرنگاران جوان شکل‌گیری رشته تکنسین سلامت دهان و دندان را اینگونه تشریح کرد: یکی از رشته‌هایی که به درخواست حوزه بهداشت در سال‌های گذشته ایجاد شده بود تکنسین سلامت دهان و دندان است و این رشته به منظور ارتقاء بهداشت دهان و دندان ایجاد شد.

وی ادامه داد: کریکولوم رشته تکنسین سلامت دهان و دندان در شورای آموزش پزشکی به تصویب رسیده و به درخواست حوزه بهداشت تعدادی از این دانشجویان مجوز پذیرش در دانشگاه‌های علوم پزشکی را گرفتند و ۲ هزار تکنسین سلامت دهان و دندان تربیت شدند.

معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد: پس از مدتی معاونت بهداشت درخواست کرد که تربیت دانشجو در این رشته را متوقف کنیم و اکنون آموزش در این رشته متوقف شده است.

لاریجانی بیان کرد: فارغ التحصیلان رشته تکنسین سلامت دهان و دندان تعهداتی دارند و وزارت بهداشت به دنبال آن است این فارغ التحصیلان در بخش‌هایی از حوزه بهداشت جذب و به خدمت گرفته شوند.

معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد: ظرفیت‌های استخدام در وزارت بهداشت محدودیت جدی دارد و ما تعداد زیادی پرستار در صف استخدام داریم و از طرفی بخش‌های مراقبت ویژه بیمارستان‌ها نیاز جدی به پرستار دارند همچنین شمار بسیاری از دانشگاه‌های علوم پزشکی نیازمند جذب هیئت علمی هستند، اما مجوز جذب آن‌ها را نداریم.

منبع:دندانه

 

نتایج یک مطالعه در کشور انگلیس نشان می‌دهد ۶۰ در صد مردم با استفاده ازهر شیئی، برای درآوردن خرده غذاهای بین دندان‌ها، سلامت دهان خود را به مخاطره می‌اندازند.
از جمله وسایلی که مردم اعتراف کرده‌اند بدین منظور به کار می‌برند می‌توان از پیچ آچار، قیچی، گوشواره، سوزن و چاقو نام برد.

این تحقیقات که توسط انجمن بهداشت دندان بریتانیا به عمل آمده، همچنین نشان می‌دهد که در ۲۳ درصد کسانی که خرده غذاهای بین دندان‌ها را تمیز نمی‌کنند خطر بیماری‌های لثه و بوی بد دهان بیشتراست.

دکتر نایجل کار‌تر، مدیر اجرایی این انجمن می‌گوید لازم است که به مردم در مورد اهمیت بکار بردن نخ دندان برای تمیز کردن دندان‌ها آموزش داده شود.

دکترکار‌تر می‌افزاید که استفاده از نخ دندان بخش مهمی از بهداشت دندان است که به سلامت دندان و لثه کمک می‌کند ولی در عین حال باید استفاده از نخ دندان با ملایمت صورت گیرد و دقت شود که به لثه‌ها صدمه‌ای وارد نشود.

به عقیده دکتر کار‌تر بهترین وسیله برای بیرون آوردن ذرات غذا از بین دندان‌ها استفاده از خلال دندان است.

دکتر کار‌تر می‌گوید:» ایده بیرون آوردن ذرات غذا از فاصله دندان‌ها با پیچ آچار ممکن است در بدو امر خنده دار به نظر برسد ولی عملا این یک نگرانی مهمی است که بعضی از مردم از هر وسیله در دسترس برای پاک کردن دندان خود استفاده می‌کنند. پیچ آچار از ابزار سختی است که قابلیت انعطاف ندارد و فکرنمی کنم که مردم متوجه این حقیقت باشند که استفاده از یک چنین وسایلی چه آسیبی ممکن است به لثه‌های آنان بزند.»

از جمله وسایل دیگری که مردم اعتراف می‌کنند برای خلال کردن دندان از آن استفاده می‌کنند می‌توان از کلید، چوب کبریت، سوهان ناخن، مداد، و چنگال نام برد.

منبع:دندانه

 

بر اساس مطالعه‌ای که در ویژه‌نامه کریسمس ژورنال BMJ چاپ شد، عقیده عموم آمریکایی‌ها این است که سابقه سلامت دندان‌های انگلیسی‌ها در قرن گذشته خوب نبوده است و به همین دلیل است که در تبلیغات خمیردندان‌ها همیشه لبخند آمریکایی‌ها ستایش می‌شده است.

اما تاکنون، هیچ مطالعه‌ای مستقیماً نابرابری سلامتی عمومی بین انگلیس و آمریکا را بررسی نکرده است.

گذشته از این، محققین هر دو کشور انگلیس و آمریکا اطلاعات تحقیقات سلامت دندان بزرگسالان انگلیسی (ADHS)، و آزمون تغذیه و سلامت ملی آمریکا (NHANES) را برای مقایسه سلامت عمومی و ارزیابی تاثیر میزان تحصیل و سطح درآمد در نابرابری سطح سلامتی مورداستفاده قراردادند. آمریکا و انگلیس هر دو نظام سیاسی یکسانی دارند، اما بودجه و پرداخت‌های بخش سلامت در آن‌ها کاملاً متفاوت است. برای مثال در انگلیس، سلامت دندان اغلب توسط نظام ملی سلامت (NHS) تامین می‌شود در حالی که در آمریکا، بیمه دندان‌پزشکی این خدمات را تحت پوشش قرار می‌دهد.

نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که میزان متوسط دندان‌های ازدست‌رفته آمریکایی‌ها ۷/۳۱ و برای انگلیسی‌ها ۶/۹۷ است. در ضمن در آمریکا، نابرابری اجتماعی بیشتر است و آمریکایی‌ها نسبت به انگلیسی‌ها در سطح متفاوتی به خدمات درمانی دسترسی دارند.

محققین می‌گویند: «ما در مجموع دریافته‌ایم که وضعیت سلامت عمومی آمریکایی‌ها از انگلیسی‌ها بهتر نیست و در آمریکا در مقایسه با انگلستان، همواره نابرابری‌های بیشتری در وضعیت سلامت عمومی که ناشی از وضعیت تحصیلی و درآمد می‌شود وجود دارد.»
منبع:دندانه

 

ترجمه ملیکا بهزادی/ دندانه

ترس از دندان‌پزشکان فقط مختص بچه‌ها نیست. شاید ساکشن آب دهان یا نوری که مستقیم به صورت می‌تابد، برای شما هم چندان شرایط مأنوس و مطلوبی نباشد. تحقیقات نشان می‌دهد بسیاری از مردم از عکس گرفتن از دندان‌هایشان، ترمیم آنها و شستشو دادن دهانشان خوششان نمی‌آید.

به‌گزارش موسسه ملی تحقیقات دندان و فک و صورت (NIDCR)، دندان‌های دائمی ۹۲ درصد از بزرگسالان بین ۲۰ تا ۶۴ سال، دچار پوسیدگی است.

اگر شما هم از رژیم غذایی خاصی پیروی می‌کنید، ممکن است این سؤال برایتان پیش آمده باشد که آیا الگوهای غذایی می‌تواند موجب پیشگیری از پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه شود؟ ما به شما ۳ ماده خوراکی پیشنهاد می‌دهیم که بتوانید مراجعه بعدی به دندان‌پزشکتان را قدری به تعویق بیندازید.

چای:
شاید تعجب‌آور باشد، اما همین برگ‌های کوچک خاصیتی بیشتر از یک نوشیدنی تفننی بعد از غذا دارند. چای حاوی ترکیب‌های قدرتمندی است که با تشکیل پلاک‌های دندانی مقابله می‌کند و باکتری‌ها را می‌کشد یا سرکوب می‌کند و به‌این‌ترتیب مانع رشد آنها و تشکیل اسید در دهان می‌شود. همچنین برگ‌های چای از خاک فلوراید جذب می‌کنند و در نتیجه این نوشیدنی، می‌تواند با مقاوم کردن دندان در برابر حملات اسیدی از پوسیدگی آن جلوگیری کند.

پنیر
همان‌طور که می‌دانید، پنیر غنی از کلسیم و ویتامین D است. بر اساس تحقیقی که آکادمی دندان‌پزشکی عمومی به چاپ رسانده است، مصرف کردن پنیر و سایر محصولات لبنی، می‌تواند به دندان علیه پوسیدگی کمک کند.

غذاهای دریایی
غذاهای دریایی سرشار از فسفر هستند که یکی از اجزای ضروری برای افزایش مقاومت دندان‌ها و آرواره است. باید بدانید که غذاهای دریایی از غذاهای گیاهی سهم بیشتری از فسفر دارند. برای مثال یک وعده ۸۵ گرمی ماهی تن، ۲۰ درصد بیشتر از فسفر مورد نیاز روزانه شما را تأمین می‌کند.

منبع:دندانه

 

طرح تربیت تکنسین سلامت دهان که پیش از این مورد اعتراض انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی ایران و واکنش این انجمن به کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی و دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی شده بود، مجدداً از بهمن ماه ۹۴ اجرایی شده است و سازمان سنجش به زودی اسامی دانشجویان این رشته که در مقطع کاردانی پذیرش می‌شوند را اعلام می‌کند.
هدف از تربیت این تکنسین‌ها، ارائه خدمات سطح ۱ دندانپزشکی در مراکز بهداشتی و درمانی است و دلیل اعتراض انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی ایران به این طرح، تجربه ناخوشایند طرح‌های مشابه پیشین بود که در آن بهداشتکاران دهان و دندان داعیه دندان‌پزشک شدن داشتند و مطابق قانون می‌توانستند در مقطع دکترای دندان‌پزشکی ادامه تحصیل بدهند.

تکنسین‌های سلامت دهان هرگز دندان‌پزشک نمی‌شوند!
دکتر مهدی سروش در گفتگو با خبرنگار دندانه، درباره آینده تحصیلی تکنسین‌های سلامت دهان که به‌زودی وارد دانشگاه می‌شوند گفت: «در حال حاضر تنها برنامه‌ای که برای این گروه داریم، تربیت آن‌ها در مقطع کاردانی است، چرا که در حال حاضر رشته کار‌شناسی بهداشت دهان وجود ندارد و در ضمن برای دندان‌پزشک شدن راهی به‌جز پذیرفته شدن مستقیم در این رشته نیست.»
وی دلیل اجرای مجدد این طرح را اعلام نیاز شبکه‌های بهداشت و درمان خواند و افزود: «نیاز به ارائه خدمات سطح ۱ دندان‌پزشکی از طریق مراکز بهداشتی و درمانی به شبکه‌های بهداشت و درمان و سپس معاونت بهداشتی وزارت بهداشت اعلام‌شده است و سپس معاونت آموزشی تعداد تکنسین موردنیاز خود را به سازمان سنجش اعلام کرده است تا دانشجویان موردنیاز برای مصاحبه به دانشگاه‌ها معرفی شوند.»
وی خاطرنشان کرد: «در حال حاضر ۴۳ مرکز شامل دانشکده‌های علوم پزشکی، دانشکده‌های دندان‌پزشکی و مجتمع‌های آموزش عالی سلامت برای تربیت این تکنسین‌ها از شورای گسترش دانشگاه‌های علوم پزشکی وزارت بهداشت مجوز گرفته‌اند. هریک از این مراکز بین ۱۵ تا ۴۰ تکنسین تربیت می‌کنند و درمجموع ۹۲۰ نفر در مقطع کاردانی سلامت دهان امسال وارد دانشگاه‌ها خواهند شد.»

طرح تکنسین‌های سلامت دهان ۳ برابر مدت تحصیل است
این کار‌شناس مسئول خدمات دندان‌پزشکی در بخش دیگری از سخنان خود به مدت تعهدات تکنسین‌های سلامت دهان اشاره کرد و گفت: «این افراد متعهد می‌شوند که ۳ برابر مدت تحصیل خود طرح بگذرانند و پس‌ازآن در تمام کشور و نه‌فقط در مناطق محروم فعالیت خواهند کرد.»
وی خاطرنشان کرد: «در حال حاضر تضمینی برای استخدام این تکنسین‌ها در دانشگاه‌ها وجود ندارد و آن‌ها در مراکز بهداشتی درمانی که اعلام نیاز کرده‌اند به آموزش بهداشت، معاینه، غربال‌گری، فلوراید تراپی، و در ‌‌نهایت ارجاع بیمار به دندان‌پزشک می‌پردازند.»
مهدی سروش در پایان تصریح کرد: «در حال حاضر سازمان سنجش در مراحل نهایی بررسی سوابق تحصیلی متقاضیان برای اعلام اسامی آن‌ها به دانشگاه‌های علوم پزشکی و انجام مصاحبه‌های نهایی است.»

نمی‌توان نیروی حد واسط را در ارائه خدمات حذف کرد
دکتر علی تاجرنیا در گفتگو با خبرنگار دندانه، بر لزوم تربیت نیروی حد واسط ارائه خدمات دندان‌پزشکی تأکید کرد و گفت: «این نیروهای حد واسط در بسیاری از کشور‌ها وجود دارند و نمی‌توان به دلیل منحرف شدن مسیر فعالیت آن‌ها در دوره‌های قبل، آن‌ها را از چرخه ارائه خدمات حذف کرد.»
وی تصریح کرد: «متأسفانه باید بپذیریم که دندان‌پزشکان بخشی از خدمات دندان‌پزشکی، به‌خصوص بهداشت و پیش‌گیری را انجام نمی‌دهند و در این شرایط تربیت تکنسین‌های سلامت دهان ضرورت پیدا می‌کند؛ البته باید به تجربیات پیشین هم توجه کرد تا افرادی که نمی‌توانستند از طرق معمول وارد قشر دندان‌پزشک شوند، این مسیر را می‌ان‌بر نزنند.»
وی در ادامه بر لزوم محدود کردن فعالیت تکنسین‌های سلامت دهان تأکید کرد و گفت: «روشن است که وضعیت نظارت بر ارائه خدمات در کشور ما اسفناک است، بنابراین اگر تکنسین‌های سلامت دهان کار با یونیت دندان‌پزشکی را آغاز کنند، نمی‌توان تضمین کرد کسی با آن‌ها مقابله می‌کند.»
تاجرنیا در پایان تأکید کرد: «بااین‌همه باید گفت کسانی که لزوم وجود این تکنسین‌ها را انکار می‌کنند، به عدالت در سلامت بهای چندانی نمی‌دهند.»

منبع:دندانه

 

فدراسیون جهانی دندان‌پزشکی (FDI)، روز بیستم مارس را که مصادف با اول فروردین و اولین روز بهار است، روز جهانی سلامت دهان نام گذاری کرده است و همه ساله در این روز، اعضای خود را که عبارت از انجمن دندانپزشکی آمریکا، مدارس، کارخانجات و سایر گروه‌ها هستند، تشویق می‌کند تا آن را با شعار ساده‌ای جشن بگیرند.

این شعار ساده این است: «حالا وقتِ…» و هر یک از اعضای این کمپین‌ها باید جای خالی را با عبارت دلخواه خود پر کنند.

اما چرا این فدراسیون بیستم مارس را به عنوان روز سلامت دهان نام گذاری کرده است؟ دلیل این نام گذاری، تقارن این روز با روز جهانی شادی است. در سال ۱۰۱۲ و در شصت و ششمین جلسه سازمان ملل متحد که به ریاست‌ بان کی مون شکل گرفت، روز بیستم مارس به عنوان روز جهانی شادی نام‌گذاری شد.

به همین مناسبت، انجمن دندان پزشکان آمریکا، افراد را در این روز به حفظ سلامت دهان خود تشویق می‌کند تا با دندان‌های سالم و زیبا لبخند بزنند. درواقع این روز، روز آگاهی‌بخشی نسبت به سلامت دندان‌ها انتخاب شده است.

به گفته دکتر تین چون وونگ، رییس فدراسیون جهانی دندانپزشکی، در حال حاضر بیش از ۱۰۰ کشور در سراسر دنیا روز سلامت دهان را گرامی می‌دارند و در آن شعارهایی مثل: «حالا وقت غرغره کردن شوینده بعد از مسواک زدن است» یا «حالا وقت جویدن آدامس بدون قند است» را برای سبک زندگی خود انتخاب می‌کنند.
منبع:دندانه

 

چرا بیستم مارس را روز سلامت دهان نامیدند؟
چرا بیستم مارس را روز سلامت دهان نامیدند؟

 

 

دکتر نصرت‌الله عشقیار
متخصص آسیب‌های دهان، فک و صورت و استاد دانشکده دندانپزشکی تهران

ایرانیان خدمات ایده‌آل دندانپزشکی دریافت نمی‌کنند
ایرانیان خدمات ایده‌آل دندانپزشکی دریافت نمی‌کنند

۲۳فروردین مصادف است با روز دندانپزشک که در این روز طرح «بهداشت‌کاران دهان و دندان» در مجلس شورای اسلامی در دهه ۶۰ تصویب شد. در آن زمان به دلیل کمبود دندانپزشک در جامعه و نیاز جدی مردم به دریافت خدمات دندانپزشکی این طرح مورد تصویب قرار گرفت. در آن زمان افراد بومی از شهرستان‌ها یا نقاط محروم و دور افتاده دوره‌های دندانپزشکی را سپری می‌کردند و تحت عنوان «بهداشت‌کاران دهان و دندان» به شهرستان خود باز می‌گشتند و خدمات دندانپزشکی را ارائه می‌کردند که پس از اتمام دوره می‌توانستند در رشته دندانپزشکی شرکت کنند و از طریق آزمون تا مقطع دکتری ادامه تحصیل دهند. تصویب این طرح را می‌توان در آن زمان یک سیاست موفق در کشور دانست. در آن زمان تمامی شهرستان‌ها از حضور بهداشت‌کاران بهره‌مند بودند اما متأسفانه امروزه توزیع نامتوازن دندانپزشکان در سراسر کشور به یک معضل دندانپزشکی تبدیل شده است به گونه‌ای که دندانپزشکان در استان‌های مرکزی کشور متمرکز شده و به جای ارائه خدمات پیشگیری و بهداشتی به ارائه خدمات درمانی می‌پردازند که این مساله را می‌توان به عنوان یک چالش بزرگ در دندانپزشکی نام برد.

یکی دیگر از معضلات حوزه دندانپزشکی در کشور ما نامتوازن بودن کیفیت خدمات دندانپزشکی در برابر هزینه‌های پرداختی است. خدمات دندانپزشکی در کشور ما بسیار گران است و این در حالی است که سازمان‌های بیمه‌گر نیز این خدمات را به خوبی پوشش نمی‌دهند بنابراین مردم در پرداخت هزینه‌های دندانپزشکی دچار مشکل هستند که این مساله علاوه‌ بر مردم، دندانپزشکان را نیز در تهیه مواد دندانپزشکی، تجهیزات و سایر خدمات مورد نیاز دچار مشکل کرده است.

به طور کلی می‌توان گفت، گران بودن خدمات دندانپزشکی در کشور منجر به کاهش کیفیت خدمات دندانپزشکی شده است. مردم کشور ما خدمات ایده‌آل دندانپزشکی را دریافت نمی‌کنند که این مساله ناشی از بالا بودن هزینه و کم‌کاری دندانپزشکان در این حوزه است. علاوه بر این، تفاوت قیمت خدمات دندانپزشکی در نقاط مختلف کشور و مناطق مختلف یک استان مردم را نیز دچار مشکل کرده است، برای مثال در شمال استان تهران هزینه پر کردن یک دندان پوسیده تا ۳۰۰ هزار تومان ارائه می‌شود و این در حالی است که این خدمت در جنوب تهران با مبلغ ۲۰۰ هزار تومان نیز ارائه می‌شود که این امر منجر به بی‌اعتمادی به دندانپزشکان شده و این شبهه را برای مردم ایجاد کرده است که دندانپزشکان یا خدمات خوبی را ارائه نمی‌دهند به گونه‌ای که خدمات را بر اساس منطقه زندگی مردم تنظیم می‌کنند و یا اینکه دندانپزشکان بر اساس منطقه زندگی مردم، مواد را تهیه می‌کنند یعنی هر چه مردم در منطقه جنوبی‌تر باشند موادی با کیفیت پایین را دریافت می‌کنند و این در حالی است که باید گفت کیفیت خدمات در سراسر کشور و استان‌ها یکسان است و این تنها دندانپزشک است که بر اساس سطح مالی مردم خدمات را با قیمت متفاوت ارائه می‌کند تا بتواند توان مالی خود را برای خرید خدمات و تجهیزات مورد نیاز تنظیم کند.

علاوه بر بالا بودن هزینه، تفاوت کیفیت خدمات یکی از مسائل دیگر که موجب ایجاد فاصله بین دندانپزشکان و مردم شده است. امروز تبلیغات زیبایی است که در مطب‌های دندانپزشکی صورت می‌گیرد بدین گونه که یک دندانپزشک برای تأمین مخارج مورد نیاز مجبور است زمانی که یک بیمار به مطبش مراجعه می‌کند خدمات جنبی را ارائه کند تا هزینه بیشتری را دریافت کند که متأسفانه این امر نه‌تن‌ها موفق نبوده بلکه باعث شکاف بیشتر فاصله مردم با دندانپزشکان شده است به گونه‌ای که مردم کلینیک‌های دندانپزشکی را تحت عنوان می‌تینگ‌های تبلیغاتی زیبایی می‌شناسند.
منبع:دندانه

 

معاون بهداشتی دانشگاه علوم‌پزشکی استان زنجان بر جایگاه مناسب استان زنجان در زمینه بهداشت دهان تأکید کرد.

«محمدرضا صائینی» در خصوص وضعیت بهداشت دهان در استان زنجان و فعالیت‌های انجام گرفته در‌ خصوص این موضوع خاطرنشان کرد: بیش از ۹۲ درصد دانش‌آموزان استان تحت پوشش برنامه فلورائدتراپی قرار دارند هم‌چنین در روستا‌ها و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر جمعیت هم‌چون سلطانیه، طارم و ماهنشان که شامل جمعیتی بالغ بر ۴۱۵ هزار نفر است، فعالیت‌هایی انجام شده است.

وی اظهار کرد: ترمیم رایگان دندان ۶ کودکان، انجام فعالیت‌های درمانی چون عصب‌کشی و پر‌کردن دندان با ۳۰ درصد تخفیف از فرانشیز دولتی و جرم‌گیری رایگان مادران باردار از فعالیت‌های انجام شده در روستا‌ها و شهرهای دارای کمتر از ۲۰ هزار نفر جمعیت است، از این‌رو می‌توان گفت ۱۰۰ درصد مناطق روستایی تحت پوشش این برنامه هستند.

صائینی تصریح کرد: فعالیت مراکز تجمیع خدمات دندان‌پزشکی، فعالیت متخصصان دندان‌پزشکی و اعضای هیئت علمی دانشگاه در درمانگاه دانشکده دندان‌پزشکی از دیگر فعالیت‌هاست که سبب می‌شود مردم استان از خدمات دندان‌پزشکی با قیمت پائین و کیفیت مناسب بهره‌مند شوند.

وی خاطرنشان کرد: آخرین آمار مربوط پیمایش شاخص سلامت دهان و دندان که با DMFT سنجیده می‌شود، مربوط به سال ۹۰ بوده و استان زنجان رتبه مناسبی نسبت به سایر استان‌ها داشته است و نشان می‌دهد که مشکل دهان و دندان مربوط به کل کشور است و قطعا با انتشار آمار پیمایش جدید به مقایسه خود نسبت به گذشته خواهیم پرداخت.

منبع:دندانه

 

گزارش روزنامه ابتکار از وضعیت دندان‌پزشکی در ایران
اقدامات دندان‌گیر وزارت بهداشت برای سلامت دندان‌ مردم

محمد مهدی حاتمی
فروردین ماه، روز دندان‌پزشکی است و از سال ۱۳۶۲که این روز به پیشنهاد انجمن اسلامی دندان‌پزشکان ایران و تصویب هیات وزیران وقت به این عنوان انتخاب شده است، ۳۳ سالی می‌گذرد. با این همه در این ۳۳ سال، نه از لوکس بودن خدمات دندان‌پزشکی در ایران کاسته شده و نه در جهان. از طرفی مقایسه پایگاه‌های داده‌یی محتلف با یکدیگر نشان می‌دهند که سرانه ایرانی‌ها از خدمات دندان‌پزشکی دولتی، سالانه تنها حدود ۲۵ هزار تومان است. این آمار، آنچنان‌که سید حسن هاشمی، وزیر بهداشت خبر داده، تنها ۳درصد از هزینه‌های ریالی خدمات دندان‌پزشکی در کشور را پوشش می‌دهند. از طرفی مقایسه این ارقام با یارانه دریافتی ایرانی‌ها از دولت، نشان از شکاف عمیق و نامعقول جمعی دیگری در انتخاب‌های ناخواسته ایرانی‌ها می‌دهد: ما ۲۲برابر سرانه خدمات دندان‌پزشکی دولتیمان یارانه دریافت می‌کنیم.

دندان‌های خراب در کرواسی و ایران
اسلاونکا دراکولیچ، نویسنده اهل کرواسی که یکی، دو کتابی از او به فارسی هم منتشر شده، در کتاب «کافه اروپا» که به بررسی اوضاع کشورهای بلوک شرق بعد از فروپاشی شوروی می‌پردازد، فصلی را به دندان‌پزشکی در کرواسی اختصاص داده است.
او می‌نویسد زمانی که در دهه ۸۰ میلادی در امریکا به سر می‌برده، از مشاهده حجم فراوان تبلیغات خمیردندان و مسواک در شبکه‌های تلویزیونی این کشور شوکه شده است و به او گفته‌اند که به دلیل قیمت بالای خدمات دندان‌پزشکی، امریکایی‌ها ترجیح می‌دهند پیشگیری را جایگزین درمان گران قیمت کنند. به نوشته دراکولیچ، در‌‌ همان زمان اما اهالی زاگرب، پایتخت کرواسی، بیمه‌های دندان‌پزشکی رایگانی داشته‌اند و البته تبلیغ چندانی برای خمیردندان و مسواک نمی‌کرده‌اند. نتیجه اما بعد از گذشت ۱۰سال برای نویسنده مشخص شده است: بعد از فروپاشی شوروی و سیستم بیمه‌یی نسبتا قدرتمندی که در تمام کشورهای بلوک شرق، کم‌وبیش فعال بود، اهالی کرواسی عمدتا چند دندان افتاده داشتند و سعی می‌کردند طوری بخندند که کسی متوجه خرابی دندان‌هایشان نشود.
دراکولیچ نتیجه می‌گیرد که وجود نظام درمانی گران‌قیمتی که به افراد بیاموزد «پیشگیری بهتر از درمان است»، بهتر از یک نظام بیمه‌ای ارزان‌قیمت، عریض و طویل و البته کم بازده است و حاصلی جز دهان‌های بی‌دندان نخواهد داشت.

حالا هم ظاهرا حکایت البته با در نظر گرفتن برخی تفاوت‌ها حکایت ماست. حدود یک‌سال و چند ماه پیش، اندکی بعد از کلید خوردن طرح تحول سلامت، حسین حصاری، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات پیشگیری پوسیدگی دندان دانشگاه علوم پزشکی ایران، در یک سخنرانی، آمارهای مهمی ارائه کرد که ظاهرا تا به امروز در نوع خود جامع‌ترین بوده‌اند. حصاری گفته بود: به‌طور میانگین، افراد ۱۲ ساله دو دندان خراب، ۱۵ ساله دارای سه دندان خراب، ۱۸ ساله ۴ دندان خراب، افراد ۳۵ ساله ۹ دندان خراب و افراد ۴۵ ساله ۱۲ دندان خراب در دهان دارند.
او ادامه داده بود: ‌شاخص DMFT (شاخص پوسیدگی، کشیدگی و پرکردگی دندان) در ایران برای سنین مختلف متفاوت است چنانچه این شاخص در کودکان ۱۲ ساله ۲ است یعنی به‌طور متوسط دو عدد از دندان‌های هر فرد ۱۲ساله ایرانی به علت پوسیدگی دندان خراب شده است.

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات پیشگیری پوسیدگی دندان دانشگاه علوم پزشکی ایران گفته بود: در افراد ۴۰سال ایرانی چیزی در حدود ۷دندان کشیده می‌شود و با توجه به اینکه هر فرد بزرگسال باید ۲۸ دندان سالم داشته باشد، به‌طور متوسط هر ایرانی ۴۰ ساله حدود ۲۱ یا ۲۲ دندان دارد. این آمار در حالی است که افراد فرانسوی ۴۰ساله دارای ۲۸ دندان هستند و این بدان معناست که دندان‌های پوسیده شده ترمیم و نگهداری می‌شوند ولی در ایران دندان‌ها کش

یارانه دریافتی ایرانی‌ها ۲۲برابر بیشتر از سرانه خدمات دندانپزشکی دولتی
یارانه دریافتی ایرانی‌ها ۲۲برابر بیشتر از سرانه خدمات دندانپزشکی دولتی

هزینه ایرانی‌ها برای دندان
وزیر بهداشت هم در روز دندان‌پزشکی با تاکید بر اینکه هزینه‌های دندان‌پزشکی در کشور همچنان بالاست، گفت: ۴ دهک اول جامعه اصلا به دندان‌پزشکی مراجعه نمی‌کنند.
به گزارش مهر، دکتر سید حسن هاشمی، به وضعیت سلامت دهان و دندان در کشور اشاره کرد و گفت: شاخص سلامت دندان افراد ۳۰ تا ۴۰ سال در کشور به گونه‌یی است که نصف دندان‌های آن‌ها کشیده شده است.
وی با اعلام اینکه ۴ دهک اول جامعه اصلا به دندان‌پزشکی نمی‌روند، گفت: برای سایر افراد جامعه نیز ۲۲ تا ۲۴درصد هزینه‌های سلامت مربوط به دندان‌پزشکی است.
وزیر بهداشت با اعلام اینکه ۳ درصد از بازار ریالی در حوزه دندان‌پزشکی در کشور در اختیار دولت است، ادامه داد: بخش دولتی تنها ۷ درصد خدمات دندان‌پزشکی را به مردم ارائه می‌دهد.

پرتال داده‌های بانک جهانی، آماری درباره هزینه کرد بخش سلامت از تولید ناخالص داخلی کشورهای مختلف ارائه کرده است. در این داده‌ها، این هزینه کرد، در قالب درصد از تولید ناخالص داخلی به نمایش درآمده و برای مثال، نشان می‌دهند که ایران در قیاس با ترکیه، میزان بیشتری از تولید ناخالص داخلی‌اش را به بخش سلامت اختصاص می‌دهد. بر اساس داده‌های بانک جهانی، ایران در سال ۲۰۱۳ میلادی، حدود ۶/۷ درصد از تولید ناخالص داخلی‌اش را به بخش سلامت اختصاص داده است، نسبتی که در ترکیه، ۵/۶ درصد است. اگر تولید ناخالص داخلی ایران را (در سال ۲۰۱۴) حدود ۱/۳ تریلیون دلار (بر حسب برابری قدرت خرید) در نظر بگیریم، ایرانی‌ها در سال ۲۰۱۳ که سالی بدون تحریم هم بوده است، چیزی در حدود ۹۰میلیارد دلار برای سلامتشان هزینه کرده‌اند. (این آمار البته شامل هزینه‌های پیشگیری و درمان و همین طور هزینه‌های تغذیه‌یی هم می‌شود.)
حال اگر طبق سخنان وزیر بهداشت، اکثر دهک‌های درآمدی جامعه، چیزی در حدود ۲۲ تا ۲۴درصد از هزینه‌های سلامتشان را به خدمات دندان‌پزشکی اختصاص بدهند، می‌توان نتیجه گرفت ایرانی‌ها سالانه حدود ۲۰میلیارد دلار برای این خدمات هزینه می‌کنند، هزینه‌یی که وزیر بهداشت می‌گوید تنها حدود ۳درصد از آن، یعنی حدود ۶۲۷میلیون دلار، را دولت هزینه می‌کند. اگر این محاسبه آماری سرانگشتی تا اینجا درست باشد، در واقع دولت در طول سال، برای هر ایرانی تنها ۸ دلار، یا به عبارتی ۲۵هزار تومان هزینه دندان‌پزشکی پرداخت می‌کند و از باب مقایسه تنها کافی است این هزینه را با یارانه ماهانه‌یی که تقریبا تمام جمعیت کشور دریافت می‌کنند مقایسه کنیم: یارانه دریافتی ایرانی‌ها، حدودا ۲۲ برابر سرانه خدمات دندان‌پزشکی دولتی آنهاست.

یارانه دریافتی ایرانی‌ها ۲۲برابر بیشتر از سرانه خدمات دندانپزشکی دولتی
یارانه دریافتی ایرانی‌ها ۲۲برابر بیشتر از سرانه خدمات دندانپزشکی دولتی

خبرهای خوب در راه است؟
وزیر بهداشت با اشاره به برنامه‌های توسعه خدمات دندان‌پزشکی در کشور گفت: تاکنون چهار هزار یونیت دندان‌پزشکی در بخش دولتی فعال وجود داشت که نیمی از آن‌ها غیرفعال بود و دو هزار یونیت جدید برای کلینیک‌های ویژه دندان‌پزشکی به این مجموعه اضافه می‌شود. علاوه بر آن ۲۵۰۰ یونیت دندان‌پزشکی نیز معاونت درمان وزارت بهداشت قول داده که در مراکز دولتی اضافه شود و به این ترتیب امسال تعداد یونیت‌های دندان‌پزشکی بخش دولتی به ۸۵۰۰ دندان‌پزشکی می‌رسد.

دکتر هاشمی افزود: افزایش یونیت‌های دندان‌پزشکی در کشور در حالی است که در گذشته ۳۵ هزار یونیت دندان‌پزشکی در بخش خصوصی فعالیت می‌کرد و با اجرای این اقدامات، امسال سهم دولت در خدمات دندان‌پزشکی به ۲۵ درصد افزایش می‌یابد.
هاشمی همچنین از فعالیت ستاد عملیاتی خدمات دندان‌پزشکی به ریاست خود خبر داد و گفت: در این ستاد با حضور معاونان بهداشت، درمان، معاونت توسعه و تعدادی از صاحبنظران حوزه دندان‌پزشکی در مورد سیاست‌گذاری حوزه دندان‌پزشکی تصمیم‌گیری می‌شود.

وزیر بهداشت همچنین خطاب به روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران گفت: حدود ۵۰ درصد قضاوت مردم و مسوولان درباره عملکرد وزارت بهداشت و اقداماتی که در استان تهران انجام می‌شود مربوط است که امیدوارم این نوع قضاوت عادلانه‌تر شود و به کل کشور نگاه شود اما از روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی استان تهران می‌خواهم که عقب‌ماندگی خود را نسبت به شهرستان‌ها جبران کنند و خدمات با کیفیت‌تری در حوزه بهداشت و درمان به مردم ارائه کنند.
وی همچنین از خرید کلینیک‌های دندان‌پزشکی سیار در وزارت بهداشت خبر داد و افزود: با در اختیار قرار دادن این کلینیک‌ها به دانشگاه‌های علوم پزشکی، خدمات دندان‌پزشکی را به‌صورت اقدامی جهادی به حاشیه شهر‌ها و مناطق محروم می‌بریم.

رییس شورای سلامت دهان وزارت بهداشت برنامه‌های این وزارتخانه هم برای ارائه خدمات سطح ۳ دندان توسط پزشکان متخصص و عمومی و همچنین توجه ویژه به این حوزه با وجود محدودیت‌های اعتباری در سال جاری خبر داد.
دکتر سعید عسگری در مراسم سالگرد طرح تحول سلامت دهان و دندان درخصوص آخرین اقدامات شورای سلامت دهان گفت: اصلاح تشکیلات و ساختار مورد نیاز برای سلامت دهان نخستین گام این شورا در این حوزه بود. در عملکرد سیستم سلامت تولیت و تامین مالی آن موضوع مهمی است. آنچه در طرح تحول طی دو سال گذشته رخ داد، مستند به وجود اعتبار ویژه تعیین شده در بودجه وزارت بهداشت نبود و هر اتفاقی به برکت وجود وزیر بهداشت و معاونت‌های این وزارتخانه رخ داد.

به گزارش ایسنا وی ضمن ابراز امیدواری برای تخصیص متناسب بودجه از سوی مجلس با توجه به حجم بازار مالی دندان‌پزشکی افزود: در بحث تولیت دهان، با تشکیل شورای سلامت دهان توسط وزیر بهداشت، مهم‌ترین و عالیترین شورا زیرنظر مستقیم ایشان و با حضور افراد خبره فعالیت خود را آغاز کرد. همچنین ستاد کشوری طرح تحول سلامت دهان شروع به کار کرد که نشان‌دهنده حساسیت ویژه این موضوع است.
رییس شورای سلامت دهان وزارت بهداشت، تشکیل اداره سلامت دهان و دندان معاونت بهداشت و اداره دندان‌پزشکی معاونت درمان را اقدامی موثر در این حوزه عنوان کرد و ادامه داد: سال گذشته برنامه ارتقای سلامت دانش‌آموزان با امضای موافقتنامه‌یی با همکاری آموزش و پرورش به اجرا درآمد که تاکید آن DMFT دانش‌آموزان ابتدایی و متوسطه بود. امیدواریم، بتوانیم DMFT دانش‌آموزان ۱۲ساله را در یک شاخص معین از عدد ۲ به یک برسانیم.

منبع:دندانه