سال‌هاست در نشریه‌های پزشکی و خانوادگی از کاربرد لیزر در درمان‌های دندان‌پزشکی می‌شنویم. این روز‌ها در تبلیغات برخی مطب‌ها و کلینیک‌های دندان‌پزشکی نیز نوید استفاده از لیزر برای رهایی از صدای آزاردهنده توربین‌های دندان‌پزشکی و کاهش درد و خون‌ریزی را می‌شنویم اما ممکن است وقتی از دندان‌پزشک خود درباره کاربرد لیزر سوال کنید، بشنوید آنچه مردم از کاربرد لیزر در ذهن دارند در اصل یک اشتباه عامیانه است و چیزی که به عنوان لیزر در مطب‌های دندان‌پزشکی دیده‌اند، تنها نور آبی‌رنگ یک دستگاه مخصوص است که برای ترمیم دندان‌ها با ماده کامپوزیت کاربرد دارد و لیزر محسوب نمی‌شود. پس لیزر دندان‌پزشکی چیست و چه کاربردهایی در دندان‌پزشکی دارد؟

لیزر نور تقویت‌شده‌ای است که به شکل پرتوهای هم راستای بسیار باریک با طول موج مشخص تابیده می‌شود. این نور تقویت‌شده نوعی از انرژی را فراهم می‌کند که گونه‌های آن، کاربردهای گوناگونی در گستره دانش پزشکی دارند. این مطلب نگاهی دارد به مزایا و معایب استفاده از لیزر در دندانپزشکی.

تشخیص پوسیدگی و جرم
یکی از روش‌های نوین در تشخیص زودرس ضایعات پوسیدگی و جرم دندانی کاربرد لیزر فلورسانس است. در این تکنیک، نور لیزر به بافت بیولوژیک تابانده می‌شود و در صورت حضور فعالیت متابولیک باکتریایی، این لیزر با القای اثرات فلورسانس، بازتابی به دستگاه برمی‌گرداند. دستگاه با تبدیل شدت این نور برگشتی به یک مقیاس عددی می‌تواند به تشخیص ضایعه پوسیدگی یا جرم کمک کند. این نور از طریق یک فیبر مرکزی به دندان می‌تابد و نور فلورسانت برگشتی از طریق فیبرهای دیگری که به شکل محیطی اطراف فیبر مرکزی قرار گرفته‌اند؛ به دستگاه برمی‌گردد. در این مرحله سیگنال برگشتی آنالیز شده و به یک مقیاس عددی از «۰» تا «۹۹» تبدیل می‌شود. نمایشگر دستگاه علاوه بر اینکه به صورت لحظه‌ای در هر نقطه مقادیر را نشان می‌دهد؛ نشان‌دهنده بالا‌ترین عدد ثبت شده در کل روند معاینه است. بروز پاسخ فلورسنت را به واسطه حضور محصولات باکتریایی همچون پروفین؟‌ها و دیگر عوامل نور دوست در ضایعات پوسیدگی و جرم زیر لثه‌ای می‌دانند. امتیاز استفاده از این روش این است که با حساسیت تکنیکی بسیار بالای دستگاه امکان مخفی ماندن پوسیدگی از دید دندان‌پزشک بسیار نادر است. البته احتمال تشخیص کاذب پوسیدگی در ناحیه شیارهای سالم هم وجود دارد.

مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی
مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی

درمان حساسیت دندانی
ازدیاد حساسیت عاجی یکی از علل شایع مراجعه بیماران به دندان‌پزشک است. برای درمان این مشکل روش‌های متفاوتی مانند استفاده از خمیردندان‌های حاوی مواد ضدحساسیت، ژل‌های فلوراید و ادهزیوهای عاجی وجود دارد. استفاده از انواع مختلف لیزر نیز برای درمان این عارضه کاربرد دارند. همچنین مطالعات تکرار این روند را با فاصله ۲ هفته‌ای برای بهبود قابل‌ملاحظه نتایج پیشنهاد داده‌اند. البته استفاده از این لیزر‌ها هم نتوانسته است درد ناشی از حساسیت عاجی را در تمام بیماران کاملا برطرف کند.

سفیدکردن دندان‌ها
یکی از کاربردهای شایع لیزر در دندان‌پزشکی، بلیچینگ کردن (سفیدکردن دندان‌ها) است. البته لیزر در درمان بلیچینگ تنها برای فعال‌کردن ژل بلیچینگ به‌کار می‌رود و هیچ لیزری به شکل مستقل خواص بلیچ ندارد. لیزر در یک مدت زمان کوتاه‌تر، دما را بالا می‌برد و سرعت فعال شدن ژل را افزایش می‌دهد. در این روش معمولا برای افزایش جذب انرژی لیزر از محصولات بلیچینگ حاوی پیگمان استفاده می‌شود. استفاده از لیزر در بلیچینگ سرعت کار را بهبود می‌بخشد اما تجربه بیشتر دندان‌پزشکان نشان می‌دهد روش بلیچینگ در خانه بهترین و پایدار‌ترین نتایج را به همراه داشته است.

مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی
مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی

برداشت پوسیدگی و تهیه حفره
یکی از کاربردهای جذاب لیزر برای بیماران دندان‌پزشکی به‌کارگیری لیزر به عنوان جایگزینی برای تراش حفره؟‌ها و برداشت پوسیدگی مطرح شده است، در این روش لیزر اربیوم که بیشترین جذب را در مولکول‌های آب داراست توسط مولکول‌های آب موجود در نسج سخت دندانی یا استخوانی باعث تبخیر لحظه‌ای آب و اتساع کریستال‌های هیدروکسی آپاتیت شده که این فرایند باعث برداشت لایه؟ لایه نسج سخت بیولوژیک می‌شود. این روش با حذف مته‌های دندان‌پزشکی و صدای ناهنجار آن‌ها، درمان‌های دندان‌پزشکی را خوشایند‌تر و تحمل‌پذیر‌تر می‌سازند اما این روش معایبی نیز به همراه دارد:

جراحی بافت نرم
تقریبا تمام لیزرهای شایع مورد کاربرد در دندان‌پزشکی با مکانیسم‌های مختلف قادر به برش بافت نرم هستند. لیزر‌ها با نفوذ به بافت نرم ضمن برش دادن آن، باعث انسداد عروق خونی و مهارگیرنده‌های درد در محل برش می‌شوند. به همین دلیل بیشتر بیماران درد کمتری را نسبت به روش جراحی معمولی تجربه می‌کنند. همچنین کار با لیزرهای بافت نرم ترمیم زخم را تسریع می‌کند و چون التهاب مختصری ایجاد می‌کند، تورم و ناراحتی پس از عمل نیز بسیار کمتر است. لیزر برای درمان سرطان‌های بدخیم مخاط دهان نیز کاربرد دارد. این لیزر‌ها قادرند سلول‌ها و شبکه خونی سلول‌های سرطانی را از بین ببرند و باعث مرگ سلول‌های سرطانی شوند. همچنین لیزر می‌تواند باعث فعال کردن سیستم ایمنی میزبان شود.

درمان ریشه
هدف اصلی در درمان ریشه، تمیزکردن کانال دندان است. لیزر می‌تواند برای استریل کردن مجموعه کانال اصلی یا کانال‌های فرعی دندان استفاده شود.

جراحی لثه
لیزر اربیوم در جراحی لثه به منظور حذف بافت گرانولیشن یا عوامل محرک سطح ریشه و در جراحی افزایش طول تاج به منظور اصلاح بافت نرم و استخوان آلوئولار کاربرد دارد. البته این روش عمدتا در قدام فکین که عرض استخوان بین دندانی کمتر است کاربرد دارد و در نواحی خلفی فکین برداشت استخوان نیازمند کنار زدن فلپ و افزایش طول تاج به شکل کلاسیک است.

عوارض بینایی
در صورتی که دقت کافی در استفاده از لیزر صورت نگیرد، لیزر باعث آسیب جدی به چشم می‌شود. این آسیب می‌تواند ناشی از جذب انرژی توسط قرنیه یا شکبیه چشم باشد. به همین علت باید حتما چشمان بیمار را با عینک محافظ پوشاند.
هر دندان‌پزشکی که از لیزر استفاده می‌کند باید از ریسک‌های احتمالی آن کاملا آگاه باشد و برای استفاده از دستگاه مورد نظر کاملا تعلیم‌دیده باشد و دوره‌های مخصوص لیزرتراپی را گذرانده باشد.

قیمت بالا
یکی دیگر از معایب کاربرد لیزر، گران بودن آن است. برای بهره جستن از مزایای لیزر باید چند برابر خدمات معمول دندان‌پزشکی هزینه کنید اما اگر جزو کسانی هستید که به دلیل ترس از دندان‌پزشکی و ابزار معمول آن، جرات قدم گذاشتن در مطب‌های دندان‌پزشکی را ندارید، می‌توانید با بهره‌جستن از لیزر، تجربه‌ای متفاوت از دندان‌پزشکی داشته باشید.
خلاصه اینکه…

با توجه به مطالب ذکر شده می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که مهم‌ترین مزیتی که استفاده از لیزر در درمان‌های دندان‌پزشکی دارد، کاهش استرس ناشی از صدای توربین‌های دندان‌پزشکی و عدم لرزش وسیله است اما در کنار این مزیت باید از آسیب‌های احتمالی آن آگاه بود.

مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی
مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی

منبع:دندانه

 

دکتر دنیا صدری

به نظر شما دندانپزشک خوب چه کسی است؟
دندانپزشکی که خوش برخورد باشد؟ دندانپزشکی که وسایل مطبش تمیز و شیک باشد؟ یا دندانپزشکی که وقتی دندان شما را ترمیم یا درمان ریشه می‌کند؟ حین کار و پس از آن احساس درد و ناراحتی نکنید؟ شما ممکن است از دندانپزشکتان در موارد مختلف ایراد بگیرید ولی آیا با توجه به اینکه درمان دندان امری کاملا تخصصی است، فکر می‌کنید انتقاد شما درست و بجا است؟

در این مطلب اتفاق‌هایی که تقصیر دندانپزشک نیست و به صورت طبیعی بعد از درمان دندان رخ می‌دهد، آورده‌ایم تا متوجه شوید که کار را باید به کاردان سپرد و باید به دندانپزشکتان اعتماد کنید.

۱) احساس مزه و بوی بد، بعد از خارج کردن دندان از دهان: احساس مزه و بوی بد د هان ۳ ۲ روز بعد از کشیدن دندان‌ها، به خصوص دندان‌های عقل، امری طبیعی است و اگر درد و تورم وجود نداشته باشد، با انجام دستورات بعد از جراحی و استفاده از د هانشویه مناسب مثل کلرهگزیدین، قابل رفع است. این اولین موردی است که باید آن را جزو روند درمان حساب کنید و از دندان پزشکتان ایراد نگیرید.

۲) ایجاد حفره خشک دندانی پس از کشیدن دندان: ایجاد حفره خشک دندانی پس از کشیدن دندان‌های خلفی که به سختی جراحی می‌شوند، در افراد مصرف کننده دخانیات، قرص‌های ضدبارداری و افرادی که لخته خون داخل حفره جراحی را دستکاری می‌کنند، رخ می‌دهد که با مراجعه به دندان پزشک و دریافت درمان‌های لازم بهبود می‌یابد. این یک عارضه طبیعی است و اصلا به معنای نقص کار دندان پزشک نیست. فقط به دلیل وجودنداشتن لخته خون در حفره دندان خارج شده، حفره خشک شده و درد شدیدی در محل احساس می‌شود.

۳) حساسیت دندان پس از ترمیم: حساسیت دندانی به دنبال ترمیم‌های عمیق دندانی رایج است و پس از چند روز به مرور برطرف می‌شود. چون این ترمیم‌ها به مغز دندان نزدیک ترند، این درد احساس و پس از چند روز خود به خود برطرف می‌شود. البته اگر این درد طول بکشد، باید به دندان پزشکتان مراجعه کنید.

۴) درد دندان پس از درمان ریشه: پس از درمان ریشه دندان عفونی یا درمان ریشه استاندارد، بروز درد تا چند روز طبیعی است و پس از ۱ تا ۲ هفته برطرف می‌شود. در این مورد هم نباید سریع گوشی تلفن را بردارید و به منشی دندان پزشک گله کنید، کمی صبر کنید این درد خیلی زود رفع می‌شود اما می‌توانید در این مدت از مسکن استفاده کنید.

۵) تغییر رنگ ترمیم‌های همرنگ دندان: رنگ دندان‌های ترمیم شده با مواد همرنگ (کامپوزیت)، با مصرف چای، قهوه یا د هانشویه‌های رنگی تغییر می‌کند بنابراین افرادی که دندانشان با این مواد پر شده است باید در مصرف نوشیدنی‌های رنگی دقت کنند. چای، قهوه و نوشابه ممکن است این ترمیم‌ها را بدرنگ کنند، پس باید بلافاصله پس از مصرف این مواد، مسواک بزنید.

۶) فاصله بین گذاشتن پایه و تاج ایمپلنت‌های دندانی: درمان‌های ایمپلنت دندانی دو مرحله اصلی جایگذاری ایمپلنت و ساخت روکش دارند و باید فاصله زمانی کافی بین این دو مرحله در نظر گرفت. برای درمان با کیفیت بیمار باید بداند این زمان برای یکپارچه شدن دندان در استخوان لازم است و باید با دندانپزشک همکاری کند.

۷) حساسیت و درد دندان‌ها پس از جرم گیری: بروز حساسیت دندانی پس از انجام جرم گیری یا درمان‌های معمول لثه طبیعی است و با استفاده از د هانشویه و رعایت دستورات دندان پزشک به مرور رفع می‌شود. اگر دچار تحلیل لثه شده باشید، پس از برداشتن جرم‌ها این درد و حساسیت طبیعی است و اصلا به از بین رفتن می‌نای دندان به وسیله دندان پزشک ربطی ندارد. قلم جرم گیری نمی‌تواند می‌نای دندان شما را از بین ببرد.

۸) درد و حساسیت مخاط پس از نصب دندان مصنوعی: درد و حساسیت مخاط د هان پس از دریافت پروتز‌های دندانی (دست دندان) تا مدتی طبیعی است زیرا جسمی خارجی در د هان قرار گرفته است که دایما در حال عملکرد است. این مشکل با همکاری نزدیک بیمار و دندان پزشک و رعایت موارد پس از درمان قابل حل است.

۹) گاز گرفتن و زخم گونه پس از درمان دندان پزشکی کودکتان: به دنبال انجام بی‌حسی برای درمان‌های دندان پزشکی در کودکان، بی‌حسی لب‌ها رخ می‌دهد که در صورت عدم توجه والدین و جویدن لب‌ها به وسیله کودک، می‌تواند باعث بروز مشکل‌هایی شود. لازم است تا ساعتی پس از اتمام درمان‌های دندان پزشکی و رفع علایم بی‌حسی، کودک تحت مراقبت والدین باشد.

۱۰) آزاردهنده بودن صدای مته‌های دندانپزشکی: سروصدای ناشی از وسایل چرخنده دندان پزشکی با سرعت بالا برای بیماران آزاردهنده است اما دندان پزشک به هر حال باید از آن‌ها استفاده کند.

۱۱) نوبت دندانپزشکی طولانی: تعیین زمان ملاقات برای درمان‌های دندان پزشکی نسبی است و می‌تواند به دلیل وقوع موارد غیرقابل پیش بینی هنگام درمان باشد. این تاخیر در دادن وقت دندان پزشکی، به دلایل ماهیت کار دندان پزشکی است.

۱۲) ارجاع به متخصص در مرحله‌ای از درمان دندانپزشکی: امروزه درمان‌های دندانپزشکی به صورت تخصصی انجام می‌شود پس اگر دندانپزشک برای انجام درمان‌های تخصصی شما را به همکاران متخصص ارجاع داد، مطمئن باشید حتما برای افزایش کیفیت خدمات ضروری است و با او همکاری کنید.

منبع:دندانه

 

دکتر فاطمه احمدی متمایل

لیزر، نور تک رنگی است که طول موج خاصی دارد و پرتوهای آن موازی است. لیزر‌ها انرژی متمرکزشده را در میان نوک فیبرنوری به بافت انتقال می‌دهند. سه نوع لیزر در دندانپزشکی استفاده می‌شود: لیزر Carbon dioxide CO۲، لیزر اربیوم، لیزر دیود.
از سال ۱۹۷۰، لیزر CO۲ به عنوان وسیله‌ای موثر در برداشت ضایعات مخاطی دهان استفاده می‌شود. فواید درمان با لیزر شامل برداشت انتخابی اپیتلیوم، حداقل آسیب به بافت سالم اطراف، ترمیم عالی زخم، حداقل اسکار، نتیجه خوب عملکردی، عدم آسیب به پالپ دندان، آنتی میکروبیال بودن و پذیرش بهتر توسط بیمار است. قیمت بالا، نیاز به دوره آموزشی و زمانبر بودن از جمله معایب آن است.

کاربرد لیزر در اندودانتیکس
۱- درمان افزایش حساسیت پالپ
لیزر توسط ۲ مکانیسم در درمان افزایش حساسیت پالپ کمک می‌کند:
یکی اثر مستقیم بر فعالیت الکتریکی الیاف عصبی داخل پالپ دندان که باعث دپلاریزه شدن c fiber و عدم انتقال درد می‌شود و نیز با ذوب کردن توبول‌ها و کریستالیزه کردن مجدد آن‌ها باعث تغییر در ساختار توبول عاجی و کاهش نفوذپذیری عاج می‌شود.

۲- تشخیص ضایعات پالپی
برای این منظور، از لیزر داپلر فلومتری استفاده می‌شود. اشعه لیزر به طور مستقیم به تاج دندان تابیده می‌شود و به عروق خونی موجود در پالپ می‌رسد، حرکت گلبول‌های قرمز خون، باعث ایجاد تناوب و پراکندگی در اشعه و برگشت تعدادی از آن‌ها می‌شود. نور منعکس شده برای تشخیص میزان زنده بودن پالپ انداره گیری می‌شود. در دندان‌هایی که به تازگی دچار تروما شده‌اند یا حین جراحی ارتوگناتیک آسیب دیده‌اند و حس درد خود را از دست داده‌اند، اما جریان خون و زنده بودن خود را حفظ کرده‌اند، این تست بسیار کاربرد دارد چون وابسته به حس بیمار نیست.

۳- پوشش پالپ
کلسیم هیدروکسید در برخورد مستقیم با پالپ لایه نکروزی ایجاد می‌کند، عاج منطقه کوچک اکسپوز توسط لیزر، نرم و مجددا سفت می‌شود و ناحیه اکسپوز بسته می‌شود، بعد روی آن ناحیه کلسیم هیدروکسید می‌گذارند تا با عدم تماس با پالپ باعث عاج سازی شود. خود لیزر به شکل مستقیم نیز باعث تحریک عاج سازی می‌شود و نیز منطقه اکسپوز را استریل می‌کند.

۴- تمیز کردن کانال ریشه
مواد در دسترس برای تمیز کردن داخل کانال دارای اثر ضد باکتریایی محدود هستند. اشعه لیزر پرتوان خاصیت باکتریوسیدی و برداشت لایه اسمیر حاصل از تمیز کردن مکانیکی دیواره کانال را دارد، اما گرمای زیادی تولید می‌کند. پس اگر بتوان از لیزر کم توان استفاده کرد، انرژی لازم برای تخریب باکتری و خطر آسیب به PLD هم کمتر می‌شود. نحوه کار به این صورت است که نوعی ماده رنگی به داخل کانال تزریق می‌کنند، باکتری‌ها آن را جذب می‌کنند، لیزر کم توان را به دندان می‌تابانند، اشعه لیزر کم توان با فعال کردن این رنگ و تولید رادیکال آزاد باعث آسیب به غشا و DNA میکروارگانیسم‌ها می‌شود و اثر کشنده بر باکتری‌ها دارد که به این فرایند lethal laser photosensitization گویند.

مروری کوتاه بر کاربرد لیزر در دندانپزشکی
مروری کوتاه بر کاربرد لیزر در دندانپزشکی

کاربرد لیزر در دندانپزشکی زیبایی
۱- تشخیص (لیزر فلورسنت) و برداشت پوسیدگیوقتی نور لیزر به مناطق پوسیده دندان تابیده شود، متابولیت باکتری‌ها در طول موج خاص شروع به تابش نور فلورسنت می‌کند. به این ترتیب به تشخیص مناطق پوسیدگی کمک می‌کند. هنگامی که لیزر به دندان تابانده می‌شود، گرم شدن موضعی آب موجود در بافت باعث انبساط ناگهانی و انفجار در مایع و از جا کندن قطعات و برداشت مناطق پوسیدگی می‌شود.

۲- کاهش پوسیدگی عود کننده
لیزر با تغییر ساختاری مینا و عاج ریشه باعث کاهش پوسیدگی عود کننده می‌شود.

۳- کیور مواد رستوریتیو
از لیزر‌ها به طور مثال لیزر آرگون برای پلیمریزاسیون کردن موادی که فعال کننده حساس به نور لیزر دارند، استفاده می‌شود.

۴- سفید کردن دندان ها
ژل bleaching روی دندان گذاشته می‌شود و توسط نور لیزر فعال می‌شود و مواد رنگی را چلاته می‌کند و باعث سفیدی دندان‌ها می‌شود.

کاربرد لیزر در جراحی
لیزر در جراحی‌های پیش پروتزی، برداشت ضایعات خوش خیم و بدخیم و برداشت ضایعات عروقی به ویژه در بیماران با مشکلات انعقادی کاربرد دارد. لیزر می‌تواند بافت نرم را به طور سطحی بردارد، بدون آنکه به بافت‌های اطراف آسیب وارد کند، پس حداقل تورم و درد و اسکار را بعد از عمل خواهد داشت و همچنین با انقباض عروق باعث کاهش خونریزی می‌شود.
برای درمان ضایعات دهانی جراحی با تیغ، کرایو و لیزر هر سه نتیجه خوبی را می‌دهد، اما مزایای لیزر شامل برداشت انتخابی بافت معیوب، حد اقل آسیب به بافت سالم اطراف، ترمیم عالی زخم با حداقل اسکار، نتیجه خوب عملکردی، زمان کار کوتاه‌تر، کاهش خونریزی و تورم و درد بعد از عمل و عدم نیاز به درمان دارویی است.

کاربرد لیزر در درمان‌های پریودنتال
۱- تشخیص جرم و باکتری
برای این منظور، از فرآیند لیزر فلورسنت استفاده می‌شود. به این صورت که با تابش اشعه لیزر با طول موج خاص، باکتری از خود نور فلورسانت ساطع می‌کند و پسخوراند این نور در کنترل جرم گیری کمک کننده است.

۲- از بین بردن باکتری‌ها
با افزودن ماده رنگی به دندان جرم و باکتری، آن را جذب می‌کنند و با تابش لیزر ماده رنگی رادیکال آزاد اکسیژن تولید می‌کند و باعث تخریب غشا و DNA باکتری می‌شود که در کشتن باکتری‌ها در کمپلکس بیوفیلم و پلاک زیرلثه‌ای که هنگام استفاده از مواد آنتی میکروبیال باقی مانده، موثر است.

۳- درمان peri implantitis
به طور کلی دید مثبت جامعه نسبت به لیزر و کاربرد آن ارزش فراوانی در استفاده از این روش در درمان‌های نوین دارد. استفاده از این تکنولوژی باعث کاهش ترس و اضطراب ناشی از وسایل چرخنده، کاهش سر و صدای توربین، عدم نیاز به تزریق بی‌حسی، کاهش زمان کار و درد و خونریزی کمتر می‌شود، اما آنچه مهم است، آماده کردن یک تیم کار آزموده در کنار تجربه کاری از مهم‌ترین لوازم بهره وری مناسب از فناوری لیزر در کار‌های کلینیکی است.

مروری کوتاه بر کاربرد لیزر در دندانپزشکی
مروری کوتاه بر کاربرد لیزر در دندانپزشکی

منبع:دندانه

 

گفت‌وگو با دکتر محمد‌جعفر اقبال درباره درمان ریشه دندان
پرنیان پناهی/ هفته‌نامه سلامت

دندان انسان‌ها از ۲ بخش تشکیل شده؛ بخش خارجی که آن را مشاهده می‌کنیم و بخش داخلی که داخل لثه و فک قرار گرفته است. اغلب مشکلات دندانی مربوط به‌‌ همان بخش بیرونی است. پوسیدگی دندان شایع‌ترین بیماری عفونی دهانی است و باید زود درمان شود چون ممکن است آنقدر گستردگی پیدا کند که به ریشه دندان برسد. دکتر محمد‌جعفر اقبال، متخصص درمان ریشه دندان و استاد دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی می‌گوید: «بیماران به‌هیچ وجه نباید بگذارند ریشه دندان درگیر شود چون ترمیم آن مشکل، پرهزینه و گاهی هم عارضه‌دار است.»

چرا ریشه دندان درگیر می‌شود؟
سطح قسمت خارجی یا تاج دندان از مینا و داخلی یا ریشه دندان از سمان تشکیل شده است. زیر هر دو لایه یعنی مینا و سمان لایه ضخیم‌تری به نام عاج قرار دارد و در بخش داخلیتر و وسط دندان پالپ یا‌‌ همان به اصطلاح عصب دندان است. اگر پوسیدگی خیلی زود درمان نشود، از مینا گسترش می‌یابد و به عاج و نهایتا به پالپ می‌رسد. البته درگیری ریشه ممکن است به دلیل شکستگی‌های عمیق دندان یا پرکردگی عمیق هم باشد. در هر صورت وقتی عاج سالم روی پالپ از بین برود، درمان ریشه ضرورت می‌یابد.

دندانی که مشکلش ریشه‌ای است
دندانی که مشکلش ریشه‌ای است

آیا درمان ریشه عارضه‌دار است؟
درمان ریشه در اغلب موارد موفق است. گاهی به‌دلیل انحنای زیاد ریشه، اشکال‌های تکنیکی و… ممکن است با شکست مواجه شود ولی برای معالجه ریشه باید حفره‌ای روی دندان ایجاد شود تا بتوان به محل پوسیدگی رسید. دندان ممکن است یک یا چند ریشه داشته باشد. برای رسیدن به حفره یا حفره‌ها باید ابتدا قسمت پوسیده برداشته و سپس بخشی از مینا و عاج سالم هم تراشیده شود. برداشتن بخش زیاد و سالم دندان آن هم به ناچار باعث تغییرشکل دندان و کم شدن مقاومت آن خواهد شد. وجود دندان برای حفظ زیبایی و استخوان‌های فک و اعمالی مانند جویدن و تکلم ضروری است و باید کوشید تا عمر دندان را تا جایی که می‌توان بیشتر کرد.

عمده‌ترین علامت درگیری ریشه چیست؟
یکی از مهم‌ترین علامت‌های درگیری ریشه (پالپ)، حساس شدن دندان است. هنگام خوردن غذا یا نوشیدنی‌های سرد و گرم دندان حساس است یا دچار درد می‌شود. البته حساس شدن دندان همیشه به دلیل پوسیدگی دندان و درگیری پالپ نیست. وجود بیماری‌های لثه، اعمالی مانند جرم‌گیری یا ساییدن سطوح دندان‌ها نیز باعث حساس شدن آن‌ها می‌شود. در مواقعی که بیمار خیلی دیر مراجعه می‌کند، عفونت و آبسه دندان نیز دیده می‌شود. حتی ممکن است پوسیدگی آنقدر پیشرفته باشد که دیگر نتوان کاری برای دندان انجام داد.

چگونه مطمئن می‌شوید که درد از کدام دندان ایجاد شده است؟
گاهی چند دندان با پوسیدگی یا پر کردگی‌های عمیق در یک قسمت از فک و در کنار هم طوری قرار گرفته‌اند که تشخیص قطعی عامل درد و شناسایی دندان مبتلا مشکل می‌شود همچنین در ناحیه سر و صورت عوامل متعددی برای ایجاد درد وجود دارد که هریک ممکن است علائمی مانند علائم درگیری ریشه داشته باشند. مشاهده باید دقیق باشد همچنین ابزارهایی وجود دارد که می‌توان به وسیله آن‌ها دندان را سرد یا گرم کرد و منشاء درد را یافت. رادیوگرافی یا‌‌ همان عکس از دندان نیز کمک زیادی به دندان‌پزشک می‌کند.

آیا درمان ریشه کار زمان‌بری است؟
درمان ریشه ‌کاری پرهزینه و وقت‌گیر است. البته می‌توان بعضی از دندان‌ها را در یک جلسه ترمیم کرد ولی معمولا بیماران باید چند جلسه برای تکمیل درمان به دندان‌پزشک مراجعه کنند. در درمان ریشه اصطلاح غلطی به نام عصب‌کشی وجود دارد در حالی‌که اصطلاح علمی آن روت کانال‌تراپی است.

چگونه می‌توان از پوسیدگی ریشه جلوگیری کرد؟
برای جلوگیری از درگیر شدن ریشه دندان باید مراقب دندا‌ن‌ها باشیم. شستن دندان‌ها، استفاده از نخ‌دندان، مراجعه سالانه به دندان‌پزشک و اقدام به موقع در‌‌ همان مراحل اولیه پوسیدگی تاج راهی است برای محافظت از تاج و ریشه دندان.

منبع:دندانه

 

ترجمه: ندا احمدلو/ پایگاه خبری دندانه

تصور نادرست: پوسیدگی دندان لزوما با درد همراه است
شاید شما هم جزو آن گروه از افرادی باشید که تصور می‌کنند اگر دندان‌شان درد نگیرد، پس هیچ مشکلی از نظر دهان و دندان ندارند. اما واقعیت به ما نشان می‌دهد که همیشه این‌طور نیست چون درد ناشی از مشکلات دندان به‌مرور زمان بروز می‌کند. وقتی پوسیدگی دندان پیشرفت می‌کند و درد دندان شروع می‌شود، عصب دندان هم به‌مرور زمان تحت تاثیر این روند قرار می‌گیرد. بنابراین، اگر پیش از آنکه درد دندان شروع شود به دندانپزشک مراجعه کنید شاید بتواند مشکل شما را فقط با یک پُر کردن ساده برطرف کند و دیگر مجبور نباشید دندانتان را درمان ریشه (عصب‌کشی) کنید. از طرفی هرچه مشکل دندان پیشرفته‌تر باشد، قطعا به هزینه بیشتری هم برای درمان نیاز خواهد داشت.به همین دلیل است که مراجعه منظم به دندانپزشک اهمیت زیادی دارد.

واقعیت: قندها باعث کرم‌خوردگی دندان می‌شوند
قندها می‌توانند باعث ایجاد حفره و تخریب دندان یا به اصطلاح کرم‌خوردگی دندان شوند اما این مشکل به‌واسطه خود قندها اتفاق نمی‌افتد. مشکل هم فقط به ترکیبات درون آب‌نبات‌ها یا ترکیبات قندی مورد استفاده برای شیرین کردن چای یا قهوه محدود نمی‌شود. درواقع، قندهای موجود در مواد غذایی مختلف مانند نان‌ها، حبوبات، میوه‌ها، سیب‌زمینی و بسیاری از مواد دیگر، فعل و انفعالاتی را با باکتری‌های درون دهان انجام می‌دهند که باعث شکل‌گیری اسیدهای مضر و تخریب‌کننده دندان می‌شود. به همین دلیل است که مسواک زدن، استفاده از نخ‌دندان و استفاده از دهان‌شویه آنتی‌باکتریال واقعا اهمیت بالایی دارد. شما باید حداقل ۲ بار در روز مسواک بزنید و حداقل ۱ بار در روز از نخ‌دندان و یک بار هم در روز از دهان‌شویه استفاده کنید.
اگر این کارها را جدی نگیرید، روند کرم‌خوردگی دندان یا حفره‌های دندان در دهان شما شروع خواهد شد. ابتدا پلاک‌ها روی دندان‌ها شکل خواهند گرفت و پس از مدتی، همراه با افزایش استفاده از ترکیبات کربوهیدراتی، همین پلاک‌ها به اسید تبدیل خواهند شد. به‌مرور زمان نیز این اسیدها باعث ایجاد حفره در دندان شما خواهند شد. وقتی که این حفره یا کرم‌خوردگی در دندان به‌وجود می‌آید، باکتری‌ها می‌توانند به درون حفره نفوذ کنند و دیگر با کمک مسواک و نخ‌دندان هم قابل جداسازی نیستند.
پس می‌بینید که روند شکل‌گیری حفره یا کرم‌خوردگی در دندان‌ها آن‌قدرها هم پیچیده و دور از ذهن نیست. در ضمن مشخص شد همان‌طور که آب‌نبات‌ها برای دندان مناسب نیستند، خوردن ماکارونی یا پاستا بدون جدی گرفتن فرآیندهای مسواک، نخ‌دندان و دهان‌شویه نیز عواقب ناخوشایندی برای دندان‌ها خواهد داشت.

تصور نادرست: نوشابه‌های بدون قند نمی‌توانند باعث ایجاد حفره یا کرم‌خوردگی دندان شوند
فقط قندها نیستند که می‌توانند دندان را تخریب کنند بلکه هر ترکیبی که باعث اسیدی‌تر شدن شرایط دهان شود، می‌تواند با چنین تخریبی همراه باشد. پس همه نوشابه‌های گازدار، حتی انواع بدون قند و رژیمی، باز هم در همین گروه از ترکیبات مخرب قرار می‌گیرند.
به‌گفته بعضی از متخصصان، نوشابه‌های بدون قند یا رژیمی نسبت به انواع معمولی و قندی وضعیت بهتری دارند. اما واقعیت این است که درنهایت همه نوشابه‌ها، کم یا زیاد، pH پایینی دارند و همین ویژگی باعث فرسایش دندان‌ها خواهد شد. وقتی که فرسایش دندان‌ها شروع شود، دیگر شکل‌گیری حفره‌ها یا کرم‌خوردگی در دندان دور از ذهن نیست.

واقعیت: وقتی که شکل‌گیری حفره یا کرم‌خوردگی دندان شروع شود، دیگر راه برگشتی نیست
متخصصان می‌گویند که آن بخش از مینای دندان که روی سطح دندان‌ها وجود دارد، می‌تواند بخشی از املاح یا مواد معدنی از‌دست‌داده‌اش را دوباره به‌دست بیاورد. پس می‌توان روند تخریب مینای روی دندان را آهسته کرد یا حتی متوقفش ساخت. اما وقتی که باکتری‌ها و پوسیدگی دندان از مینای دندان عبور کنند، آسیب‌دیدگی دندان دیگر برگشت‌پذیر نیست؛ یعنی همین‌که باکتری‌ها به اندازه‌ای در دندان پیشروی کنند که با مسواک جداسازی نشوند، دیگر راه برگشتی وجود ندارد. حفره یا کرم‌خوردگی دندان پس از شروع این روند دیگر بدون مراجعه به دندانپزشک ترمیم‌پذیر نیست و شما حتما به مداخله دندانپزشک نیاز خواهید داشت.

تصور نادرست: لکه‌های روی دندان حتما حفره یا کرم‌خوردگی هستند
واقعیت نشان می‌دهد که لزوما این‌طور نیست. گاهی اوقات پیش می‌آید که روند پوسیدگی دندان شروع می‌شود اما بعد متوقف می‌گردد. در این مرحله، مینای روی دندان دوباره سفت‌وسخت می‌شود. وقتی هم که این اتفاق رخ می‌دهد، رنگ مینای دندان تغییر می‌کند و شما فکر می‌کنید که با حفره یا کرم‌خوردگی دندان مواجه هستید، درحالی که لزوما این‌طور نیست.

واقعیت: درمان نکردن حفره یا کرم‌خوردگی به درمان ریشه دندان یا چیزی بدتر ختم خواهد شد
اگر دندان دچار آسیب‌دیدگی شود و این مشکل توسط دندانپزشک برطرف نگردد، درنهایت مجبور خواهید شد که اوقات سخت و دشواری را در دندانپزشکی سپری کنید. دلیلش هم این است که پوسیدگی دندان نهایتا به عصب دندان خواهد رسید و عصب از بین خواهد رفت. در این وضعیت‌، دندانپزشک باید روش درمان ریشه دندان را انتخاب کند که برای جداسازی عصب مُرده انجام می‌گیرد یا این‌که در صورت نیاز دندان‌ آسیب‌دیده را بِکِشد. اگر در این شرایط هیچ کاری برای دندان انجام ندهید، ماجرا به‌خودی‌خود رفع نمی‌شود و قطعا به جای خوبی هم ختم نخواهد شد.

تصور نادرست: آسپرین برای مقابله با حفره دندان مفید است
بعضی افراد تصور می‌کنند که قرار دادن یک قرص آسپرین در دهان و در کنار دندان آسیب‌دیده می‌تواند به رفع مشکل کمک کند. اما واقعیت این است که چنین کاری نتیجه‌ای ندارد جز سوزاندن بافت لثه. متخصصان می‌گویند که شاید این کار با تسکین نسبی درد در خود دندان همراه باشد اما در درازمدت به دندان هیچ کمکی نخواهد کرد. پس اگر دندان‌درد دارید، احتمالا به مشکلات مربوط به لثه مبتلا هستید یا این‌که دچار مشکلات مربوط به عصب دندان دچار شده‌اید.
علی‌رغم این توضیحات، همچنان بعضی از افراد تصور می‌کنند که سوزاندن بافت لثه در مقابل تسکین دندان‌درد با کمک آسپرین اهمیتی ندارد. اما آسپرین اساسا برای چنین کاری ساخته نشده است و اگر شما چنین کار نادرستی را انجام دهید و سپس برای درمان مشکل نزد دندانپزشک بروید، اسید باقی‌مانده از آسپرین باعث می‌شود که بی‌حسی ناحیه مورد نظر برای کار دندانپزشکی خیلی سخت‌تر انجام بگیرد.

تصور نادرست: پُر کردن دندان، مشکل را برای همیشه برطرف خواهد کرد
ترکیبات مورد استفاده برای پُر کردن دندان می‌توانند برای مدت‌زمان زیادی (مثلا یک دهه یا حتی بیشتر) دوام بیاورند اما این‌طور نیست که شما را برای همیشه از مشکلات دندان بی‌نیاز کنند. همان‌طور که دندان طبیعی انسان‌ها به‌مرور زمان فرسوده خواهد شد، پس عادی است که ترکیبات پُرکننده دندان هم پس از مدتی از بین بروند.

واقعیت: دندان پُرشده باز هم ممکن است دچار حفره یا کرم‌خوردگی شود
نه‌تنها ممکن است که ترکیبات پُرکننده دندان فرسوده شوند و از بین بروند، بلکه پوسیدگی دندان می‌تواند در اطراف لبه‌های ناحیه پُرشده اتفاق بیفتد. فراموش نکنید که هیچ چیزی دائمی و همیشگی نیست، اما هرچه بهتر از دندان‌های‌تان مراقبت کنید، دوام ترکیبات پُرکننده هم بیشتر خواهد شد.

تصور نادرست: حفره یا کرم‌خوردگی دندان فقط برای کودکان است
واقعیت نشان می‌دهد که بزرگسالان هم مانند کودکان ممکن است دچار حفره یا کرم‌خوردگی دندان شوند و این قضیه فقط به کودکان محدود نیست. به‌گفته متخصصان، عواملی مانند نوشیدنی‌های شیرین، بهداشت نامناسب دهان و دندان و حتی ژنتیک می‌توانند در هر سنی باعث شکل‌گیری حفره‌های دندان شوند. از طرف دیگر، بعضی از بزرگسالان باید داروهایی مصرف کنند که ذاتا دهان را خشک می‌کنند و مانع از فعالیت مطلوب بزاق دهان می‌شوند. عادت‌های تغذیه‌ای نادرست مانند خوراکی خوردن در طول تمام ساعات روز و استفاده مداوم و هرروزه از نوشابه‌ها نیز واقعا نقش مخربی در این زمینه دارند.
متاسفانه خطر شکل‌گیری حفره یا کرم‌خوردگی دندان از زمان جوانه زدن اولین دندان‌ها یا زمان از بین رفتن آخرین دندان‌ها همواره وجود دارد. کلید اصلی برای مقابله با این مشکل، داشتن نظم و هوشیاری لازم برای مراقبت از دهان و دندان است. با پوسیدگی دندان قطعا دنیا به آخرش نمی‌رسد، اما وجود حفره‌های متعدد در دندان‌ها می‌تواند کیفیت زندگی را در هر سنی پایین بیاورد.

منبع:دندانه

 

درمان‌ریشه دندان‌ها همیشه آن طور که دندان‌پزشکان دوست دارند، به راحتی و شسته رفته پیش نمی‌رود؛ گاهی در‌‌ همان ابتدای کار پیدا کردن اوریفیس کانال‌ها، عبور از مسیر کانال‌ها و رسیدن به طول کارکرد با دشواری‌هایی همراه است. گاهی این مشکلات در‌‌ همان ابتدای کار و در پیدا کردن اوریفیس کانال‌ها به چشم می‌خورد. برخی از اوقات در عبور از مسیر کانال‌ها و رسیدن به طول کارکرد دچار مشکل می‌شویم. در این مطلب هفت نکنه فشرده در مورد پیدا کردن دهانه کانال‌های که پیدا نمی‌شوند، می‌پردازیم.

۱. بی‌محابا اندو نکنید
اغلب موارد پیش‌بینی دشواری مسیریابی و بازکردن کانال‌های ریشه یک دندان به دلیل کلسیفیکاسیون امکان پذیر است. رادیوگرافی قبل از اقدام به درمان ریشه یک «باید» اساسی است اما حتی بدون گرافی هم برخی موارد می‌توانید حدس‌های نزدیک به واقعیت در این مورد بزنید. دندان‌هایی که دچار سایش (براکسیزم، کلنچینگ) شده‌اند، دندان‌ها با ترمیم‌های وسیع قدیمی یا پوسیدگی‌های سرویکالی و دندان‌های دچار تغییر رنگ با سابقه ضربه می‌توانند جز موارد دشوار برای درمان‌ریشه باشند. مسئله مهم این است که قبل از مبادرت به درمان ریشه حتما رادیوگرافی پری‌آپیکال از دندان مورد نظر داشته باشیم. ارزیابی قبل از درمان در وقت مطب صرفه‌جویی کرده و اعتبار کاری ما را حفظ می‌کند.

۲. نه به فرز برای پیدا کردن کانال
هندپیس‌های با سرعت بالا (توربین‌ها) و بیشتر وسایل چرخشی ابزارهای مناسبی برای جست‌و‌جوی کانال نیستند. جست‌و‌جوی دهانه کانال‌ها باید با وسیله‌ای که لامسه شما را درگیر کند صورت گیرد. یک سوند یا اکسپلورر اندودونتیک یا یک فایل دستی، در واقع امتداد انگشتان شما برای لمس اوریفیس‌ها است. ولی وسایل چرخشی در کاربرد معمول، این کارایی را نخواهند داشت. استفاده از فرز برای پیدا کردن اوریفیس‌ها، ضمن به هم زدن نقشه کف پالپی، ایجاد لج و احتمال پرفوراسیون، کل روند درمان را دشوار‌تر و احتمال پیدا شدن کانال‌ها در درمان مجدد توسط یک همکار دیگر را اگر نگوییم غیرممکن، بسیار دشوار می‌کند.

۳. توجه به آناتومی و مورفولوژی
به شکل تاج و زاویه ریشه‌ها نسبت به هم و نسبت به تاج توجه کنید. مثلا ریشه‌های متباعد، اغلب اوریفیس‌های نزدیک هم دارند. بعد باکو لینگوالی و مزیو دیستالی، محل کاسپ‌ها و… هم می‌تواند در مورد آناتومی کانال‌ها و محل قرار گیری اوریفیس کانال‌ها اطلاعاتی به دست بدهد که دانستن این نکات نیاز به تجربه درمانی بالا دارد.
حفره دسترسی مناسب که مورفولوژی دندان را لحاظ کند اولین و مهم‌ترین اصل در دسترسی به دهانه کانال‌ها و عبور از مسیر کانال‌ها است.

۴. از نور و بزرگنمایی کافی استفاده کنید
در کشور ما متاسفانه استفاده از بزرگنمایی در آموزش دندانپزشکی دانشکده‌ها معمول نیست. ولی مطالعات نشان داده است که بزرگنمایی و نور کافی می‌تواند احتمال پیدا شدن کانال‌های پیدا نشده را تا درصد بسیار چشمگیری بالا ببرد. استفاده از لوپ و میکروسکوپ‌های دندانپزشکی (Dental Operating Microscope) می‌تواند در بهبود کیفیت بسیاری از درمان‌های ما راهگشا باشد.

هفت نکته درباره درمان‌ریشه دندان‌‌هایی با کانال کلسیفیه
هفت نکته درباره درمان‌ریشه دندان‌‌هایی با کانال کلسیفیه

۵. به موقع ارجاع دهید
دستکاری بیش از حد، تخریب بیش از حد تاج و کف پالپ، پرفوراسیون، لج و… موفقیت درمان را کاهش خواهد داد. حتی اگر بعد از صرف چند جلسه بتوانید درمان ریشه قابل قبولی ارائه دهید، هزینه‌های درمان ریشه عادی پاسخگوی وقت اختصاص داده توسط شما نخواهد بود. ارجاع همیشه دلیل بر ناتوانی و نتوانستن نیست، دندانپزشکان باهوش با ارجای به موقع در وقت و هزینه‌های خود صرفه جویی بیشتری می‌کنند.

۶. تست حباب شامپاین و رنگ آمیزی
وقتی هیپوکلریت در فضای کرونالی اوریفیس‌هایی که به دنبال آن‌ها هستیم، قرار گیرد، حباب‌هایی که از دهانه اوریفیس‌ها آزاد می‌شود می‌تواند راهنمای ما برای پیدا کردن کانال‌ها باشند. رنگ آمیزی با متیلن بلو مخصوصا در ترکیب با بزرگنمایی هم در پیدا کردن اوریفیس‌ها کمک کننده است. دستگاه‌های اولتراسونیک هم می‌توانند با حذف سکوهای عاجی و کلسیفیکاسیون‌های دهانه کانال‌ها، پیدا کردن کانال‌ها را تسهیل کند.

۷. صبر و حوصله به خرج دهید
قرار نیست که همه دندان‌ها شبیه هم باشند یا شما بلافاصله بعد از تهیه حفره دسترسی با کانال‌های اتوبانی مواجه شوید! هیچ روش آسان یا میانبری برای پیداکردن یا بازکردن کانال‌های کلسیفیه وجود ندارد. تنها چیزی که می‌تواند به کمک شما بیاید تجربه بیشتر است که آن هم در پرتو صبر و حوصله و ممارست بیشتر به دست می‌آید. به جرات می‌توان گفت حوصله، صبر و تلاش مهم‌ترین سلاح دندان‌پزشکان در مواجهه با مشکلاتی از این دست است.

منبع:دندانه

 

دندانپزشکی تقلبی، دندانپزشکی آلترناتیو

قرن‌ها انسان‌ها در دوره‌های تاریک جهالت زیسته بودند. از ابتدای پیدایش گونه انسان تا زمان انقلاب صنعتی دانش بشر پیشرفت چندانی نکرده بود. ولی در چند قرن اخیر انسان دریافت که باید «علمی» بیاندیشد و خرافات و باور‌های غلط و اثبات نشده را کنار بگذارد. به حدس‌ها و تصوراتش اعتماد نکند و همه ایده‌ها را از مسیر علم بیازماید. تاریخ دانش پزشکی هم از این قضیه مستثنا نیست. پاستور با یک ازمایش علمی نشان داد که مگس‌ها از گوشت گندیده به وجود نمی‌آیند! دانشمندان دیگری ثابت کردند که عامل بسیاری از بیماری‌ها میکروب‌ها هستند و نه اجنه، چشم زخم، خود هوا، آب، خاک یا نفرین!
دندانپزشکی هم در ابتدای پیدایش از خرافات و شبه علم مبرا نبود. زمانی در دندانپزشکی رویکرد کشیدن دندان به جای درمان نگهداری دندان باب شد با این فرض که از پخش عفونت جلوگیری شود یا درد‌های مزمن و باعلت نامشخص درمان شود. این دیدگاه هیچ پایه علمی نداشت و در زمانی که حتی درمان‌های جایگزین دندان از دست رفته بسیار محدود بود، زیان‌های جبران ناپذیری به سلامت دهان و دندان بیماران وارد کرد.

الان در عصر اینترنت، عصر ماهواره و نانو تکنولوژی با رواج شایعه‌های جدیدی مواجه هستیم که پایه علمی نداشته و صرفا بی‌پایه و بدون اینکه مستندی برای آن‌ها ارائه شود، در مقیاس وسیع منتشر می‌شوند. یکی از شایعات جدید در مورد درمان ریشه (عصب کشی) می‌باشد که در رسانه‌ها وسایت‌های زرد خارجی منتشر شده و احتمالا به زودی به کشور ما هم خواهد رسید. در این شایعه که مثل خیلی از شایعه‌های بی‌اساس خبر از کشف «جدید» می‌دهد این طور القا می‌کند که عصب کشی (ه‌مان درمان کانال ریشه) باعث سرطان می‌شود. چون موادی در آن به کار می‌رود که سرطان زاست!

این دست شایعات واضح است که هیچ مبنایی ندارد. درمان کانال ریشه سالیان زیادی است که انجام می‌گیرد. در واقع درمان ریشه یکی از قدیمی‌ترین درمان‌های دندانپزشکی است و بی‌خطر بودن آن ده‌ها سال است که به اثبات رسیده است. ابداع درمان کانال ریشه به روش مدرن ده‌ها سال قبل از درمان ایمپلنت و درمان‌های جدید ترمیمی و پروتزی است و تمام جوانب آن سنجیده شده و خطرات احتمالی آن سال‌های قبل باید روشن می‌شد! برای اینکه مواد دندانپزشکی بتوانند وارد بازار شوند سختگیری‌های زیادی در موردشان صورت می‌گرد و از تمام جنبه‌های بیولوژیک و سمیت زایی مورد بررسی قرار می‌گیرند. شایعاتی که علیه درمان‌های کلاسیک و سودمند دندانپزشکی منتشر می‌شود به نظر می‌رسد بیشتر جنبه رپورتاژ آگهی و تبلیغ با روشی غیراخلاقی در مورد دندانپزشکی تجارت گونه‌ای با اصطلاح «دندانپزشکی بیولوژیک» دارد که عده‌ای سودجو درصدد تبلیغ آن و جا زدن آن به عنوان «دندانپزشکی» استاندارد هستند. البته جزئیات و روش این دندانپزشکان در هیچ مقاله یا روش علمی مورد تائید قرار نگرفته است. دندانپزشکانی بنا بر روش holistic dentistry یا بیولوژیک یا به اصطلاح آلترناتیو طبابت می‌کنند در واقع کلاهبرداران عصر جدیدند که اطلاعات موهومی را به بهای بالا به مراجعین دندانپزشکی می‌فروشند بدون اینکه بتوانند خدمتی واقعی را به آن‌ها ارائه دهند!

این گروه ادعا می‌کنند که درمان ریشه (عصب کشی) عفونت را حبس و در سراسر بدن پخش می‌کند ولی جایگزینی برای درمان ریشه ارائه نمی‌دهند! جایگزین درمان ریشه فقط کشیدن دندان است و این تفکر غیر از افزایش بی‌دندانی در جوامع نتیجه دیگری در بر ندارد.
توجه کنید که درمان ریشه یک درمان بسیار رایج و قدیمی است. تاریخچه درمان ریشه حتی به زمان ذکریای رازی بر می‌گردد. دگ‌تر گودیس در آغاز کتاب دنتال پالپ خود که یکی از منابع معتبر دندانپزشکی است به نام ذکریای رازی و نحوه استفاده او از یک نوع درمان ریشه برای معالجه دندان درد بیماران اشاره می‌کند. میلیون‌ها نفر هر سال درمان ریشه انجام می‌دهند. در عین حال در سراسر جهان تعداد بسیاری هم بنابر دلایل مختلف به سرطان مبتلا می‌شوند. چه بسیار افرادی که بدون اینکه حتی یکبار به دندانپزشک مراجعه کنند سرطان می‌گیرند و این دو از نظر علمی هیچ ارتباط علت و معلولی با هم ندارد.
ارتباط دادن درمان دندانپزشکی و سرطان بسیار مضحک و غیر منطقی است. چوم بیشتر افراد جامعه به درمان دندانپزشکی بالاخره در سنی نیاز پیدا می‌کنند. درست مثل اینکه بگوییم کسانی که تلوزیون می‌بینند سرطان می‌گیرند و بعد آمار بگیریم و نتیجه بگیریم صد درصد کسانی که سرطان گرفته‌اند تلوزیون تماشا می‌کرده‌اند!

همه انسان‌ها در عصر مدرن به مراقبت‌ها و درمان‌های دندانپزشکی نیاز دارند. این مراقبت‌ها و درمان‌ها می‌تواند از چک آپ‌های زمان بندی شده تا درمان‌های پیشگیرانه و درمان‌های ساده و پیچیده دندانپزشکی را در بر بگیرد. همه خدماتی که در دانشکده‌های دندانپزشکی سطح بالای دنیا (که خوشبختانه دانشکده‌های کشور مارا هم شامل می‌شود) ارایه می‌شوند استاندارد و بیولوژیک بوده و باز کردن دکان جدیدی به اسم دندانپزشکی بیولوژیک، با کلاهبرداری و گول زدن مردم تفاوتی ندارد!

منبع:دندانه


درمانی که برای شما انجام شده است «درمان کانال ریشه» است که در اصطلاح عام عصب کشی نامیده می‌شود.

– بعد از اینکه بی‌حسی دندان شما از بین رفت، ممکن است درد دندان شما شروع شود. در صورتی که منع مصرف خاصی از طرف پزشک ندارید و دارویی از طرف دندانپزشک برایتان نسخه نشده است، می‌توانید از قرص ایبوپروفن ۴۰۰ میلی گرم هر شش ساعت یکبار برای کنترل درد استفاده کنید. دارو‌ها را در اسرع وقت شروع کنید.

– گاهی بعد از درمان ریشه، با درد و تورم شدیدی در روزهای بعد از درمان، مواجه می‌شوید. ممکن است، التهاب به حدی شدید باشد که حتی نتوانید دندان‌های خود را روی هم قرار دهید. این مشکلات، ربطی به موفقیت درمان شما ندارد و به زودی برطرف می‌شود. حتماً در این شرایط داروهای تجویز شده را استفاده کنید و اگر دارویی برایتان تجویز نشده است با دندانپزشک خود تماس بگیرید. در موارد درمان مجدد ریشه (عصب کشی مجدد) و در صورت درد شدید قبل از شروع درمان، درد و تورم بعد از درمان بیشتر قابل پیش بینی است.

– مسواک زدن و استفاده از نخ دندان منعی ندارد. فقط روی پانسمان موقت را با مسواک نسابید و نخ دندان را در ناحیه پانسمان وارد نکنید.

– تا قبل از رفع بی‌حسی، به خصوص در فک پایین، ممکن است موقع غذا خوردن گونه و زبانتان را گاز گرفته و زخم کنید. منتظر رفع بی‌حسی شوید و از غذاهای نرم شروع کنید. اگر در باز شدن فک مشکل دارید، از هوله گرم و ماساژ آرام در ناحیه درد استفاده کنید.

– پانسمان روی دندان شما موقت بوده و در اسرع وقت، بعد از خاتمه درمان ریشه، باید پر شود یا درمان پروتزی روی آن انجام گیرد. در مورد نیاز به روکش با دندانپزشک مربوطه مشورت کنید ولی در نظر داشته باشید بیشتر دندان‌های عصب کشی شده نیاز به روکش پیدا می‌کنند. اگر پانسماتان افتاد در اسرع وقت برای پانسمان مجدد مراجعه کنید، روی دندان نباید باز بماند.

– می‌دانیم درمان ریشه (عصب کشی) تجربه خوشایندی ممکن است برای شما نباشد. ترس‌ها و نگرانی‌های شما را در مورد درمان درک می‌کنیم ولی تلاشمان این است، بهترین و کم عارضه‌ترین تجربه عصب کشی شما را ارائه کنیم.

– در صورت بروز هرگونه مشکل می‌توانید با شماره کلینیک یا شماره مستقیمی که در اختیارتان قرار می‌گیرد -در ساعات پیشنهاد شده- تماس بگیرید.

– برای پاسخ سوالات خود در مورد درمان ریشه (عصب کشی) می‌توانید به وبسایت من (Drmorsali. com) مراجعه کنید، نظر بگذارید،‌ ای میل بزنید یا بین ساعات هشت تا یازده شب با شماره مستقیم، سوالات و نظرات خود را با من مطرح کنید.

منبع:دندانه

 

جستاری برای یافتن پاسخ سوالی که ذهن بسیاری از دندان‌پزشکان امروز را مشغول کرده است

بسیاری از دندان‌های به شدت آسیب دیده برای بقا احتیاج به درمان ریشه، جراحی افزایش طول تاج و روکش دارند. مانند هر دندان‌پزشک دیگری، شاید برای شما هم پیش آمده که در مواجهه با چنین دندانی، بیمار را ترغیب به پیمودن این راه طولانی و پر هزینه کرده باشید. اما در آخر با این سوال همیشگی بیمار، خود نیز به فکر فرو رفته باشید: «دکتر! بعد از همه این کار‌ها آیا این دندان برایم عمری می‌شود یا نه؟»
بالعکس، ممکن است بار‌ها پس از پیشنهاد کشیدن و جایگزین کردن چنین دندانی، این تردید به سراغتان آمده باشد که «آیا واقعا امکان حفظ دندان وجود نداشت؟ کدامیک برای بیمار بقای بیشتری خواهد داشت؛ ایمپلنت یا دندان؟»

راه حل علمی یافتن این پاسخ‌ها نه تکیه بر تجارب شخصی در حفظ دندان‌هاست و نه ادعاهای شرکت‌های وارد کننده ایمپلنت. در دندان‌پزشکی مدرن و مبتنی بر شواهد قوی‌ترین ابزار برای یافتن پاسخ چنین سوالاتی مطالعات Systematic review است. مطالعاتی که به بررسی و مقایسه نتایج حاصله از انبوهی از مطالعات، که در رابطه با سوال مورد نظر انجام شده‌اند، می‌پردازند. جستجو کردن، تعیین کیفیت، رد یا قبول مطالعات براساس معیارهای کیفی و بالاخره آنالیز نتایج حاصل از تک تک مقالات، مراحل کلیدی چنین مطالعاتی هستند. سوال مورد نظر ما «درمان ریشه یا ایمپلنت» دیر زمانیست که کانون توجه دندان‌پزشکان، بیماران و شرکت‌های بیمه گر بوده است. در واقع از اولین سال‌های رواج بالینی ایمپلنت‌ها این نگرانی وجود داشته است که فعالیت های بازاریابی باعث استفاده بیش از حد از ایمپلنت‌ها گردد. این دغدغه نخستین بار در کنفرانسی در سال ۱۹۷۹ مطرح گردید و تا به امروز – که موفقیت بالای ایمپلنت‌های دندانی واقعیتی اثبات شده است – نیز ادامه دارد. بررسی یکی از ارزشمند‌ترین مطالعاتSystematic review‌ با چنین مضمونی می‌تواند راه مناسبی برای افزایش دانش ما در این زمینه باشد. هدف این مطالعه، مقایسه میزان بقای دندان‌های به شدت تخریب شده‌ای که با درمان ریشه و روکش نگهداری شده‌اند با ایمپلنت های تک واحدی می‌باشد. *

چه تفاوتی در دستاوردهای درمانی بین دندان‌های درمان ریشه و روکش شده با روکش های متکی بر ایمپلنت وجود دارد؟ *۱

مواد و روش‌ها
این مطالعه در چهار چوب PICO) Problem، intervention، comparison، outcome) صورت گرفته است. برای یافتن مقالات از جستجوی دستی و اینترنتی استفاده شده است. تنها مقالاتی مورد جستجو بودند که به بررسی میزان بقای دندان‌های درمان ریشه و روکش شده یا ایمپلنت های تک واحدی پرداخته باشند. جستجو در مقالات چاپ شده بین سال‌های ۱۹۸۱تا ۲۰۰۵ صورت گرفته است. در مورد مطالعات مربوط به ایمپلنت، جستجو با این کلمات کلیدی انجام شده است: dental-Implant-single. در نتیجه مجموعا ۱۷۹۷ مطالعه یافت شد. جستجو در مورد مقالات مربوط به حفظ دندان با این کلمات کلیدی صورت گرفت: «root canal therapy،» «restored teeth،» «outcome»» prognosis» «و در مجموع ۴۳۰ مقاله یافت شد. پس از بررسی دقیق توسط دو مرورگر منتخب و اعمال ملاک های ورود به مطالعه، تعداد زیادی از این مقالات فاقد کیفیت لازم دانسته و رد شدند. در ‌‌‌نهایت تنها ۵۵ مقاله مربوط به ایمپلنت و۱۳ مقاله مربوط به حفظ دندان وارد مطالعه و در مرحله بعد تعیین کیفیت شدند. مقالات از لحاظ کیفی در ۶ دسته تقسیم بندی شدند که قوی‌ترین آنها مطالعات randomized controlled، double blind trials d و ضعیف‌ترین آنها مطالعات گزارش مورد بودند. out come مورد بررسی برای هر دو روش درمانی تنها «میزان بقای» ایمپلنت یا دندان بود و نه میزان موفقیت. دلیل نویسندگان مقاله تلاش برای جلوگیری از ایجاد bias به نفع درمان ایمپلنت ذکر شده است. به این ترتیب که در بیشتر مقالات مورد بررسی علی رغم وجود ملاک‌های علمی متعدد برای تعیین میزان موفقیت ایمپلنت، تنها موجود بودن ایمپلنت در پایان دوره مطالعه به عنوان موفقیت ایمپلنت در نظر گرفته شده بود. اما در مطالعات مربوط به درمان ریشه ملاک های موفقیت سختگیرانه تری، نظیر فقدان پری اپیکال پریودونتیت در رادیو گرافی یا بررسی‌های پاتولوژیک، اعمال شده بود. بنابراین تنها مقالاتی که صرفا میزان بقای دندان را به عنوان outcome بررسی کرده بودند وارد آنالیز شده و بقیه از مطالعه خارج شدند.

نتایج
سیزده مقاله مربوط به درمان ریشه و ۵۵ مقاله مربوط به ایمپلنت وارد مطالعه شدند. سطح کیفی مقالات در گروه ایمپلنت بالا‌تر از گروه درمان ریشه بود. متوسط میزان دوره fallow up در مطالعات درمان ریشه ۷. ۸ سال و در مورد مقالات مربوط به ایمپلنت پنج سال بود. نتایج حاصل از مرور تمام مقالات در مورد میزان بقای این دو روش در نمودارهای «forest plot» نشان داده شد. این نمودار‌ها روشی آسان و سریع برای مقایسه نتایج مطالعات متعدد هستند (توضیح راجع به نحوه تفسیر این نمودار‌ها از مجال این بحث خارج است).
نتایج بررسی این نمودار‌ها در مقاطع زمانی مختلف نشان داد که تفاوتی در میزان بقا ی این دو روش درمانی در هیچ یک از این مقاطع وجود نداشته است.

بحث
نتایج این مطالعه نشان می‌دهد تفاوتی در میزان بقای ایمپلنت های تکی و دندان‌های درمان ریشه شده‌ای که روکش دریافت کرده‌اند وجود ندارد. بنابراین تصمیم گیری بر حفظ یا کشیدن دندان باید مبتنی بر فاکتورهایی غیر از میزان بقا باشد. این نتایج همخوان با نتایج مطالعه دیگری است که نشان داده تفاوتی در میزان شکست این دو روش وجود ندارد. هر چند که ایمپلنت‌ها مدت زمان بیشتری در فانکشن بوده و طبعا مشکلات بعد از درمان بیشتری داشته‌اند. *۲

در مطالعه حاضر تنها اصطلاح «دندان درمان ریشه شده» ملاک ورود مقاله به مطالعه بوده است. حال اینکه درمان‌های اندودونتیک شامل طیف وسیعی از درمان‌ها، نظیر درمان اولیه ریشه یا درمان مجدد -درمان غیر جراحی یا همراه با اپیکوتومی- هستند که هر کدام میزان شکست و موفقیت متفاوتی دارند. بررسی‌های بعدی بهتر است با مقایسه تفکیکی هر یک از این موارد با درمان های ایمپلنت صورت گیرد. همین طور اصطلاح ایمپلنت های دندانی شامل طیف وسیعی از درمان‌ها می‌باشند که در این مطالعه برای قابل مقایسه بودن نتایج تنها ایمپلنت‌های تک واحدی بررسی شده‌اند.
نوع ترمیم دندان‌های درمان ریشه شده نیز تاثیر زیادی بر میزان بقای آنها دارد. بر حسب نتایج یک مطالعه ۸۵درصد دندان‌هایی که پس از درمان ریشه کشیده شده‌اند ترمیم مناسبی نداشته اند۳* مطالعه دیگری نشان داده که دندان‌های درمان ریشه شده‌ای که روکش نشده‌اند، شش برابر بیشتر در معرض خطر کشیده شدن قرار دارند *۴ به منظور قابل مقایسه بودن نتایج در این بررسی تنها دندان‌هایی که پس از درمان ریشه، روکش شده‌اند، با روکش های متکی بر ایمپلنت مورد مقایسه قرار گرفته‌اند.

تعمیم نتایج این مطالعه با کاربردهای بالینی باید با احتیاط صورت گیرد. بیماران، درمانگر‌ها و شرایط مطالعه نمی‌توانند به صورت کامل نمایانگر شرایط بالینی باشند. به عنوان مثال بسیاری از درمان های ریشه توسط دانشجویان دندان پزشکی صورت گرفته است ولی درمان های ایمپلنت خصوصا در سال های اول مطالعه توسط تیم های تخصصی انجام شده است. همچنین احتمال وجود publication bias» «(تمایل به چاپ بیشتر نتایج موفقیت آمیز در مقایسه با درمان های ناموفق) در مورد درمان های ایمپلنت بیشتر است؛ زیرا ایمپلنت‌ها برندهای تجاری متنوعی دارند ولی درمان ریشه غالبا ماهیت یکسانی دارد.
ایمپلنت‌های تکی غالبا در نواحی گذاشته شده‌اند که در دو طرف آنها دندان طبیعی وجود داشته است. اما در مورد مقالات مربوط به درمان ریشه اطلاعات خام کافی برای مشخص کردن اینکه دندان روکش شده به صورت تکی بوده و یا جزیی از بریج بوده است، موجود نیست. با توجه به اینکه میزان شکست تک کراون‌ها کمتر از دندان‌های پایه است*۵ این عامل نیز می‌تواند نتایج را به نفع درمان ایمپلنت تغییر داده باشد. با این حال تفاوتی میان دو روش درمانی از لحاظ میزان بقا مشاهده نشد.

اعتبار نتایج یک systematic review بستگی به کیفیت تک تک مقالات وارد شده در آن دارد. متاسفانه اکثر مطالعات وارد شده در بررسی حاضر در دسته fair قرار داشته‌اند و در این میان کیفیت مقالات مربوط به ایمپلنت بالا‌تر از گروه دیگر بوده است. تاثیر احتمالی این واقعیت بر نتایج درمان به قضاوت خواننده واگذار می‌شود.
در مطالعاتی که به مقایسه دو روش درمانی می‌پردازند درجاتی از هتروژنیتی بین روش های مورد مقایسه، غیر قابل اجتناب است. در مطالعه حاضر نیز میزانی از هتروژنیتی به خاطر تفاوت های ماهیتی و متودولوژیکال این دو نوع درمان وجود دارد. درمان ریشه را می‌توان درمانی دانست که برای جلوگیری یا کنترل نوعی عفونت (عفونت پری اپیکال) صورت می‌گیرد. حال اینکه درمان های ایمپلنت در نقاط سالم و بدون عفونت استخوان فک انجام می‌شوند. منبع دیگر هتروژنیتی همانگونه که قبلا اشاره شد تفاوت در میزان مهارت درمانگر‌ها است. در تعدادی از مطالعات، درمان ریشه‌ها توسط دانشجویان دندان پزشکی انجام شده است.

برای یافتن پاسخ سوال مورد نظر این مطالعه، انجام مطالعات دیگری به صورت Randomized controlled tiral، که به مقایسه میزان بقاء دو روش درمانی، در شرایط یکسان بپردازند ضروری است. یکی از موارد ضعف مطالعهٔ حاضر، کم بودن تعداد مقالاتی است که به میزان بقای دندان‌های درمان ریشه و متعاقبا روکش شده، پرداخته باشند. بیشتر مقالات تنها موفقیت رادیولوژیک درمان ریشه را گزارش کرده بودند؛ بدون آنکه به نوع ترمیم تاج اشاره‌ای شده باشد.

از زمان انجام برخی مقالات بررسی شده در این متا آنالیز بیش از دو دهه می‌گذرد. شکی نیست که در طول این زمان پیشرفت های متعددی در زمینه علم اندودونتیکس، نظیر ابزارهای روتاری نیکل تیتانیوم، میکروسکوپ‌های جراحی، مواد جدید… حاصل شده است. همچنین از آن زمان پیشرفت های بسیاری، نظیر تغییرات عمده در پرداخت سطوح ایمپلنت‌ها، نو آوری‌ها و اصلاحات بسیار در زمینه ماکرو دیزاین ایمپلنت‌ها… در زمینه ایمپلنت‌ها صورت گرفته است. در واقع علم اندودونتیکس امروزی را می‌توان به اندازه ایمپلنتولوژی مدرن دانست و مسلما این پیشرفت‌ها ممکن است بر میزان بقای هر کدام از این دو روش تاثیرات عمده‌ای به جای گذاشته باشد.

هنگامی که مرمت پذیری یک دندان مورد شک باشد تصمیم گیری راجع به حفظ یا جایگزین کردن آن با ایمپلنت مورد سوال است. بررسی مراحل decision making در حوصله این بحث نمی‌گنجد. اما تلاش برای یافتن معیارهای مشخص و عملی برای انتخاب بین این دو روش به همکاری نزدیک محققان دو رشته برای انجام مطالعات استاندارد randomized controlled trial نیاز دارد.

نتیجه گیری
برای تعیین یک طرح درمان مناسب، درمانگر باید فاکتورهای متعددی را در نظر داشته باشد. نتایج systemic review حاضر نشان می‌دهد تصمیم گیری برای انجام درمان ریشه و یا جایگزین کردن دندان با ایمپلنت باید مبتنی بر ملاک هایی غیر از میزان بقا ی این دو روش باشد. روش های غیر جراحی درمان ریشه و به دنبال آن روکش کردن دندان و یا کشیدن و جایگزین کردن دندان با ایمپلنت، هر دو نتایج عالی و قابل اعتمادی در پی داشته‌اند. انتخاب های درمانی موجود نظیر ایمپلنت های دندانی هنگامی که به روش های متنوع اندودونتیک فعلی اضافه گردند موجب ارتقاء طرح درمان‌ها خواهند شد. آنچه بر پایه اخلاق حرفه‌ای روشن است این است که نخستین تلاش‌ها باید در جهت درمان و حفظ دندان باشد.

منبع:دندانه

 

۴۰نکته‌ای که از رازهای مهم حفظ سلامت دند‌ان‌ها هستند و معمولا دندان‌پزشکان در مطب خود فرصت و فراغتی برای گوشزد کردن آن‌ها به شما ندارند، آشنا می‌کنیم.

۱ لااقل روزی ۲ بار، اول صبح و شب، لازم است دندان‌ها مسواک زده شوند.

۲ لااقل روزی یک بار قبل از مسواک‌زدن باید با نخ دندان حاوی فلوراید، بین دندان‌ها تمیز شوند.

۳ هفته‌ای ۲ تا ۳ بار باید از دهان‌شویه فلوراید ۲/۰ درصد استفاده شود.

۴ هفته‌ای ۱ تا ۲ بار باید از دهان‌شویه کلرهگزیدین ۱۲/۰درصد استفاده شود.

۵ افراد با ریسک بالای پوسیدگی دندان، باید هر ۳ تا ۴ ماه یک بار به دندان‌پزشک مراجعه کنند و افراد با ریسک کمتر، هر ۶ تا ۹ ماه یک بار.

۶ افراد با ریسک بالای پوسیدگی دندان باید هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یک بار از دندان‌های خود کلیشه رادیوگرافی تهیه کنند و افراد با ریسک کمتر، هر ۲۴ تا ۳۶ ماه یک بار.

۷ استفاده از آدامس‌های فاقد قند پس از مصرف غذاهای حاوی ساکارز یا تنقلات به مدت ۵ تا ۳۰ دقیقه توصیه می‌شود.

۸ استفاده از خمیر دندان‌های حاوی فلوراید مناسب و مواد ساینده کم همراه با مسواک توصیه می‌شود.

۹ دهان‌شویه آب‌نمک ممکن است مفید باشد اما جایگزین روش‌های پیشگیری فوق‌الذکر نمی‌شود.

۱۰ دندان‌های شیری کودکان تا سن ۱۱ تا ۱۲ سالگی باید تحت کنترل باشند و بدون حفظ فضایشان نباید آن‌ها را کشید.

۱۱ کشیدن دندان‌های شیری منجر به از دست رفتن فضای دندان‌های دایمی زیرین می‌شود و نیاز به درمان‌های ارتودنسی را واجب می‌کند.

۱۲ به محض رویش اولین دندان دایمی در سن ۶ تا ۸ سالگی باید شیارهای آن از نظر ابتلا به پوسیدگی مورد معاینه قرار گرفته و در صورت لزوم بسته شوند.

۱۳ در صورتی که به صورت ژنتیکی ناهنجاری‌های دندانی یا فکی در والدین یا بستگان کودک وجود داشته باشد، بهتر است کودک از سنین ۱۰ سالگی تحت کنترل دندان‌پزشک متخصص کودکان یا ارتودنسی قرار گیرد.

۱۴ وجود فاصله بین دندان‌های شیری معمولا طبیعی است و نباید موجب نگرانی والدین شود.

۱۵ مقادیری بی‌نظمی و درهم‌رفتگی دندان‌های پایینی در سنین ۸ تا ۹ سالگی معمولا طبیعی است و به مرور برطرف می‌شود.

۱۶ درد نداشتن دندان‌ها الزاما بیانگر سالم بودن آن‌ها و نداشتن پوسیدگی نیست.

۱۷ در صورتی که دندانی درد شدید داشته باشد، نشان‌دهنده تخریب وسیع عاج و عصب دندان است و احتمال نیاز به درمان ریشه را مطرح می‌کند.

۱۸ قسمت‌هایی از دندان که در معرض پوسیدگی بوده‌اند، در صورت بهبود بهداشت، موادمعدنی جذب می‌کنند و پوسیدگی را متوقف می‌کنند.

۱۹ نواحی متوقف شده فوق‌الذکر می‌توانند رنگ جذب کنند و قهوه‌ای باشند و احتیاجی به ترمیم نیست.

۲۰ هر تغییر رنگی روی سطح جونده دندان‌ها، الزاما پوسیدگی نیست و نیاز به ترمیم ندارد.

۲۱ در صورت ترمیم دندان با مواد فلزی غیرهمرنگ (آمالگام)، احتمال حساس بودن دندان به سرما و سایر محرک‌ها ظرف مدت ۴۵ روز تا ۲ ماه وجود دارد.

۲۲ در صورت ترمیم دندان با مواد همرنگ، حساسیت دندان‌ها بیش از یک هفته قابل‌توجیه نیست و باید بررسی شود.

۲۳ در صورتی که پس از ترمیم دندان خود احساس بلندی می‌کنید، در اولین فرصت به دندان‌پزشک خود مراجعه کنید.

۲۴ بلندی ترمیم می‌تواند سبب حساسیت به سرما و گرما شده یا سبب شکستگی ترمیم یا دندان شود.

۲۵ در مراحل اولیه پوسیدگی دندان که بیشتر به صورت حساسیت به شیرینی یا سرما نشان داده می‌شود، به دندان‌پزشک خود مراجعه کنید.

۲۶ پس از بروز درد شدید، خودبه‌خود و شبانه که بعضا با داروهای مسکن نیز آرام نمی‌شود، دندان نیاز به درمان ریشه پیدا می‌کند.

۲۷ ظرف مدت ۳ هفته پس از پایان درمان ریشه حتما باید پانسمان با مواد ترمیمی دایمی جایگزین شود.

۲۸ دندان‌های درمان ریشه شده به دلیل از دست دادن بیشتر بافت‌های خود، بسیار ضعیف ‌شده و مستعد شکستن هستند.

۲۹ پس از درمان ریشه، خوردن غذاهای سفت ممکن است سبب شکستن دندان شود.

۳۰ بافت‌‌ها و دیواره‌های دندان درمان ریشه شده باید تقویت شود تا احتمال شکستن کاهش یابد.

۳۱ درصورتی که دندان درمان ریشه شده دچار شکستگی شود، لبه آن معمولا به زیر لثه امتداد یافته و نیاز به جراحی لثه را نیز مطرح می‌کند.

۳۲ ریشه دندان‌های درمان ریشه شده در رادیوگرافی به‌صورت نوارهای سفیدی دیده می‌شوند.

۳۳ این نوارهای سفید باید به صورت متراکم و یکنواخت تا نوک ریشه امتداد یافته باشد.

۳۴ هر دندان درمان ریشه شده‌ای نیاز به روکش ندارد.

۳۵ دندان‌هایی که درمان ریشه نشده‌اند نیز ممکن است به دلایل دیگری مانند تخریب وسیع یا زیبایی نیاز به روکش داشته باشد.

۳۶ در مواردی که چند دندان در کنار هم به صورت جداگانه قرار گرفته‌اند و لازم است همه آن‌ها روکش شوند، به هیچ عنوان نباید به یکدیگر چسبانده شوند بلکه باید به صورت جداگانه روکش شوند تا امکان تمیز کردن نواحی بین دندانی و حفظ سلامت لثه‌ها می‌سر شود.

۳۷ در صورتی که دندانی کشیده شده است، برای جایگزینی دندان از دست رفته، دو دندان مجاور ناحیه بی‌دندانی پایه گرفته شده و ناحیه وسط پر ‌شود. به این روش که یکپارچه بوده و ۳ دندان (۲ دندان پایه و یک دندان وسط) متصل به هم هستند، بریج یا پل گفته می‌شود.

۳۸ زیر بریج باید به وسیله نخ‌هایی که از نخ دندان ضخیم‌تر است و «سوپر فلاس» نامیده می‌شود، تمیز شود.

۳۹ عبور دادن دهان‌شویه با فشار از زیر بریج به پاکسازی بیشتر کمک می‌کند.

۴۰ در صورتی که دندان‌های دو طرف ناحیه بی‌دندانی سالم هستند، برای پرهیز از آسیب دیدن این دندان‌ها می‌توان به کمک ایمپلنت فضای بین دو دندان را جایگزین کرد.

منبع:

 

طی روزهای اخیر کمتر سایت خبری فارسی، است که گزارش خبری سایت dailymail را درباره زنی که «پزشک‌ها می‌ترسند مته دندان‌پزشکی را از فک او در بیاورند» را بازنشر نکرده باشد. محتوای مطلب درباره زن ۴۴ ساله انگلیسی است که یک وسیله دندان‌پزشکی (به زعم رسانه‌های فارسی زبان «مته دندان‌پزشکی») در دندان او گیر کرده و علی‌رغم گذشت دو سال، پزشکان به دلیل احتمال آسیب‌رسیدن به
اعصاب او و بی حس شدن نیمه پایینی صورتش می‌ترسند وسیله را از دندان او خارج کنند و پرونده شکایت او از دندان‌پزشک که ۱۶ ماه به طول انجامیده است با دریافت غرامت کلان بسته شده است.
تنها حاصل انعکاس و بازنشر وسیع و چشم‌بسته این خبر در میان سایت‌های خبری و از جمله چند سایت تخصصی پزشکی از جمله «سلامانه» می‌تواند بدگمانی و ترس بی‌دلیل مردم از درمان‌های دندان‌پزشکی و از جمله درمان‌ریشه (عصب‌کشی) باشد.

متن زیر یادداشت دکتر علی مرسلی، متخصص درمان‌ریشه و یکی از نویسندگان فعال سایت دندانه است که به واکاوی این ماجرا و تحلیل علمی ادعای مطرح شده در خبر می‌پردازد:

بازی رسانه‌ها و انتقال اخبار دندان‌پزشکی
رسانه‌ها نقش زیادی در شکل دهی افکار و عقاید مردم ایفا می‌کنند. بسیاری از نظرات مردم در مورد موضوعات محتلف را رسانه‌ها شکل می‌دهند.امروزه البته در رسانهها امروزه سعی می شود از خبرنگاران تخصص در زمینه های مختلف استفاده شود.به خصوص در زمینه هایی مانند سلامت که با جان مردم سر و کار دارد و حساسیت بیشتری دارد، سعی می شود که خبرها از صحت علمی کافی برخوردار باشند تا سلامت مردم به خطر نیفتد. به همین دلیل رشته تخصصی به نام «مدیکال ژورنالیسم» (روزنامه‌نگاری پزشکی) وجود دارد که به این نیازهای رسانه‌ای پاسح می‌دهد. از طرف دیگر بسیاری از رسانه‌ها از پزشکان و درمانگران سایر رشته‌ها در سطوح مختلف از مشاور گرفته تا مجری و برنامه نویس و دبیر سرویس استفاده می کنند.

آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟
آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟

خبری با تیتر «پزشک‌ها می‌ترسند این مته را از فک این خانم دربیاورند» نمونه‌ای از مخابره خبر بدون ملاحظه و مشورت توسط تیم رسانه است که منجر به وحشت بی‌مورد مردم از درمان‌های دندانپزشکی می شود در حالی که واقعیت ماجرا را اگر از هر دندانپزشکی بپرسید می‌فهمید که نمی‌تواند این ادعا درست باشد.

“به گزارش گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از مشرق به نقل از سایت «دیلی میل»، خانم آلیسون ساوت وود ۴۴ ساله پیش پزشکان مختلفی رفت اما هیچکس حاضر نشد این مته را بیرون بیاورد، چون می‌ترسند به اعصاب او آسیب برسد و نیمه پایینی صورتش بی حس شود.
این مته ۲ سال است که در فک او مانده و خانم ساوت وود سرانجام پس از ۱۶ ماه مبارزه قانونی، سرانجام رضایت داد با دریافت ۵۵۰۰ پوند از شکایت علیه دندانپزشک انصراف دهد.
به گزارش سلامانه، حالا دندانی که قرار بود عصب کشی شود، فقط پر شده و کم کم در حال خراب شدن است و باید کشیده شود. آلیسون امیدوار است دست کم با کشیدن دندان، جراح‌ها بتوانند مته را بیرون بیاورند و نگرانی او را از بین ببرند چون می‌ترسد، این قطعه فلز بدنش را مسموم کند.”

آنچه از این دو عکس مشخص و واضح است در درجه اول این است که دو گرافی نمی‌تواند متعلق به یک نفر باشند! در هیچ‌کدام از گرافی‌ها نیز “مته” دیده نمی‌شود!

آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟
آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟

در عکس بالا، یک وسیله فلزی داخل کانال دندان دیده می‌شود (نه داخل استخوان و نه داخل فک!) که به راحتی قابل خارج شدن است. معلوم است که این وسیله به طور موقت داخل کانال قرار گرفته است چون بیش از نصف آن در خارج از کانال قرار دارد! این دندان به هیچ وجه نیاز به کشیده شدن ندارد و به راحتی بعد از خارج شدن آن وسیله فلزی، با درمان ریشه (عصب کشی) درمان ‌ی‌شود و با اطمینان می توان گفت، هر دندانپزشک فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های ایران، قادر است به راحتی درمان این دندان را انجام داده و دندان را حفظ کند!

آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟
آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟

عکس دوم یک کلیشه رادیوگرافی را نشان می‌دهد که یک وسیله اندودنتیک (که احتمالا وسیله‌ای به اسم لنتولو است) از انتهای کانال ریشه خارج و وارد استخوان شده است. احتمالا منظور مخابره کننده خبر همین تصویر بوده و عکس بالاتر را به منظور زیاد کردن پیاز داغ ماجرا و به اصطلاح ژورنالیستی کردن آن از نگاه خودش قرار داده است که خیلی هم ناشیانه از آب درآمده است!

با بسیاری از روش‌های بزرگنمایی و اولتراسونیک، امروزه یک اندودنتیست (متخصص درمان ریشه) می‌تواند این وسیله را با احتمال موفقیت بالا از داخل کانال ریشه خارج کند. در صورتی که این امر ممکن نشود، با جراحی ریشه می‌توان این وسیله را از داخل کانال خارج کرد. احتمال آسیب به عصب در جراحی وجود دارد ولی با روش‌های دقیق میکروسکوپیک جراحی امروز، زیاد نیست!
بی‌حسی احتمالی ایجاد شده -که بعید است ایجاد شود- اغلب موقت بوده و تا گوشه لب می‌تواند باشد.
در نهایت اینکه این دندان با دانش اندودنتیکس امروز، قابل نگهداری بوده و تمامی متخصصین درمان ریشه وطنی از عهده آن بر می‌آیند و قضیه این قدر که این خبر در صدد نشان دادن آن است پیچیده نیست!
حتی با وجود باقی ماندن این جسم خارجی (لنتولو) داخل دندان تنها عارضه‌ای که ممکن است بیمار شاهد آن باشد واکنش جسم خارجی و “درد” و التهاب متعاقب آن است. هرگز این به اصطلاح “قطعه فلز” نمی‌تواند بدن را مسموم کند یا عارضه سیستمیک دیگری ایجاد نماید یا حرکت کند و به جایی از بدن آسیبی برساند!

وظیفه رسانه‌ها انتقال صحیح اخبار است. همه ما باید در کار خود حرفه‌ای باشیم. من نوعی به عنوان یک دندانپزشک و مدیر رسانه در جایگاه خود، حرفه‌ای بودن به معنی تخصصی نگریستن به حرفه و اجرای صحیح اصول آن است. هرچند که در جریان آن نیازمند کمک گرفتن از “افراد حرفه‌ای” رشته‌های دیگر باشیم.

آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟
آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟
آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟
آیا واقعا هیچ پزشکی نمی‌تواند مته را فک این زن بیرون بیاورد؟

منبع:دندانه

 

آپکس لوکیتور‌ها در درمان ریشه، دیگر وسیله لوکس و تجملی به حساب نمی‌آیند. دقت بالای این وسایل، استفاده ازآن‌ها را برای دندانپزشکانی که کار اندو انجام می‌دهند به یک نیاز تبدیل می‌کند. این ابزار‌ها می‌توانند کیفیت درمان شما را تا حد زیادی ارتقا ببخشند و از استرس کار اندو بکاهند.

۱. آپس لوکیتور‌ها ممکن است دقت بالاتری از رادیوگرافی برای شما ارائه کنند. ولی به هیچ وجه جایگزین رادیوگرافی نیستند. تعیین طول یکی از کاربرد‌های رادیوگرافی‌های حین کار است، درثانی آپکس لوکیتور و رادیوگرافی مکمل هم هستند و با توجه به خطاهای هردو ابزار در تعیین طول، بهتراست این دو مکمل با هم (برای تعیین طول) استفاده شوند. البته در نظر داشته باشیم اطلاعات به دست آمده از رادیوگرافی محدوده وسیعی داشته و صرفا به تعیین طول کارکرد محدود نمی‌شود.

۲. آپکس لوکیتورهای نسل‌های سه و سه به بعد (تمام برند‌های معروف در بازار) در حضور بزاق، هیپوکلریت و مایعات ادعا می‌شود که دقت خود را حفظ می‌کنند ولی توجه کنید که تمام ادعا‌ها مربوط به «داخل کانال» می‌باشد. تاج دندان تا جای ممکن باید خشک و آری از حضور مایعات باشد اما وجود رطوبت داخل داخل کانال بی‌اشکال است.

۳. رعایت اصول اندو به افزایش دقت آپکس لوکیتور کمک می‌کند: برداشتن همه پوسیدگی، برداشتن تمامی ترمیم قبلی، پیش آماده سازی (preflaring) قبل از تعیین طول و آماده سازی به روش کراون داون باعث می‌شوند که بهتر بتوانید از این وسیله استفاده کنید.

۴. اصل اساسی استفاده از آپکس لوکیتور‌ها ایزلاسیون است. بدون ایزولاسیون تمامی نتایج به دست آمده از از این دستگاه‌ها احتمالا با خطا همراه خواهد بود. هیچ محلول شست و شو یا لوبریکنتی احتمالا نمی‌تواند، عدم وجود خطا را تضمین کند.

۵. از تماس اتصالات دستگاه با بیمار و خود دستگاه مطمئن شوید. اتصالات دستگاه بعد ازمدت‌ها استفاده ممکن است دچار استهلاک شوند یا اینکه به دلیل استفاده از ضد عفونی کننده‌هایی مانند دکونکس جرم بسته و دقت کمتری از خود نشان دهند.

۶. شارژ دستگاه را در حالت پر استفاده کنید. دستگاه با شارژ کم ممکن است دچار خطا شود. اگر دستگاه‌تان باطری خور است، از باطری‌های با کیفیت استفاده کنید.

۷. گیره لبی اگر در سمت مخالف محل درمان استفاده شود بهتر و مطمئن‌تر است. در سمت درمان گیره هم فضا اشغال کرده و راه دستتان را سد می‌کند و هم امکان اتصالی و ایجاد خطا وجود دارد.

۱۴نکته در استفاده از آپکس لوکیتور‌ها
۱۴نکته در استفاده از آپکس لوکیتور‌ها

۸. آپکس لوکیتورهای نسل جدید گفته شده است که تداخلی با پیس می‌کرهای قلبی ندارند بنابراین به طور عملی هیچ منع استفاده‌ای برای آپکس لوکیتور‌ها وجود ندارد. ولی شرط احتیاط آن است که تا زمانی که از فقدان تداخل با پیس می‌کر‌ها مطمئن نشده‌اید، در افراد استفاده کننده از این وسایل، از آپکس لوکیتور‌ها استفاده نکنید. خواندن راهنمای شرکت سازنده دستگاه هم در این مورد کمک کننده می‌باشد.

۹. کار کردن با دستگاه و تفسیر خطاهای آپکس لوکیتور‌ها بیشتر «قلقی» است و با کارکردن با آین دستگاه‌ها برحسب نوع درمان و نوع دستگاه متوجه آن‌ها خواهید شد. تجربه در استفاده از این دستگاه‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند. برای مثال به طور تجربی در بیشتر آپکس لوکیتور‌ها در ریشه‌ها با طول‌های خیلی بلند، دندان‌های با آپکس باز و دندان‌های دچار تحلیل ریشه، تفسیر اطلاعات به دست آمده از ادستگاه در تعیین محل آپکس نیار به دقت و تجربه کلینیکی بالایی دارد و محدودهٔ خطای وسیعی را ممکن است شامل شود.

۱۰. نوع دندان‌ها، شرایط پالپی دندانی (وایتال یا نکروز) در بیشتر مطالعات نشان داده شده است که تاثیر کلینیکال بر عملکرد آپکس لوکیتر‌ها ندارند. ولی پیش آماده سازی و استفاده از فایل‌های سایز بالا‌تر، حس اعتماد بیشتری در حین اتکا به نتایج آپکس لوکیتور‌ها ایجاد می‌کند.

۱۱. از آپکس لوکیتور‌ها می‌توان برای تشخیص پرفوراسیون‌های دندان در نواحی مختلف استفاده کرد. در کاربرد آپکس لوکیتور‌ها برای این مورد، ایزولاسیون بسیار حیاتی و الزامی است.

۱۲. به طور تجربی برخی آپکس لوکیتور‌ها در برخی دندان‌ها ممکن است دقت کافی نداشته باشند. در دندان‌های با طول ریشه‌های بلند، تحلیل آپکس ریشه و حضور ترمیم‌های فلزی یا روکش به نتایج آپکس لوکیتور‌ها اعتماد نکنید. در دندان‌های کلسیفیه، در حالت دبری پک و فقدان Patency ممکن است، تخمین شما از طول کارکرد به دست آمده با دستگاه آپکس لوکیتور ممکن است دچار خطا شود.

۱۳. پیشرفت نسل‌های موجود آپکس لوکیتور‌ها الزاما به این معنی نیست که آن آپکس لوکیتور دقیق‌تر و بهتر باشد. یعنی اینکه نسل سوم الزاما از نسل چهارم از نظر دقت عقب‌تر نیست. بررسی نتیجه مطالعات و استفاده از تجربه همکاران در خرید دستگاه به شما کمک خواهد کرد. به تبلیغات دهان پرکن شرکت‌ها، ظاهر دستگاه‌ها و توضیحات فروشنده‌ها کمترین اهمیت را قایل شوید!

۱۴. نتایج حاصل از آپکس لوکیتور را در کنار رادیوگرافی و سایر روش‌ها (لمس تنگی آپکس، کن کاغذی و …) استفاده کنید. اتکا تنها به یک روش تعیین طول، ضریب اشتباهات شما را بالا خواهد برد.

منبع:دندانه

 

دکتر فرزانه حسینی، متخصص درمان ریشه

سلامت نیوز: ضرب المثل دندانی را که درد می‌کند باید کشید، همه شنیده‌اند اما باید توجه کرد که این ضرب المثل به زمانی برمی‌گردد که علم دندانپزشکی تا این حد پیشرفت نکرده بود. دندانپزشکان امروزی نه تنها درد دندان‌های افراد را درمان می‌کنند بلکه موجب طولانی شدن عمر دندان‌ها در دهان و باعث جلوگیری از پیشرفت بیماری‌های دهان و دندان می‌شوند.

اگر دندا‌‌نهایتان بیش از اندازه حساس شده و در طول شب به خاطر درد دندان از خواب بیدار می‌شوید ممکن است نیاز به بررسی دندان‌های خود توسط یک متخصص ریشه دندان داشته باشید. عوامل بسیاری می‌توانند به ناحیه پالپ و اعصاب دندان آسیب وارد کنند اما تشخیص بموقع و مراجعه زودهنگام به پزشک نقش مؤثری در درمان این بیماری و حفظ سلامت و ظاهر دندا‌‌نهایتان دارد.

افرادی که دندان‌هایشان به سرما یا گرما حساس است و مدتی طول می‌کشد تا بهبود پیدا کند یا به هنگام فشار یا جویدن روی دندان‌ها احساس ناراحتی می‌کنند یا در اثر درد شدید دندان شب هنگام از خواب بیدار می‌شوند، ممکن است نیازمند درمان ریشه باشند.

درمان ریشه که به غلط عصب کشی یا عصب کُشی نامیده می‌شود زمانی صورت می‌گیرد که پوسیدگی از مینا و بعد از آن عاج دندان عبور کرده و به بافت زنده داخل دندان که حاوی اعصاب و عروق خونی است و اصطلاحاً پالپ نامیده می‌شود می‌رسد و موجب عفونی شدن آن می‌شود اما علت عفونت یا التهاب پالپ همیشه پوسیدگی نیست.
در صورت تعویض مکرر پرکردگی وسیع دندان، ترک یا شکستگی قسمتی از دندان و گاهی در مواردی که بیماری پیشرفته لثه وجود دارد نیز ممکن است بافت پالپ دچار التهاب شود.

آنچه باید درباره درمان ریشه دندان بدانیم
آنچه باید درباره درمان ریشه دندان بدانیم

در این صورت ممکن است دندان‌های افراد ابتدا به سرما و بعد از مدتی به گرما حساس شود و مدتی طول بکشد تا بهبود یابد. سپس با پیشرفت بیماری و از بین رفتن بافت زنده داخل دندان، در حالی که بافت داخل دندان به سمت عفونی شدن می‌رود، معمولاً احساس می‌شود که درد دندان در حال کم شدن است. فراد در این زمان ممکن است فکر کنند که بیماری دندانشان در حال بهبود است و به دندانپزشک مراجعه نکنند، در این صورت عفونت پالپ بتدریج از سوراخ انتهای ریشه وارد استخوان اطراف دندان شده، کم کم موجب ایجاد ورم یا آبسه در اطراف آن می‌کند.

در این هنگام ناجی دندان افراد، یک متخصص درمان ریشه یا دندانپزشک عمومی است که در زمینه درمان ریشه مهارت کافی دارد. متخصص درمان ریشه آموزش‌های پیشرفته تری در زمینه تشخیص درد دندان و درمان ریشه دیده است و با استفاده از تکنولوژی بالا همچون بزرگنمایی و رادیوگرافی دیجیتال به طور مؤثرتری اقدام به درمان دندان عفونی افراد می‌کند. اکثر اوقات بیماران قبل از درمان اضطراب زیادی از تجربه درد در طول درمان دارند.
این افراد باید به خاطر داشته باشند که درمان ریشه به منظور حذف عفونت و درد آن‌ها انجام می‌شود و نه ایجاد درد.

درصورتی که دندانپزشک دارای تجربه و مهارت کافی در زمینه درمان ریشه باشد با انتخاب مناسب نوع ماده و تکنیک بی‌حسی موضعی، بیمار در طول درمان ریشه کاملاً راحت بوده و چیزی را احساس نخواهد کرد.

البته درصورتی که فرد با درد شدید دندان و در حالت اورژانس به دندانپزشک مراجعه کند باید صبور‌تر باشد زیرا بی‌حس شدن دیر‌تر اتفاق می‌افتد. پس از تزریق بی‌حسی موضعی دندانپزشک به آرامی بافت پالپ عفونی را از کانال‌های ریشه برمی دارد، سپس فضاهای داخل ریشه را پاک‌سازی کرده و جهت جلوگیری از عفونت مجدد آن‌ها را کاملاً مهر و موم می‌کند؛ درمان ریشه ممکن است زمانبر باشد اما معمولاً در طول یک یا دو جلسه تکمیل می‌شود.

به خاطر داشته باشید اغلب درمان ریشه و حفظ دندان طبیعی نسبت به درمان‌های جایگزین همچون ایمپلنت درمانی با هزینه کمتر و دوام بیشتری هستند. خوب است بدانید که هیچ چیز شبیه دندان طبیعی شما نخواهد بود.
منبع:دندانه

 

همه ما دندانپزشکان در مواردی نیاز داریم که از دانش و تجربه همکارانمان بهره‌مند شویم. هیچ کس در هیچ زمینه‌ای مخصوصاً رشته‌ای به گستره دندانپزشکی کامل نیست. مشاوره به همکاران یا ارجاع بیمار به همکار دیگر جز لاینفک اصول رشته ما می‌باشد. در رشته اندودنتیکس ارجاع جایگاه ویژه‌ای دارد. اگر منصف باشیم باید اذعان کنیم که در رشته اندو در دانشکده آموزش اصولی و کامل در دانشکده‌های داخل کشور ارائه می‌شود. به طوری که حتی به جرات می‌توان گفت اندو از معدود رشته‌هایی است که در دانشکده‌های داخل کشور در دوره عمومی، به طور کاربردی آن را می‌آموزیم.
در حالی که برای کار کردن در بازار کار دربرخی رشته‌های دیگر مانند ارتودنسی، پریودنتیکس و حتی پروتز، آموزش‌های دانشکده بدون دوره‌های مکمل و کسب مهارت خارج از بخش‌های دانشکده، کفایت کافی شاید نداشته باشد. حتی در مقایسه کیفیت درمان اندو فارغ التحصیلان داخل کشور با بسیاری از فارغ التحصیلان خارج از کشور، کفایت آموزش اندو در دانشکده‌های داخلی به خودی خود مشهود است؛ اما این کفایت آموزشی همکاران دندانپزشک را از ارجاع بی‌نیاز نمی‌کند. آن‌چه اهمیت دارد این است که اندودنتیست‌ها و بقیه همکاران با هم در یک موضع مشترک قرار دارند و از رابطه منطقی و بر پایه همکاری با هم بیشترین سود نصیب هر دو طرف خواهد شد.

در این مطلب سعی بر این است که مواردی را بیان کنیم که ارجاع آن‌ها با روش ارجاع توضیح داده شده به اندودنتیست‌ها، ممکن است خیلی خوشایند آن‌ها نباشد! البته نیاز به اشاره نیست که موارد زیر سلیقه‌ای بوده و به تمام همکاران یا حتی بیشتر ‌آن‌ها ممکن است قابل تعمیم نباشد.

دندان‌های دست خورده و دستکاری شده:
دندان‌های دستکاری شده را تقریبا می‌شود گفت هیچ اندودنتیستی دوست ندارد. مخصوصاً اگر در جریان دستکاری دندان، خرابکاری‌هایی از جمله لج، پرفوراسیون یاجداشدن وسیله صورت گرفته شده باشد. در بهترین حالت دستکاری محدوده پالپی، نقشه کف پالپ چمبر را که راهنمای پیدا کردن کانال توسط متخصص درمان ریشه می‌باشد محو می‌کند. البته اندودنتیست‌ها قبول دارند که گاهی پیش بینی دقیق در مورد مشکلاتی که حین درمان ممکن است پیش روی یک‌دندانپزشک قرار بگیرد، ممکن نیست. ولی این برآورد اشتباه موردی است و به تدریج با افزایش تجربه کاهش می‌یابد و بنابراین نمی‌تواند یک روند عمومی و دائمی باشد. در ضمن حساب دندان‌هایی که به دلایل اورژانسی پالپوتومی یا پالپکتومی شده‌اند جدا می‌باشد و در این گروه جای نمی‌گیرند. دندانپزشکان مجرب به خوبی می‌دانند که چه موردی را بلافاصله بعد از تشخیص باید ارجاع دهند. بیشتر اندودنتیست‌ها دوست ندارند با همکاری که فقط و فقط دندان‌هایی که خودش آغاز به درمان کرده و به مشکل برخورده و ارجاع می‌دهد، همکاری کنند.

شروع درمان مجدد ریشه توسط همکار عمومی و ارجاع بین کار به متخصص:
از معدود مواردی است که ممکن است متخصص درمان ریشه بیمار را رد درمان کند! درمان مجدد ریشه در طبقه‌بندی ارجاع، جز مواردی است که دندانپزشک عمومی برای انجام آن در دانشکده آموزش ندیده است. البته اندو عرصه توانایی: است و بالطبع هر کسی که از عهده درمانی در حد استاندارد درمانی بر می‌آید باید بتواند آن را انجام دهد. ولی وقتی به یک درمان تخصصی دست می‌زنیم، ارزیابی قبل از شروع کار اهمیت بالایی پیدا می‌کند. اگر در وسط کار یک درمان مجدد ریشه که از‌‌ همان اول تخصصی و دشوار بودن آن محرز است، از عهده کار برنیاییم ارجاع چنین موردی نشان دهنده بی‌مبالاتی ماست و طبیعی است که طرف ارجاع هم آن را دوست نداشته باشد و حتی بیمار را نپذیرد!

دندان‌های با پروگنوز ترمیم، پریودنتال و پروتزی ضعیف و یا اصرار بیمار مبنی بر نگهداری دندان ضعیف:
ارجاع دندانی که قرار نیست «دندان» بشود، طرف ارجاع را بر سردرگمی مواجه می‌کند. بسیاری از دندان‌ها به دلیل پیش‌آگهی ضعیف غیراندودنتیک محکوم‌به خارج شدن هستند! درمان موفقیت‌آمیز اندودنتیک برای این دندان‌ها حتی اگر انجام شود، شکست‌های پریودنتیک و پروستودنتیک متعاقب محتمل خواهد بود. ارجاع یک‌دندان به اندود به معنی پذیرش مسئولیت پروتزی- پریودنتال از سوی طرف ارجاع دهنده است…ولی اندود همیشه مستقل از این قضیه خودش هم شرایط پریودنتال – پروستودونتیک و قابل ترمیم بودن را بررسی می‌کند و درصورتی‌که این موارد پروگنوز ضعیفی داشته باشد، ازنظر اخلاقی موظف است بیمار را آگاه کند و با توجه به اینکه درمان ریشه چنین دندانی اعتبار حرفه‌ای او را می‌تواند زیر سؤال ببرد، از چنین درمانی پرهیز کند.

دندان‌هایی که توضیح‌نامه ارجاع برای یک مورد و تشخیص اندود باهم همخوانی ندارد
صداقت در رابطه ارتباطی همکاران اصل بسیار مهمی است. اندودنتیست‌ها طبق یک اصل حرفه‌ای قبل از شروع هر نوع درمانی به معاینه مورد ارجاعی پرداخته و رادیوگرافی از اخذ می‌کنند. مشاهدات این رادیوگرافی باید با توضیحات ارجاع دهنده همخوانی داشته باشد. مثلاً اگر در رادیوگرافی وسیله جدا شده مشاهده می‌شود ولی ارجاع با عنوان کانال کلسیفیه صورت گرفته است، اعتماد بین اندود و طرف ارجاع ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد.

ارجاع بیمار جهت حل‌وفصل دعاوی و قضاوت:
گاهی با مواردی مواجه هستیم که بیمار نه از جهت درمان و حل مشکل بلکه برای از جهت قضاوت شدن در مورد کیفیت یک کاردرمانی ارجاع شده است. به‌طورکلی ما به‌عنوان درمانگر حتی‌الامکان دوست نداریم که در مقام قاضی قرار بگیریم. اندودنتیست‌ها عادت دارند با بیماران در مورد شرایط حاضر و آینده یک‌دندان صحبت کنند و نه گذشته! قضاوت یک‌رشته تخصصی است و ما به‌عنوان درمانگر فقط «قضاوت کلینیکی» در مورد شرایط فعلی و آینده دندان‌ها داریم و حتی‌الامکان در صحبت با بیمارانمان هم سعی داریم از کاربرد جملاتی که بار قضاوت در مورد کاردرمانی بقیه دارند، خودداری کنیم.

ارجاع بیمار جهت تکمیل اندو!
یکی از سوءتفاهم‌های بزرگ در ارجاع، ارجاع یک درمان به‌صورت ناتمام است. به این صورت که مثلاً در یک‌دندان سه کاناله، دو کانال را یک‌دندان پیداکند، آماده‌سازی و آبچوره کند و بعد برای یک کانال باقیمانده بیمار را ارجاع دهد. متأسفانه برخی همکاران در قبال چنین درمانی از بیمار هزینه هم دریافت می‌کنند (مثلاً دوسوم هزینه برای دو کانال!) و به بیمار هم این‌گونه توضیح می‌دهند که یک‌سوم کار باقی‌مانده را دکتر دیگری انجام می‌دهد چون تجهیزات کافی برای آن ندارم! به این ترتیب انتظارات بیمار از درمان ارجاعی تغییر پیدا می‌کند!
درمان ریشه یک‌دندان یک مسئولیت واحد است و قابل‌تقسیم نیست. در صورت شکست درمان با ایجاد ضایعه یا سمپتوم کسی نمی‌تواند که «کانال عامل!» شکست را مشخص کند! بنابراین مسئولیت درمان اندو را یک نفر بر عهده می‌گیرد. اندود با درمان مجدد هر سه کانال در مثال ذکرشده، مسئولیت کل درمان را عهده‌دار می‌شود.

منبع:دندانه

 

[ویژه دندانپزشکان]
حتماً در طی عمر کاری خود به عنوان دندانپزشک بعد از درمان ریشه (عصب کشی) یا بین جلسات درمان با بیمارانی مواجه شده‌اید که دچار درد شدید یا تورم یا هردو شده‌اند و نیاز به مراجعه اورژانسی دوباره به مطب دندانپزشکی پیدا می‌کنند. این نوع درد بین جلسات یا بعد از درمان فلیرآپ نامیده می‌شود. شیوع فلیرآپ به دلیل تعاریف متفاوتی که در مطالعات برای آن صورت گرفته، بین ۱ تا ۱۶ درصد ذکر شده است ولی در بیشتر مطالعات این عدد بیشتر از ۸ درصد نیست.
فلیرآپ جز اتفاق‌هایی است که خستگی کار درمان را بر تن دندانپزشک باقی می‌گذارد! چون برخی موارد آن از دست دندانپزشک خارج بوده و صرفاً بعد از وقوع حادثه تمهیدات مدیریتی و کنترلی می‌توان در مورد آن داشت.

پیشگیری از فلیرآپ:
یک واقعیت در مورد فلیرآپ وجود دارد و آن این است که تنها راهی که امکان دارد با فلیرآپ مواجه نشوید با دانش امروز این است که اندو نکنید! بدیهی است وقتی اندو می‌کنید با مواردی از فلیرآپ مواجه خواهید شد؛
پیشگیری از فلیرآپ احتمالاً تا حد زیادی با کنترل طول مناسب و جلوگیری از تحریک ناحیه پری‌آپیکال ممکن باشد. استفاده از دستگاه‌های الکترونیکی تخمین طول ریشه (EAL) و روش آماده سازی کراون داون با شست‌وشوهای مکرر احتمال خروج دبری‌ها ومیکروارگانیسم‌های همراه آن‌ها و تحریک پری‌آپیکال متعاقب را کاهش می‌دهد. در خانم‌ها و در افراد آلرژیک می‌توان انتظار بیشتری داشت که بعد از درمان ریشه با فلیرآپ مواجه شویم. در مورد استرس بیمار قبل از کار و رابطه آن با درد بعد از کار مطالعه جامعی وجود ندارد. در مورد شرایط پالپ و پری‌آپیکال قبل از کار و رابطه آن با فلیرآپ مطالعات با نتایج متناقض وجود دارند ولی برآیند همه این است که حضورسمپوم قبل از کار (مستقل از تمام شرایط) با احتمال بالاتری به فلیرآپ می‌انجامد. بالطبع در دندان‌های نکروز و در دندان‌های با پریودنتیت پری آپیکال حاد یا آبسه حاد با سمپتوم‌های بیشتری مواجه هستیم.

چه کنیم که احتمال فلیرآپ را در بیمارانمان کاهش دهیم؟
– دبریدمان کامل: یکی از اصلیترین راه‌های پیشگیری از فلیرآپ می‌باشد. احتمالاً اصلیترین عامل فلیرآپ اندودنتیک، میکروارگانیسم‌ها هستند. (اهمیت تحریک مکانیکال هم بیشتر از این جهت است که میکروارگانیسم‌ها را وارد فضای پری‌آپیکال می‌کند) دبریدمان ناقص موجب فلیرآپ می‌شود. علی الخصوص در دندان‌ها وایتال، پالپوتومی بدون وارد شدن به محدوده کانال ریشه، بر دبریدمان ناقص در درمان اورژانس ارجحیت دارد. در دندان‌های نکروز هم در صورت آسمپتوماتیک بودن، اگر وقت کافی ندارید درمان را تا دبریدمان کامل شروع نکنید!

New-Bitmap-Image

– درمان چند جلسه‌ای: منظور از درمان چند جلسه‌ای عموماً انجام درمان در بیش از یک جلسه و عموماً در دوجلسه است. امروزه نتایج بیشتر مطالعات، تفاوتی بین موفقیت درمان‌های یک جلسه‌ای و چند جلسه‌ای قائل نشده‌اند. از طرف دیگر درمان بیش از دوجلسه‌هم مشکلاتی داشته و می‌تواند باعث سکنی‌گزیدن میکروارگانیسم‌های مقاوم در کانال بشود؛ اما در کنترل فلیرآپ زمانی که آبسه حال پری آپیکال داریم، درمان دوجلسه‌ای توصیه می‌شود. حتی اگر واقعاً در مورد کاهش آماری فلیرآپ اثر ثابت شده نداشته باشد، ازنظر روانی کنترل درد را راحت‌تر می‌کند. چرا که باعث می‌شود، بیمار درمان خود را ناتمام تلقی کرده و توجیه روانی درد بین جلسات درمان ساده‌تر باشد.
– داروهای داخل کانالی: مطالعات به طور کلی تفاوت معنادار کاهش شیوع فلیرآپ در حضور نوع خاص داروی داخل کانال (اعم از کلسیم هیدروکساید، آنتی‌بیوتیک‌ها، کورتون‌ها و ترکیبات ضدمیکروبی) نشان نداده‌اند؛ اما در برخی مطالعات قرارگیری کورتیکواستروئید‌ها و NSAID‌ها در داخل کانال، احتمال بروز درد بعد از درمان را کمتر کرده است.
– کوتاه کردن کاسپ‌ها: در دندان‌های بدون علامت احتمالاً کوتاه کردن کاسپ‌ها اثر پیشگیرانه ندارد. ولی در دندان‌هایی که حساس به دق هستند و درد قبل از درمان علی الخصوص در دق دارند، کوتاه کردن کاسپ‌ها می‌تواند درد بعد از درمان را کاهش دهد.
– آنتی بیوتیک‌ها: آنتی بیوتیک سیستمیک تاثیری در پیشگیری از فلیرآپ ندارد. تنها در صورت وجود علایم سیستمیک مانند تب، لنفادنوپاتی و بی‌حالی عمومی تجویز آنتی بیوتیک‌ها با وجود فلیرآپ مصداق پیدا می‌کند و حضور فلیرآپ به تنهایی اندیکاسیون تجویز آنتی‌بیوتیک نیست.
– ضددرد‌ها، ضدالتهاب‌های استروئیدی و غیراستروئیدی: نکته جالب این است که در برخی مطالعات در کسانی که دارو مصرف کرده‌اند، فلیرآپ بیشتری گزارش شده است! البته احتمالاً دلیل این امر شرایط دردناک قبل از درمان در افرادی است که مبادرت به مصرف دارو کرده‌اند و درد و فلیرآپ در این افراد بعد از درمان حتی با مصرف دارو اجتناب ناپذیراست. داروهای کنترل درد و التهاب تقریباً تنها ابزار موجود در دست دندانپزشکان برای کنترل فلیرآپ‌ها به خصوص فلیرآپ‌های بعد از خاتمه درمان هستند. پروتکل کنترل درد هم به صورت استفاده از NSAID‌ها در خط اول، در ترکیب با استامینوفن در خط دوم، استفاده از ضد دردهای مخدر و ضدالتهاب‌های استروئیدی در خطوط بعدی می‌باشد (برای مطالعه بیشتر درمورد استراتژی کنترل درد در اندو، اینجا را بخوانید)

بعد از وقوع فلیرآپ چه کنیم؟
مهم‌ترین و اصلیترین کاری که دندانپزشک باید انجام دهد، کنترل روانی بیماران و جلب اعتماد بیمار به روند درمان اندودنتیک است. در صورتی که در جلسه درمان در مورد احتمال درد بعد از درمان با بیمار صحبت شده باشد، آمادگی بیشتری ازنظر روانی برای پذیرش فلیرآپ وجود دارد. بیمار باید مطمئن شود که درد و تورم ربطی به موفقیت درمان دندانش در درازمدت ندارد.
دارو‌ها اصلیترین ابزار کنترل فلیرآپ هستند. به بیمار گذرا بودن دوره را توضیح می‌دهیم و از او می‌خواهیم برای اینکه دوره را راحت‌تر سپری کند دارو‌ها را منظم مصرف کند. بیشتر بیماران از خطر عفونت می‌ترسند. در این مورد به بیمار اطمینان کافی می‌دهیم. مواردی مشاهده شده است که فلیرآپ بعد از درمان به علت افت فشار (احتمالاً اثر روانی درد) بیمار را به سمت بستری شدن در بیمارستان برده‌است. ازنظر تجربه شخصی در این بیماران در صورت درگیری لنف نود‌ها (که غیرشایع نیست) تجویز آنتی‌بیوتیک سیستمیک توصیه می‌شود. (هر چند که جز اندیکاسیون‌های رفرنس‌ها برای تجویز آنتی بیوتیک نیست) گاهی حتی در فلیرآپ تجویز داروهای ضددرد مخدر مثل ترامادول در دوز محدود در موارد بسیار نادر ممکن است که اندیکاسیون داشته باشد.

در فلیرآپ بین جلسات، شست‌وشوی کانال‌ها و قرار دادن یک درسینگ کورتون یا ضدالتهاب (مثل تریامسینولون) می‌تواند مداخله مفیدی باشد (حداقل ضرری نداشته و ازنظر روانی روی بیمار با توجه به اینکه مداخله درمانی صورت گرفته تأثیر دارد) روی تاج دندان در‌‌نهایت هرگز نباید بدون پانسمان بماند. درناژ با شست‌وشو در جلسه درمان انجام می‌شود. انسیژن و درناژ در آبسه‌های لوکالیزه و ترفیناسیون در مواردی ممکن است اندیکاسیون داشته باشند که خیلی به ویژگی‌های کیس بستگی دارد. در‌‌نهایت کاهش فشار موضعی ازنظر تئوریک می‌تواند درد را در ناحیه کاهش دهد.

منبع:دندانه

 

زمان لازم برای درمان عصب کشی سوالی است که بیشتر مراجعین درمان ریشه از ما در مورد آن سؤال می‌کنند. از منظر حرفه‌ای به‌عنوان یک دندانپزشک موظف هستیم که همیشه قبل از شروع درمان در مورد زمان درمان و تعداد جلسات لازم برای انجام درمان، با بیمار صحبت کنیم، تمامی اطلاعات مورد نیازش را در اختیار او بگذاریم و به سوالاتش جواب بدهیم. بیشتر مراجعین دندانپزشکی چون تصورات نادرستی در مورد عصب کشی دارند که بالطبع توأم با ترس از آن است، در مورد زمان انجام درمان –بخوانید زمانی که فکر می‌کنند قرار است شکنجه شوند- کنجکاوی نشان می‌دهند. در حالی که آنچه بیش از زمان و تعداد جلسات یک درمان اهمیت دارد، نتیجه درمان در بلند مدت می‌باشد.

درمان عصب کشی چند جلسه طول می‌کشد؟
درمان کانال‌های ریشه یا‌‌ همان عصب کشی معمولاً بین یک الی سه جلسه برای یک دندان ممکن است طول بکشد. در بیشتر موارد درمان ریشه یک یا دوجلسه می‌باشد. امروزه با توجه پیشرفت‌های زیادی که در حوزه تکنولوژی و دانش رشته اندودنتیکس (عصب کشی) صورت گرفته است، تعداد درمان‌های تک جلسه‌ای نسبت به زمان‌های قبل افزایش چشمگیری یافته است.

آیا عصب کشی در چند جلسه نتیجه بهتری از یک جلسه دارد؟
پاسخ خیراست. تعداد جلسات موفقیت یا شکست درمان عصب کشی را کم یا زیاد نمی‌کند. تعداد جلسات ممکن است بر اساس فاکتورهای زیادی تعیین شود که قضاوت کلینیکی و تصمیم گیری بالینی خود دندانپزشک مهم‌ترین عامل در تعیین تعداد جلسات باشد. گاهی دندانپزشک ناگزیر است برای افزایش موفقیت درمان، عصب کشی را در بیش از یک یا حتی بیش ازدو جلسه انجام دهد؛ اما درمان‌های بیش از دوجلسه، خیلی شایع نیست.

طول زمان درمان عصب کشی چه قدر است؟
بر اساس نوع کارِ عصب کشی، نوع دندان و فاکتورهای دیگر تخصصی که عصب کشی یک دندان را سخت‌تر یا ساده‌تر می‌کند، درمان عصب کشی می‌تواند طولانی یا کوتاه باشد. به طور میانگین حدود یک ساعت نشستن روی یونیت دندانپزشک برای انجام یکی از جلسات درمان ریشه، طبیعی است و امر غیرقابل انتظاری نیست. ولی توجه کنید که پیش‌بینی دقیق مدت زمان مورد نیاز برای انجام درمان ریشه به طور دقیق قابل پیش‌بینی نیست.

آیا عصب کشی و پرکردن دندان می‌تواند در یک جلسه انجام شود؟
بله، ممانعتی از نظر تکنیکی برای درمان ریشه و پرکردن‌‌ همان دندان در یک جلسه برای بسیاری از موارد وجود ندارد. هر چند که در مواردی برای بهبودی کامل درد و رفع علایم دندانپزشک صلاح می‌بیند که این دو درمان را در دو جلسه جدا از هم انجام دهد. همچنین با توجه به اینکه خود درمان ریشه، درمقایسه با بسیاری از درمان‌های دندانپزشکی، زمان کمی نمی‌برد، خستگی بیمار و یا دندانپزشک ممکن است ایجاب کند که پرکردن دندان یا شروع مراحل درمان پروتزی (روکش) به جلسات دیگری موکول شود. اگر درمان ریشه دندان شما توسط متخصص درمان ریشه (اندودنتیست) انجام شده باشد، معمولاً برای پرکردن دندان ویا روکش دندان به همکار دیگری ارجاع داده می‌شوید، لذا در جلسه جداگانه از عصب کشی برایتان انجام می‌شود.

بین جلسات عصب کشی چه اتفاقاتی می‌فتد؟
درد بین جلسات درمان و درد بعد از خاتمه درمان امری عادی است. مصرف دارو با مشاوره دندانپزشک به شما برای از این مرحله در کمال آرامش کمک خواهد کرد. با دندان پانسمان شده باید با احتیاط بیشتری مدارا کنید. ممکن است حتی کمی موضع دندان متورم هم بشود. برطرف شدن درد بعد از تمام شدن درمان جلسه اول، به این معنی نیست که کل درمان ریشه دندان شما تمام شده است. برای جلسه دوم و همچنین جلسه شروع درمان ترمیمی/پروتز (پرکردن/روکش) در اولین فرصت برنامه ریزی کنید. توصیه‌های بعد از درمان عصب کشی را اینجا بخوانید.

ایمپلنت و عصب کشی در مقایسه با هم از نظر زمانی چه گونه‌اند؟
درمان مجدد ریشه و درمان‌های متعاقب آن (پر کردن، روکش و …) در‌‌نهایت در بیشتر موارد زود‌تر از درمان ایمپلنت به نتیجه (دندان دار شدن شما) می‌رسد. البته هرکدام از این درمان‌ها، جای خود رادارند و جایگزین هم نیستند؛ اما در برخی موارد بیمار ممکن است زمان حصول نتیجه یک درمان را در انتخاب طرح درمانش به‌عنوان یک فاکتور تأثیر دهد. ایمپلنت درمانی با موفقیت بسیار بالاست، ولی مدت‌زمان انتظار برای قرارگیری دندان در محل بی‌دندانی ممکن است طولانی‌تر از سایر درمان‌های رایج باشد. (آیا ایمپلنت جایگزین عصب کشی است؟ را اینجا بخوانید)

آیا تعداد جلسات عصب کشی روی هزینه تاثیر دارد؟
بالطبع زمانی که صرف انجام درمان می‌شود هزینه آن درمان را بالا می‌برد. ولی در کشور ما اغلب درمان‌های دندانپزشکی فارغ از تعداد جلسات محدوده هزینه مشخصی دارند. معمولا تعرفه‌ درمان‌ریشه توسط نظام پزشکی هر سال تعیین می‌شود و هزینه‌های متخصص درمان ریشه هم در محدوده خاصی است. میزان دشواری یک درمان بالطبع باعث می‌‌شود در تعرفه‌ها هم هزینه بیشتری برای آن درمان به خصوص مد نظر قرار گیرد. (در مورد هزینه‌های عصب کشی اینجا را بخوانید) دشواری یک درمان هم نسبت مستقیم با زمان صرف شده برای آن دارد. به همین دلیل درمان‌های با تعداد جلسات بیشتر منطقی است که هزینه بیشتری داشته باشند (هر چند که در بسیاری از موارد در کشور ما در عمل این اتفاق نمی‌افتد). در بسیاری از کشورهای دنیا درمان‌های چند جلسه‌ای پرداختی بیشتری از سوی بیماران یا شرکت‌های بیمه در بردارد. همچنین هزینه درمان ریشه در بیشتر کشور‌ها به دلیل دشواری و زمان‌بر بودن بیش از ایران است.

منبع:دندانه

 

دکتر علی مرسلی

[ویژه دندان‌پزشکان] یکی از مشکلات رایج برخی ازهمکاران دندانپزشک، تصمیم گیری در مورد نیاز یا عدم نیاز به پروفیلاکسی آنتی بیوتیک در بیماران با مشکلات قلبی است. این تصمیم‌گیری گاهی با شبهاتی همراه است و دندانپزشک دچار تردید می‌شود که آیا پروفیلاکسی برای یک مراجع نیاز است یا خیر و اگر نیاز است چه طور باید اعمال شود.

بیماری‌های قلبی
با افزایش سن جمعیت کشور ما شیوع بیماری‌های مربوط به قلب و عروق افزایش چشمگیری پیدا می‌کند. به گفته دکتر فریدون نوحی رئیس انجمن قلب ایران، بیماری‌های مربوط به قلب و عروق از مهم‌ترین و شایع‌ترین علل مرگ و میر در جهان است و بیماری‌های قلبی و عروقی دارای هزینه‌های درمان سنگینی است. ما دندانپزشکان از جمله افرادی هستیم که باید در مورد وضعیت سلامت عمومی مراجعین خود اطلاعات کافی داشته باشیم. بیماران قلبی از جمله مراجعینی هستند که کار دندانپزشکی برای آن‌ها ممکن است نیازمند ملاحظاتی باشد. یکی از این ملاحظات مربوط استفاده از انواع بی‌حس کننده‌های موضعی حاوی آدرنالین است که موضوع صحبت ما نیست. ملاحظات دیگر در مورد بیماران لزوم یا عدم نیاز به استفاده از پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک در جهت پیشگیری از اندوکاردیت باکتریال می‌باشد.

اندوکاردیت چیست؟
اندوکاردیت در واقع التهاب لایه داخلی قلب است که دریچه‌های قلبی را در بر می‌گیرد. اندوکاردیت بیشتر با مستقرشدن باکتری‌ها (و به ندرت قارچ‌ها) روی دیواره دریچه‌های قلبی و ایجاد عفونت و التهاب در این نواحی، ایجاد می‌گردد. منشأ این میکروارگانیسم‌ها، خون می‌باشد (باکتریمی). ولی در افراد سالم به ندرت ممکن است که اندوکاردیت در اثر باکتریمی ایجاد شود.
اندوکاردیت چه عواقبی در پی دارد؟

اندوکاردیت در ‌‌نهایت باعث کاهش عملکرد قلب می‌شود. اگر به موقع تشخیص داده شود درمان می‌شود ولی اغلب چون تشخیص زودهنگام نیست، می‌تواند به نارسایی احتقانی قلبی و مرگ بیانجامد. در ضمن لخته‌های خونی که در اثر اندوکاردیت ایجاد می‌شود می‌تواند در نواحی دیگر موجب آمبولی، لخته و حتی سکته مغزی بشود.

در چه گروهی از بیماران قلبی پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک مورد نیاز است؟
برخی از همکاران ما ممکن است به محض شنیدن عنوان بیماری قلبی از زبان بیمارانشان، سریع به سراغ پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک می‌روند؛ اما حقیقت این است که تعداد بسیار اندکی از مشکلات قلبی نیاز به چنین تدابیری دارد. امروزه حتی تردیدهایی در مورد کارآمد بودن و مورد نیاز بودن پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک برای بیماران با اندیکاسیون پروفیلاکسی سابق هم مطرح شده است.
تجویز بی‌رویه آنتی‌بیوتیک مقاومت باکتریال ایجاد می‌کند و برای جامعه بشری مضراست. وظیفه پزشکی-انسانی ماست که از مقاومت باکتریایی با تجویز صحیح آنتی‌بیوتیک‌ها خودداری کنیم.
اما مواردی وجود دارند که طبق آخرین دستورالعمل انجمن قلب امریکا، نیاز به تجویز پروفیلاکسیک آنتی‌بیوتیک وجود دارد که شامل این موارد هستند:
حضور دریچه مصنوعی قلب، سابقه قبلی اندوکاردیت باکتریال، پیوند قلب یا پیوند دریچه قلب، حضور بیماری مادرزادی قلبی
نیاز به پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک و نحوه اعمال آن را متخصص قلب و عروق تعیین می‌کند. ما به عنوان دندانپزشک در این موارد تابع نظرات متخصص قلب هستیم؛ اما در بعضی موارد، به ندرت برخی از متخصصین قلب قدیمی ممکن است رژیم‌های پروفیلاکسی منسوخ را تجویز کنند یا برای مواردی که از نظر رفرنس‌های ما نیاز به پروفیلاکسی ندارند (مانند آنژیوگرافی) پروفیلاکسی تجویز شود که در این صورت، این نکات با بیمار مطرح می‌شود ولی تاکید می‌کنیم که مسئول سلامت قلبی-عروقی بیمار فرد دیگری است و علاقلانه است که حتماً نظر متخصص قلب درخواست و اعمال شود.

رژیم مناسب پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک چگونه است؟
– برای بیماران عادی که منعی در مصرف نوع خاصی از آنتی‌بیوتیک‌ها (مانند حساسیت به پنی‌سیلین و …) ندارند، ۲ گرم آموکسی‌سیلین (چهار عدد کپسول آموکسی‌سیلین ۵۰۰ گرمی) یک ساعت قبل از شروع درمان، پروفیلاکسی مصوب انجمن قلب امریکا می‌باشد. نکته مهم این است که برای بسیاری از بیماران قابل قبول نیست که چهار کپسول را همزمان بخورند، باید روی نحوه مصرف دارو توسط دندانپزشک تاکید شود.
– در بیمارانی که نمی‌توانند داروی خوراکی بخورند در عین حال حساسیت به آنتی بیوتیک (خانواده پنی‌سیلین) هم ندارند، آمپی‌سیلین (۲ گرم) و سفازولین یا سفتریاکسیون (۱ گرم) به صورت تزریق داخل عضلانی یا داخل وریدی استفاده می‌شود.
– در بیمارانی که به پنی‌سیلین حساسیت دارند در صورتی که می‌توانند دارو را به صورت خوراکی مصرف کنند، کلیندامایسین (۶۰۰ میلی‌گرم)، آزیترومایسین یا کلاریترومایسین (۵۰۰ میلی گرم) می‌شود تجویز کرد. در برخی رژیم‌های پروفیلاکسی، سفالکسین (۲ گرم) هم برای این بیماران ذکر شده است، اما در بیمارانی که به خانواده پنی‌سیلین حساسیت نشان می‌دهند، مصرف این خانواده سفالوسپورین‌ها باید با احتیاط زیادی صورت گیرد.
– در بیمارانی که هم حساسیت به پنی‌سیلین دارند و هم داروی خوراکی مصرف می‌کنند، کلیندامایسین (۶۰۰ میلی گرم) گزینه انتخابی است که تجویز دارو می‌تواند داخل عضلانی یا داخل وریدی باشد.
– در کودکان بر حسب وزن کودک، دوز تجویزی هر کدام از این دارو‌ها تعیین می‌شود.

آیا در عصب کشی دندان پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک نیاز است؟
در همه اعمال دندانپزشکی پروفیلاکسی برای بیماران نیازمند به آن نیاز نیست. در اعمال دندانپزشکی که همراه با دستکاری بافت لثه یا پری‌آپیکال می‌باشد – یعنی احتمال باکتریمی وجود دارد- پروفیلاکسی مورد نیاز است. در پروسه درمان ریشه احتمال باکتریمی بالا نیست ولی وجود دارد. بستن کلامپ رابردم روی لثه، آماده سازی ورای طول کارکرد ریشه و تزریق مخصوصاً تزریق بلاک می‌تواند باکتریمی ایجاد کند. نبستن رابردم هم باکتریمی را تسهیل می‌کند؛ بنابراین انجام پروفیلاکسی با توجه به پتانسیل باکتریمی در اندو وجود دارد، برای مواردی که اندیکاسیون دارد، غیرمنطقی نیست.

پروفیلاکسی فقط مربوط به بیماران قلبی نیست!
پروفیلاکسی آنتی بیوتیک ممکن است که برای سایر بیماری‌ها و نقایص سلامتی هم اندیکاسیون داشته باشد. مثلاً در بیمارانی که اخیراً مفصل تعویض کرده‌اند، در بیماران با نقص ایمنی و… هم ممکن است بنا بر تشخیص پزشک معالجشان نیاز به پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک باشد.

منبع:دندانه

 

دندان‌های مرده چگونه سفید بخت می‌شوند؟

دندان‌ها پس از درمان‌ریشه ممکن است دچار تغییر رنگ شوند. شایع‌ترین و شدید‌ترین علت این تغییر رنگ حذف ناقص و باقی ماندن مواد پرکننده در اتاقک پالپی است که موجب تیره شدن رنگ دندان می‌شود. عامل اصلی تغییر رنگ، باقی ماندن سیلر چه از نوع ZOE و چه از نوع پلاستیک‌هاست.

پیش‌آگهی سفید کردن دندان در چنین مواردی به اجزای تشکیل دهنده سیلر بستگی دارد. سیلرهای حاوی ترکیبات فلزی به خوبی سفید نمی‌شوند و به مرور زمان عود می‌کنند. از این اتفاق می‌توان با حذف کامل مواد پرکننده تا سطح سرویکال مارجین لثه، هنگام درمان‌ریشه دندان، جلوگیری کرد.
باقی ماندن بافت پالپ در شاخک‌های پالپی تاج دندان نیز ممکن است موجب تغییر رنگ تدریجی دندان شود. شاخک‌های پالپی باید حین تهیه حفره دسترسی، کاملا باز شوند تا بقایای پالپ حذف و از به‌دام افتادن سیلر در آن‌ها جلوگیری شود.

مواد سفیدکننده
مواد شیمیایی سفیدکننده به صورت عامل اکسیدکننده عمل می‌کنند. شایع‌ترین نوع این مواد محلول‌های هیدروژن پراکسید، با قدرت‌های مختلف، پربورات سدیم و کارباماید پراکساید هستند. هیدروژن پراکساید و کارباماید پراکساید، بیشتر برای سفید کردن خارجی و پربورات سدیم برای سفید کردن داخلی کاربرد دارد، چرا که در مقایسه با دو مورد قبلی آسان‌تر کنترل شده و کم‌خطر‌تر است.

موارد تجویز و عدم تجویز
سفید کردن داخلی در موارد زیر تجویز می‌شود: تغییر رنگی که منشاء آن اتاقک پالپ باشد، تغییر رنگ عاج و تغییر رنگ‌هایی که با سفید کردن خارجی بهبود نیابد. تغییر رنگ‌های سطحی می‌نا، نواقص تشکیل می‌نا، از دست رفتن عاج زیاد، حضور پوسیدگی و ترمیم کامپوزیت‌ تغییر رنگ داده از موارد عدم تجویز سفید کردن داخلی است. دندان با سابقه ضربه یا سن کم، گزینه مناسبی برای سفید کردن داخلی نیستند، چرا که ممکن است در آینده دچار تحلیل خارجی شوند.

سفید کردن گام‌به‌گام دندان
روش سفید کردن گام‌ به ‌گام دندان (walking bleach) یکی از روش‌های سفید کردن داخلی دندان است که جدا از اینکه به اندازه سایر روش‌های بلیچینگ، مانند روش ترموکاتالیک (قرار دادن ماده اکسیدکننده و استفاده از گرما) موثر است، به دلیل خطر کمتر و زمان کوتاه‌تر حضور بیمار در مطب، بر سایر روش‌ها ترجیح دارد.
در روش گام ‌به ‌گام به ترتیب زیر عمل می‌کنیم:
پیش از شروع درمان، برای بیمار علت تغییر رنگ دندان، مراحل درمان و نتیجه قابل انتظار و احتمال برگشت تغییر رنگ دندان در آینده را توضیح دهید تا برداشت روشنی از درمان و نتیجه آن داشته باشد.
وضعیت بافت پری‌اپیکال و کیفیت درمان ریشه را در عکس رادیوگرافیک بررسی کنید. درمان نامناسب قبلی یا پرکردگی ریشه مشکوک نیازمند درمان ریشه مجدد پیش از سفید کردن است.
رنگ اولیه دندان را با یک راهنمای رنگ ارزیابی کنید و در صورت امکان از دندان در شروع درمان و حین آن عکاسی کنید تا معیاری برای شما و بیمار در برای مقایسه‌های بعدی موجود باشد.
دندان باید توسط رابردم ایزوله شود. کاربرد وج در ناحیه بین دندانی ممکن است ایزولاسیون بهتری فراهم کند.
ترمیم‌های موجود در مسیر حفره دسترسی را خارج کنید. تصحیح شکل حفره دسترسی و حذف تمام مواد پرکردگی قبلی از اتاقک پالپ، مهم‌ترین مرحله در روند سفید کردن دندان است.
خالی کردن اتاقک پالپی که به طور کامل توسط کامپوزیت پر شده‌گاه بسیار مشکل است، چراکه این مواد در برابر تراش توسط فرز مقاوم‌اند و رنگ آن‌ها اغلب از عاج قابل تفکیک نیست. توجه کنید که تمام کامپوزیت باید حذف شود تا مواد سفید کننده اجازه تماس و نفوذ به عاج را بیابند. جهت جلوگیری از تراش عاج سالم، حذف مواد ترمیمی باید با دقت انجام شود.
یک لایه نازک از عاج تغییر رنگ یافته را با یک فرز روند با هندپیس دور کم از سطح فاسیال اتاقک پالپی بردارید. به‌این ترتیب بیشتر تغییر رنگ (که روی سطح پالپال تجمع می‌کند) حذف خواهد شد و توبول‌های عاجی جهت نفود بهتر مواد سفید کننده باز می‌شوند. البته انجام این مرحله تنها در تغییر رنگ ناشی از ترکیبات فلزی باشد یا عدم دست‌یابی به نتیجه مطلوب پس از دومین یا سومین جلسه درمان، توصیه می‌شود.
گوتاپرکا و سیلر داخل اتاقک پالپی باید تا سطح زیر مارجین لثه حذف شوند. برای این منظور می‌توانید از حلال‌هایی نظیر کلروفرم یا گزیلول، استفاده کنید.
برای کاهش احتمال ریزنشت ماده اکسید کننده به داخل کانال باید یک لایه سمان مانند پلی‌کربوکسیلات، زینک فسفات، گلاس‌آینومر یا کویت، با ضخامت حداقل ۲میلی‌م‌تر روی ماده پرکننده ریشه قرار دهید.
اچ‌کردن عاج از داخل به وسیله قرار دادن اسید فسفریک یا اسیدهای دیگر در اتاقک پالپی، جهت حذف لایه اسمیر و بازکردن توبول‌ها، اجازه نفوذ بهتر به اکسیدکننده‌ها را نخواهد داد. کاربرد مواد شیمیایی قلیایی در اتاقک پالپی مجاز نیست، چرا که موجب تحریک پری‌دونتال لیگامنت شده یا ممکن است باعث تحلیل خارجی ریشه شود.
خمیر بلیچینگ را از طریق مخلوط کردن سدیم پربورات و یک ماده خنثی نظیر آب، سالین یا محلول بی‌حسی با قوام مشابه ماسه مرطوب، تهیه کنید. با یک وسیله پلاستیکی، خمیر را داخل اتاقک پالپ متراکم کنید. مایع اضافه را با فشردن پنبه روی آن بگیرید. این عمل باعث فشرده شدن و فرستادن خمیر به داخل فرورفتگی‌ها نیز می‌شود.
اضافه خمیر اکسیدکننده را بگیرید و حفره دندان را با ماده سختی مانند کویت با ضخامت حداقل سه میلی متر پانسمان کنید. بیمار باید توجیه شود که ماده سفیدکننده به آرامی عمل می‌کند و سفید شدن دندان ممکن است تا دو هفته یا بیشتر مشخص نشود.
مراجعه بعدی بیمار باید دو تا شش هفته بعد باشد. جلسات سوم و چهارم نیز به همین ترتیب تکرار می‌شود.
۱۲) ترمیم نهایی دندان نباید‌ بلافاصله پس از اتمام عمل بلیچینگ انجام شود، چون مواد اکسیدکننده باقی‌مانده روی قدرت اتصال کامپوزیت به دندان اثر می‌گذارند.

عوارض سفید کردن داخلی دندان
کاربرد مواد شیمیایی و روش‌های سفید کردن ممکن است موجب تحلیل خارجی ریشه شود. مواد اکسیدکننده، مخصوصا پراکسید هیدروژن ۳۰ درصد، از طریق نواقص CEJ و انتشار از توبول‌های عاجی، به پریودنشیم می‌رسند و موجب نکروز سمنتوم، التهاب PDL و تحلیل ریشه می‌شوند. سابقه ضربه به دندان و سن پایین عوامل مستعد کننده تحلیل خارجی هستند، تا آنجا که به عنوان موارد عدم کاربرد بلیچینگ داخلی مطرح می‌شوند. شکستگی تاج، به دلیل خشک شدن مینا و عاج و سوختگی شیمیایی لثه از عوارض دیگر سفید کردن داخلی دندان‌ها هستند.

منبع:دندانه

 

عصب کشی یا به عبارت صحیح‌تر درمان ریشه دندان، یک درمان رایج برای خلاصی از درد دندان و حفظ دندان‌ها می‌باشد. البته مراجعین دندانپزشکی، عقاید متفاوتی در مورد درمان ریشه دارند و بیشتر ذهنیت آن‌ها را، شایعات و صحبت‌های اطرافیان و دوستان شکل می‌دهد. حقیقت این است بسیاری از مواردی که شما در مورد درمان ریشه شنیده‌اید و شما را هنگام مراجعه به دندانپزشک از انجام آن به وحشت می‌اندازد، صحت ندارند و ماهیت درمان ریشه متفاوت از بسیاری از شایعاتی است که در مورد آن‌ها شنیده‌اید. در این مطلب به چند شایعه که در مورد عصب کشی شنیده‌اید پاسخ می‌دهیم.

عصب کشی دردناک است!
معروف‌ترین شایعه در مورد عصب کشی به درد آن مربوط می‌شود. امروزه با وجود بی‌حسی موضعی و تکنولوژی‌های جدیدی که زمان انجام درمان ریشه را کاهش داده‌اند، پروسه درمان عصب کشی دیگر دردناک نیست. تمامی مراحل تحت بی‌حسی موضعی و حتی در برخی کشور‌ها آرامبخشی هوشیارانه انجام می‌شود و شما روی یونیت (صندلی) دندانپزشکی دردی را احساس نمی‌کنید. عصب کشی ترسی ندارد! شعار ما این است که عصب کشی غیر از هزینه دردی ندارد و در مقایسه با چیزی که عاید شما می‌کند (رفع درد و انکان حفظ دندانتان) واقعا درمان مفید، بی‌عارضه و حتی ارزانی است. برای اینکه در مورد حل مشکل ترس خود از عصب کشی و دندانپزشکی گامی بردارید می‌توانید به قسمت «چطور بر ترس از مراجعه به دندانپزشک غلبه کنیم» در اینجا مراجعه کنید و مطالب مفصلی در این مورد بخوانید.

عصب کشی باعث بیماری می‌شود!
اساس شایعه بیماری‌زا بودن درمان‌های ریشه حفظ کننده دندان، حدود صد سال پیش برای اولین بار مطرح شد وبه کشیده شدن دندان‌های زیادی منجر شد. بعد از آن هم غلط بودن این فرضیه به اثبات رسید. نظریه دکتر پرایس (ِDr. Price) با مطالعاتی که بعد‌ها صورت گرفت از بنیه رد شد و حتی جاما در یک مطالعه، اساس روش تحقیق او را مردود دانست! (مطالعه جاما را در رد نظریات دکتر پرایس در اینجا بخوانید) امروزه اما دوباره شایعه بیماری‌زا بودن عصب‌کشی این بار در مقیاس وسیع در فضای مجازی منتشر می‌شود و نکته جالب اینکه برخی دندانپزشکان به نام دندانپزشمان بیولوژیک یا هولیستیک هم آن را تبلیغ می‌کنند. برای مثال ادعا می‌شود که عصب کشی سرطان‌زاست. چرا که ۹۷ درصد کسانی که به سرطان مبتلا می‌شوند، سابقه عصب کشی دندانشان را داشته‌اند! این ادعا درست مثل این است که ادعا کنیم ۱۰۰ درصد کسانی که به سرطان مبتلا شده‌اند، فوتبال تماشا می‌کردند پس تماشای فوتبال عامل اصلی سرطان است! واضح است که تعدادی زیادی از مردم برای حفظ دندانشان مبادرت به درمان عصب کشی می‌کنند و تعداد زیادی از مردم هم فوتبال تماشا می‌کنند. از میان این افراد متاسفانه عده‌ای هم به سرطان ممکن است مبتلا شوند و تماشای فوتبال یا عصب کشی ربطی به ایجاد سرطان ندارد. کما اینکه حتی حضور یک نفر که تمام دندان‌های خود را در جوانی کشیده است و بعد در کهنسالی به سرطان مبتلا گشته است این فرضیه را رد می‌کند. بسیاری از علل ایجاد سرطان‌ها کشف شده‌اند و دانشمندان در حال تحقیق برای یافتن علت‌های دیگر سرطان هستند. در هیچ کدام از این یافته‌ها تا به حال عصب کشی و یا حتی دندان، عامل ایجاد سرطان ذکر نشده است. تشویق مردم به کشیدن دندان‌ها یک تجارت غیراخلاقی توسط افرادی است که اسم خود را دندانپزشک بیولوژیست گذاشته‌اند و با صدمه به سلامت مردم جیب‌های خود را پر می‌کنند. (مطلب» چرا دندانپزشکی هولیستیک کلاهبرداری است» را در اینجا بخوانید)

جایگزین عصب کشی دندان، ایمپلنت می‌باشد
درمان ایمپلنت درمان به نسبت نوظهوری است که می‌تواند با موفقیت بالا، دندان‌هایی که شما ندارید را جایگزین کند. اما این درمان به‌هیچ‌وجه جایگزین درمان ریشه نیست! جایگزین قلمداد کردن ایمپلنت به جای درمان ریشه درست مثل این است که شما زانویتان در اثر ضربه دچار جراحت شود ولی به جای مداوا، سریع یک زانوی مصنوعی جایگزین آن کنید! بدیهی است که این نوع درمان منطقی نیست. در مورد ایمپلنت همین قدر بهتر است بدانیم که موفقیت آماری درمان ایمپلنت و عصب کشی تا به امروز تقریباً معادل هم بوده است با این تفاوت که درمان ریشه درمانی به مراتب قدیمی تراستو تعداد بسیار بیشتری از آن نسبت به ایمپلنت انجام شده است و همه دندانپزشکان روزمره آن را انجام می‌دهند، بنابراین نتایج مربوط به موفقیت آن در طولانی مدت قابل استناد است. ایمپلنت یک درمان عالی برای جایگزینی دندان‌های ازدست‌رفته است که با عصب کشی و یا سایر درمان‌های پرکردن و روکش و … قادر به نگهداری آن‌ها نیستیم و نه جایگزین عصب کشی.

می‌توانیم عصب کشی نکنیم
مراجعینی داریم که از ما می‌خواهند دندانشان را عصب کشی (درمان ریشه) نکنیم یا با روش دیگری درمان کنیم. حقیقت این است که درمان ریشه دندان درمان آلترناتیو یا جایگزین ندارد. اگر دندانی به اصطلاح به عصب برسد (نیاز به درمان ریشه داشته باشد) تنها درمان جایگزین با علم حاضر غیر از درمان ریشه، کشیدن دندان است. عصب کشی هم درمانی صفر – یک می‌باشد؛ یعنی یک دندان یا عصب کشی می‌شود و یا نمی‌شود و این طور نیست که یک ریشه یا یک کانال درمان شود و دیگری درمان نشود.

کشیدن دندان راحت‌تر از عصب کشی است!
باور غلطی در میان قدیمی‌ها وجود دارد که دندان پوسیده را باید کشید! البته خوشبختانه امروزه دیگر نسل‌های تحصیل‌کرده جدید کمتر چنین عقایدی دارند ولی هرازگاهی با مراجعینی مواجه می‌شویم که به دلیل ترس از عصب کشی یا به دلیل هزینه‌های درمان نگهداری دندان خواهان کشیدن دندان خود هستند. درحالی‌که در مورد ترس، باید خاطرنشان کنیم که کشیدن دندان به‌مراتب درمان خشن‌تر و ناملایم‌تری بوده و با تروما و خونریزی ممکن است همراه باشد. درحالی‌که درمان ریشه آسیبی در این مقیاس به‌هیچ‌وجه ندارد. در مورد هزینه‌ها هم مراجعین ما باید بدانند که در بلندمدت هم هزینه بی‌دندانی و هم هزینه جایگزینی دندان‌های ازدست‌رفته بسیار بیشتر از درمان ریشه و حفظ دندان‌هاست. ازاین‌رو است که دندانپزشکان همیشه بیماران خود را به نگهداری دندان‌های خود ولو با درمان‌های پیچیده، تشویق می‌کنند. ما باید برای سلامتی خود هزینه کنیم، چون سلامتی باارزش‌ترین هدیه‌ای است که از آغاز تولدمان به ما اهدا می‌شود.

منبع:دندانه

 

گاهی برخی از مراجعین دندان‌پزشکی اظهار می‌کنند که دندانشان آبسه (abscess) کرده است. مراجعین دندان‌پزشکی، تقریباً هر نوع تورمی را که داخل دهان خود احساس کنند abscess می‌نامند. حتی بیماران به‌اشتباه تورمی التهابی که بعد از عصب‌کشی، جراحی‌های دندان و لثه و یا کشیدن دندان اتفاق می‌افتد را آبسه می‌نامند. در اینجا می‌خواهیم به این سؤال پاسخ بدهیم که آبسه دندانی چیست، چه علتی دارد و راه‌های درمان آبسه دندانی چیست؟

آبسه چیست؟
هر نوع تجمع چرک و عفونت که توسط بافت بدن محصورشده باشد را آبسه (abscess) می‌گویند. در آبسه‌های دندانی، علت آبسه یک دندان عفونی یا یک ناحیه عفونی با دندان قبلی عفونی است. بنابراین علت آبسه عفونت می‌باشد ولی خود این قضیه به این معنی نیست که در داخل abscess عامل عفونت هم حضورداشته باشد. عامل آبسه‌های دندانی اغلب در خارج از آبسه می‌باشد و بیشتر آن‌ها باکتری‌ها هستند.

علت آبسه دندانی چیست؟
علت اصلی abscessدندانی پوسیدگی دندان‌ها هستند یعنی میکروب‌ها علت اصلی می‌باشند.. معمولاً در تمام آبسه‌ها منشأ مشکل به دندان‌ها بر می‌گردد. در بیشتر موارد هم منشأ abscess «ریشه» دندان‌ها می‌باشد. بنابراین درمان آن هم با درمان دندان یا کشیدن دندان و حذف علت صورت می‌گیرد.

بیماری‌های لثه، ضربه‌ها و صدمات وارد شده به دندان، کشیدن دندان و جراحی ایمپلنت هم می‌تواند abscessدر دهان ایجاد کند که بستگی به علت، هرکدام ممکن است درمان‌های خاص خود را داشته باشند.

آیا وقتی آبسه داریم نمی‌توانیم دندانمان را درمان کنیم و باید منتظر باشیم که آبسه از بین برود؟
گفتیم که منشأ علت abscess تقریباً در تمام موارد، دندانی است. بنابراین تا زمانی که دندان درمان نشود، abscess درمان قطعی نخواهد شد. ولی گاهی حضور خود آبسه یا خطرات و علائمی که ایجاد می‌کند (مانند تب) باعث می‌شود که رفع این علائم در اولویت دندان‌پزشک قرار بگیرند. به‌علاوه گاهی بی‌حسی دندان و کنترل درمان در حضور تورم abscessدشوار است. ازاین‌رو است که گاهی ممکن است تجویز آنتی‌بیوتیک، قبل، همزمان یا بعد از درمان صورت بگیرد. ولی در افراد با سطح ایمنی عادی و فقدان علائمی مانند تب و بی‌حالی و … به‌ندرت ممکن است که نیاز به تجویز آنتی‌بیوتیک باشد و درمان‌های قطعی دندان‌پزشکی برای درمان کفایت می‌کند. بنابراین درمان قطعیabscess دندانی، درمان دندان‌پزشکی است و نه استفاده از دارو. (درباره آنتی‌بیوتیک‌های اندو اینجا بخوانید.)

آبسه می‌تواند خطرناک باشد؟
آبسه دندانی در نوع خود در آغاز خطر جانی ندارد. ولی می‌تواند تبدیل به یک خطر شود و حتی سلامتی شمارا تهدید کند. abscess دندانی چند سرنوشت می‌تواند داشته باشد. در یک حالت وقتی abscess به فضاهای فک و صورت شما گسترش پیدا کند و حتی می‌تواند تنفس را مختل کند. در حالت خطرناک دیگر، گسترش آن در فضا‌ها به ترومبوز سینوس کاورنوس و حتی مرگ می‌تواند منجر شود. در حالت‌های دیگر گسترش عفونت متعاقبabscess می‌تواند به حضور عفونت در خون (سپتی سمی)، مننژیت و … منجر شود. abscessدندانی از جمله مواردی است که ممکن است اورژانس بستری شدن در بیمارستان برای بیمار ایجاد کند. اما تمام این موارد خطرناکی که اشاره شد، در موارد بسیار پیشرفته عفونت‌های دندانی هم بسیار نادر بوده و در افراد با ایمنی نرمال به‌ندرت ممکن است مشاهده شوند. بنابراین علیرغم اینکه باید حتماً در صورت بروز abscess دندانی، در اسرع وقت مبادرت به درمان کنید، از بابت خطرات جانی نگران نباشید.

آبسه‌ها ممکن است حاد باشند و درد زیادی ایجاد کنند. از طرف دیگر آبسه می‌تواند مسیری مزمن را طی کند. به این صورت که چرک محصورشده در استخوان، مسیری رو به خارج شدن پیدا می‌کند. خروجی این مسیر می‌تواند روی پوست صورت و یا داخل دهان باشد و به‌صورت جوشی که از آن چرک خارج می‌شود خود را نشان دهد. به این مسیر خروج چرک در اصطلاح عمومی مسیر سینوس می‌گویند (هرچند که اصطلاح علمی دقیقی نیست). در شرایط حضور مسیر تخلیه، اغلب برخلاف آبسه‌های حاد، درد زیادی وجود ندارد.

فرق کیست و آبسه چیست؟
بسیاری از بیماران فرق کیست و آبسه را نمی‌دانند و آن‌ها را باهم اشتباه می‌گیرند. از طرف دیگر بسیاری از دندان‌پزشکان هم از توضیح واضح تفاوت طبقه‌بندی کیست و abscess و ارتباط این دو باهم ناتوان‌اند. بیماران همیشه این سؤال رادارند که آیا کیست وabscess یکی هستند و اگر خیر آیاabscess می‌تواند منجر به کیست شود یا خیر.

کیست و abscess هر دو، توده‌ای از بافت خوش خی‌ام هستند که با مایع یا چرک پرشده‌اند. اما کیست و آبسه دو مقوله کاملاً جدا از هم هستند. آبسه یک تعریف کلینیکی دارد که به تورم، حضور چرک و علت عفونی وابسته است. اما کیست تعریف کلینیکی مشخص ندارد و یک یافته میکروسکوپی محسوب می‌شود. یعنی با معاینه، مشاهده و حتی عکس‌های رادیوگرافی معمول، قطعیتی در مورد حضور کیست وجود ندارد و بعد از خارج کردن و زیر میکروسکوپ پاتولوژیست در مورد آن اظهارنظر می‌کند. کیست‌ها برخلاف abscess شایع نیستند ولی متأسفانه به‌اشتباه عبارت «کیست دندانی» زیاد توسط بیماران و حتی دندان‌پزشکان استفاده می‌شود. درحالی‌که بیشتر مواقعی که اصطلاح کیست استفاده می‌شود، کیست واقعی وجود ندارد!

abscess می‌توانند منجر به ایجاد کیست بشوند ولی باز این قضیه شایع نیست.

abscess چه طور درمان می‌شود؟
درمان اصلی abscessدندانی، رفع علت آبسه است. این علت اغلب یک (یا چند) دندان عفونی‌شده است. درمان عفونت دندانی با درمان کانال‌های ریشه دندان یا خارج کردن دندان صورت می‌گیرد. در کنار درمان دندان، درمان‌های کمکی هم در مواردی ممکن است در نظر گرفته شود. مانند درناژ abscess (ایجاد مسیری رو به بیرون که چرک آبسه خارج شود) یا استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها برحسب نیاز و تشخیص دندان‌پزشک.

آیا تورم و درد بعد از عصب‌کشیabscess عفونی است؟
بعد از عصب‌کشی ممکن است تورم و درد شدید داشته باشید. حالتی مانندabscess عفونی که بیماران را نگران می‌کند که نکند دچار عفونت خطرناکی شده‌اند. این تورم‌ها در بیشتر موارد علت التهابی دارند و نه عفونی. نگرانی در مورد آن‌ها بی‌مورد است چون علت عفونت (دندان) درمان شده است زمانی که بعد از درمان عصب‌کشی با تورم و درد غیرمنتشر بدون تب، بی‌حالی و علایمی مانند سرماخوردگی مواجهیم، آبسه عفونی وجود ندارد و نیاز به نگرانی در مورد خطراتabscess وجود ندارد.

abscess باعث لقی دندان می‌شود؟
در مواردی ممکن است که لقی دندان هم ایجاد شود که بعد از درمان دندان بهبودی حاصل شده و معمولا لقی برطرف می‌شود و نباید در این مورد خیلی نگران بود.

منبع:دندانه