رابطه دندان‌پزشکان و داروی دگزامتازون رابطه ای پر فراز و نشیب و توام با جاذبه و دافعه است. وقتی به نظرات همکارانمان در مورد تجویز دگزامتازون مراجعه می‌کنیم با نظرات رادیکالی مواجه می‌شویم. عده‌ای از دندان‌پزشکان (که در اکثریتند) برای موارد بسیاری دگزامتازون تجویز می‌کنند. عده‌ای دیگر هم هستند که موضع مخالفی نسبت به تجویز این دارو داشته به طور کلی تجویز آن را رد می‌کنند. ولی به راستی چه موقع برای بیمارانمان مجازیم دگزامتازون و به طور کلی کورتیکواسترویید تجویز کنیم؟

خانواده‌ای که داروی دگزامتازون به آن تعلق دارد مطمئنا خط اول کنترل درد‌های دندانی نیست. خط اول کنترل درد‌های دندانی به خصوص دردهای دندانی با منشا اندودونتیک داروهای ضد التهاب غیراستروییدی (انتخاب اصلی: ایبوپروفن) هستند. بهتر است تمام داروهای کنترل درد با دوز بارگذاری (Loading Dose) تجویز شوند. یعنی بیمار بار اول دو برابر دوز تجویزی را مصرف کند (مثلا اگر ایبوپروفن ۴۰۰میلی گرم تجویز می‌شود بیمار بار اول ۸۰۰ میلی گرم مصرف کند).
خط دوم کنترل درد‌های دندانی اضافه کردن استامینوفن و داروهای مخدر است.
در خط سوم کنترل درد‌های دندانی استفاده از گلوکوکورتیکوییدها (کورتون‌ها) مطرح شده است؛ اما چند نکته در مورد تجویز کورتون‌ها برای کنترل درد مطرح است.

اینکه کورتون‌ها خط اول کنترل درد نیستند به این معنا نیست که ما دندان‌پزشکان باید منتظر شویم تا خطوط اول و دوم اثر نکند و بیمار درد بکشد و بعد به سراغ آخرین حربه‌های کنترل درد برویم.
سیاست کلی درمان دندان‌پزشکی باید تحمیل حداقل درد به بیماران باشد و باید از تمام ابزارهای موجود استفاده شود تا بیمار درد نکشد. مواردی وجود دارد که دندان‌پزشک پیش‌بینی می‌کند بیمار درد زیادی بعد از درمان یا بین جلسات درمان داشته باشد. مثلا با درد شدید قبلی مراجعه کرده است. اوراینسترومنت یا اورفیلینگ صورت گرفته است. یا شغل بیمار یا فعالیت بیمار به نحوی است که نمی‌توان در مورد کنترل درد او ریسک کرد، حتما باید تجویز کورتون‌ها را در خط اول هم مد نظر قرار داد. مثلا وقتی بیماری که برایش درمان ریشه دندان با سابقه درد قبلی شدید صورت می‌دهید خلبان هواپیمای مسافربری است و قرار است فردای‌‌ همان روز پرواز داشته باشد منطقی خواهد بود که روش کنترل درد قوی تری برایش در نظر بگیریم چون عوارض چنین درمانی مطمئنا از عوارض باقی ماندن درد بیشتر خواهد بود!

مساله دوم در تجویز کورتون‌ها، وجود التهاب و تورم است. کورتون‌ها اثر ضدالتهاب قوی تری نسبت به داروهای NSAID‌ و استامینوفن دارند. در مورد سرکوب سیستم ایمنی توسط کورتون‌ها در دوزهایی که در دندان‌پزشکی تجویز شده است نگرانی اندکی وجود دارد. بنابراین تصور اینکه تجویز یک یا دومرتبه کورتون برای کنترل درد و التهاب در فرد با سیستم ایمنی سالم موجب گسترش عفونت می‌شود برداشت درستی نیست. نیاز به تجویز آنتی بیوتیک هم به همراه کورتون‌هایی مانند دگزامتازون که در دوز محدود برای کنترل درد و التهاب استفاده می‌شوند وجود ندارد.

چه زمانی می‌توانیم برای بیماران دندانپزشکی کورتیکواسترویید تجویز کنیم؟
چه زمانی می‌توانیم برای بیماران دندانپزشکی کورتیکواسترویید تجویز کنیم؟

نکته دیگر این است که تجویز محدود کورتون (مثل یک آمپول ۸ میلی گرم بر ۴ میلی لیتر دگزامتازون یا قرص خوراکی آن) ظرف ۴ ساعت اثرات خود را اعمال کرده و نیاز بیمار به مصرف سایر دارو‌ها (مانند ایبوپروفن، استامینوفن و حتی آنتی بیوتیک‌هایی که مورد آخر به غلط توسط بیماران برای کاهش درد مصرف می‌شوند ) را کاهش می‌دهد و از عوارض مصرف طولانی مدت سایر دارو‌ها می‌کاهد. البته دندان‌پزشکان نباید مکانیسم اثر دگزامتازون و سایر کورتون‌ها را فراموش کنند! به خاطر داشته باشیم اگر بیمار به خاطر ناراحتی سیستم گوارشی قادر به تحمل ایبوپروفن نیست، بالطبع دگزامتازون هم با مسیر اسید آراشیدونیک در ‌‌نهایت مهار سیکلواکسیژناز یک و دو را هم مهار خواهد کرد و عوارض پابرجا خواهد بود! کورتون در دوز کم می‌تواند نیاز به مصرف طولانی‌تر (و عوارض بیشتر) داروهایی مثل ایبوپروفن و استامینوفن را کاهش دهد. ولی از آنجایی که برای اغلب درد‌های دندان‌پزشکی دوز اندک ضددرد‌ها تجویز می‌شود، بنابراین در اکثر درمان‌های دندان‌پزشکی هم به کورتون درمانی نیازی نیست!
اما کورتون‌ها (از جمله دگزامتازون) عوارض زیادی هم دارند که باعث می‌شود در خط اول کنترل دارویی درد دندان قرار نگیرند. از جمله سرکوب ایمنی، ایجاد پوکی استخوان، افزایش قند خون، چاقی مشابه سندرم کوشینگ و…

بیشتر این عوارض در بیمارانی دیده می‌شوند که به دلیل بیماری‌هایی مانند رماتیسم یا سایر بیماری‌های خودایمنی یا اختلالات با منشا هورمونی مانند اختلالات غده آدرنال به صورت طولانی مدت کورتون مصرف می‌کنند (در برخی از این بیماران تنظیم دوز مصرفی کورتون با مشاوره پزشک معالج ضروری است). اما اندیکاسیون تجویز کورتیکواستروییدهایی مانند دگزامتازون در دندان‌پزشکی محدود است، دوز تجویزی اندک است و بروز چنین عوارضی در افراد سالم نادر است. چندی پیش با بیماری مواجه شدم که در دهانش یک دندان با درمان ریشه ناقص وجود داشت و در رادیوگرافی پری آپیکال هم نیاز به درمان مجدد ریشه مشهود بود. اما دندان‌پزشک معالج، بیمار را به دگزامتازون بسته بود و مدت طولانی بود که بیمار دگزا تزریق می‌کرد. نتیجه اینکه اضافه وزن نامتناسب بیمار (Buffalo like) و چهره گرد (Moon face) که علایم شبه کوشینگ به شمار می‌روند واضح بود! بیمار خونریزی گوارشی هم پیدا کرده بود. در ‌‌نهایت درمانی برای بیمار انجام نشده بود و صرفا درد دندان بیمار به بهای به خطر افتادن سلامتی، ظاهر و حتی زندگی بیمار کاهش یافته بود!

مساله آخر در تجویز گلوکوکورتیکواستروییدها، انتخاب شکل دارو و مرحله تجویز است. دندان‌پزشکان اغلب عادت کرده‌اند که فرم تزریقی دگزامتازون را به صورت داخل عضلانی نسخه کنند. درحالی که کورتیکواسروییدها به صورت قرار گیری موضعی در داخل دندان (مثل پماد‌های تریامسینولون و همچنین ترکیب تجاری با نام لدرمیکس) بعد از شروع درمان ریشه به خصوص در دندان وایتال، اثرات زیادی در کاهش درد بیمار با عوارض خیلی کمتر دارند. به علاوه تزریق موضعی آنها در محل دندان (بعد از بی‌حسی موضعی) هم در کاهش درد موثر است. فرم خوراکی دارو‌هایی مثل دگزامتازون به صورت ۰. ۷۵ و ۱ میلی گرم و سایر انواع کورتون‌ها مثل پردنیزون و پیروکسیکام هم موجود است. فرم تزریقی متیل پردنیزون (با نام تجاری دپومدرول) اثرات قابل توجهی در کنترل درد‌های با منشا اندودونتیک به خصوص فلیرآپ‌های متعاقب درمان ریشه دارد.

از آنجایی که کورتون‌ها حتی بدون انجام درمان، ممکن است بتوانند درد دندان را کاهش دهند گاهی مشاهده می‌شود دندان‌پزشکان در مواجهه با بیماران اورژانس به جای شروع درمان اورژانس فقط به تجویز یک دگزامتازون تزریقی اکتفا می‌کنند. این کار البته برخلاف ذات مفهوم درمان است و تجویز کورتون‌ها بعد از شروع درمان ممکن است فقط اندیکاسیون پیدا کند نه بدون شروع درمان.
نکته آخر اینکه کورتون‌ها اگر چه «حال خوب کن» هستند و یوفوریا ایجاد می‌کنند ولی قند خون را افزایش داده و برای ورزشکاران دوپینگ محسوب می‌شوند و تست‌های دوپینگ را هم مثبت می‌کنند!

در درمان‌های جراحی یا درمان‌های پریودونتال اندیکاسیون مصرف کورتون‌ها ممکن است محدود به کنترل درد نباشد و محدوده وسیع تری شامل کنترل تورم، کاهش تحلیل استخوان (کورتون‌ها با مهار همزمان استئوکلاست‌ها و استئوبلاست‌ها در شروع تجویز بر حفظ سطح استخوانی موثرند) و پروفیلاکسی درد باشد که اساس و نحوه تجویز هم با موارد ذکر شده یکسان است.

به طور خلاصه کورتون‌ها و به طور اخص دگزامتازون ابزار موثری در دست ما دندان‌پزشکان برای عرضه درمان هر چه بهتر و کم عارضه‌تر به بیمارانمان است، به شرطی که قدر این ابزار را بدانیم و از آن درست و به جا استفاده کنیم!

منبع:دندانه

 

ما دندان‌پزشکان در دانشکده‌ها آموزش‌هایی درباره تجویز دارو‌ها می‌بینیم. اما اگر نسخه‌های تجویزی هر یک از ما را بررسی کنند شاهد موارد جالبی خواهیم بود؛ تجویز داروهایی که آموزش دیده‌ایم آنها را برای درمانی که انجام می‌دهیم تجویز نکنیم!

آنتی‌بیوتیک‌ها از این دسته دارو‌ها هستند. در تمام کتب مرجع اندودونتیکس تعداد مواردی که نباید آنتی‌بیوتیک برای آنها تجویز شود بیش از اندیکاسیون‌های تجویز این داروهاست. درواقع موارد تجویز بیشتر شامل مواردی است که دندان بیمار مشکل سیستمیک برای او ایجاد کرده است؛ مانند تب، بی‌حالی، لنفادنوپاتی، سلولیت، تورم رو به گسترش در فضاهای سر و گردن، تریسموس بدون علت تشخیص داده شده. پروتکل تجویز پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک از این موارد هم کمتر است و حتی پزشکی مبتنی بر شواهد، امروز بسیاری از موارد پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک در دندان‌پزشکی را زیر سوال برده است.

حال سوال اصلی این است که چه تصوراتی باعث می‌شود علیرغم اینکه دندان‌پزشکان می‌دانند نباید برای درمان کانال ریشه آنتی‌بیوتیک تجویز کنند مبادرت به تجویز آن می‌ نمایند؟

۱. آنتی‌بیوتیک‌ها بیمار را درمان می‌کنند!
این تصور از اساس اشتباه است. دفاع بدن بیمار و فرآیند التهاب متعاقب آن «درمان» را باعث می‌شود. آنتی‌بیوتیک‌ها در بیماران با نقص ایمنی (و نه سالم) می‌توانند به این فرآیند کمک کنند. ولی در بیماران با ایمنی نرمال (یعنی تقریبا تمام بیماران مطب‌های ما) تاثیری ندارند!

۲. آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند به طورموقت یا دایم جایگزین درمان شوند!
در کلینیک، دندان‌پزشکانی را مشاهده کرده‌ام که بدون معاینه بیمار صرفا جهت اینکه پذیرش بیمار را به روز دیگری موکول کنند (بیمار را از سرشان باز کنند!) اقدام به تجویز آنتی‌بیوتیک می‌کنند. آنتی‌بیوتیک نمی‌تواند جایگزین درمان ریشه شود. چه در دندان نکروز و چه دندان با پالپیت غیر قابل برگشت. در واقع در هیچ کدام از این موارد خونرسانی برای رسیدن آنتی‌بیوتیک به موضع اصلی عفونت (پالپ) وجود ندارد یا کافی نیست. حتی در یک دندان با ضایعه پری آپیکال هم آنتی‌بیوتیک‌ها برای یک عفونت موضعی کنترل شده محصور در استخوان کار خاصی صورت نمی‌دهند!
در مورد بیماران با عفونت در حال گسترش در فضا‌ها و علایم سیستمیک هم به تاخیر انداختن درمان و تجویز صرف آنتی‌بیوتیک بدون درمان، کاری غیر علمی، غیر اخلاقی و خطرناک است و آنتی‌بیوتیک باید مکمل درمان علت (درمان ریشه یا خارج کردن دندان عامل) باشد. بنابراین آنتی‌بیوتیک‌ها در اندودونتیکس درمان به شمار نمی‌روند!
البته در برخی منابع معدود برای مواردی از قبیل ضایعات مقاوم به درمان آنتی‌بیوتیک به عنوان درمان پیشنهاد شده است. ولی اینکه این درمان چه اندازه مبتنی بر شواهد علمی است و دندان‌پزشکان می‌توانند به این منابع استناد کنند جای سوال دارد.

۳. آنتی‌بیوتیک‌ها محکم کاری به شمار می‌روند و می‌توانند نقص‌های درمان را پوشش دهند!
بله! این جمله در اصل درست است! آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند حداقل برای مدتی نقص‌های برخی درمان‌های ریشه را پنهان کنند. مثلا در یک درمان ریشه شکست خورده که به ایجاد فیستول منجر شده است، فیستول را موقت ببندند و یا اینکه مدتی علایم بیماران را کنترل کنند. ولی ما دندان‌پزشک هستیم و کار ما درمان قطعی بیماران و از بین بردن علت مشکلات آنهاست! نه گول زدن بیماران و از بین بردن موقت شکایت اصلی آنها! ما دندان‌پزشکان از پروتکل واحد درمانی بر اساس علم مبتنی بر شواهد تبعیت می‌کنیم که تمام محکم کاری‌های لازم را بیش از آنکه ما تصورش را بکنیم برای تمامی انواع بیماران در نظر گرفته است! اگر ما حتی بتوانیم در شرایط کشورمان بیشتر (ونه همه) استانداردهای درمانی رفرنس‌های دندان‌پزشکی را پیاده کنیم بدون شک نیازی به تمهیدات اضافی غیر علمی (مانند تجویز آنتی‌بیوتیک) نیست! راه جبران نقص‌های تکنیکی درمان، مانند نبستن رابردم، ایزولاسیون ناکافی، ضدعفونی برخی ابزار‌ها (به جای استریلیزاسیون) تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها نیست.

۴. تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها ضرری ندارند!
اگر آنتی‌بیوتیک‌ها فقط میکروارگانیسم‌ها (و نه سلول‌های خودی) را هدف قرار می‌دهند، چرا اصلا برای همه بیماران آنتی‌بیوتیک تجویز نکنیم یا چرا همه بیماران پروفیلاکسی نشوند!؟ حقیقت این است که آنتی‌بیوتیک‌ها علیرغم اینکه به خوبی به سمت میکروارگانیسم‌ها نشانه گیری می‌شوند ولی زیان‌های متنوعی را متوجه ما انسان‌ها می‌کنند! تعداد کسانی که هر سال در اثر آلرژی به آنتی‌بیوتیک‌ها می‌میرند بیشتر از تعداد کسانی است که به خاطر عدم رعایت پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک برای مشکلات قلبی و عروقی خود می‌میرند!
آنتی‌بیوتیک‌ها علاوه بر آلرژی، عوارض جانبی بسیار دیگری هم دارند. از اسهال و ناراحتی‌های گوارشی ساده گرفته تا تداخلات مرگبار با سایر دارو‌ها! آنتی‌بیوتیک‌ها داروهای ارزانی نیستند و تجویز آنها هزینه ایجاد می‌کند. به علاوه مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها که تجویز غیرضروری آنتی‌بیوتیک از جمله توسط دندان‌پزشکان علت آن است می‌تواند جان تک تک افراد جامعه و حتی جان خود مارا تهدید کند. بنابراین در مواجهه با بیماران به پاسخ این سوال نیاندیشیم که چه آنتی‌بیوتیکی باید تجویز کنیم، بلکه به این سوال پاسخ دهیم که آیا اصلا لزومی دارد آنتی‌بیوتیک تجویز کنیم ؟

منبع:دندانه

 

متخصص درمان ریشه

فایل‌های چرخشی (روتاری) NiTi از سال ۱۹۶۰ به دندان‌پزشکی اندودونتیکس معرفی شده‌اند و دارای مزایای فوق العاده‌ای هستند. ویژگی سوپرالاستیک این فایل‌ها آن‌ها را به ابزار‌هایی موثر در انواع آناتومی‌های کانالی تبدیل کرده است. در این مطلب نکاتی کاربردی در مورد استفاده از روتاری‌های NiTi با چرخش کامل مطرح می‌شود هرچند که برخی نکات آن می‌تواند برای سیستم‌های Reciprocating و انواعی مثل ژیروماتیک هم قابل تعمیم باشد.

۱. فایل‌های چرخشی تاثیری بر موفقیت یا شکست درمان شما ندارند. در درمان کانال ریشه (اندو) در صورتی که اصول درمان را رعایت نکنید هیچ وسیله‌ای منجر به موفقیت نمی‌شود. به بیان ساده فایل روتاری برای شما اندو نمی‌کند و کماکان رعایت اصول درمان، دانش و مهارت شماست که فاکتور موفقیت درمان شماست.

۲. قدم اول در شروع استفاده از فایل‌های روتاری این است که از کاربرد فایل‌های روتاری نترسید! مطمئن باشید که این وسایل سرعت و کیفیت درمان «اصولی و صحیح» شما را افزایش می‌دهند و موجب کاهش خطاهای حین کار می‌شوند. بنابراین کاربرد آن‌ها در دندان‌پزشکی معاصر توصیه می‌شود.

۳. برای شروع استفاده از یک سیستم روتاری، ابتدا بر روی دندان کشیده شده تمرین کنید.

۴. انتخاب سیستم روتاری سلیقه‌ای و شخصی است. مسائل اقتصادی هم عامل تعیین کننده‌ای است. اما برای شروع استفاده از روتاری‌ها، نظر شخصی نگارنده این است که از سیستم‌های با تعداد فایل کمتر و کاربرد ساده‌تر (مثلProTaper، BioRace یاRevoS) استفاده کنید. بعد از اینکه بیشتر بر رابطه سرعت، تیپر و تورک مسلط شدید می‌توانید از سیستم‌های با تعداد فایل بیشتر به راحتی استفاده کنید.

۵. موتورهایی که کنترل تورک و قابلیت چرخش معکوس خودکار دارند، کار شما را راحت می‌کنند. صدای کمی دارند و بیماران را کمتر مضطرب می‌کنند. ولی تجربه و مهارت شما می‌تواند در ایرموتور معمولی هم همین مزایا را ایجاد کند.

۶. با مشخصات هر سیستم روتاری آشنا شوید و طبق دستورالعمل ارائه شده به وسیله کارخانه وسیله را استفاده کنید ولی در نظر داشته باشید الزاما تمام دستورالعمل‌های کارخانه براساس مطالعات مبتنی برشواهد نیست؛ بنابراین از تجربه و دانش همکارانی که از سیستم مورد نظر شما استفاده می‌کنند بهره بگیرید.

۷. اکثریت فایل‌های روتاری به روش کراون‌داون استفاده می‌شوند. آنهایی هم که به روش‌های دیگر مثل استپ‌بک استفاده می‌شوند در صورتی که آماده سازی کرونالی، قبل از کاربرد روتاری صورت گیرد عمر بیشتری می‌کنند و خطاهای کمتری ممکن است پیش بیاید.

۲۰نکته درباره استفاده از فایل‌های نیکل تیتانیوم روتاری
۲۰نکته درباره استفاده از فایل‌های نیکل تیتانیوم روتاری

۸. تقریبا همه فایل‌های روتاری را باید در کانال‌های با مسیر باز وارد کرد. بنابراین اگر نتوانید مثلا یک فایل شماره ده یا پانزده را به طول کارکرد برسانید نمی‌توانید از فایل چرخشی در آن طول استفاده کنید.

۹. از لوبریکنت‌ها استفاده کنید. درمورد نوع لوبریکنت مورد استفاده با فایل‌های روتاری و تاثیر آن بر تورک وسیله نظریات متناقضی وجود دارد ولی در کل شکی وجود ندارد که هنگام کاربرد روتاری کانال هرگز نباید خشک باشد.

۱۰. حساب تعداد دفعات استفاده از فایل‌های روتاری را داشته باشید تا در دفعات توصیه شده از این فایل‌ها استفاده کنید. ضمنا به خاطر داشته باشید در کانال‌های کرودار و باریک عمر وسایل روتاری کمتر است.

۱۱. پیش از استفاده از هر فایل وضعیت آن را بازبینی کنید. می‌توانید این کار را بر عهده دستیارتان بگذارید تا بعد از هر بار استفاده از فایل‌های روتاری آن‌ها را از نظر تغییر شکل، باز شدن پیچ‌ها و کوتاه‌تر شدن نوک فایل بررسی کند و در صورت لزوم از چرخه استفاده خارج نماید. دستیارتان را برای بی‌دقتی یا صرفه جویی بی‌موردش در این مورد مواخذه کنید! توجه داشته باشید خساست در این مورد برایتان گران تمام می‌شود!

۱۲. فایل‌های روتاری حتی وقتی نو باشند ممکن است به دلایل مختلف در کانال جدا شوند (به جای اصطلاح شکستن فایل از اصطلاح جدا شدن استفاده می‌شود که بار دراماتیک کمتری برای دندان‌پزشک و بیمار دارد!)

۱۳. تقریبا در اکثر فایل‌های روتاری فشار وارد در جهت آپیکالی باید کم باشد (مثلا به اندازه نگه داشتن نوک یک مداد تیز روی کاغذ). در بعضی سیستم‌ها مانند Race نیروی بیشتری هم قابل اعمال است. به طور کلی نیروی آپیکالی موجب شکستن وسیله می‌شود.

۱۴. برای شروع یک درمان اندو همیشه به گرافی اولیه نیاز داریم ولی در کاربرد روتاری‌ها تفسیر گرافی باید دقیق‌تر باشد. به کرو‌های یک سوم آپیکال و رابطه کانال‌ها با هم توجه ویژه داشته باشید.

۲۰نکته درباره استفاده از فایل‌های نیکل تیتانیوم روتاری
۲۰نکته درباره استفاده از فایل‌های نیکل تیتانیوم روتاری

۱۵. دربرخی کشور‌ها مثل انگلیس روتاری‌ها بیشتر یکبارمصرف استفاده می‌شوند. بالطبع در کشور ما این امر صرفه اقتصادی ندارد. ولی با کاربرد ترکیبی ابزار‌های چرخشی دیگر مثل گیتس، فایل‌های دستی هدستروم و آماده سازی اولیه کانال با ابزار‌های دستی می‌توانید عمر فایل‌هایتان را چندین برابر کنید و استفاده از آن‌ها را از نظر اقتصادی مقرون به صرفه کنید.

۱۶. بعد از خارج کردن فایل از داخل کانال و قبل از کاربرد مجدد به الگوی تجمع دبری‌ها توجه کنید. در فایل‌های با تیپر یکنواخت (اکثریت سیستم‌ها غیر از چند مورد مثل ProTaper، BioRace که تیپر متفاوت در طول فایل دارند) دبری‌ها باید در آپیکال و کرونال باشند. اگر دبری‌ها در ناحیه میانی فایل باشند فایل با تیپر نادرست انتخاب کرده‌اید.

۱۷. بعد از هربار خاج کردن فایل از داخل کانال دبری‌ها را با گاز مرطوب تمیز کنید. این کار قدرت برداشت دبری را بیشتر و احتمال جداشدن وسیله داخل کانال را کمتر می‌کند.

۱۸. فایل‌ها را بعد از هر نوبت استفاده حتما استریل کنید. اتوکلاو و چرخه‌های فور در این مقیاس ضرری برای فایل‌های شما ندارد ولی از نگهداری طولانی مدت فایل‌هایتان درون هیپوکلریت سدیم و محلول‌های ضدعفونی کننده خودداری کنید.

۱۹. درصورتی که فایلی در کانال شکست، بر خودتان مسلط باشید! قبل از دست زدن به هرکاری یک گرافی تهیه کنید. محل جدا شدن فایل هر قدر کرونالیتر باشد، مشکلات شما کمتر است. در صورتی که بتوانید با یک فایل کوچک از کنار وسیله جداشده عبور کنید و مسیر کانال دوباره باز شود، کمترین احتمال شکست درمان وجود دارد.

۲۰. تلاش برای عبور از کنار وسیله شکسته می‌تواند به خطاهای بزرگ‌تر مثل لج و پرفوراسیون بیانجامد. بنابراین قبل از اینکه مشکلات را بیشتر کنید بیمار را به اندودونتیست که اختصاصا برای این امور آموزش دیده است ارجاع دهید. حتما نامه ارجاع و گرافی را هم بفرستید. به بیمار توضیحات ضمنی بدهید اما توضیح دقیق در مورد پروگنوز و اثر حادثه بر درمان را به اندودونتیست واگذار کنید و به همکار خود در دفاع از درمان اصولی و اعتبار کاری خودتان اعتماد کنید.

برای دریافت توضیحات دیگر می‌توانید به مطلب زیر در سایت انجمن اندودونتیست‌های امریکا مراجعه کنید:

http: //www. aae. org/uploadedfiles/publications_and_research/endodontics_colleagues_for_excellence_newsletter/winter۰۸ecfe. pdf

منبع:دندانه

 

به دنبال هدیه‌ای برای دوست دندانپزشکتان می‌گردید؟ احتمالا انتخاب‌های زیادی خواهید داشت؛ اما اگر به دنبال هدیه‌ای جالب و متفاوت می‌گردید، شاید بهترین انتخاب شما مجسمه‌های طنزامیز ساخته شده از خاک رس طبیعی باشد که به تازگی توسط هنرمند مجسمه ساز، دنیس فیلتزر طراحی و ساخته شده و در معرض فروش قرار گرفته‌اند. مجسمه‌هایی به رنگ و بافت کاملا طبیعی که ریز‌ترین جزئیات موقعیت‌های زندگی روزانه را به نمایش می‌گذارند!

دندانپزشکی در حال کشیدن دندان بیمار، دندانپزشک در حال درمان ریشه دندان، و دندانپزشکی با دست دندان مصنوعی از نمونه مجسمه‌های ساخته شده توسط این هنرمند هستند.
این مجسمه‌ها را می‌توانید در سایت‌های مختلف فروش آن‌لاین بیابید و برای خرید آنها باید بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ دلار امریکا هزینه کنید.
مجسمه‌های دنیس فیلتزر البته محدود به مجسمه‌های دندان‌پزشکی نمی‌شود. در آلبوم کارهای او می‌توانید انبوهی از مجسمه‌های فانتزی با شخصیت‌های مختلف از جمله پزشک عمومی، پزشک زنان، پزشک اورژانس، نقاش، ویلون‌زن، طبال، موتور سوار و … ببینید که ویژگی تمام آنها چهره‌های کاریکاتوری شخصیت‌هاست.
این مجسمه‌های گلی ابعادی حدود ۲۰ در ۲۰ سانتی‌متر دارند و وزن آنها حدود ۲ کیلوگرم است. تمامی مراحل ساخت این مجسمه‌ها با دست صورت می‌گیرد.

ویِژگی اصلی کارهای دنیس، اجتناب از هرگونه لعاب بوده و ترجیح می‌دهد مجسمه‌هایش رنگ و بافتی طبیعی داشته باشند. این هنرمند اساسا از زرق و برق و مواد مدرن رایج استفاده نمی‌کند و تلاش می‌کند تا کار‌هایش صرفا نتیجهٔ هنرش باشند و نه مواد مصنوعی.

دنیس فیلتزر متولد سال ۱۹۶۸ در مسکو و فارغ التحصیل رشتهٔ مجسمه سازی از دانشکدهٔ صنعت و هنر مسکو است. او از سال ۱۹۹۰ تاکنون در اسرائیل زندگی می‌کند.
آرشیو این مجسمه‌ها را در این آدرس ببینید: etsy.com/uk/shop/denisart
برخی از این مجسمه‌ها را در ادامه ببینید:

هدیه‌ای متفاوت برای دندانپزشکان!/ معرفی مجسمه‌های دندانپزشکی دنیس فیلتزر
هدیه‌ای متفاوت برای دندانپزشکان!/ معرفی مجسمه‌های دندانپزشکی دنیس فیلتزر
هدیه‌ای متفاوت برای دندانپزشکان!/ معرفی مجسمه‌های دندانپزشکی دنیس فیلتزر
هدیه‌ای متفاوت برای دندانپزشکان!/ معرفی مجسمه‌های دندانپزشکی دنیس فیلتزر
هدیه‌ای متفاوت برای دندانپزشکان!/ معرفی مجسمه‌های دندانپزشکی دنیس فیلتزر
هدیه‌ای متفاوت برای دندانپزشکان!/ معرفی مجسمه‌های دندانپزشکی دنیس فیلتزر
هدیه‌ای متفاوت برای دندانپزشکان!/ معرفی مجسمه‌های دندانپزشکی دنیس فیلتزر
هدیه‌ای متفاوت برای دندانپزشکان!/ معرفی مجسمه‌های دندانپزشکی دنیس فیلتزر

منبع:دندانه

 

دکتر زهرا حجت خواه

پوسیدگی دندان، تورم لثه و گیرغذایی از عوامل ایجاد دردهای شدید دندان است.
پوسیدگی یکی از عوامل مهم در ابتلا به درد دندان است. با گسترش پوسیدگی، حساسیت به شیرینی و مواد قندی در فرد بیشتر می‌شود. همچنین تحلیل لثه و در معرض قرار گرفتن ریشه در برابر غذا، گرما و سرما می‌تواند موجب بروز علائمی مثل حساسیت و درد و ناراحتی شود.
بعد از مرحله پوسیدگی، دندان‌ها به سرما و گرما حساس می‌شوند. این علائم موجب تشدید التهاب داخل دهان و آسیب به عصب دندان می‌شود که در این حالت دندان نیاز به عصب کشی دارد.

قبل از آنکه فرد با درد شدید دندان مواجه شود، دچار علائمی شبیه به حساسیت به شیرینی، سرما و گرما می‌شود و باید پس از مشاهده این علائم به دندانپزشک مراجعه کنند.

بسیاری از بیماران در مواجهه با درد دندان به خوردن مسکن روی می‌آورند و پس از آرام شدن دندان، از پیگیری درد دندان غافل می‌شوند. کاهش درد دندان به علت بهبود بیماری نیست بلکه ناشی ازعفونی‌ شدن بافت، عروق و اعصاب دندان است.

هیچ علت علمی برای افزایش درد دندان‌ها در شب وجود ندارد همچنین علت درد دندان و بیدار شدن فرد در هنگام شب ممکن است به علت نیازبه عصب کشی دندان‌ها باشد.
منبع:دندانه

 

بلیچینگ داخلی نوعی از بلیچینگ است که بر روی دندان‌های درمان ریشه شدهٔ مبتلا به بد رنگی انجام می‌شود. بر خلاف روش خارجی (External) که در آن، ماده بلیچینگ روی سطوح دندانی سالم و تراش نخورده قرار داده می‌شود، در روش داخلی، ماده بلیچینگ درون حفره دسترسی دندان جا می‌گیرد.

روش‌های مختلفی برای انجام بلیچینگ داخلی وجود دارد. در همه این روش‌ها ابتدا باید یک حفره همانند حفره دسترسی درمان ریشه، معمولا با حذف ترمیم قبلی دندان، تهیه شود. سپس باید در ناحیه مدخل کانال یک ماده سیل کننده مثل گلاس یونومر با ضخامت حدود دو میلی متر گذاشته شود. می‌توان گوتای داخل کانال را به میزان کافی خارج کرد و بعد از پروب کردن عمق ایجاد شده نسبت به لبه دندان، گلاس یونومر را قرار داد. بعد از کیور شدن گلاس یونومر، عمق پروب دوباره اندازه گیری می‌شود تا از ضخامت کافی این لایه مطمئن شویم.

بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده

بهتراست سطح رویی این لایه محافظ نسبت به محل اتصال سمان به مینا (CEJ) یک میلیمتر پایین‌تر باشد. بررسی و کنترل این لایه با رادیوگرافی توصیه می‌شود.

بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده

پس از پایان بلیچینگ با یک وقفه هفت تا ده روزه، حفره دسترسی ایجاد شده را با کمک مواد ترمیمی از جمله کامپوزیت رزین باید ترمیم کرد. این وقفه چند روزه به منظور جلوگیری از اثر ممانعتی رادیکال‌های آزاد باقی مانده در نسوج دندانی است. در حین بلیچینگ، رادیکال‌های آزاد باعث بروز اثرات سفید کنندگی روی دندان می‌شوند.

بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده

 

روش‌های مختلف انجام بلیچینگ داخلی
الف-روش داخل مطب (In-Office):
دراین روش، ماده بلیچینگ با دوز بالا، درون حفره دسترسی قرار داده می‌شود و طبق دستور سازنده، مدت زمان مشخصی روی دندان می‌ماند ودر صورت لزوم مراحل کار تکرار می‌شود. شاید نیاز به چند جلسه با فاصله یک هفته وجود داشته باشد. فاصله یک هفته‌ای باعث کاهش عوارض احتمالی بلیچینگ از جمله تحلیل خارجی ریشه می‌شود.
لازمه انجام این روش، ایزولاسیون موثر دندان هاست. دوز بالای ماده سفید کننده که معمولا هیدروژن پراکساید با غلظت‌های بالای ۳۰ درصد است طبیعتی سوزاننده دارد که می‌تواند به نسوج نرم مانند لثه و مخاط و پوست آسیب برساند.
برای تاثیر بیشتر می‌شود به طور همزمان ماده بلیچینگ را روی سطح باکالی دندان نیز قرار داد. در واقع این اقدام ترکیب بلیچینگ داخلی و خارجی است واز آن با عنوان Inside-Outside یاد می‌شود.

بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده

ب-روش قدم زنان (Walking):
در این روش، ماده بلیچینگ در حفره دسترسی گذاشته می‌شود و سپس روی آن پانسمان می‌شود و بیمار قدم زنان مطب را ترک و هفته بعد مراجعه می‌کند. در صورت لزوم، در جلسه بعد مراحل کاری تکرار می‌شود. معمولا در این روش از مواد سفید کننده با دوز پایین استفاده می‌شود.
ماده ارجح برای این روش، سدیم پربورات است که معمولا با آب مقطر یا با کارباماید پراکساید و یا هیدروژن پراکساید همزده می‌شود. یکی از دلایل برتری سدیم پربورات این است که به صورت خمیری تهیه می‌شود و در مقایسه با هیدروژن پراکساید و کارباماید پراکساید که به صورت ژل تهیه می‌شوند راحت‌تر در حفره باقی می‌ماند. همچنین یکی از دشواری‌های این روش، قرار دادن یک پانسمان مناسب روی دندان است. باید در حفره دسترسی آندرکات کافی باقی گذاشت تا پانسمان بتواند در حفره گیر کند.

ج-روش ترکیبی داخل مطب و قدم زنان:
در هر جلسه ابتدا به صورت داخل مطب کار می‌شود. در فاصله بین جلسات ماده بلیچینگ به صورت Walking در دندان گذاشته می‌شود. این روش احتمال سفیدکردن بهتر و عوارض احتمالی بیشتر را با هم دارد.

د-روش خارجی-داخلی با تری بلیچینگ (Inside-Outside Tray Bleaching):
در این روش مانند روش سفید کردن خانگی که برای دندان‌های زنده انجام می‌شود، تری بلیچینگ ساخته می‌شود. ابتدا حفره دسترسی ایجاد می‌شود و بعد از قرار دادن لایه محافظ روی اریفیس، حفره باز گذاشته می‌شود. بیمار در منزل علاوه بر سطوح باکالی دندان‌ها روی دندان درمان ریشه شده هم از باکال و هم از لینگوال و درون حفره دسترسی، ماده بلیچینگ را اعمال می‌کند.

بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده

این روش در مواردی که نیاز به سفید کردن همه دندان‌ها علاوه بر دندان درمان ریشه شده باشد روش مناسبی است. این روش هم در واقع ترکیبی از دو روش داخلی و خارجی است.
میزان موفقیت انواع روش‌های بلیچینگ داخلی با مواد مختلف، از جمله هیدروژن پراکساید و کارباماید پراکساید با غلظت بالا برای موارد داخل مطب، و هیدروژن پراکساید و کارباماید پراکساید با غلظت کم، ونیز سدیم پربورات برای موارد خارج مطب ۸۳ تا ۹۰ درصد گزارش شده است. یعنی از هر۱۰۰ دندان درمان ریشه شده بدرنگ، حدود ۱۰ تا ۱۷ مورد به این درمان جواب نمی‌دهند.
هرچند میزان ماندگاری نتیجه درمان در بعضی بیماران مادام العمر است ولی بر اساس مطالعات ۳۵ تا ۵۰ در صد دندان‌ها پنج سال بعد از درمان همچنان سفید باقی می‌مانند. واین یعنی چنانچه ۱۰۰ دندان را همزمان سفید کنیم و سوار بر ماشین زمان به پنج سال بعد برویم حدود نیمی از دندان‌ها همچنان سفیدند و در نیم دیگر نتیجه راضی کننده نیست و باید بلیچینگ را تکرار کرد.

از آنجا که برای تکرار بلیچینگ داخلی نیاز به تراش ترمیم قبلی و برقراری یک حفره دسترسی مناسب است وخواسته و ناخواسته بخشی از نسج دندانی سالم تراش خواهد خورد، پیشنهاد شده است که در این گونه موارد بلیچینگ را به صورت خارجی و مانند یک دندان زنده انجام دهیم. چنانچه نتیجه نگرفتیم به سراغ روش داخلی برویم.

بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده

با این حساب هر بلیچینگ داخلی یک بلیچینگ غیرزنده است ولی هر بلیچینگ خارجی، یک بلیچینگ زنده نیست.
از بین روش‌های مختلف بلیچینگ داخلی روش داخل مطب با اعمال حرارت (روش ترموکاتالیتیک) بالا‌ترین احتمال تحلیل ریشه خارجی را به همراه دارد و کمتر توصیه می‌شود. بهترین روش از نظر امنیت و تاثیرگذاری استفاده از سدیم پربورات ترکیب شده با آب مقطر ویا کارباماید پراکساید، به صورت قدم زنان (Walking) است.

بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده
بلیچینگ داخلی (Internal Bleaching) دندان به زبان ساده

چه زمانی بلیچینگ داخلی قابل انجام نیست
در این موارد انجام بلیچینگ داخلی موضوعیت ندارد و بهتر است مستقیما به سراغ ترمیم یا روکش دندان رفت و بد رنگی را با روش‌های رستوریتیو برطرف کرد:
– در صورت لزوم اصلاح و بهبود فرم دندان
– در صورت لزوم درمان‌های لامینیت ونیر روی سایر دندان‌های بیمار
– در صورت پوسیدگی و یا ترمیم وسیع سطوح لبیال دندان هدف
– در صورت ضعف ساختار دندانی باقی مانده و لزوم استفاده از پست و روکش

منبع:دندانه

 

توصیه‌های کلیدی برای «عصب‌کشی اولی‌ها»!

برای کسی که اولین بار واسه عصب کشی دندان اومده بود، این خوشایند‌ترین کار بود. شنیده بودم عصب کشی خیلی وحشتناک است و اصلا فکرشم نمی‌کردم اصلا اصلا اصلا درد نداشته باشد… (خانم کاف – از مراجعین دندانپزشکی برای عصب کشی)
متن بالا را یکی از مراجعان دندانپزشکی برای درمان کانال ریشه (عصب کشی) نوشته است. این دفتر با هدف جمع آوری تجربیات بیماران از درمان (عصب کشی) در اختیار مراجعانم قرار می‌گیرد.

اغلب مراجعان برداشت مثبتی از عصب کشی ندارند. آن را درمانی وحشتناک می‌دانند و چیزهای بدی درمورد آن شنیده‌اند. این دید منفی نسبت به عصب کشی تا اندازه‌ای غیرعادی است. علت آن شاید به درمان‌هایی برگردد که در گذشته به اسم «عصب کشی» توسط دندانسازان تجربی صورت می‌گرفت. (درمان ریشه جز درمان‌هایی که دندانسازان تجربی می‌توانند ارائه کنند نیست). بخشی از این بدنامی هم به تجربیات ناگوار برخی از بیماران برمی گردد. (نود و نه بیمار راضی تاثیر چندانی در خوشنامی یک درمان یا دندانپزشک ندارند، اما یک بیمار ناراضی کل اعتبار یک درمان یا دندانپزشک را زیر سوال می‌برد!).

درمان کانال ریشه (عصب کشی)، با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. هدف از بی‌حسی در درمان‌های دندانپزشکی این است که شما درد و ناراحتی حین درمان را احساس نکنید. تزریق بی‌حسی موضعی ممکن است کمی ناراحت کننده باشد ولی با توجه به نوع سوزن تزریق، نوع ماده و محل تزریق، با تزریق‌های داخل عضلانی (مثل تزریق پنی سیلین) تجربه متفاوتی است و برای بیشتر بیماران به آن اندازه ناخوشایند نیست. اگر این مرحله موفقیت آمیز باشد، دیگر ابزارهای عجیب و غریب، مراحل طولانی و غیره هیچ یک برایتان دردناک نخواهد بود.

بعد از اینکه بی‌حسی اثر کرد، معمولا حین درمان شما دردی احساس نمی‌کنید. مورادی پیش می‌آید که بی‌حسی کامل نیست و شما حین درمان درد احساس می‌کنید، این موارد در فک پایین شیوع بیشتری دارد. در این موارد، دندانپزشک وقتی مطلع شود با تکرار بی‌حسی یا تغییر نوع تزریق، بی‌دردی را برای شما ایجاد می‌کند.
به ندرت با تمام این تمهیدات حین کار ممکن است شما احساس ناراحتی را کماکان داشته باشید. عبور از این مرحله در گرو همکاری نزدیک شما و دندانپزشک است. اگر شما این باور را داشته باشید که دندانپزشکتان تمام تلاشش را برای ارائه درمانی بدون درد و ناراحتی برای شما به خرج می‌دهد، ممکن است بتوانید با دندانپزشکتان برای عبور از این مرحله (که شیوع آن زیاد نیست) همکاری کنید.

هر قدر شما مضطرب و عصبی باشید، بی‌حس شدن دندان شما ممکن است با احتمال بیشتری با مشکل روبرو شود. درد فرآیندی است که جنبه ادراکی و ذهنی هم دارد. تلقی شما از درمان، تصورات شما و حالات روحی شما می‌تواند بر میزان دردی که احساس می‌کنید تاثیر بگذارد.

اگر خیلی خسته باشید، کمبود خواب داشته باشید یا از نظر روانی آماده نباشید، ممکن است که همکاری کمتری با دندانپزشکتان نشان دهید. معمولا برای کسانی که نگران درد حین کار بوده و استرس بالایی دارند، ممکن است توسط دندانپزشکشان، داروهایی برای مصرف یک روز قبل از درمان و یا روز درمان تجویز شود. آرام بخش‌ها و داروهای ضد التهاب و ضد درد بنا به تشخیص ذندانپزشکتان، ممکن است در این مواقع برای شما نسخه شود.

پیشنهاد می‌شود، بازه زمانی قبل و بعد از کار دندانپزشکی را خالی بگذارید تا بی‌جهت استرس بیشتری به خود تحمیل نکنید. سوالات خود را در مورد عصب کشی از دندانپزشک خود بپرسید. بسیاری از تصورات اشتباه شما که عامل نگرانی‌های شماست، قبل از درمان توسط دندانپزشک ممکن است اصلاح شود و شما با خیال راحت تری در نوبتتان روی یونیت دندانپزشکی حاضر شوید. همچنین با بالابردن آگاهی خود در مورد درمان کانال ریشه که خوشبختانه امروزه از طریق دنیای دیجیتال و رسانه‌های مکتوب کار سختی نیست، می‌توانید بر برخی از ترس‌های خود که صرفا ناشی ازفقدان اطلاعات کافی و ندانستن مراحل کار است غلبه کنید!

منبع:دندانه

 

این مطلب به طور کلی در مورد آماده کردن کودکان برای مراجعه به دندان‌پزشکی است و به طور جزئی هم نکاتی را در مورد آمادگی ذهنی کودکان در مورد عصب کشی در بر می‌گیرد. از آنجایی که درمان ریشه (عصب کشی) برای کودکان و حتی بزرگسالان توام با بدبینی قبلی و ترس است، آماده کردن فکری و ذهنی کودکان قبل از مراجعه بسیار با اهمیت است. درمان ریشه برای کودکان به دلایل مختلف مانند پوسیدگی، ضربه و… مورد نیاز باشد.
در این مطلب، نکاتی چند در مورد آمادگی کودکان برای مراجعه جهت درمان ریشه، مطرح می‌شود.

۱- ما دندان‌پزشکان سعی می‌کنیم از عبارت «عصب‌کِشی یا عصب کُشی استفاده نکنیم! چون ما نه عصب را می‌کِشیم و نه عمل کُشتن عصب را انجام می‌دهیم! «درمان ریشه» عبارت صحیحی است که از قضا استرس کمتری هم به بزرگسالان و هم به کودکان وارد می‌کند. بنابراین در حضور کودکان سعی کنید از عبارت صحیح «درمان ریشه» به جای عصب کشی استفاده کنید.

۲- بچه‌ها را نترسانید! تجربیات ناخوشایند خود را به بچه‌ها منتقل نکنید. اگر پیش زمینه مثبتی قرار نیست به بچه‌ها بدهید، با آن‌ها در مورد درمان ریشه صحبت نکنید و اجازه بدهید فرزندتان بدون پیش زمینه ذهنی خودش درمان ریشه را تجربه کند.

۳- بعضی از کودکان تجربه بستری در بیمارستان دارند، تجربیات ناخوشایند از دندان‌پزشکی در درمان‌های قبلی دارند. این موارد را در جلسه معاینه با دندان‌پزشک مطرح کنید و از او برای درمان بهتر فرزند خود مشاوره بخواهید.

۴- بچه‌ها را از آمپول نترسانید و اصلا در مورد بی‌حسی و مسائل پیرامون آن صحبت نکنید. بعضی وقت‌ها تاکید بیش از حد روی یک مطلب اثر معکوس ایفا کرده و استرس فرزند شما را بیشتر می‌کند.

۵- تطمیع کودکان برای انجام درمان‌های دندان‌پزشکی اثر معکوس دارد. به کودکتان برای واداشتن او به انجام درمان دندان‌پزشکی وعده جایزه ندهید. زیرا کودک این برداشت را پیدا می‌کند که با امر بسیار ناخوشایندی مواجه است که شما حاضرهستید به خاطر واداشتن او به انجامش، باج بدهید! به علاوه نفس» رشوه «به کودک برای تن دادنش به اموری که باید با قانع شدن و منطق خود به آن‌ها تن بدهد، درست نیست.

۶- سعی کنید در وقت مراجعه به مطب یا کلینیک لشگرکشی نکنید! حضورهمزمان پدر، مادر، خواهر، برادر و… باعث استرس بیشتر فرزند دلبندتان و عدم تمرکز کافی کادر درمانی می‌شود. والدینی که خودشان استرس داشته باشند حتی اگر نخواهند، این استرس را به فرزندانشان منتقل می‌کنند. سعی کنید اول استرس خود را برطرف کنید تا فرزندانتان هم حس بهتری پیدا کنند.

۷- درمان ریشه اطفال ممکن است تفاوت‌های کلی یا جزئی با درمان‌های ریشه دندان‌های دائمی افراد بزرگسال داشته باشد. ممکن است دندان‌پزشک شما صلاح ببیند که شما مشاوره‌هایی را با متخصصان رشته‌های دیگر مثل مشاوره با ارتودنتیست یا متخصص ترمیمی انجام دهید. این موارد اگر چه وقت شما را خواهد گرفت ولی در ‌‌نهایت به نفع شما و فرزندتان خواهد بود و ممکن است انتخاب‌های درمانی بهتری را پیش رویتان بگذارد.

۸- اجازه بدهید در اتاق معاینه دندان‌پزشک با فرزندتان صحبت کند. به جای فرزند خود جواب ندهید. در حضور دندان‌پزشک به فرزندتان پرخاش نکنید، داد نزنید و قدرت» سرپرستی «خود را نشان ندهید! اجازه بدهید دندان‌پزشک با فرزندتان ارتباط برقرار کند و بقیه امور را به خود دندان‌پزشک و کادر درمانی محول کنید.

۹- بچه‌ها را گول نزنید. منطقی با آن‌ها صحبت کنید. شخص من در جریان درمان کودکان هرگز کودکان را گول نمی‌زنم. مواردی را که پیش‌بینی درد احتمالی یا اذیت وجود دارد، از قبل با کودک در میان می‌گذارم و سعی می‌کنم به طور فعال حین کار با او در تعامل باشم. اعتماد در کار با کودکان مهم‌ترین رکن شکل‌گیری رابطه کودک و دندان‌پزشک است. بنابراین به کودکان قول ندهید که قرار نیست دندان آن‌ها بی‌حس شود یا کار آن‌ها فقط پنج دقیقه طول می‌کشد! توضیح این موارد را به دندان‌پزشک واگذار کنید!

۱۰- بچه‌ها در ساعت مراجعه گرسنه نباشند. پرخوری هم نکرده باشند و غذای سنگین نخورده باشند.

۱۱- بهتراست کودکان استراحت کافی داشته باشند. کودکانی که خواب و استراحت کافی ندارند و استرس بیشتری داشته و همکاری کمتری نشان می‌دهند.

منبع:دندانه

 

۱۰ نکته که هنگام ارجاع بیمار به متخصص اندو باید در نظر داشته باشیم

حقیقت این است که نان ما اندودونتیست‌ها از ارجاع همکاران عمومی و سایر تخصص‌هاست! در دندان‌پزشکی امروز به علت تخصصی شدن همه امور، ارجاع امری اجتناب ناپذیر است. از ارجاع نباید ترسید، به قول یکی از اساتیدمان در هیچ ارجاعی تا به حال گزارش مورتالیتی دندان‌پزشک ارجاع دهنده، ریپورت نشده است! ارجاع نشانه بی‌کفایتی یا حتی نتوانستن هم نیست. ارجاع یک بیمار می‌تواند صرفا نشانه نخواستن انجام کار باشد!
اما ارجاع آدابی دارد که برخی از این آداب البته سلیقه‌ای بوده و ممکن است مورد به مورد فرق کند. در این مطلب یک سری از مواردی را که موجب می‌شود ارجاع شما «اندودونتیست پسند» واقع شود، توضیح می‌دهیم!

۱. نامه مکتوب ارجاع را فراموش نکنید. انتظار اینکه بیمار توضیحات شما را بی‌کم و کاست منتقل کند یا اینکه طرف ارجاع دقیقا منظور شما را از ارجاع متوجه شود، انتظار معقولی نیست. نامه ارجاعشان و منزلت شما را بالا می‌برد و مخاطب ارجاع را از سردرگمی نجات می‌دهد.

۲. جزئیات معاینه، شکایت اصلی بیمار و کارهایی که برای درمان انجام داده‌اید ذکر کنید. همه این موارد در طرح درمان و تصمیم گیری در مورد کارهایی که اندودونتیست ممکن است برای بیمار انجام دهد، تعیین کننده است.

۳. خطاهای درمانی را حتمن ذکر کنید و نگران عواقب نباشید! کار یک متخصص درمان ریشه حل مشکلاتی است که حین درمان برای همکاران ایجاد می‌شود. کار هیچ کس همیشه کامل نیست و خطای درمانی برای همه اتفاق می‌افتد. صداقت در نوشتن جزئیات، باعث همکاری و همدلی نزدیکی بین شما و همکاری که به او ارجاع می‌دهید ایجاد می‌کند.

۴. شخصا به عنوان یک اندودونتیست همیشه در مورد ارجاع‌ها ملاحظاتی در نظر می‌گیرم و حتی در شارژ بیمار هم این ملاحظات را دخالت می‌دهم. خوش سابقه بودن در ارجاع برای اکثر همکاران اندودونتیست مهم است. وقتی دندان‌پزشکی بیشتر اوقات، ارجاعات صحیح صورت می‌دهد، حتی در صورت موارد ارجاع‌های خطاهای درمانی یا شکست درمان، همدلی اندودونتیست برای حل مشکل در تمام جنبه‌ها حتی شارژ بیمار افزایش می‌یابد.

۵. انتظار نداشته باشید، اگر حرف اشتباهی به بیمار زده‌اید، اندودونتیست حرف اشتباه شما رو تایید کند. اگر درمان شما با شکست مواجه شده و بیمار در مورد جزئیات شکست درمانش نپرسد، ما همیشه آن را روابط بیمار- دندان‌پزشک ارجاع دهنده در نظر می‌گیریم و دخالت نکرده یا توضیح اضافه‌ای که موجب بدبینی بیمار بشود نمی‌دهیم. ولی وقتی بیمار صریحا می‌پرسد که آیا درمان قبلی‌اش مشکلی داشته است، ما نمی‌توانیم بگوییم که نه مشکلی نداشته است و شما هم اکنون به صورت تفریحی و از سر دلخوشی این وقت و هزینه را متحمل می‌شوید! به بمار نمی‌توان دروغ گفت. دروغ بالا خره رسوا می‌شود و بیمارن نه به من نوعی یا شمای نوعی بلکه به کل صنف دندان‌پزشکی بدبین می‌شوند! ما به عنوان طرف مورد ارجاع به بیمار دروغ نمی‌گوییم ولی اطمینان می‌دهیم بر اساس آموزش‌هایی که از اساتید دیده‌ایم از جملات صحیح و درست که موجب بدبینی به «ذات درمان دندان‌پزشکی» و صنف نشود برای توضیح به بیمار استفاده می‌شود. من معمولا با بیمار درمورد خود مشکل صحبت می‌کنم و تمرکز حرف‌هایم روی خود مشکل و راه حل‌های آن است و سعی می‌کنم ذهنیت بیمار را از گذشته به زمان حال و آینده سوق دهم! بیماران ما باهوش‌تر از آن هستند که گول بخورند یا توجیه نشده، درمان‌ها را قبول کنند. آن‌ها به اندازه کافی برای درک طبیعی بودن احتمال شکست درمان و درک اهتمام ارجاع دهنده و طرف ارجاع برای حل مشکل بیمار باهوشند!

۶. اگر با یک بیمار، سر مسائل درمانی به مشکلی برخوردید یا نارضایتی بیمار از درمان اتفاق افتاد، آن را حتمن با طرف ارجاع در میان بگذارید. با اشراف بر موضوع، بسیاری از اوقات ما می‌توانیم دردسر بیمار ناراضی را با روش‌های منطقی و مسالمت آمیز، جلب رضایت طرف یا قانع کردن یا حل مشکل درمانی از مطب شما برطرف کنیم!

۷. از توضیحات اضافه به بیمار حین ارجاع خودداری کنید. سعی کنید در مورد کاری که خودتان قرار نیست برای بیمار انجام دهید، نظر قطعی ندهید. مثلا اگر یکی از کانال‌ها را پیدا نکرده‌اید، به بیمار نگویید که ۷۵ درصد کار انجام شده و ۲۵ درصد باقی مانده به اندودونتیست ارجاع داده می‌شود! این توضیحات اضافی رابطه بیمار- اندودونتیست را به خاطر انتظارات نابجایی که حرف‌های شما باعث آن می‌شد با مشکل مواجه می‌کند!

۸. کار را یا تمام کنید و یا‌‌ همان ابتدا کار‌‌ رها کنید! اینکه برای یک دندان سه کاناله دو کانال را آبچوره کنید و یکی را برای متخصص درمان ریشه بفرستید بسیار غیرمنطقی، غیرقانونی و غیراخلاقی است!

۹. همه موارد ارجاع برای ادامه درمان به خود شما بر می‌گردد. نامه توضیحات درمان به بیمار تحویل داده می‌شود. در مورد درمان‌های اضافی مورد نیاز (مثلا جراحی لثه و…) ممکن است قبل از کار با بیمار صحبت شود و در صورتی که نیاز به مشاوره تخصصی دیگری احساس شود، در مورد انتخاب نفر سوم، با شما هماهنگی‌های لازم صورت می‌گرد.

۱۰. در پایان اینکه همه ما در طول عمر کاری به تجربه در می‌یابیم که چه کارهایی را به راحتی و با تسلط انجام می‌دهیم و در انجام چه درمان‌هایی تسلط کافی نداریم. هنر دندان‌پزشک فقط کارهایی که انجام می‌دهد نیست! انجام ندادن برخی کار‌ها هنر بزرگتری به شمار می‌رود! تشخیص اینکه به چه کاری نباید دست زد اتفاقا به تجربه، دانش و مهارت بالایی نیاز دارد!

 

عصب کشی در نظر اغلب مراجعین ما کاری وحشتناک است. به نظر بیشتر مراجعین – مخصوصا کسانی که تا به حال عصب کشی برایشان انجام نشده است- این درمان، دردناک و ترسناک بوده و همیشه این سوال را از ما می‌پرسند که آیا می‌شود دندانشان را عصب کشی نکنند یا بدون عصب کشی آن را پر کنند. در مواقعی که دندان ظاهرا درد ندارد و به تشخیص دندانپزشک قرار است عصب کشی انجام شود این سوال بیشتر تکرار می‌شود.

اول اینکه مراجعین بدانند که درمان ریشه به هیچ وجه درمان وحشتناک و دردناکی که بین عامه مردم توصیف شده است نیست. درمان ریشه تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و قاعدتا حین درمان نباید شما دردی را احساس کنید. تکنولوژی‌ها و تکنیک‌های جدید هم امروزه به افزایش سرعت و کیفیت درمان‌های اندودونتیک (عصب کشی) کمک بسیار شایانی کرده‌اند.

اما برگردیم به سوالی که در ذهن بسیاری از مراجعین وجود دارد. جایگزین درمان کانال ریشه (عصب کشی) چیست؟
درمان ریشه (عصب کشی) فی الواقع فقط یک جایگزین دارد و آن هم کشیدن دندان است. به ندرت برخی همکاران بلافاصله برای بیمارانی که نمی‌خواهند عصب کشی کنند، درمان ایمپلنت را پیشنهاد می‌کنند. اما نکته‌ مهم این است که ایمپلنت درمان ناحیه بی‌دندانی است نه درمان جایگزین عصب کشی! معنی این جمله این است که شما دندان خود را با عصب کشی (زمانی که نیاز دارد) می‌توانید حفظ کنید و در غیر این صورت مجبور به کشیدن دندان خود هستید. بعد از کشیدن دندان خود با روش‌های مختلف (پروتز ثابت متکی بر پایه‌های دندانی، پروتز ثابت متکی بر ایمپلنت، پروتز متحرک) می‌توانید در مورد جای خالی دندان (‌ها) فکری بیاندیشید!

پس اگر بخواهیم نتیجه گیری کنیم در صورتی که شما کاندیدای درمان ریشه باشید، برای حفظ دندان شما غیر از عصب کشی جایگزین دیگری وجود ندارد. در ضمن ایمپلنت جز درمان‌های «جراحی» بوده و مخاطرات، دردسر‌ها و پیچیدگی‌های خود را برای بیمار و دندانپزشک دارد.
عصب کشی یک درمان تقریبا صفر و یک است؛ یعنی یک دندان یا نیاز به عصب کشی دارد و یا اصلا نیازی به آن ندارد. یا پالپ و کانال‌های دندانی با عفونت به دنبال پوسیدگی یا ضربه درگیر شده‌اند و یا این اتفاق روی نداده است. بنابراین عصب کشی قسمتی از دندان در دندان‌های بالغ افراد معنایی ندارد! در مورد دندان‌های چند ریشه هم درمان برای تمام ریشه‌ها صورت می‌گیرد. در مورد دندان‌های نابالغ (در کودکان و نوجوانان) قضیه البته ممکن است متفاوت باشد.

موارد نادری وجود دارد که دندانپزشک در مورد عصب کشی دندان شما مردد است. مثلا پوسیدگی خیلی نزدیک به پالپ (عصب) است و پرکردگی در نزدیک عصب یا آن طور که به شما گفته می‌شود روی عصب قرار می‌گیرد. در این موارد هم باز قضیه صفر و یک حاکم است. یعنی دندان شما عصب کشی نشده است و با کارهایی که دندانپزشک انجام داده است، از عصب کشی دندان شما پیشگیری شده است. این دندان‌ها ممکن است به همین درمان جواب بدهند یا بعد‌ها در آینده نیاز به عصب کشی پیدا کنند.

اگر عصب کشی برای دندانی که نیازمند درمان ریشه است انجام ندهید، غیر از کشیدن دندان، جایگزین دیگر عدم درمان است. درمان نکردن البته انتخاب خیلی خوبی نیست وقتی که بدانیم دندانی که نیاز به عصب کشی پیدا می‌کند، حتی اگر دردی نداشته باشد، با عفونت میکروارگانیسم‌ها درگیر شده است و این عفونت می‌تواند در استخوان فک ما اثرات خود را ظاهر کرده و آبسه، درد و حتی تورم ایجاد کند و حتی با گسترش به فضاهای صورت و گردن خطرناک ظاهر شده و حیات مارا هم تهدید کند!

مراجعین دندانپزشکی حق دارند در مورد درمان‌های دندانپزشکی و جایگزین‌های درمانی که دندانپزشکشان برایشان در نظر گرفته، سوالات خود را بپرسند و ابهاماتشان را برطرف کنند. در مورد درمان ریشه (عصب کشی) دندان اما تقریبا جایگزینی با دانش امروز وجود ندارد. بهتر است مراجعین با واقع بینی اطلاعات کافی را در مورد درمان ریشه کشسب کنند تا واقعا متوجه شوند که عصب کشی ترسناک نیست و نکته وحشتناکی که باعث شود از زیر آن در برویم وجود ندارد!

منبع:دندانه

 

سال‌هاست در نشریه‌های پزشکی و خانوادگی از کاربرد لیزر در درمان‌های دندان‌پزشکی می‌شنویم. این روز‌ها در تبلیغات برخی مطب‌ها و کلینیک‌های دندان‌پزشکی نیز نوید استفاده از لیزر برای رهایی از صدای آزاردهنده توربین‌های دندان‌پزشکی و کاهش درد و خون‌ریزی را می‌شنویم اما ممکن است وقتی از دندان‌پزشک خود درباره کاربرد لیزر سوال کنید، بشنوید آنچه مردم از کاربرد لیزر در ذهن دارند در اصل یک اشتباه عامیانه است و چیزی که به عنوان لیزر در مطب‌های دندان‌پزشکی دیده‌اند، تنها نور آبی‌رنگ یک دستگاه مخصوص است که برای ترمیم دندان‌ها با ماده کامپوزیت کاربرد دارد و لیزر محسوب نمی‌شود. پس لیزر دندان‌پزشکی چیست و چه کاربردهایی در دندان‌پزشکی دارد؟

لیزر نور تقویت‌شده‌ای است که به شکل پرتوهای هم راستای بسیار باریک با طول موج مشخص تابیده می‌شود. این نور تقویت‌شده نوعی از انرژی را فراهم می‌کند که گونه‌های آن، کاربردهای گوناگونی در گستره دانش پزشکی دارند. این مطلب نگاهی دارد به مزایا و معایب استفاده از لیزر در دندانپزشکی.

تشخیص پوسیدگی و جرم
یکی از روش‌های نوین در تشخیص زودرس ضایعات پوسیدگی و جرم دندانی کاربرد لیزر فلورسانس است. در این تکنیک، نور لیزر به بافت بیولوژیک تابانده می‌شود و در صورت حضور فعالیت متابولیک باکتریایی، این لیزر با القای اثرات فلورسانس، بازتابی به دستگاه برمی‌گرداند. دستگاه با تبدیل شدت این نور برگشتی به یک مقیاس عددی می‌تواند به تشخیص ضایعه پوسیدگی یا جرم کمک کند. این نور از طریق یک فیبر مرکزی به دندان می‌تابد و نور فلورسانت برگشتی از طریق فیبرهای دیگری که به شکل محیطی اطراف فیبر مرکزی قرار گرفته‌اند؛ به دستگاه برمی‌گردد. در این مرحله سیگنال برگشتی آنالیز شده و به یک مقیاس عددی از «۰» تا «۹۹» تبدیل می‌شود. نمایشگر دستگاه علاوه بر اینکه به صورت لحظه‌ای در هر نقطه مقادیر را نشان می‌دهد؛ نشان‌دهنده بالا‌ترین عدد ثبت شده در کل روند معاینه است. بروز پاسخ فلورسنت را به واسطه حضور محصولات باکتریایی همچون پروفین؟‌ها و دیگر عوامل نور دوست در ضایعات پوسیدگی و جرم زیر لثه‌ای می‌دانند. امتیاز استفاده از این روش این است که با حساسیت تکنیکی بسیار بالای دستگاه امکان مخفی ماندن پوسیدگی از دید دندان‌پزشک بسیار نادر است. البته احتمال تشخیص کاذب پوسیدگی در ناحیه شیارهای سالم هم وجود دارد.

مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی
مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی

درمان حساسیت دندانی
ازدیاد حساسیت عاجی یکی از علل شایع مراجعه بیماران به دندان‌پزشک است. برای درمان این مشکل روش‌های متفاوتی مانند استفاده از خمیردندان‌های حاوی مواد ضدحساسیت، ژل‌های فلوراید و ادهزیوهای عاجی وجود دارد. استفاده از انواع مختلف لیزر نیز برای درمان این عارضه کاربرد دارند. همچنین مطالعات تکرار این روند را با فاصله ۲ هفته‌ای برای بهبود قابل‌ملاحظه نتایج پیشنهاد داده‌اند. البته استفاده از این لیزر‌ها هم نتوانسته است درد ناشی از حساسیت عاجی را در تمام بیماران کاملا برطرف کند.

سفیدکردن دندان‌ها
یکی از کاربردهای شایع لیزر در دندان‌پزشکی، بلیچینگ کردن (سفیدکردن دندان‌ها) است. البته لیزر در درمان بلیچینگ تنها برای فعال‌کردن ژل بلیچینگ به‌کار می‌رود و هیچ لیزری به شکل مستقل خواص بلیچ ندارد. لیزر در یک مدت زمان کوتاه‌تر، دما را بالا می‌برد و سرعت فعال شدن ژل را افزایش می‌دهد. در این روش معمولا برای افزایش جذب انرژی لیزر از محصولات بلیچینگ حاوی پیگمان استفاده می‌شود. استفاده از لیزر در بلیچینگ سرعت کار را بهبود می‌بخشد اما تجربه بیشتر دندان‌پزشکان نشان می‌دهد روش بلیچینگ در خانه بهترین و پایدار‌ترین نتایج را به همراه داشته است.

مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی
مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی

برداشت پوسیدگی و تهیه حفره
یکی از کاربردهای جذاب لیزر برای بیماران دندان‌پزشکی به‌کارگیری لیزر به عنوان جایگزینی برای تراش حفره؟‌ها و برداشت پوسیدگی مطرح شده است، در این روش لیزر اربیوم که بیشترین جذب را در مولکول‌های آب داراست توسط مولکول‌های آب موجود در نسج سخت دندانی یا استخوانی باعث تبخیر لحظه‌ای آب و اتساع کریستال‌های هیدروکسی آپاتیت شده که این فرایند باعث برداشت لایه؟ لایه نسج سخت بیولوژیک می‌شود. این روش با حذف مته‌های دندان‌پزشکی و صدای ناهنجار آن‌ها، درمان‌های دندان‌پزشکی را خوشایند‌تر و تحمل‌پذیر‌تر می‌سازند اما این روش معایبی نیز به همراه دارد:

جراحی بافت نرم
تقریبا تمام لیزرهای شایع مورد کاربرد در دندان‌پزشکی با مکانیسم‌های مختلف قادر به برش بافت نرم هستند. لیزر‌ها با نفوذ به بافت نرم ضمن برش دادن آن، باعث انسداد عروق خونی و مهارگیرنده‌های درد در محل برش می‌شوند. به همین دلیل بیشتر بیماران درد کمتری را نسبت به روش جراحی معمولی تجربه می‌کنند. همچنین کار با لیزرهای بافت نرم ترمیم زخم را تسریع می‌کند و چون التهاب مختصری ایجاد می‌کند، تورم و ناراحتی پس از عمل نیز بسیار کمتر است. لیزر برای درمان سرطان‌های بدخیم مخاط دهان نیز کاربرد دارد. این لیزر‌ها قادرند سلول‌ها و شبکه خونی سلول‌های سرطانی را از بین ببرند و باعث مرگ سلول‌های سرطانی شوند. همچنین لیزر می‌تواند باعث فعال کردن سیستم ایمنی میزبان شود.

درمان ریشه
هدف اصلی در درمان ریشه، تمیزکردن کانال دندان است. لیزر می‌تواند برای استریل کردن مجموعه کانال اصلی یا کانال‌های فرعی دندان استفاده شود.

جراحی لثه
لیزر اربیوم در جراحی لثه به منظور حذف بافت گرانولیشن یا عوامل محرک سطح ریشه و در جراحی افزایش طول تاج به منظور اصلاح بافت نرم و استخوان آلوئولار کاربرد دارد. البته این روش عمدتا در قدام فکین که عرض استخوان بین دندانی کمتر است کاربرد دارد و در نواحی خلفی فکین برداشت استخوان نیازمند کنار زدن فلپ و افزایش طول تاج به شکل کلاسیک است.

عوارض بینایی
در صورتی که دقت کافی در استفاده از لیزر صورت نگیرد، لیزر باعث آسیب جدی به چشم می‌شود. این آسیب می‌تواند ناشی از جذب انرژی توسط قرنیه یا شکبیه چشم باشد. به همین علت باید حتما چشمان بیمار را با عینک محافظ پوشاند.
هر دندان‌پزشکی که از لیزر استفاده می‌کند باید از ریسک‌های احتمالی آن کاملا آگاه باشد و برای استفاده از دستگاه مورد نظر کاملا تعلیم‌دیده باشد و دوره‌های مخصوص لیزرتراپی را گذرانده باشد.

قیمت بالا
یکی دیگر از معایب کاربرد لیزر، گران بودن آن است. برای بهره جستن از مزایای لیزر باید چند برابر خدمات معمول دندان‌پزشکی هزینه کنید اما اگر جزو کسانی هستید که به دلیل ترس از دندان‌پزشکی و ابزار معمول آن، جرات قدم گذاشتن در مطب‌های دندان‌پزشکی را ندارید، می‌توانید با بهره‌جستن از لیزر، تجربه‌ای متفاوت از دندان‌پزشکی داشته باشید.
خلاصه اینکه…

با توجه به مطالب ذکر شده می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که مهم‌ترین مزیتی که استفاده از لیزر در درمان‌های دندان‌پزشکی دارد، کاهش استرس ناشی از صدای توربین‌های دندان‌پزشکی و عدم لرزش وسیله است اما در کنار این مزیت باید از آسیب‌های احتمالی آن آگاه بود.

مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی
مزایا و معایب لیزر در دندانپزشکی

منبع:دندانه

 

دکتر دنیا صدری

به نظر شما دندانپزشک خوب چه کسی است؟
دندانپزشکی که خوش برخورد باشد؟ دندانپزشکی که وسایل مطبش تمیز و شیک باشد؟ یا دندانپزشکی که وقتی دندان شما را ترمیم یا درمان ریشه می‌کند؟ حین کار و پس از آن احساس درد و ناراحتی نکنید؟ شما ممکن است از دندانپزشکتان در موارد مختلف ایراد بگیرید ولی آیا با توجه به اینکه درمان دندان امری کاملا تخصصی است، فکر می‌کنید انتقاد شما درست و بجا است؟

در این مطلب اتفاق‌هایی که تقصیر دندانپزشک نیست و به صورت طبیعی بعد از درمان دندان رخ می‌دهد، آورده‌ایم تا متوجه شوید که کار را باید به کاردان سپرد و باید به دندانپزشکتان اعتماد کنید.

۱) احساس مزه و بوی بد، بعد از خارج کردن دندان از دهان: احساس مزه و بوی بد د هان ۳ ۲ روز بعد از کشیدن دندان‌ها، به خصوص دندان‌های عقل، امری طبیعی است و اگر درد و تورم وجود نداشته باشد، با انجام دستورات بعد از جراحی و استفاده از د هانشویه مناسب مثل کلرهگزیدین، قابل رفع است. این اولین موردی است که باید آن را جزو روند درمان حساب کنید و از دندان پزشکتان ایراد نگیرید.

۲) ایجاد حفره خشک دندانی پس از کشیدن دندان: ایجاد حفره خشک دندانی پس از کشیدن دندان‌های خلفی که به سختی جراحی می‌شوند، در افراد مصرف کننده دخانیات، قرص‌های ضدبارداری و افرادی که لخته خون داخل حفره جراحی را دستکاری می‌کنند، رخ می‌دهد که با مراجعه به دندان پزشک و دریافت درمان‌های لازم بهبود می‌یابد. این یک عارضه طبیعی است و اصلا به معنای نقص کار دندان پزشک نیست. فقط به دلیل وجودنداشتن لخته خون در حفره دندان خارج شده، حفره خشک شده و درد شدیدی در محل احساس می‌شود.

۳) حساسیت دندان پس از ترمیم: حساسیت دندانی به دنبال ترمیم‌های عمیق دندانی رایج است و پس از چند روز به مرور برطرف می‌شود. چون این ترمیم‌ها به مغز دندان نزدیک ترند، این درد احساس و پس از چند روز خود به خود برطرف می‌شود. البته اگر این درد طول بکشد، باید به دندان پزشکتان مراجعه کنید.

۴) درد دندان پس از درمان ریشه: پس از درمان ریشه دندان عفونی یا درمان ریشه استاندارد، بروز درد تا چند روز طبیعی است و پس از ۱ تا ۲ هفته برطرف می‌شود. در این مورد هم نباید سریع گوشی تلفن را بردارید و به منشی دندان پزشک گله کنید، کمی صبر کنید این درد خیلی زود رفع می‌شود اما می‌توانید در این مدت از مسکن استفاده کنید.

۵) تغییر رنگ ترمیم‌های همرنگ دندان: رنگ دندان‌های ترمیم شده با مواد همرنگ (کامپوزیت)، با مصرف چای، قهوه یا د هانشویه‌های رنگی تغییر می‌کند بنابراین افرادی که دندانشان با این مواد پر شده است باید در مصرف نوشیدنی‌های رنگی دقت کنند. چای، قهوه و نوشابه ممکن است این ترمیم‌ها را بدرنگ کنند، پس باید بلافاصله پس از مصرف این مواد، مسواک بزنید.

۶) فاصله بین گذاشتن پایه و تاج ایمپلنت‌های دندانی: درمان‌های ایمپلنت دندانی دو مرحله اصلی جایگذاری ایمپلنت و ساخت روکش دارند و باید فاصله زمانی کافی بین این دو مرحله در نظر گرفت. برای درمان با کیفیت بیمار باید بداند این زمان برای یکپارچه شدن دندان در استخوان لازم است و باید با دندانپزشک همکاری کند.

۷) حساسیت و درد دندان‌ها پس از جرم گیری: بروز حساسیت دندانی پس از انجام جرم گیری یا درمان‌های معمول لثه طبیعی است و با استفاده از د هانشویه و رعایت دستورات دندان پزشک به مرور رفع می‌شود. اگر دچار تحلیل لثه شده باشید، پس از برداشتن جرم‌ها این درد و حساسیت طبیعی است و اصلا به از بین رفتن می‌نای دندان به وسیله دندان پزشک ربطی ندارد. قلم جرم گیری نمی‌تواند می‌نای دندان شما را از بین ببرد.

۸) درد و حساسیت مخاط پس از نصب دندان مصنوعی: درد و حساسیت مخاط د هان پس از دریافت پروتز‌های دندانی (دست دندان) تا مدتی طبیعی است زیرا جسمی خارجی در د هان قرار گرفته است که دایما در حال عملکرد است. این مشکل با همکاری نزدیک بیمار و دندان پزشک و رعایت موارد پس از درمان قابل حل است.

۹) گاز گرفتن و زخم گونه پس از درمان دندان پزشکی کودکتان: به دنبال انجام بی‌حسی برای درمان‌های دندان پزشکی در کودکان، بی‌حسی لب‌ها رخ می‌دهد که در صورت عدم توجه والدین و جویدن لب‌ها به وسیله کودک، می‌تواند باعث بروز مشکل‌هایی شود. لازم است تا ساعتی پس از اتمام درمان‌های دندان پزشکی و رفع علایم بی‌حسی، کودک تحت مراقبت والدین باشد.

۱۰) آزاردهنده بودن صدای مته‌های دندانپزشکی: سروصدای ناشی از وسایل چرخنده دندان پزشکی با سرعت بالا برای بیماران آزاردهنده است اما دندان پزشک به هر حال باید از آن‌ها استفاده کند.

۱۱) نوبت دندانپزشکی طولانی: تعیین زمان ملاقات برای درمان‌های دندان پزشکی نسبی است و می‌تواند به دلیل وقوع موارد غیرقابل پیش بینی هنگام درمان باشد. این تاخیر در دادن وقت دندان پزشکی، به دلایل ماهیت کار دندان پزشکی است.

۱۲) ارجاع به متخصص در مرحله‌ای از درمان دندانپزشکی: امروزه درمان‌های دندانپزشکی به صورت تخصصی انجام می‌شود پس اگر دندانپزشک برای انجام درمان‌های تخصصی شما را به همکاران متخصص ارجاع داد، مطمئن باشید حتما برای افزایش کیفیت خدمات ضروری است و با او همکاری کنید.

منبع:دندانه

 

دکتر فاطمه احمدی متمایل

لیزر، نور تک رنگی است که طول موج خاصی دارد و پرتوهای آن موازی است. لیزر‌ها انرژی متمرکزشده را در میان نوک فیبرنوری به بافت انتقال می‌دهند. سه نوع لیزر در دندانپزشکی استفاده می‌شود: لیزر Carbon dioxide CO۲، لیزر اربیوم، لیزر دیود.
از سال ۱۹۷۰، لیزر CO۲ به عنوان وسیله‌ای موثر در برداشت ضایعات مخاطی دهان استفاده می‌شود. فواید درمان با لیزر شامل برداشت انتخابی اپیتلیوم، حداقل آسیب به بافت سالم اطراف، ترمیم عالی زخم، حداقل اسکار، نتیجه خوب عملکردی، عدم آسیب به پالپ دندان، آنتی میکروبیال بودن و پذیرش بهتر توسط بیمار است. قیمت بالا، نیاز به دوره آموزشی و زمانبر بودن از جمله معایب آن است.

کاربرد لیزر در اندودانتیکس
۱- درمان افزایش حساسیت پالپ
لیزر توسط ۲ مکانیسم در درمان افزایش حساسیت پالپ کمک می‌کند:
یکی اثر مستقیم بر فعالیت الکتریکی الیاف عصبی داخل پالپ دندان که باعث دپلاریزه شدن c fiber و عدم انتقال درد می‌شود و نیز با ذوب کردن توبول‌ها و کریستالیزه کردن مجدد آن‌ها باعث تغییر در ساختار توبول عاجی و کاهش نفوذپذیری عاج می‌شود.

۲- تشخیص ضایعات پالپی
برای این منظور، از لیزر داپلر فلومتری استفاده می‌شود. اشعه لیزر به طور مستقیم به تاج دندان تابیده می‌شود و به عروق خونی موجود در پالپ می‌رسد، حرکت گلبول‌های قرمز خون، باعث ایجاد تناوب و پراکندگی در اشعه و برگشت تعدادی از آن‌ها می‌شود. نور منعکس شده برای تشخیص میزان زنده بودن پالپ انداره گیری می‌شود. در دندان‌هایی که به تازگی دچار تروما شده‌اند یا حین جراحی ارتوگناتیک آسیب دیده‌اند و حس درد خود را از دست داده‌اند، اما جریان خون و زنده بودن خود را حفظ کرده‌اند، این تست بسیار کاربرد دارد چون وابسته به حس بیمار نیست.

۳- پوشش پالپ
کلسیم هیدروکسید در برخورد مستقیم با پالپ لایه نکروزی ایجاد می‌کند، عاج منطقه کوچک اکسپوز توسط لیزر، نرم و مجددا سفت می‌شود و ناحیه اکسپوز بسته می‌شود، بعد روی آن ناحیه کلسیم هیدروکسید می‌گذارند تا با عدم تماس با پالپ باعث عاج سازی شود. خود لیزر به شکل مستقیم نیز باعث تحریک عاج سازی می‌شود و نیز منطقه اکسپوز را استریل می‌کند.

۴- تمیز کردن کانال ریشه
مواد در دسترس برای تمیز کردن داخل کانال دارای اثر ضد باکتریایی محدود هستند. اشعه لیزر پرتوان خاصیت باکتریوسیدی و برداشت لایه اسمیر حاصل از تمیز کردن مکانیکی دیواره کانال را دارد، اما گرمای زیادی تولید می‌کند. پس اگر بتوان از لیزر کم توان استفاده کرد، انرژی لازم برای تخریب باکتری و خطر آسیب به PLD هم کمتر می‌شود. نحوه کار به این صورت است که نوعی ماده رنگی به داخل کانال تزریق می‌کنند، باکتری‌ها آن را جذب می‌کنند، لیزر کم توان را به دندان می‌تابانند، اشعه لیزر کم توان با فعال کردن این رنگ و تولید رادیکال آزاد باعث آسیب به غشا و DNA میکروارگانیسم‌ها می‌شود و اثر کشنده بر باکتری‌ها دارد که به این فرایند lethal laser photosensitization گویند.

مروری کوتاه بر کاربرد لیزر در دندانپزشکی
مروری کوتاه بر کاربرد لیزر در دندانپزشکی

کاربرد لیزر در دندانپزشکی زیبایی
۱- تشخیص (لیزر فلورسنت) و برداشت پوسیدگیوقتی نور لیزر به مناطق پوسیده دندان تابیده شود، متابولیت باکتری‌ها در طول موج خاص شروع به تابش نور فلورسنت می‌کند. به این ترتیب به تشخیص مناطق پوسیدگی کمک می‌کند. هنگامی که لیزر به دندان تابانده می‌شود، گرم شدن موضعی آب موجود در بافت باعث انبساط ناگهانی و انفجار در مایع و از جا کندن قطعات و برداشت مناطق پوسیدگی می‌شود.

۲- کاهش پوسیدگی عود کننده
لیزر با تغییر ساختاری مینا و عاج ریشه باعث کاهش پوسیدگی عود کننده می‌شود.

۳- کیور مواد رستوریتیو
از لیزر‌ها به طور مثال لیزر آرگون برای پلیمریزاسیون کردن موادی که فعال کننده حساس به نور لیزر دارند، استفاده می‌شود.

۴- سفید کردن دندان ها
ژل bleaching روی دندان گذاشته می‌شود و توسط نور لیزر فعال می‌شود و مواد رنگی را چلاته می‌کند و باعث سفیدی دندان‌ها می‌شود.

کاربرد لیزر در جراحی
لیزر در جراحی‌های پیش پروتزی، برداشت ضایعات خوش خیم و بدخیم و برداشت ضایعات عروقی به ویژه در بیماران با مشکلات انعقادی کاربرد دارد. لیزر می‌تواند بافت نرم را به طور سطحی بردارد، بدون آنکه به بافت‌های اطراف آسیب وارد کند، پس حداقل تورم و درد و اسکار را بعد از عمل خواهد داشت و همچنین با انقباض عروق باعث کاهش خونریزی می‌شود.
برای درمان ضایعات دهانی جراحی با تیغ، کرایو و لیزر هر سه نتیجه خوبی را می‌دهد، اما مزایای لیزر شامل برداشت انتخابی بافت معیوب، حد اقل آسیب به بافت سالم اطراف، ترمیم عالی زخم با حداقل اسکار، نتیجه خوب عملکردی، زمان کار کوتاه‌تر، کاهش خونریزی و تورم و درد بعد از عمل و عدم نیاز به درمان دارویی است.

کاربرد لیزر در درمان‌های پریودنتال
۱- تشخیص جرم و باکتری
برای این منظور، از فرآیند لیزر فلورسنت استفاده می‌شود. به این صورت که با تابش اشعه لیزر با طول موج خاص، باکتری از خود نور فلورسانت ساطع می‌کند و پسخوراند این نور در کنترل جرم گیری کمک کننده است.

۲- از بین بردن باکتری‌ها
با افزودن ماده رنگی به دندان جرم و باکتری، آن را جذب می‌کنند و با تابش لیزر ماده رنگی رادیکال آزاد اکسیژن تولید می‌کند و باعث تخریب غشا و DNA باکتری می‌شود که در کشتن باکتری‌ها در کمپلکس بیوفیلم و پلاک زیرلثه‌ای که هنگام استفاده از مواد آنتی میکروبیال باقی مانده، موثر است.

۳- درمان peri implantitis
به طور کلی دید مثبت جامعه نسبت به لیزر و کاربرد آن ارزش فراوانی در استفاده از این روش در درمان‌های نوین دارد. استفاده از این تکنولوژی باعث کاهش ترس و اضطراب ناشی از وسایل چرخنده، کاهش سر و صدای توربین، عدم نیاز به تزریق بی‌حسی، کاهش زمان کار و درد و خونریزی کمتر می‌شود، اما آنچه مهم است، آماده کردن یک تیم کار آزموده در کنار تجربه کاری از مهم‌ترین لوازم بهره وری مناسب از فناوری لیزر در کار‌های کلینیکی است.

مروری کوتاه بر کاربرد لیزر در دندانپزشکی
مروری کوتاه بر کاربرد لیزر در دندانپزشکی

منبع:دندانه

 

گفت‌وگو با دکتر محمد‌جعفر اقبال درباره درمان ریشه دندان
پرنیان پناهی/ هفته‌نامه سلامت

دندان انسان‌ها از ۲ بخش تشکیل شده؛ بخش خارجی که آن را مشاهده می‌کنیم و بخش داخلی که داخل لثه و فک قرار گرفته است. اغلب مشکلات دندانی مربوط به‌‌ همان بخش بیرونی است. پوسیدگی دندان شایع‌ترین بیماری عفونی دهانی است و باید زود درمان شود چون ممکن است آنقدر گستردگی پیدا کند که به ریشه دندان برسد. دکتر محمد‌جعفر اقبال، متخصص درمان ریشه دندان و استاد دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی می‌گوید: «بیماران به‌هیچ وجه نباید بگذارند ریشه دندان درگیر شود چون ترمیم آن مشکل، پرهزینه و گاهی هم عارضه‌دار است.»

چرا ریشه دندان درگیر می‌شود؟
سطح قسمت خارجی یا تاج دندان از مینا و داخلی یا ریشه دندان از سمان تشکیل شده است. زیر هر دو لایه یعنی مینا و سمان لایه ضخیم‌تری به نام عاج قرار دارد و در بخش داخلیتر و وسط دندان پالپ یا‌‌ همان به اصطلاح عصب دندان است. اگر پوسیدگی خیلی زود درمان نشود، از مینا گسترش می‌یابد و به عاج و نهایتا به پالپ می‌رسد. البته درگیری ریشه ممکن است به دلیل شکستگی‌های عمیق دندان یا پرکردگی عمیق هم باشد. در هر صورت وقتی عاج سالم روی پالپ از بین برود، درمان ریشه ضرورت می‌یابد.

دندانی که مشکلش ریشه‌ای است
دندانی که مشکلش ریشه‌ای است

آیا درمان ریشه عارضه‌دار است؟
درمان ریشه در اغلب موارد موفق است. گاهی به‌دلیل انحنای زیاد ریشه، اشکال‌های تکنیکی و… ممکن است با شکست مواجه شود ولی برای معالجه ریشه باید حفره‌ای روی دندان ایجاد شود تا بتوان به محل پوسیدگی رسید. دندان ممکن است یک یا چند ریشه داشته باشد. برای رسیدن به حفره یا حفره‌ها باید ابتدا قسمت پوسیده برداشته و سپس بخشی از مینا و عاج سالم هم تراشیده شود. برداشتن بخش زیاد و سالم دندان آن هم به ناچار باعث تغییرشکل دندان و کم شدن مقاومت آن خواهد شد. وجود دندان برای حفظ زیبایی و استخوان‌های فک و اعمالی مانند جویدن و تکلم ضروری است و باید کوشید تا عمر دندان را تا جایی که می‌توان بیشتر کرد.

عمده‌ترین علامت درگیری ریشه چیست؟
یکی از مهم‌ترین علامت‌های درگیری ریشه (پالپ)، حساس شدن دندان است. هنگام خوردن غذا یا نوشیدنی‌های سرد و گرم دندان حساس است یا دچار درد می‌شود. البته حساس شدن دندان همیشه به دلیل پوسیدگی دندان و درگیری پالپ نیست. وجود بیماری‌های لثه، اعمالی مانند جرم‌گیری یا ساییدن سطوح دندان‌ها نیز باعث حساس شدن آن‌ها می‌شود. در مواقعی که بیمار خیلی دیر مراجعه می‌کند، عفونت و آبسه دندان نیز دیده می‌شود. حتی ممکن است پوسیدگی آنقدر پیشرفته باشد که دیگر نتوان کاری برای دندان انجام داد.

چگونه مطمئن می‌شوید که درد از کدام دندان ایجاد شده است؟
گاهی چند دندان با پوسیدگی یا پر کردگی‌های عمیق در یک قسمت از فک و در کنار هم طوری قرار گرفته‌اند که تشخیص قطعی عامل درد و شناسایی دندان مبتلا مشکل می‌شود همچنین در ناحیه سر و صورت عوامل متعددی برای ایجاد درد وجود دارد که هریک ممکن است علائمی مانند علائم درگیری ریشه داشته باشند. مشاهده باید دقیق باشد همچنین ابزارهایی وجود دارد که می‌توان به وسیله آن‌ها دندان را سرد یا گرم کرد و منشاء درد را یافت. رادیوگرافی یا‌‌ همان عکس از دندان نیز کمک زیادی به دندان‌پزشک می‌کند.

آیا درمان ریشه کار زمان‌بری است؟
درمان ریشه ‌کاری پرهزینه و وقت‌گیر است. البته می‌توان بعضی از دندان‌ها را در یک جلسه ترمیم کرد ولی معمولا بیماران باید چند جلسه برای تکمیل درمان به دندان‌پزشک مراجعه کنند. در درمان ریشه اصطلاح غلطی به نام عصب‌کشی وجود دارد در حالی‌که اصطلاح علمی آن روت کانال‌تراپی است.

چگونه می‌توان از پوسیدگی ریشه جلوگیری کرد؟
برای جلوگیری از درگیر شدن ریشه دندان باید مراقب دندا‌ن‌ها باشیم. شستن دندان‌ها، استفاده از نخ‌دندان، مراجعه سالانه به دندان‌پزشک و اقدام به موقع در‌‌ همان مراحل اولیه پوسیدگی تاج راهی است برای محافظت از تاج و ریشه دندان.

منبع:دندانه

 

ترجمه: ندا احمدلو/ پایگاه خبری دندانه

تصور نادرست: پوسیدگی دندان لزوما با درد همراه است
شاید شما هم جزو آن گروه از افرادی باشید که تصور می‌کنند اگر دندان‌شان درد نگیرد، پس هیچ مشکلی از نظر دهان و دندان ندارند. اما واقعیت به ما نشان می‌دهد که همیشه این‌طور نیست چون درد ناشی از مشکلات دندان به‌مرور زمان بروز می‌کند. وقتی پوسیدگی دندان پیشرفت می‌کند و درد دندان شروع می‌شود، عصب دندان هم به‌مرور زمان تحت تاثیر این روند قرار می‌گیرد. بنابراین، اگر پیش از آنکه درد دندان شروع شود به دندانپزشک مراجعه کنید شاید بتواند مشکل شما را فقط با یک پُر کردن ساده برطرف کند و دیگر مجبور نباشید دندانتان را درمان ریشه (عصب‌کشی) کنید. از طرفی هرچه مشکل دندان پیشرفته‌تر باشد، قطعا به هزینه بیشتری هم برای درمان نیاز خواهد داشت.به همین دلیل است که مراجعه منظم به دندانپزشک اهمیت زیادی دارد.

واقعیت: قندها باعث کرم‌خوردگی دندان می‌شوند
قندها می‌توانند باعث ایجاد حفره و تخریب دندان یا به اصطلاح کرم‌خوردگی دندان شوند اما این مشکل به‌واسطه خود قندها اتفاق نمی‌افتد. مشکل هم فقط به ترکیبات درون آب‌نبات‌ها یا ترکیبات قندی مورد استفاده برای شیرین کردن چای یا قهوه محدود نمی‌شود. درواقع، قندهای موجود در مواد غذایی مختلف مانند نان‌ها، حبوبات، میوه‌ها، سیب‌زمینی و بسیاری از مواد دیگر، فعل و انفعالاتی را با باکتری‌های درون دهان انجام می‌دهند که باعث شکل‌گیری اسیدهای مضر و تخریب‌کننده دندان می‌شود. به همین دلیل است که مسواک زدن، استفاده از نخ‌دندان و استفاده از دهان‌شویه آنتی‌باکتریال واقعا اهمیت بالایی دارد. شما باید حداقل ۲ بار در روز مسواک بزنید و حداقل ۱ بار در روز از نخ‌دندان و یک بار هم در روز از دهان‌شویه استفاده کنید.
اگر این کارها را جدی نگیرید، روند کرم‌خوردگی دندان یا حفره‌های دندان در دهان شما شروع خواهد شد. ابتدا پلاک‌ها روی دندان‌ها شکل خواهند گرفت و پس از مدتی، همراه با افزایش استفاده از ترکیبات کربوهیدراتی، همین پلاک‌ها به اسید تبدیل خواهند شد. به‌مرور زمان نیز این اسیدها باعث ایجاد حفره در دندان شما خواهند شد. وقتی که این حفره یا کرم‌خوردگی در دندان به‌وجود می‌آید، باکتری‌ها می‌توانند به درون حفره نفوذ کنند و دیگر با کمک مسواک و نخ‌دندان هم قابل جداسازی نیستند.
پس می‌بینید که روند شکل‌گیری حفره یا کرم‌خوردگی در دندان‌ها آن‌قدرها هم پیچیده و دور از ذهن نیست. در ضمن مشخص شد همان‌طور که آب‌نبات‌ها برای دندان مناسب نیستند، خوردن ماکارونی یا پاستا بدون جدی گرفتن فرآیندهای مسواک، نخ‌دندان و دهان‌شویه نیز عواقب ناخوشایندی برای دندان‌ها خواهد داشت.

تصور نادرست: نوشابه‌های بدون قند نمی‌توانند باعث ایجاد حفره یا کرم‌خوردگی دندان شوند
فقط قندها نیستند که می‌توانند دندان را تخریب کنند بلکه هر ترکیبی که باعث اسیدی‌تر شدن شرایط دهان شود، می‌تواند با چنین تخریبی همراه باشد. پس همه نوشابه‌های گازدار، حتی انواع بدون قند و رژیمی، باز هم در همین گروه از ترکیبات مخرب قرار می‌گیرند.
به‌گفته بعضی از متخصصان، نوشابه‌های بدون قند یا رژیمی نسبت به انواع معمولی و قندی وضعیت بهتری دارند. اما واقعیت این است که درنهایت همه نوشابه‌ها، کم یا زیاد، pH پایینی دارند و همین ویژگی باعث فرسایش دندان‌ها خواهد شد. وقتی که فرسایش دندان‌ها شروع شود، دیگر شکل‌گیری حفره‌ها یا کرم‌خوردگی در دندان دور از ذهن نیست.

واقعیت: وقتی که شکل‌گیری حفره یا کرم‌خوردگی دندان شروع شود، دیگر راه برگشتی نیست
متخصصان می‌گویند که آن بخش از مینای دندان که روی سطح دندان‌ها وجود دارد، می‌تواند بخشی از املاح یا مواد معدنی از‌دست‌داده‌اش را دوباره به‌دست بیاورد. پس می‌توان روند تخریب مینای روی دندان را آهسته کرد یا حتی متوقفش ساخت. اما وقتی که باکتری‌ها و پوسیدگی دندان از مینای دندان عبور کنند، آسیب‌دیدگی دندان دیگر برگشت‌پذیر نیست؛ یعنی همین‌که باکتری‌ها به اندازه‌ای در دندان پیشروی کنند که با مسواک جداسازی نشوند، دیگر راه برگشتی وجود ندارد. حفره یا کرم‌خوردگی دندان پس از شروع این روند دیگر بدون مراجعه به دندانپزشک ترمیم‌پذیر نیست و شما حتما به مداخله دندانپزشک نیاز خواهید داشت.

تصور نادرست: لکه‌های روی دندان حتما حفره یا کرم‌خوردگی هستند
واقعیت نشان می‌دهد که لزوما این‌طور نیست. گاهی اوقات پیش می‌آید که روند پوسیدگی دندان شروع می‌شود اما بعد متوقف می‌گردد. در این مرحله، مینای روی دندان دوباره سفت‌وسخت می‌شود. وقتی هم که این اتفاق رخ می‌دهد، رنگ مینای دندان تغییر می‌کند و شما فکر می‌کنید که با حفره یا کرم‌خوردگی دندان مواجه هستید، درحالی که لزوما این‌طور نیست.

واقعیت: درمان نکردن حفره یا کرم‌خوردگی به درمان ریشه دندان یا چیزی بدتر ختم خواهد شد
اگر دندان دچار آسیب‌دیدگی شود و این مشکل توسط دندانپزشک برطرف نگردد، درنهایت مجبور خواهید شد که اوقات سخت و دشواری را در دندانپزشکی سپری کنید. دلیلش هم این است که پوسیدگی دندان نهایتا به عصب دندان خواهد رسید و عصب از بین خواهد رفت. در این وضعیت‌، دندانپزشک باید روش درمان ریشه دندان را انتخاب کند که برای جداسازی عصب مُرده انجام می‌گیرد یا این‌که در صورت نیاز دندان‌ آسیب‌دیده را بِکِشد. اگر در این شرایط هیچ کاری برای دندان انجام ندهید، ماجرا به‌خودی‌خود رفع نمی‌شود و قطعا به جای خوبی هم ختم نخواهد شد.

تصور نادرست: آسپرین برای مقابله با حفره دندان مفید است
بعضی افراد تصور می‌کنند که قرار دادن یک قرص آسپرین در دهان و در کنار دندان آسیب‌دیده می‌تواند به رفع مشکل کمک کند. اما واقعیت این است که چنین کاری نتیجه‌ای ندارد جز سوزاندن بافت لثه. متخصصان می‌گویند که شاید این کار با تسکین نسبی درد در خود دندان همراه باشد اما در درازمدت به دندان هیچ کمکی نخواهد کرد. پس اگر دندان‌درد دارید، احتمالا به مشکلات مربوط به لثه مبتلا هستید یا این‌که دچار مشکلات مربوط به عصب دندان دچار شده‌اید.
علی‌رغم این توضیحات، همچنان بعضی از افراد تصور می‌کنند که سوزاندن بافت لثه در مقابل تسکین دندان‌درد با کمک آسپرین اهمیتی ندارد. اما آسپرین اساسا برای چنین کاری ساخته نشده است و اگر شما چنین کار نادرستی را انجام دهید و سپس برای درمان مشکل نزد دندانپزشک بروید، اسید باقی‌مانده از آسپرین باعث می‌شود که بی‌حسی ناحیه مورد نظر برای کار دندانپزشکی خیلی سخت‌تر انجام بگیرد.

تصور نادرست: پُر کردن دندان، مشکل را برای همیشه برطرف خواهد کرد
ترکیبات مورد استفاده برای پُر کردن دندان می‌توانند برای مدت‌زمان زیادی (مثلا یک دهه یا حتی بیشتر) دوام بیاورند اما این‌طور نیست که شما را برای همیشه از مشکلات دندان بی‌نیاز کنند. همان‌طور که دندان طبیعی انسان‌ها به‌مرور زمان فرسوده خواهد شد، پس عادی است که ترکیبات پُرکننده دندان هم پس از مدتی از بین بروند.

واقعیت: دندان پُرشده باز هم ممکن است دچار حفره یا کرم‌خوردگی شود
نه‌تنها ممکن است که ترکیبات پُرکننده دندان فرسوده شوند و از بین بروند، بلکه پوسیدگی دندان می‌تواند در اطراف لبه‌های ناحیه پُرشده اتفاق بیفتد. فراموش نکنید که هیچ چیزی دائمی و همیشگی نیست، اما هرچه بهتر از دندان‌های‌تان مراقبت کنید، دوام ترکیبات پُرکننده هم بیشتر خواهد شد.

تصور نادرست: حفره یا کرم‌خوردگی دندان فقط برای کودکان است
واقعیت نشان می‌دهد که بزرگسالان هم مانند کودکان ممکن است دچار حفره یا کرم‌خوردگی دندان شوند و این قضیه فقط به کودکان محدود نیست. به‌گفته متخصصان، عواملی مانند نوشیدنی‌های شیرین، بهداشت نامناسب دهان و دندان و حتی ژنتیک می‌توانند در هر سنی باعث شکل‌گیری حفره‌های دندان شوند. از طرف دیگر، بعضی از بزرگسالان باید داروهایی مصرف کنند که ذاتا دهان را خشک می‌کنند و مانع از فعالیت مطلوب بزاق دهان می‌شوند. عادت‌های تغذیه‌ای نادرست مانند خوراکی خوردن در طول تمام ساعات روز و استفاده مداوم و هرروزه از نوشابه‌ها نیز واقعا نقش مخربی در این زمینه دارند.
متاسفانه خطر شکل‌گیری حفره یا کرم‌خوردگی دندان از زمان جوانه زدن اولین دندان‌ها یا زمان از بین رفتن آخرین دندان‌ها همواره وجود دارد. کلید اصلی برای مقابله با این مشکل، داشتن نظم و هوشیاری لازم برای مراقبت از دهان و دندان است. با پوسیدگی دندان قطعا دنیا به آخرش نمی‌رسد، اما وجود حفره‌های متعدد در دندان‌ها می‌تواند کیفیت زندگی را در هر سنی پایین بیاورد.

منبع:دندانه

 

درمان‌ریشه دندان‌ها همیشه آن طور که دندان‌پزشکان دوست دارند، به راحتی و شسته رفته پیش نمی‌رود؛ گاهی در‌‌ همان ابتدای کار پیدا کردن اوریفیس کانال‌ها، عبور از مسیر کانال‌ها و رسیدن به طول کارکرد با دشواری‌هایی همراه است. گاهی این مشکلات در‌‌ همان ابتدای کار و در پیدا کردن اوریفیس کانال‌ها به چشم می‌خورد. برخی از اوقات در عبور از مسیر کانال‌ها و رسیدن به طول کارکرد دچار مشکل می‌شویم. در این مطلب هفت نکنه فشرده در مورد پیدا کردن دهانه کانال‌های که پیدا نمی‌شوند، می‌پردازیم.

۱. بی‌محابا اندو نکنید
اغلب موارد پیش‌بینی دشواری مسیریابی و بازکردن کانال‌های ریشه یک دندان به دلیل کلسیفیکاسیون امکان پذیر است. رادیوگرافی قبل از اقدام به درمان ریشه یک «باید» اساسی است اما حتی بدون گرافی هم برخی موارد می‌توانید حدس‌های نزدیک به واقعیت در این مورد بزنید. دندان‌هایی که دچار سایش (براکسیزم، کلنچینگ) شده‌اند، دندان‌ها با ترمیم‌های وسیع قدیمی یا پوسیدگی‌های سرویکالی و دندان‌های دچار تغییر رنگ با سابقه ضربه می‌توانند جز موارد دشوار برای درمان‌ریشه باشند. مسئله مهم این است که قبل از مبادرت به درمان ریشه حتما رادیوگرافی پری‌آپیکال از دندان مورد نظر داشته باشیم. ارزیابی قبل از درمان در وقت مطب صرفه‌جویی کرده و اعتبار کاری ما را حفظ می‌کند.

۲. نه به فرز برای پیدا کردن کانال
هندپیس‌های با سرعت بالا (توربین‌ها) و بیشتر وسایل چرخشی ابزارهای مناسبی برای جست‌و‌جوی کانال نیستند. جست‌و‌جوی دهانه کانال‌ها باید با وسیله‌ای که لامسه شما را درگیر کند صورت گیرد. یک سوند یا اکسپلورر اندودونتیک یا یک فایل دستی، در واقع امتداد انگشتان شما برای لمس اوریفیس‌ها است. ولی وسایل چرخشی در کاربرد معمول، این کارایی را نخواهند داشت. استفاده از فرز برای پیدا کردن اوریفیس‌ها، ضمن به هم زدن نقشه کف پالپی، ایجاد لج و احتمال پرفوراسیون، کل روند درمان را دشوار‌تر و احتمال پیدا شدن کانال‌ها در درمان مجدد توسط یک همکار دیگر را اگر نگوییم غیرممکن، بسیار دشوار می‌کند.

۳. توجه به آناتومی و مورفولوژی
به شکل تاج و زاویه ریشه‌ها نسبت به هم و نسبت به تاج توجه کنید. مثلا ریشه‌های متباعد، اغلب اوریفیس‌های نزدیک هم دارند. بعد باکو لینگوالی و مزیو دیستالی، محل کاسپ‌ها و… هم می‌تواند در مورد آناتومی کانال‌ها و محل قرار گیری اوریفیس کانال‌ها اطلاعاتی به دست بدهد که دانستن این نکات نیاز به تجربه درمانی بالا دارد.
حفره دسترسی مناسب که مورفولوژی دندان را لحاظ کند اولین و مهم‌ترین اصل در دسترسی به دهانه کانال‌ها و عبور از مسیر کانال‌ها است.

۴. از نور و بزرگنمایی کافی استفاده کنید
در کشور ما متاسفانه استفاده از بزرگنمایی در آموزش دندانپزشکی دانشکده‌ها معمول نیست. ولی مطالعات نشان داده است که بزرگنمایی و نور کافی می‌تواند احتمال پیدا شدن کانال‌های پیدا نشده را تا درصد بسیار چشمگیری بالا ببرد. استفاده از لوپ و میکروسکوپ‌های دندانپزشکی (Dental Operating Microscope) می‌تواند در بهبود کیفیت بسیاری از درمان‌های ما راهگشا باشد.

هفت نکته درباره درمان‌ریشه دندان‌‌هایی با کانال کلسیفیه
هفت نکته درباره درمان‌ریشه دندان‌‌هایی با کانال کلسیفیه

۵. به موقع ارجاع دهید
دستکاری بیش از حد، تخریب بیش از حد تاج و کف پالپ، پرفوراسیون، لج و… موفقیت درمان را کاهش خواهد داد. حتی اگر بعد از صرف چند جلسه بتوانید درمان ریشه قابل قبولی ارائه دهید، هزینه‌های درمان ریشه عادی پاسخگوی وقت اختصاص داده توسط شما نخواهد بود. ارجاع همیشه دلیل بر ناتوانی و نتوانستن نیست، دندانپزشکان باهوش با ارجای به موقع در وقت و هزینه‌های خود صرفه جویی بیشتری می‌کنند.

۶. تست حباب شامپاین و رنگ آمیزی
وقتی هیپوکلریت در فضای کرونالی اوریفیس‌هایی که به دنبال آن‌ها هستیم، قرار گیرد، حباب‌هایی که از دهانه اوریفیس‌ها آزاد می‌شود می‌تواند راهنمای ما برای پیدا کردن کانال‌ها باشند. رنگ آمیزی با متیلن بلو مخصوصا در ترکیب با بزرگنمایی هم در پیدا کردن اوریفیس‌ها کمک کننده است. دستگاه‌های اولتراسونیک هم می‌توانند با حذف سکوهای عاجی و کلسیفیکاسیون‌های دهانه کانال‌ها، پیدا کردن کانال‌ها را تسهیل کند.

۷. صبر و حوصله به خرج دهید
قرار نیست که همه دندان‌ها شبیه هم باشند یا شما بلافاصله بعد از تهیه حفره دسترسی با کانال‌های اتوبانی مواجه شوید! هیچ روش آسان یا میانبری برای پیداکردن یا بازکردن کانال‌های کلسیفیه وجود ندارد. تنها چیزی که می‌تواند به کمک شما بیاید تجربه بیشتر است که آن هم در پرتو صبر و حوصله و ممارست بیشتر به دست می‌آید. به جرات می‌توان گفت حوصله، صبر و تلاش مهم‌ترین سلاح دندان‌پزشکان در مواجهه با مشکلاتی از این دست است.

منبع:دندانه

 

دندانپزشکی تقلبی، دندانپزشکی آلترناتیو

قرن‌ها انسان‌ها در دوره‌های تاریک جهالت زیسته بودند. از ابتدای پیدایش گونه انسان تا زمان انقلاب صنعتی دانش بشر پیشرفت چندانی نکرده بود. ولی در چند قرن اخیر انسان دریافت که باید «علمی» بیاندیشد و خرافات و باور‌های غلط و اثبات نشده را کنار بگذارد. به حدس‌ها و تصوراتش اعتماد نکند و همه ایده‌ها را از مسیر علم بیازماید. تاریخ دانش پزشکی هم از این قضیه مستثنا نیست. پاستور با یک ازمایش علمی نشان داد که مگس‌ها از گوشت گندیده به وجود نمی‌آیند! دانشمندان دیگری ثابت کردند که عامل بسیاری از بیماری‌ها میکروب‌ها هستند و نه اجنه، چشم زخم، خود هوا، آب، خاک یا نفرین!
دندانپزشکی هم در ابتدای پیدایش از خرافات و شبه علم مبرا نبود. زمانی در دندانپزشکی رویکرد کشیدن دندان به جای درمان نگهداری دندان باب شد با این فرض که از پخش عفونت جلوگیری شود یا درد‌های مزمن و باعلت نامشخص درمان شود. این دیدگاه هیچ پایه علمی نداشت و در زمانی که حتی درمان‌های جایگزین دندان از دست رفته بسیار محدود بود، زیان‌های جبران ناپذیری به سلامت دهان و دندان بیماران وارد کرد.

الان در عصر اینترنت، عصر ماهواره و نانو تکنولوژی با رواج شایعه‌های جدیدی مواجه هستیم که پایه علمی نداشته و صرفا بی‌پایه و بدون اینکه مستندی برای آن‌ها ارائه شود، در مقیاس وسیع منتشر می‌شوند. یکی از شایعات جدید در مورد درمان ریشه (عصب کشی) می‌باشد که در رسانه‌ها وسایت‌های زرد خارجی منتشر شده و احتمالا به زودی به کشور ما هم خواهد رسید. در این شایعه که مثل خیلی از شایعه‌های بی‌اساس خبر از کشف «جدید» می‌دهد این طور القا می‌کند که عصب کشی (ه‌مان درمان کانال ریشه) باعث سرطان می‌شود. چون موادی در آن به کار می‌رود که سرطان زاست!

این دست شایعات واضح است که هیچ مبنایی ندارد. درمان کانال ریشه سالیان زیادی است که انجام می‌گیرد. در واقع درمان ریشه یکی از قدیمی‌ترین درمان‌های دندانپزشکی است و بی‌خطر بودن آن ده‌ها سال است که به اثبات رسیده است. ابداع درمان کانال ریشه به روش مدرن ده‌ها سال قبل از درمان ایمپلنت و درمان‌های جدید ترمیمی و پروتزی است و تمام جوانب آن سنجیده شده و خطرات احتمالی آن سال‌های قبل باید روشن می‌شد! برای اینکه مواد دندانپزشکی بتوانند وارد بازار شوند سختگیری‌های زیادی در موردشان صورت می‌گرد و از تمام جنبه‌های بیولوژیک و سمیت زایی مورد بررسی قرار می‌گیرند. شایعاتی که علیه درمان‌های کلاسیک و سودمند دندانپزشکی منتشر می‌شود به نظر می‌رسد بیشتر جنبه رپورتاژ آگهی و تبلیغ با روشی غیراخلاقی در مورد دندانپزشکی تجارت گونه‌ای با اصطلاح «دندانپزشکی بیولوژیک» دارد که عده‌ای سودجو درصدد تبلیغ آن و جا زدن آن به عنوان «دندانپزشکی» استاندارد هستند. البته جزئیات و روش این دندانپزشکان در هیچ مقاله یا روش علمی مورد تائید قرار نگرفته است. دندانپزشکانی بنا بر روش holistic dentistry یا بیولوژیک یا به اصطلاح آلترناتیو طبابت می‌کنند در واقع کلاهبرداران عصر جدیدند که اطلاعات موهومی را به بهای بالا به مراجعین دندانپزشکی می‌فروشند بدون اینکه بتوانند خدمتی واقعی را به آن‌ها ارائه دهند!

این گروه ادعا می‌کنند که درمان ریشه (عصب کشی) عفونت را حبس و در سراسر بدن پخش می‌کند ولی جایگزینی برای درمان ریشه ارائه نمی‌دهند! جایگزین درمان ریشه فقط کشیدن دندان است و این تفکر غیر از افزایش بی‌دندانی در جوامع نتیجه دیگری در بر ندارد.
توجه کنید که درمان ریشه یک درمان بسیار رایج و قدیمی است. تاریخچه درمان ریشه حتی به زمان ذکریای رازی بر می‌گردد. دگ‌تر گودیس در آغاز کتاب دنتال پالپ خود که یکی از منابع معتبر دندانپزشکی است به نام ذکریای رازی و نحوه استفاده او از یک نوع درمان ریشه برای معالجه دندان درد بیماران اشاره می‌کند. میلیون‌ها نفر هر سال درمان ریشه انجام می‌دهند. در عین حال در سراسر جهان تعداد بسیاری هم بنابر دلایل مختلف به سرطان مبتلا می‌شوند. چه بسیار افرادی که بدون اینکه حتی یکبار به دندانپزشک مراجعه کنند سرطان می‌گیرند و این دو از نظر علمی هیچ ارتباط علت و معلولی با هم ندارد.
ارتباط دادن درمان دندانپزشکی و سرطان بسیار مضحک و غیر منطقی است. چوم بیشتر افراد جامعه به درمان دندانپزشکی بالاخره در سنی نیاز پیدا می‌کنند. درست مثل اینکه بگوییم کسانی که تلوزیون می‌بینند سرطان می‌گیرند و بعد آمار بگیریم و نتیجه بگیریم صد درصد کسانی که سرطان گرفته‌اند تلوزیون تماشا می‌کرده‌اند!

همه انسان‌ها در عصر مدرن به مراقبت‌ها و درمان‌های دندانپزشکی نیاز دارند. این مراقبت‌ها و درمان‌ها می‌تواند از چک آپ‌های زمان بندی شده تا درمان‌های پیشگیرانه و درمان‌های ساده و پیچیده دندانپزشکی را در بر بگیرد. همه خدماتی که در دانشکده‌های دندانپزشکی سطح بالای دنیا (که خوشبختانه دانشکده‌های کشور مارا هم شامل می‌شود) ارایه می‌شوند استاندارد و بیولوژیک بوده و باز کردن دکان جدیدی به اسم دندانپزشکی بیولوژیک، با کلاهبرداری و گول زدن مردم تفاوتی ندارد!

منبع:دندانه


درمانی که برای شما انجام شده است «درمان کانال ریشه» است که در اصطلاح عام عصب کشی نامیده می‌شود.

– بعد از اینکه بی‌حسی دندان شما از بین رفت، ممکن است درد دندان شما شروع شود. در صورتی که منع مصرف خاصی از طرف پزشک ندارید و دارویی از طرف دندانپزشک برایتان نسخه نشده است، می‌توانید از قرص ایبوپروفن ۴۰۰ میلی گرم هر شش ساعت یکبار برای کنترل درد استفاده کنید. دارو‌ها را در اسرع وقت شروع کنید.

– گاهی بعد از درمان ریشه، با درد و تورم شدیدی در روزهای بعد از درمان، مواجه می‌شوید. ممکن است، التهاب به حدی شدید باشد که حتی نتوانید دندان‌های خود را روی هم قرار دهید. این مشکلات، ربطی به موفقیت درمان شما ندارد و به زودی برطرف می‌شود. حتماً در این شرایط داروهای تجویز شده را استفاده کنید و اگر دارویی برایتان تجویز نشده است با دندانپزشک خود تماس بگیرید. در موارد درمان مجدد ریشه (عصب کشی مجدد) و در صورت درد شدید قبل از شروع درمان، درد و تورم بعد از درمان بیشتر قابل پیش بینی است.

– مسواک زدن و استفاده از نخ دندان منعی ندارد. فقط روی پانسمان موقت را با مسواک نسابید و نخ دندان را در ناحیه پانسمان وارد نکنید.

– تا قبل از رفع بی‌حسی، به خصوص در فک پایین، ممکن است موقع غذا خوردن گونه و زبانتان را گاز گرفته و زخم کنید. منتظر رفع بی‌حسی شوید و از غذاهای نرم شروع کنید. اگر در باز شدن فک مشکل دارید، از هوله گرم و ماساژ آرام در ناحیه درد استفاده کنید.

– پانسمان روی دندان شما موقت بوده و در اسرع وقت، بعد از خاتمه درمان ریشه، باید پر شود یا درمان پروتزی روی آن انجام گیرد. در مورد نیاز به روکش با دندانپزشک مربوطه مشورت کنید ولی در نظر داشته باشید بیشتر دندان‌های عصب کشی شده نیاز به روکش پیدا می‌کنند. اگر پانسماتان افتاد در اسرع وقت برای پانسمان مجدد مراجعه کنید، روی دندان نباید باز بماند.

– می‌دانیم درمان ریشه (عصب کشی) تجربه خوشایندی ممکن است برای شما نباشد. ترس‌ها و نگرانی‌های شما را در مورد درمان درک می‌کنیم ولی تلاشمان این است، بهترین و کم عارضه‌ترین تجربه عصب کشی شما را ارائه کنیم.

– در صورت بروز هرگونه مشکل می‌توانید با شماره کلینیک یا شماره مستقیمی که در اختیارتان قرار می‌گیرد -در ساعات پیشنهاد شده- تماس بگیرید.

– برای پاسخ سوالات خود در مورد درمان ریشه (عصب کشی) می‌توانید به وبسایت من (Drmorsali. com) مراجعه کنید، نظر بگذارید،‌ ای میل بزنید یا بین ساعات هشت تا یازده شب با شماره مستقیم، سوالات و نظرات خود را با من مطرح کنید.

منبع:دندانه

 

جستاری برای یافتن پاسخ سوالی که ذهن بسیاری از دندان‌پزشکان امروز را مشغول کرده است

بسیاری از دندان‌های به شدت آسیب دیده برای بقا احتیاج به درمان ریشه، جراحی افزایش طول تاج و روکش دارند. مانند هر دندان‌پزشک دیگری، شاید برای شما هم پیش آمده که در مواجهه با چنین دندانی، بیمار را ترغیب به پیمودن این راه طولانی و پر هزینه کرده باشید. اما در آخر با این سوال همیشگی بیمار، خود نیز به فکر فرو رفته باشید: «دکتر! بعد از همه این کار‌ها آیا این دندان برایم عمری می‌شود یا نه؟»
بالعکس، ممکن است بار‌ها پس از پیشنهاد کشیدن و جایگزین کردن چنین دندانی، این تردید به سراغتان آمده باشد که «آیا واقعا امکان حفظ دندان وجود نداشت؟ کدامیک برای بیمار بقای بیشتری خواهد داشت؛ ایمپلنت یا دندان؟»

راه حل علمی یافتن این پاسخ‌ها نه تکیه بر تجارب شخصی در حفظ دندان‌هاست و نه ادعاهای شرکت‌های وارد کننده ایمپلنت. در دندان‌پزشکی مدرن و مبتنی بر شواهد قوی‌ترین ابزار برای یافتن پاسخ چنین سوالاتی مطالعات Systematic review است. مطالعاتی که به بررسی و مقایسه نتایج حاصله از انبوهی از مطالعات، که در رابطه با سوال مورد نظر انجام شده‌اند، می‌پردازند. جستجو کردن، تعیین کیفیت، رد یا قبول مطالعات براساس معیارهای کیفی و بالاخره آنالیز نتایج حاصل از تک تک مقالات، مراحل کلیدی چنین مطالعاتی هستند. سوال مورد نظر ما «درمان ریشه یا ایمپلنت» دیر زمانیست که کانون توجه دندان‌پزشکان، بیماران و شرکت‌های بیمه گر بوده است. در واقع از اولین سال‌های رواج بالینی ایمپلنت‌ها این نگرانی وجود داشته است که فعالیت های بازاریابی باعث استفاده بیش از حد از ایمپلنت‌ها گردد. این دغدغه نخستین بار در کنفرانسی در سال ۱۹۷۹ مطرح گردید و تا به امروز – که موفقیت بالای ایمپلنت‌های دندانی واقعیتی اثبات شده است – نیز ادامه دارد. بررسی یکی از ارزشمند‌ترین مطالعاتSystematic review‌ با چنین مضمونی می‌تواند راه مناسبی برای افزایش دانش ما در این زمینه باشد. هدف این مطالعه، مقایسه میزان بقای دندان‌های به شدت تخریب شده‌ای که با درمان ریشه و روکش نگهداری شده‌اند با ایمپلنت های تک واحدی می‌باشد. *

چه تفاوتی در دستاوردهای درمانی بین دندان‌های درمان ریشه و روکش شده با روکش های متکی بر ایمپلنت وجود دارد؟ *۱

مواد و روش‌ها
این مطالعه در چهار چوب PICO) Problem، intervention، comparison، outcome) صورت گرفته است. برای یافتن مقالات از جستجوی دستی و اینترنتی استفاده شده است. تنها مقالاتی مورد جستجو بودند که به بررسی میزان بقای دندان‌های درمان ریشه و روکش شده یا ایمپلنت های تک واحدی پرداخته باشند. جستجو در مقالات چاپ شده بین سال‌های ۱۹۸۱تا ۲۰۰۵ صورت گرفته است. در مورد مطالعات مربوط به ایمپلنت، جستجو با این کلمات کلیدی انجام شده است: dental-Implant-single. در نتیجه مجموعا ۱۷۹۷ مطالعه یافت شد. جستجو در مورد مقالات مربوط به حفظ دندان با این کلمات کلیدی صورت گرفت: «root canal therapy،» «restored teeth،» «outcome»» prognosis» «و در مجموع ۴۳۰ مقاله یافت شد. پس از بررسی دقیق توسط دو مرورگر منتخب و اعمال ملاک های ورود به مطالعه، تعداد زیادی از این مقالات فاقد کیفیت لازم دانسته و رد شدند. در ‌‌‌نهایت تنها ۵۵ مقاله مربوط به ایمپلنت و۱۳ مقاله مربوط به حفظ دندان وارد مطالعه و در مرحله بعد تعیین کیفیت شدند. مقالات از لحاظ کیفی در ۶ دسته تقسیم بندی شدند که قوی‌ترین آنها مطالعات randomized controlled، double blind trials d و ضعیف‌ترین آنها مطالعات گزارش مورد بودند. out come مورد بررسی برای هر دو روش درمانی تنها «میزان بقای» ایمپلنت یا دندان بود و نه میزان موفقیت. دلیل نویسندگان مقاله تلاش برای جلوگیری از ایجاد bias به نفع درمان ایمپلنت ذکر شده است. به این ترتیب که در بیشتر مقالات مورد بررسی علی رغم وجود ملاک‌های علمی متعدد برای تعیین میزان موفقیت ایمپلنت، تنها موجود بودن ایمپلنت در پایان دوره مطالعه به عنوان موفقیت ایمپلنت در نظر گرفته شده بود. اما در مطالعات مربوط به درمان ریشه ملاک های موفقیت سختگیرانه تری، نظیر فقدان پری اپیکال پریودونتیت در رادیو گرافی یا بررسی‌های پاتولوژیک، اعمال شده بود. بنابراین تنها مقالاتی که صرفا میزان بقای دندان را به عنوان outcome بررسی کرده بودند وارد آنالیز شده و بقیه از مطالعه خارج شدند.

نتایج
سیزده مقاله مربوط به درمان ریشه و ۵۵ مقاله مربوط به ایمپلنت وارد مطالعه شدند. سطح کیفی مقالات در گروه ایمپلنت بالا‌تر از گروه درمان ریشه بود. متوسط میزان دوره fallow up در مطالعات درمان ریشه ۷. ۸ سال و در مورد مقالات مربوط به ایمپلنت پنج سال بود. نتایج حاصل از مرور تمام مقالات در مورد میزان بقای این دو روش در نمودارهای «forest plot» نشان داده شد. این نمودار‌ها روشی آسان و سریع برای مقایسه نتایج مطالعات متعدد هستند (توضیح راجع به نحوه تفسیر این نمودار‌ها از مجال این بحث خارج است).
نتایج بررسی این نمودار‌ها در مقاطع زمانی مختلف نشان داد که تفاوتی در میزان بقا ی این دو روش درمانی در هیچ یک از این مقاطع وجود نداشته است.

بحث
نتایج این مطالعه نشان می‌دهد تفاوتی در میزان بقای ایمپلنت های تکی و دندان‌های درمان ریشه شده‌ای که روکش دریافت کرده‌اند وجود ندارد. بنابراین تصمیم گیری بر حفظ یا کشیدن دندان باید مبتنی بر فاکتورهایی غیر از میزان بقا باشد. این نتایج همخوان با نتایج مطالعه دیگری است که نشان داده تفاوتی در میزان شکست این دو روش وجود ندارد. هر چند که ایمپلنت‌ها مدت زمان بیشتری در فانکشن بوده و طبعا مشکلات بعد از درمان بیشتری داشته‌اند. *۲

در مطالعه حاضر تنها اصطلاح «دندان درمان ریشه شده» ملاک ورود مقاله به مطالعه بوده است. حال اینکه درمان‌های اندودونتیک شامل طیف وسیعی از درمان‌ها، نظیر درمان اولیه ریشه یا درمان مجدد -درمان غیر جراحی یا همراه با اپیکوتومی- هستند که هر کدام میزان شکست و موفقیت متفاوتی دارند. بررسی‌های بعدی بهتر است با مقایسه تفکیکی هر یک از این موارد با درمان های ایمپلنت صورت گیرد. همین طور اصطلاح ایمپلنت های دندانی شامل طیف وسیعی از درمان‌ها می‌باشند که در این مطالعه برای قابل مقایسه بودن نتایج تنها ایمپلنت‌های تک واحدی بررسی شده‌اند.
نوع ترمیم دندان‌های درمان ریشه شده نیز تاثیر زیادی بر میزان بقای آنها دارد. بر حسب نتایج یک مطالعه ۸۵درصد دندان‌هایی که پس از درمان ریشه کشیده شده‌اند ترمیم مناسبی نداشته اند۳* مطالعه دیگری نشان داده که دندان‌های درمان ریشه شده‌ای که روکش نشده‌اند، شش برابر بیشتر در معرض خطر کشیده شدن قرار دارند *۴ به منظور قابل مقایسه بودن نتایج در این بررسی تنها دندان‌هایی که پس از درمان ریشه، روکش شده‌اند، با روکش های متکی بر ایمپلنت مورد مقایسه قرار گرفته‌اند.

تعمیم نتایج این مطالعه با کاربردهای بالینی باید با احتیاط صورت گیرد. بیماران، درمانگر‌ها و شرایط مطالعه نمی‌توانند به صورت کامل نمایانگر شرایط بالینی باشند. به عنوان مثال بسیاری از درمان های ریشه توسط دانشجویان دندان پزشکی صورت گرفته است ولی درمان های ایمپلنت خصوصا در سال های اول مطالعه توسط تیم های تخصصی انجام شده است. همچنین احتمال وجود publication bias» «(تمایل به چاپ بیشتر نتایج موفقیت آمیز در مقایسه با درمان های ناموفق) در مورد درمان های ایمپلنت بیشتر است؛ زیرا ایمپلنت‌ها برندهای تجاری متنوعی دارند ولی درمان ریشه غالبا ماهیت یکسانی دارد.
ایمپلنت‌های تکی غالبا در نواحی گذاشته شده‌اند که در دو طرف آنها دندان طبیعی وجود داشته است. اما در مورد مقالات مربوط به درمان ریشه اطلاعات خام کافی برای مشخص کردن اینکه دندان روکش شده به صورت تکی بوده و یا جزیی از بریج بوده است، موجود نیست. با توجه به اینکه میزان شکست تک کراون‌ها کمتر از دندان‌های پایه است*۵ این عامل نیز می‌تواند نتایج را به نفع درمان ایمپلنت تغییر داده باشد. با این حال تفاوتی میان دو روش درمانی از لحاظ میزان بقا مشاهده نشد.

اعتبار نتایج یک systematic review بستگی به کیفیت تک تک مقالات وارد شده در آن دارد. متاسفانه اکثر مطالعات وارد شده در بررسی حاضر در دسته fair قرار داشته‌اند و در این میان کیفیت مقالات مربوط به ایمپلنت بالا‌تر از گروه دیگر بوده است. تاثیر احتمالی این واقعیت بر نتایج درمان به قضاوت خواننده واگذار می‌شود.
در مطالعاتی که به مقایسه دو روش درمانی می‌پردازند درجاتی از هتروژنیتی بین روش های مورد مقایسه، غیر قابل اجتناب است. در مطالعه حاضر نیز میزانی از هتروژنیتی به خاطر تفاوت های ماهیتی و متودولوژیکال این دو نوع درمان وجود دارد. درمان ریشه را می‌توان درمانی دانست که برای جلوگیری یا کنترل نوعی عفونت (عفونت پری اپیکال) صورت می‌گیرد. حال اینکه درمان های ایمپلنت در نقاط سالم و بدون عفونت استخوان فک انجام می‌شوند. منبع دیگر هتروژنیتی همانگونه که قبلا اشاره شد تفاوت در میزان مهارت درمانگر‌ها است. در تعدادی از مطالعات، درمان ریشه‌ها توسط دانشجویان دندان پزشکی انجام شده است.

برای یافتن پاسخ سوال مورد نظر این مطالعه، انجام مطالعات دیگری به صورت Randomized controlled tiral، که به مقایسه میزان بقاء دو روش درمانی، در شرایط یکسان بپردازند ضروری است. یکی از موارد ضعف مطالعهٔ حاضر، کم بودن تعداد مقالاتی است که به میزان بقای دندان‌های درمان ریشه و متعاقبا روکش شده، پرداخته باشند. بیشتر مقالات تنها موفقیت رادیولوژیک درمان ریشه را گزارش کرده بودند؛ بدون آنکه به نوع ترمیم تاج اشاره‌ای شده باشد.

از زمان انجام برخی مقالات بررسی شده در این متا آنالیز بیش از دو دهه می‌گذرد. شکی نیست که در طول این زمان پیشرفت های متعددی در زمینه علم اندودونتیکس، نظیر ابزارهای روتاری نیکل تیتانیوم، میکروسکوپ‌های جراحی، مواد جدید… حاصل شده است. همچنین از آن زمان پیشرفت های بسیاری، نظیر تغییرات عمده در پرداخت سطوح ایمپلنت‌ها، نو آوری‌ها و اصلاحات بسیار در زمینه ماکرو دیزاین ایمپلنت‌ها… در زمینه ایمپلنت‌ها صورت گرفته است. در واقع علم اندودونتیکس امروزی را می‌توان به اندازه ایمپلنتولوژی مدرن دانست و مسلما این پیشرفت‌ها ممکن است بر میزان بقای هر کدام از این دو روش تاثیرات عمده‌ای به جای گذاشته باشد.

هنگامی که مرمت پذیری یک دندان مورد شک باشد تصمیم گیری راجع به حفظ یا جایگزین کردن آن با ایمپلنت مورد سوال است. بررسی مراحل decision making در حوصله این بحث نمی‌گنجد. اما تلاش برای یافتن معیارهای مشخص و عملی برای انتخاب بین این دو روش به همکاری نزدیک محققان دو رشته برای انجام مطالعات استاندارد randomized controlled trial نیاز دارد.

نتیجه گیری
برای تعیین یک طرح درمان مناسب، درمانگر باید فاکتورهای متعددی را در نظر داشته باشد. نتایج systemic review حاضر نشان می‌دهد تصمیم گیری برای انجام درمان ریشه و یا جایگزین کردن دندان با ایمپلنت باید مبتنی بر ملاک هایی غیر از میزان بقا ی این دو روش باشد. روش های غیر جراحی درمان ریشه و به دنبال آن روکش کردن دندان و یا کشیدن و جایگزین کردن دندان با ایمپلنت، هر دو نتایج عالی و قابل اعتمادی در پی داشته‌اند. انتخاب های درمانی موجود نظیر ایمپلنت های دندانی هنگامی که به روش های متنوع اندودونتیک فعلی اضافه گردند موجب ارتقاء طرح درمان‌ها خواهند شد. آنچه بر پایه اخلاق حرفه‌ای روشن است این است که نخستین تلاش‌ها باید در جهت درمان و حفظ دندان باشد.

منبع:دندانه

 

۴۰نکته‌ای که از رازهای مهم حفظ سلامت دند‌ان‌ها هستند و معمولا دندان‌پزشکان در مطب خود فرصت و فراغتی برای گوشزد کردن آن‌ها به شما ندارند، آشنا می‌کنیم.

۱ لااقل روزی ۲ بار، اول صبح و شب، لازم است دندان‌ها مسواک زده شوند.

۲ لااقل روزی یک بار قبل از مسواک‌زدن باید با نخ دندان حاوی فلوراید، بین دندان‌ها تمیز شوند.

۳ هفته‌ای ۲ تا ۳ بار باید از دهان‌شویه فلوراید ۲/۰ درصد استفاده شود.

۴ هفته‌ای ۱ تا ۲ بار باید از دهان‌شویه کلرهگزیدین ۱۲/۰درصد استفاده شود.

۵ افراد با ریسک بالای پوسیدگی دندان، باید هر ۳ تا ۴ ماه یک بار به دندان‌پزشک مراجعه کنند و افراد با ریسک کمتر، هر ۶ تا ۹ ماه یک بار.

۶ افراد با ریسک بالای پوسیدگی دندان باید هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یک بار از دندان‌های خود کلیشه رادیوگرافی تهیه کنند و افراد با ریسک کمتر، هر ۲۴ تا ۳۶ ماه یک بار.

۷ استفاده از آدامس‌های فاقد قند پس از مصرف غذاهای حاوی ساکارز یا تنقلات به مدت ۵ تا ۳۰ دقیقه توصیه می‌شود.

۸ استفاده از خمیر دندان‌های حاوی فلوراید مناسب و مواد ساینده کم همراه با مسواک توصیه می‌شود.

۹ دهان‌شویه آب‌نمک ممکن است مفید باشد اما جایگزین روش‌های پیشگیری فوق‌الذکر نمی‌شود.

۱۰ دندان‌های شیری کودکان تا سن ۱۱ تا ۱۲ سالگی باید تحت کنترل باشند و بدون حفظ فضایشان نباید آن‌ها را کشید.

۱۱ کشیدن دندان‌های شیری منجر به از دست رفتن فضای دندان‌های دایمی زیرین می‌شود و نیاز به درمان‌های ارتودنسی را واجب می‌کند.

۱۲ به محض رویش اولین دندان دایمی در سن ۶ تا ۸ سالگی باید شیارهای آن از نظر ابتلا به پوسیدگی مورد معاینه قرار گرفته و در صورت لزوم بسته شوند.

۱۳ در صورتی که به صورت ژنتیکی ناهنجاری‌های دندانی یا فکی در والدین یا بستگان کودک وجود داشته باشد، بهتر است کودک از سنین ۱۰ سالگی تحت کنترل دندان‌پزشک متخصص کودکان یا ارتودنسی قرار گیرد.

۱۴ وجود فاصله بین دندان‌های شیری معمولا طبیعی است و نباید موجب نگرانی والدین شود.

۱۵ مقادیری بی‌نظمی و درهم‌رفتگی دندان‌های پایینی در سنین ۸ تا ۹ سالگی معمولا طبیعی است و به مرور برطرف می‌شود.

۱۶ درد نداشتن دندان‌ها الزاما بیانگر سالم بودن آن‌ها و نداشتن پوسیدگی نیست.

۱۷ در صورتی که دندانی درد شدید داشته باشد، نشان‌دهنده تخریب وسیع عاج و عصب دندان است و احتمال نیاز به درمان ریشه را مطرح می‌کند.

۱۸ قسمت‌هایی از دندان که در معرض پوسیدگی بوده‌اند، در صورت بهبود بهداشت، موادمعدنی جذب می‌کنند و پوسیدگی را متوقف می‌کنند.

۱۹ نواحی متوقف شده فوق‌الذکر می‌توانند رنگ جذب کنند و قهوه‌ای باشند و احتیاجی به ترمیم نیست.

۲۰ هر تغییر رنگی روی سطح جونده دندان‌ها، الزاما پوسیدگی نیست و نیاز به ترمیم ندارد.

۲۱ در صورت ترمیم دندان با مواد فلزی غیرهمرنگ (آمالگام)، احتمال حساس بودن دندان به سرما و سایر محرک‌ها ظرف مدت ۴۵ روز تا ۲ ماه وجود دارد.

۲۲ در صورت ترمیم دندان با مواد همرنگ، حساسیت دندان‌ها بیش از یک هفته قابل‌توجیه نیست و باید بررسی شود.

۲۳ در صورتی که پس از ترمیم دندان خود احساس بلندی می‌کنید، در اولین فرصت به دندان‌پزشک خود مراجعه کنید.

۲۴ بلندی ترمیم می‌تواند سبب حساسیت به سرما و گرما شده یا سبب شکستگی ترمیم یا دندان شود.

۲۵ در مراحل اولیه پوسیدگی دندان که بیشتر به صورت حساسیت به شیرینی یا سرما نشان داده می‌شود، به دندان‌پزشک خود مراجعه کنید.

۲۶ پس از بروز درد شدید، خودبه‌خود و شبانه که بعضا با داروهای مسکن نیز آرام نمی‌شود، دندان نیاز به درمان ریشه پیدا می‌کند.

۲۷ ظرف مدت ۳ هفته پس از پایان درمان ریشه حتما باید پانسمان با مواد ترمیمی دایمی جایگزین شود.

۲۸ دندان‌های درمان ریشه شده به دلیل از دست دادن بیشتر بافت‌های خود، بسیار ضعیف ‌شده و مستعد شکستن هستند.

۲۹ پس از درمان ریشه، خوردن غذاهای سفت ممکن است سبب شکستن دندان شود.

۳۰ بافت‌‌ها و دیواره‌های دندان درمان ریشه شده باید تقویت شود تا احتمال شکستن کاهش یابد.

۳۱ درصورتی که دندان درمان ریشه شده دچار شکستگی شود، لبه آن معمولا به زیر لثه امتداد یافته و نیاز به جراحی لثه را نیز مطرح می‌کند.

۳۲ ریشه دندان‌های درمان ریشه شده در رادیوگرافی به‌صورت نوارهای سفیدی دیده می‌شوند.

۳۳ این نوارهای سفید باید به صورت متراکم و یکنواخت تا نوک ریشه امتداد یافته باشد.

۳۴ هر دندان درمان ریشه شده‌ای نیاز به روکش ندارد.

۳۵ دندان‌هایی که درمان ریشه نشده‌اند نیز ممکن است به دلایل دیگری مانند تخریب وسیع یا زیبایی نیاز به روکش داشته باشد.

۳۶ در مواردی که چند دندان در کنار هم به صورت جداگانه قرار گرفته‌اند و لازم است همه آن‌ها روکش شوند، به هیچ عنوان نباید به یکدیگر چسبانده شوند بلکه باید به صورت جداگانه روکش شوند تا امکان تمیز کردن نواحی بین دندانی و حفظ سلامت لثه‌ها می‌سر شود.

۳۷ در صورتی که دندانی کشیده شده است، برای جایگزینی دندان از دست رفته، دو دندان مجاور ناحیه بی‌دندانی پایه گرفته شده و ناحیه وسط پر ‌شود. به این روش که یکپارچه بوده و ۳ دندان (۲ دندان پایه و یک دندان وسط) متصل به هم هستند، بریج یا پل گفته می‌شود.

۳۸ زیر بریج باید به وسیله نخ‌هایی که از نخ دندان ضخیم‌تر است و «سوپر فلاس» نامیده می‌شود، تمیز شود.

۳۹ عبور دادن دهان‌شویه با فشار از زیر بریج به پاکسازی بیشتر کمک می‌کند.

۴۰ در صورتی که دندان‌های دو طرف ناحیه بی‌دندانی سالم هستند، برای پرهیز از آسیب دیدن این دندان‌ها می‌توان به کمک ایمپلنت فضای بین دو دندان را جایگزین کرد.

منبع: