دکتر سوگل صابری
دانشجوی Ph.D. لیزر در دندانپزشکی
مسترشیپ لیزر در دندانپزشکی از LA&HA

کلمه لیزر مخفف عبارت “Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation” یا به فارسی “تقویت نور توسط گسیل القایی تابش ” است. لیزر از نظر ماهیت هیچ تفاوتی با نور عادی ندارد و خواص فیزیکی لیزر، آن را از نورهای ایجاد شده از دیگر منابع متمایز می‌سازد. ویژگی‌های منحصر به فرد نور شامل موارد زیر است:
– تک طول موج: لیزر از پرتوهایی هم رنگ و با یک طول موج مشخص تشکیل شده است بر خلاف نورهای معمولی که دارای یک دسته رنگی در طول موج های مختلف هستند.
– جهت دار: پرتوهای لیزر به درستی با یکدیگر هماهنگ هستند بر خلاف چراغهای معمولی، بنابراین لیزر به عنوان خالص ترین شکل نور در نظر گرفته می شود.
انرژی بالا: پرتوهای لیزر دارای انرژی بسیار بالایی هستند.
– هم دوسی: تمامی اشعه ها در پرتو لیزر دقیقا در یک جهت حرکت می کند. در حالی که پرتوهای نور عادی در جهت های مختلف حرکت می کنند.

لیزر ها از ۳ بخش تشکیل شده اند:
رزوناتور نوری: بخشی از دستگاه که شامل دو آینه در هر دو طرف لامپ تحریک کننده (پمپ) و مدیوم است.
مدیوم دستگاه: ماده اصلی مولد لیزر است که از طریق منبع پمپ برانگیخته می شود. اسامی بیشتر دستگاه های لیزر بر اساس همین قسمت است.
منبع پمپ: انتقال انرژی از یک منبع خارجی به مدیوم لیزر است. شامل پمپاژ نوری، الکتریکی و غیره.

همه چیز درباره لیزر در دندانپزشکی
همه چیز درباره لیزر در دندانپزشکی

بر اساس قدرت، لیزرها را می توان به دو دسته زیر تقسیم کرد:
– لیزرهای با قدرت بالا(High Power) : این لیزر انرژی جنبشی بافت را افزایش می دهد و حرارت تولید می کند. در نتیجه، آنها اثرات درمانی خود را از طریق تعاملات حرارتی ایجاد می کنند. این اثرات شامل نکروز، کربنیزاسیون، تبخیر، انعقاد و دناتوره کردن هستند.
– لیزرهای کم قدرت(Low Power) : این لیزرها هیچ اثر حرارتی بر روی بافت ها ندارد و واکنش در سلول ها از طریق نور تولید می شود که Bio Stimulation نامیده می شود.

لیزر در دندانپزشکی
بیشترین لیزرهایی که امروزه در دندانپزشکی استفاده می شوند لیزرهای Erbium, Diod, Nd:YAG ,CO2 هستند.

همه چیز درباره لیزر در دندانپزشکی
همه چیز درباره لیزر در دندانپزشکی

لیزر نقش مهمی در دندانپزشکی ایفا می کند، زیرا در درمان طیف گسترده ای از مشکلات دندانی و همچنین در درمان هایی که هدف آن مدیریت بافت‌هاست مفید است.

سه نوع لیزر در دندان‌پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرند:
– لیزر بافت نرم
– لیزر بافت سخت
– لیزرهای غیر جراحی

لیزرها همچنین برای اهداف تشخیصی نیز استفاده می شوند مانند فلومتری داپلر؛ لیزر های فلورسانس (به عنوان مثال تشخیص پوسیدگی، باکتری و تشخیص سرطان).

لیزرها مستقیم بر روی بافت اثر می گذارند و چهار اتفاق مهم در بافت می افتد که هر کدام اثر مربوط به خود را دارند.
۱. جذبAbsorption
۲. بازتابReflection
۳. رد شدنTransmission
۴. پخش شدن Scattering

همه چیز درباره لیزر در دندانپزشکی
همه چیز درباره لیزر در دندانپزشکی

هر طول موج توسط کروموفور خاصی جذب می شود و انرژی جذب شده به انرژی حرارتی یا مکانیکی تبدیل می شود که برای انجام عمل آن مورد استفاده قرار می گیرد. برای مثال دیود لیزرها و Nd:YAG عمدتا توسط هموگلوبین و ملانین (رنگدانه ها) جذب می شوند در حالی که ، اربیوم و لیزر CO2؛ بیشتر درآب و هیدروکسی آپاتیت جذب می شوند. همچنین دیود لیزرها و Nd:YAG عمق نفوذ بیشتری نسبت به اربیوم و لیزر CO2 دارند پس با توجه به بافت هدف و کاری که قرار است روی بافت انجام دهیم نوع دستگاه لیزر را انتخاب می کنیم.

همه چیز درباره لیزر در دندانپزشکی
همه چیز درباره لیزر در دندانپزشکی

لیزر در درمان‌های پریو و جراحی
۱- Gingivectomyو Gingivoplasty
۲- Operculectomy
۳- جراحی لثه
۴- افزایش طول تاج
۵- حذف بافت نرم التهابی در پاکت پریودنتال
۶- جراحی فلاپ
۷- آماده سازی بافت برای قالبگیری
۸- حذف بافت گرانولیشن از ضایعات استخوان
۹- کورتاژ بافت نرم از ساکت دندان در جراحی آپیکال
۱۰- کاهش هیپرتروفی لثه
۱۱- برداشت ضایعات بافت نرم مثل اپولیس، پاپیلوما، فیبروما
۱۲- فرنکتومی
۱۳- اکسپوز دندان نهفته
۱۴- بیوپسی
۱۵- درمان Peri-Implantitis
۱۶- Implant Uncovering

کاربرد لیزر بافت سخت

حذف پوسیدگی
آماده سازی حفره
کانتور کردن استخوان
اندو (درمان کانال ریشه، جراحی اپیکو و استریلیزاسیون(
Enameloplasty
فیشورسیلنت و PRR
خشن سازی سطحی یا اچینگ
دباندینگ براکت های ارتودنسی
دباندینگ لمینیت
افزایش طول تاج دندان همراه با برداشت استخوان
برداشت مواد ترمیمی
درمان افزایش حساسیت دندانی
بلیچینگ
مزایای لیزرها

خونریزی و تورم را کم می کند
در طول جراحی های بافت نرم،در بسیاری از موارد، هموستاز می تواند بدون نیاز به بخیه کنترل شود.
کاهش نیاز به بی حسی
کاهش درد پس از کار
کاهش اضطراب در بیماران
کاهش عفونت های باکتریایی (استریلیزه بودن منطقه)
تراش محافظه کارانه دندان
ترمیم سریع تر
دید بهتر
کاهش زمان کار پزشک
معایب لیزرها
اگرچه لیزرها در دندانپزشکی نقش مهمی ایفا می کنند و دارای مزایای فراوانی هستند، اما برخی از معایب آن نیز به شرح زیر است:
• صدمات چشم
•آسیب بافتی
• نیاز به بی حسی را در بعضی موارد از بین نمی برد
• خطرات تنفسی یا زیست محیطی
• خطرات احتراق
• مشکلات برق
• گران تر بودن درمان و تجهیزات دستگاه
• هزینه‌های نگهداری دستگاه

درمان‌های رایج لیزر در دندان‌پزشکی
در زیر به توضیح مختصری درباره بعضی درمان های رایج دندانپزشکی با لیزر می‌پردازیم

لیزر در ترمیمی:
در تراش حفره با لیزرهای اربیوم مولکول آب موجود در ساختار دندان یا محتوای پوسیدگی انرژی لیزر را جذب کرده که متعاقب آن micro explosion در بافت دندانی رخ می دهد که منجر به برداشت دندان می گردد و با توجه به محتوای آب بیشتر پوسیدگی می توان گفت که لیزر به صورت انتخابی قادر به برداشت پوسیدگی می باشد. این لیزر ها به دلیل جذب بالا در آب و هیدروکسی آپاتیت برای تهیه حفره های دندانی به طور گسترده پذیرفته شده اند که دارای طول موج بالا و جذب بالا و عمق نفوذ پایین در بافت های سخت هستند. درمان لیزر بدون تماس می باشد و دارای مزایای بیشتری نسبت به توربین و آنگل مانند ، عدم صدا ،فشار، درد، درجه حرارت وتا حدی بی حسی می باشد.

لیزر در بلیچینگ:
لیزر های دایود و اربیوم در درمان های بلیچینگ هم استفاده می شوند. ماده سفید کننده برای هر دندان اعمال می شود و گرما تولید شده توسط لیزر باعث افزایش کارایی آن می شود به طوری که در نهایت باعث سرعت بخشیدن به فرایند درمان می شود. ماده سفید کننده که استفاده می شود در لیزرهای دایود به دلیل جذب در پیگمان باید رنگی باشد اما در لیزر های اربیوم به دلیل جذب در آب می توان از هر نوع ژل که در روش های معمول استفاده می شود استفاده کرد.

لیزر در اندو:
در اندودنتیکس، لیزرها به عنوان درمان کمکی به صورت روش لیزر کم توان و لیزر با شدت بالا برای بهبود نتایج روش های بالینی مورد استفاده قرار می گیرند. لیزر درمانی با شدت پایین، اثرات ضد درد، ضد التهابی را در سطوح مولکولی با پاسخ های فتوشیمیایی بهبود می دهد و روند بهبود بافت را تسریع می بخشد و کمتر ناراحتی پس از عمل را برای بیماران ایجاد می کند. برای استفاده لیزر در داخل کانال، یک سیستم تحویل لیزر با قطر مناسب لازم است که بتواند انرژی لیزری را به صورت جانبی بفرستد و به انتهای کانال ریشه برسد.درمان های اندو معمولی در بسیاری از موارد قادر به تمیز کردن کامل کانال ریشه نیستند. لیزرها در اندو معرفی شدند تا این مشکل را برطرف کنند از لیزرهایی مانند Nd:YAG ، Er:YAG ، و دیود به عنوان یک روش کمکی در درمان اندو کانال های آلوده برای از بین بردن باکتری ها از سطح عاج ریشه و همچنین از لایه های عمیق دندانی به علت اثر ضد باکتریایی لیزر استفاده می شود. برای درمان های اندو با لیزر استفاده از روش های درمانی استاندارد برای تمیز کردن و شکل دادن کانال ریشه و استفاده از شست و شو دهنده های ضد باکتریایی ضروری است و در کنار آن استفاده از لیزر با انرژی کنترل شده قابل انجام است. روش های جدید PIPS و SWEEPS هم که بر اساس خاصیت Shock wave هستند برای برداشت اسمیر لایر با لیزر اربیوم به تازگی به دنیای درمان اندو با لیزر معرفی شده اند.

لیزر در پریو و جراحی:
بسته به ویژگی های جذب، حالت عمل و نوع کاری که قرار است انجام شود، لیزرهای مختلف می توانند برای درمان هایی مانند Gingivectomy، Gingivoplasty، جرم گیری سطح ریشه استفاده شوند. معمولا Er:YAG, Nd:YAG و دایود لیزرها در حذف بافت های لثه و برداشت ضایعات استفاده می شوند که باعث کاهش درد پس از عمل، عدم باقی ماندن اسکار زخم و کاهش خونریزی می شوند. Gingivectomy با Er: YAG برای افراد با کاهش سیستم ایمنی به دلیل اثرات ضد باکتری عالی آن مناسب است. همچنین برای حذف پلاک از سطح ریشه همراه با خنک کننده آب کافی استفاده می شود. کاهش پلاک، شاخص خونریزی، عمق پاکت و اتصال مجدد بیشتر در روش لیزر در مقایسه با روش های جراحی پریودنتال معمول در بسیاری از مقالات مشاهده شده است.

لیزر در ارتو:
کاربرد لیزرهای ارتودنسی بستگی به مزیت بالقوه لیزرها نسبت به روشهای معمول دارد روش های کلاسیک اچ کردن سطح دندان به معنای استفاده از اسید فسفریک (۳۷٪) به عنوان یک ژل یا محلول روی سطح مینای دندان است که بعد از شستشو و خشک شدن سطح دندان مات می شود. استفاده از لیزر یک روش جایگزین است و در بسیاری از مقالات اثبات شده است که موثرتر از اسید فسفریک است. همچنین به دلایل زیبایی، براکت های سرامیکی در درمان ارتودنسی بسیار مورد استفاده قرار می گیرند، اما زمانی که این براکت ها از دندان جدا می شوند به دلیل استحکام باند بالای این براکت ها می تواند باعث شکستگی های مینایی دندان شود که این امر موجب ناراحتی بیمار و افزایش نیاز به ترمیم دندان می شود. بنابراین می توان از طریق جدا کردن حرارتی براکت ها توسط لیزر از این اتفاق جلوگیری کرد. در گذشته از لیزر CO2 به این منظور استفاده می شد اما امروزه از لیزر Er:YAG و Nd:YAG بیشتر استفاده می شود. لیزرهای Er:YAG و Er,Cr:YSGG اثرات حرارتی کمتری نسبت به لیزرهای Nd:YAG و CO2 دارند. همچنین از اثرات کم توان لیزر هم می توان در کاهش درد پس از کار و تسریع حرکات دندانی در ارتودنسی استفاده کرد.

منبع:دندانه

 

ما دندان‌پزشکان در دانشکده‌ها آموزش‌هایی درباره تجویز دارو‌ها می‌بینیم. اما اگر نسخه‌های تجویزی هر یک از ما را بررسی کنند شاهد موارد جالبی خواهیم بود؛ تجویز داروهایی که آموزش دیده‌ایم آنها را برای درمانی که انجام می‌دهیم تجویز نکنیم!

آنتی‌بیوتیک‌ها از این دسته دارو‌ها هستند. در تمام کتب مرجع اندودونتیکس تعداد مواردی که نباید آنتی‌بیوتیک برای آنها تجویز شود بیش از اندیکاسیون‌های تجویز این داروهاست. درواقع موارد تجویز بیشتر شامل مواردی است که دندان بیمار مشکل سیستمیک برای او ایجاد کرده است؛ مانند تب، بی‌حالی، لنفادنوپاتی، سلولیت، تورم رو به گسترش در فضاهای سر و گردن، تریسموس بدون علت تشخیص داده شده. پروتکل تجویز پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک از این موارد هم کمتر است و حتی پزشکی مبتنی بر شواهد، امروز بسیاری از موارد پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک در دندان‌پزشکی را زیر سوال برده است.

حال سوال اصلی این است که چه تصوراتی باعث می‌شود علیرغم اینکه دندان‌پزشکان می‌دانند نباید برای درمان کانال ریشه آنتی‌بیوتیک تجویز کنند مبادرت به تجویز آن می‌ نمایند؟

۱. آنتی‌بیوتیک‌ها بیمار را درمان می‌کنند!
این تصور از اساس اشتباه است. دفاع بدن بیمار و فرآیند التهاب متعاقب آن «درمان» را باعث می‌شود. آنتی‌بیوتیک‌ها در بیماران با نقص ایمنی (و نه سالم) می‌توانند به این فرآیند کمک کنند. ولی در بیماران با ایمنی نرمال (یعنی تقریبا تمام بیماران مطب‌های ما) تاثیری ندارند!

۲. آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند به طورموقت یا دایم جایگزین درمان شوند!
در کلینیک، دندان‌پزشکانی را مشاهده کرده‌ام که بدون معاینه بیمار صرفا جهت اینکه پذیرش بیمار را به روز دیگری موکول کنند (بیمار را از سرشان باز کنند!) اقدام به تجویز آنتی‌بیوتیک می‌کنند. آنتی‌بیوتیک نمی‌تواند جایگزین درمان ریشه شود. چه در دندان نکروز و چه دندان با پالپیت غیر قابل برگشت. در واقع در هیچ کدام از این موارد خونرسانی برای رسیدن آنتی‌بیوتیک به موضع اصلی عفونت (پالپ) وجود ندارد یا کافی نیست. حتی در یک دندان با ضایعه پری آپیکال هم آنتی‌بیوتیک‌ها برای یک عفونت موضعی کنترل شده محصور در استخوان کار خاصی صورت نمی‌دهند!
در مورد بیماران با عفونت در حال گسترش در فضا‌ها و علایم سیستمیک هم به تاخیر انداختن درمان و تجویز صرف آنتی‌بیوتیک بدون درمان، کاری غیر علمی، غیر اخلاقی و خطرناک است و آنتی‌بیوتیک باید مکمل درمان علت (درمان ریشه یا خارج کردن دندان عامل) باشد. بنابراین آنتی‌بیوتیک‌ها در اندودونتیکس درمان به شمار نمی‌روند!
البته در برخی منابع معدود برای مواردی از قبیل ضایعات مقاوم به درمان آنتی‌بیوتیک به عنوان درمان پیشنهاد شده است. ولی اینکه این درمان چه اندازه مبتنی بر شواهد علمی است و دندان‌پزشکان می‌توانند به این منابع استناد کنند جای سوال دارد.

۳. آنتی‌بیوتیک‌ها محکم کاری به شمار می‌روند و می‌توانند نقص‌های درمان را پوشش دهند!
بله! این جمله در اصل درست است! آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند حداقل برای مدتی نقص‌های برخی درمان‌های ریشه را پنهان کنند. مثلا در یک درمان ریشه شکست خورده که به ایجاد فیستول منجر شده است، فیستول را موقت ببندند و یا اینکه مدتی علایم بیماران را کنترل کنند. ولی ما دندان‌پزشک هستیم و کار ما درمان قطعی بیماران و از بین بردن علت مشکلات آنهاست! نه گول زدن بیماران و از بین بردن موقت شکایت اصلی آنها! ما دندان‌پزشکان از پروتکل واحد درمانی بر اساس علم مبتنی بر شواهد تبعیت می‌کنیم که تمام محکم کاری‌های لازم را بیش از آنکه ما تصورش را بکنیم برای تمامی انواع بیماران در نظر گرفته است! اگر ما حتی بتوانیم در شرایط کشورمان بیشتر (ونه همه) استانداردهای درمانی رفرنس‌های دندان‌پزشکی را پیاده کنیم بدون شک نیازی به تمهیدات اضافی غیر علمی (مانند تجویز آنتی‌بیوتیک) نیست! راه جبران نقص‌های تکنیکی درمان، مانند نبستن رابردم، ایزولاسیون ناکافی، ضدعفونی برخی ابزار‌ها (به جای استریلیزاسیون) تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها نیست.

۴. تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها ضرری ندارند!
اگر آنتی‌بیوتیک‌ها فقط میکروارگانیسم‌ها (و نه سلول‌های خودی) را هدف قرار می‌دهند، چرا اصلا برای همه بیماران آنتی‌بیوتیک تجویز نکنیم یا چرا همه بیماران پروفیلاکسی نشوند!؟ حقیقت این است که آنتی‌بیوتیک‌ها علیرغم اینکه به خوبی به سمت میکروارگانیسم‌ها نشانه گیری می‌شوند ولی زیان‌های متنوعی را متوجه ما انسان‌ها می‌کنند! تعداد کسانی که هر سال در اثر آلرژی به آنتی‌بیوتیک‌ها می‌میرند بیشتر از تعداد کسانی است که به خاطر عدم رعایت پروفیلاکسی آنتی‌بیوتیک برای مشکلات قلبی و عروقی خود می‌میرند!
آنتی‌بیوتیک‌ها علاوه بر آلرژی، عوارض جانبی بسیار دیگری هم دارند. از اسهال و ناراحتی‌های گوارشی ساده گرفته تا تداخلات مرگبار با سایر دارو‌ها! آنتی‌بیوتیک‌ها داروهای ارزانی نیستند و تجویز آنها هزینه ایجاد می‌کند. به علاوه مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها که تجویز غیرضروری آنتی‌بیوتیک از جمله توسط دندان‌پزشکان علت آن است می‌تواند جان تک تک افراد جامعه و حتی جان خود مارا تهدید کند. بنابراین در مواجهه با بیماران به پاسخ این سوال نیاندیشیم که چه آنتی‌بیوتیکی باید تجویز کنیم، بلکه به این سوال پاسخ دهیم که آیا اصلا لزومی دارد آنتی‌بیوتیک تجویز کنیم ؟

منبع:دندانه

 

دلیل تراشی و توجیهات مردم برای خرابی و از دست دادن دندان‌ها

بسیاری از ما عادت کرده‌ایم از زیر بار مسئولیت کوتاهی‌ و کم کاری خود شانه خالی کنیم و تقصیر بسیاری از بی‌توجهی‌ها و بی‌مبالاتی‌های خود را بر گردن دیگران بیندازیم. مبحث رعایت بهداشت دهان نیز از جمله همین موارد است. متاسفانه بسیاری از ما نسبت به سلامت دهان و دندانمان بی‌توجهیم و تنها زمانی به سراغ دندان‌پزشک می رویم که کار به درد و عفونت رسیده باشد. اما جالب اینکه تلاش می کنیم برای فراموش کاری وظایف روزانه‌مان در قبال وضعیت دندان‌ها توجیه بیاوریم و پوسیدگی و از دادن سلامت دهان و دندان خود را گردن دیگران بیاندازیم.
دندان‌پزشکان عادت کرده‌اند در پاسخ به سوالاتی که درباره دلایل از دست رفتن دندان‌ بیماران خود می پرسند چنین دلایل و توجیهاتی را بشنوند:

– یکی از شایع‌ترین توجیهات برای از دست رفتن دندان‌ها و ابتلا به بیماری لثه، جرم‌گیری کردن آنها توسط یک دندان‌پزشک است. مثلا:
از همان اولین باری که دندان‌هام رو جرم‌گیری کردم، هم لق شدند، هم شروع کردن به سیاه شدن.

– بارداری خانم‌ها از جمله دلایل شایع خرابی دندان‌ها و گاه از دست رفتن آنهاست. از قدیم مردم در ذهن مردم ما این نکته نهادینه شده است که بارداری و شیردهی مادران موجب از دست رفتن دندان‌ها می‌شود:
از زمان حاملگی دندان‌های من شروع کردند به ریختن. نه اینکه دو قلو حامله بودم، مشکلم از بقیه زن‌ها بیشتر بود.
نه اینکه مجبور بودم بچه شیر بدهم هر چی کلسیم و فسفر توی دندان‌هام بود از جونم رفت!

– دلیل شایع دیگر نبود وقت و زمان کافی برای مراجعه به دندان‌پزشک است؛ مخصوصا درباره افراد کارمند و کارگر که ساعت کاری آنها از صبح آغاز و تا ساعات ابتدایی شد به درازا می کشد:
وضعیت شغلی من طوری بود که هیچ وقت فرصت دندان‌پزشکی رفتن نداشتم. سر صبح مجبور بودم از خونه بزنم بیرون، وقتی هم که بر می‌گشتم خونه نه خودم رمقی برام باقی بود، نه مطب‌های دندان‌پزشکی باز بودند.

– در نظر بسیاری از افراد خود دندان‌پزشکان به عنوان یکی از عوامل از دست رفتن دندان‌ها معرفی می‌شوند. چراکه با تصور یا زیاده‌خواهی خود سلامت دندان‌های بیمارانشان را به نابودی کشانده‌اند:
خدا بگم این دکتر فلانی را به چه بلایی گرفتار نکنه! یک دفعه همه دندونهام رو تراش داد و روکش گذاشت. حتی از من نپرسید که این کار رو بکنم یا نه. از همان موقع دندان‌هام حساس شدند. از سال بعد هم شروع کرد به ریختن. الان هم که مضعیت من را می‌بینید.

– دندان‌پزشکان گاه توجیهات عجیب و غریبی هم درباره علت از دست رفتن سلامت دهان و لثه می‌شنوند. به دو نمونه از این موارد توجه کنید:
من از وقتی توی جبهه بودم دندون‌هام خراب شدند. نه اینکه مدام با تیر و ترکش سر و کار داشتیم فرصت مسواک زدن دست نمی‌داد
من یک بار توی سفر اشتباهی با مسواک دوستم مسواک زدم. اون بنده خدا مشکل شدید لثه داشت. بعد از اون قضیه لثه‌های من هم یک دفعه پیوره کرد!

– جوان‌ترها اما توجیهات متفاوتی نسبت به بزرگ ترها دارند. یکی از دلایل شایع آنها رسیدن فصل امتحانات و دغدغه‌های درسی است:
آقای دکتر قبل از امتحان‌های آخر ترم بود که دندانم یک‌هو خالی شد اما فرصت درست کردنش را نداشتم. چند روزی درد کشیدم و مسکن خودم تا خودش آرام شد. گذشت تا امروز که یک گوشه دیگر دندان هم شکست.

– دندان‌پزشکان تجربی هم یکی از دلایل از رفتن دندان مردم ماست. انها در پاسخ به این سوال که چرا برای درمان مشکل دندان به یک فرد تجربی مراجعه کرده‌اید معمولا یک دلیل واحد دارند:
یکی از آشناهام رفته بود پیش فلانی و یک دندان پر کرده بود. از کارش راضی بود و حسابی تعریف می‌کرد. من هم رفتم همون‌جا.

– دلیل شایع دیگر نزد بزرگ‌ترها و جوان‌ترها ترس از دندان‌پزشک است. ریشه این ترس معمولا خاطرات بد دوران کودکی از دندان‌پزشکی و دندان پزشک سنگ‌دلی که با قصاوت دندان شیری یا دائمی فرد را کشیده و یک خاطره ناگوار در دل و ذهن فرد بر جای گذاشته است، دلیل شایع دیگر است:
من از بچگی از دندان‌پزشکی رفتن می ترسیدم. صدای این مته دندان‌پزشکی انگار می‌پیچد توی کاسه سرم، همه تنم رعشه می‌گیرد.
یک بار برای پر کردن دندان رفته بودم، دکتر یک آمپولی به من زد که از حال رفتم. از آن به بعد حتی جرات نمی‌کنم از جلوی مطب دندان‌پزشکی رد شوم!

– یک دلیل شایع دیگر وقوع درد ناگهانی دندان و عدم دسترسی به یک دندان‌پزشک مجرب و قابل اعتماد است. وقتی که درد امان شما را می‌برد، بعید نیست به اولین پیشنهاد برای رهایی از درد، یعنی کشیدن دندان، جواب مثبت دهید:
یک بار نیمه شب/ در سفر دندانم درد گرفت. دستم به هیچ جا بند نبود. فقط یک درمانگاه باز بود که دندان می‌کشید. من هم مجبور شدم دندانم را بکشم.

– و البته بی‌پولی، که شاید منطقی‌ترین دلیل برای فاصله گرفتن از خدامت دندان پزشکی باشد:
دکتر جان چرا دروغ؛ دستم خالی بود و درد دندان عاصی‌ام کرده بودم، دندانم را کشیدم!

منبع:دندانه

 

متخصص درمان ریشه

فایل‌های چرخشی (روتاری) NiTi از سال ۱۹۶۰ به دندان‌پزشکی اندودونتیکس معرفی شده‌اند و دارای مزایای فوق العاده‌ای هستند. ویژگی سوپرالاستیک این فایل‌ها آن‌ها را به ابزار‌هایی موثر در انواع آناتومی‌های کانالی تبدیل کرده است. در این مطلب نکاتی کاربردی در مورد استفاده از روتاری‌های NiTi با چرخش کامل مطرح می‌شود هرچند که برخی نکات آن می‌تواند برای سیستم‌های Reciprocating و انواعی مثل ژیروماتیک هم قابل تعمیم باشد.

۱. فایل‌های چرخشی تاثیری بر موفقیت یا شکست درمان شما ندارند. در درمان کانال ریشه (اندو) در صورتی که اصول درمان را رعایت نکنید هیچ وسیله‌ای منجر به موفقیت نمی‌شود. به بیان ساده فایل روتاری برای شما اندو نمی‌کند و کماکان رعایت اصول درمان، دانش و مهارت شماست که فاکتور موفقیت درمان شماست.

۲. قدم اول در شروع استفاده از فایل‌های روتاری این است که از کاربرد فایل‌های روتاری نترسید! مطمئن باشید که این وسایل سرعت و کیفیت درمان «اصولی و صحیح» شما را افزایش می‌دهند و موجب کاهش خطاهای حین کار می‌شوند. بنابراین کاربرد آن‌ها در دندان‌پزشکی معاصر توصیه می‌شود.

۳. برای شروع استفاده از یک سیستم روتاری، ابتدا بر روی دندان کشیده شده تمرین کنید.

۴. انتخاب سیستم روتاری سلیقه‌ای و شخصی است. مسائل اقتصادی هم عامل تعیین کننده‌ای است. اما برای شروع استفاده از روتاری‌ها، نظر شخصی نگارنده این است که از سیستم‌های با تعداد فایل کمتر و کاربرد ساده‌تر (مثلProTaper، BioRace یاRevoS) استفاده کنید. بعد از اینکه بیشتر بر رابطه سرعت، تیپر و تورک مسلط شدید می‌توانید از سیستم‌های با تعداد فایل بیشتر به راحتی استفاده کنید.

۵. موتورهایی که کنترل تورک و قابلیت چرخش معکوس خودکار دارند، کار شما را راحت می‌کنند. صدای کمی دارند و بیماران را کمتر مضطرب می‌کنند. ولی تجربه و مهارت شما می‌تواند در ایرموتور معمولی هم همین مزایا را ایجاد کند.

۶. با مشخصات هر سیستم روتاری آشنا شوید و طبق دستورالعمل ارائه شده به وسیله کارخانه وسیله را استفاده کنید ولی در نظر داشته باشید الزاما تمام دستورالعمل‌های کارخانه براساس مطالعات مبتنی برشواهد نیست؛ بنابراین از تجربه و دانش همکارانی که از سیستم مورد نظر شما استفاده می‌کنند بهره بگیرید.

۷. اکثریت فایل‌های روتاری به روش کراون‌داون استفاده می‌شوند. آنهایی هم که به روش‌های دیگر مثل استپ‌بک استفاده می‌شوند در صورتی که آماده سازی کرونالی، قبل از کاربرد روتاری صورت گیرد عمر بیشتری می‌کنند و خطاهای کمتری ممکن است پیش بیاید.

۲۰نکته درباره استفاده از فایل‌های نیکل تیتانیوم روتاری
۲۰نکته درباره استفاده از فایل‌های نیکل تیتانیوم روتاری

۸. تقریبا همه فایل‌های روتاری را باید در کانال‌های با مسیر باز وارد کرد. بنابراین اگر نتوانید مثلا یک فایل شماره ده یا پانزده را به طول کارکرد برسانید نمی‌توانید از فایل چرخشی در آن طول استفاده کنید.

۹. از لوبریکنت‌ها استفاده کنید. درمورد نوع لوبریکنت مورد استفاده با فایل‌های روتاری و تاثیر آن بر تورک وسیله نظریات متناقضی وجود دارد ولی در کل شکی وجود ندارد که هنگام کاربرد روتاری کانال هرگز نباید خشک باشد.

۱۰. حساب تعداد دفعات استفاده از فایل‌های روتاری را داشته باشید تا در دفعات توصیه شده از این فایل‌ها استفاده کنید. ضمنا به خاطر داشته باشید در کانال‌های کرودار و باریک عمر وسایل روتاری کمتر است.

۱۱. پیش از استفاده از هر فایل وضعیت آن را بازبینی کنید. می‌توانید این کار را بر عهده دستیارتان بگذارید تا بعد از هر بار استفاده از فایل‌های روتاری آن‌ها را از نظر تغییر شکل، باز شدن پیچ‌ها و کوتاه‌تر شدن نوک فایل بررسی کند و در صورت لزوم از چرخه استفاده خارج نماید. دستیارتان را برای بی‌دقتی یا صرفه جویی بی‌موردش در این مورد مواخذه کنید! توجه داشته باشید خساست در این مورد برایتان گران تمام می‌شود!

۱۲. فایل‌های روتاری حتی وقتی نو باشند ممکن است به دلایل مختلف در کانال جدا شوند (به جای اصطلاح شکستن فایل از اصطلاح جدا شدن استفاده می‌شود که بار دراماتیک کمتری برای دندان‌پزشک و بیمار دارد!)

۱۳. تقریبا در اکثر فایل‌های روتاری فشار وارد در جهت آپیکالی باید کم باشد (مثلا به اندازه نگه داشتن نوک یک مداد تیز روی کاغذ). در بعضی سیستم‌ها مانند Race نیروی بیشتری هم قابل اعمال است. به طور کلی نیروی آپیکالی موجب شکستن وسیله می‌شود.

۱۴. برای شروع یک درمان اندو همیشه به گرافی اولیه نیاز داریم ولی در کاربرد روتاری‌ها تفسیر گرافی باید دقیق‌تر باشد. به کرو‌های یک سوم آپیکال و رابطه کانال‌ها با هم توجه ویژه داشته باشید.

۲۰نکته درباره استفاده از فایل‌های نیکل تیتانیوم روتاری
۲۰نکته درباره استفاده از فایل‌های نیکل تیتانیوم روتاری

۱۵. دربرخی کشور‌ها مثل انگلیس روتاری‌ها بیشتر یکبارمصرف استفاده می‌شوند. بالطبع در کشور ما این امر صرفه اقتصادی ندارد. ولی با کاربرد ترکیبی ابزار‌های چرخشی دیگر مثل گیتس، فایل‌های دستی هدستروم و آماده سازی اولیه کانال با ابزار‌های دستی می‌توانید عمر فایل‌هایتان را چندین برابر کنید و استفاده از آن‌ها را از نظر اقتصادی مقرون به صرفه کنید.

۱۶. بعد از خارج کردن فایل از داخل کانال و قبل از کاربرد مجدد به الگوی تجمع دبری‌ها توجه کنید. در فایل‌های با تیپر یکنواخت (اکثریت سیستم‌ها غیر از چند مورد مثل ProTaper، BioRace که تیپر متفاوت در طول فایل دارند) دبری‌ها باید در آپیکال و کرونال باشند. اگر دبری‌ها در ناحیه میانی فایل باشند فایل با تیپر نادرست انتخاب کرده‌اید.

۱۷. بعد از هربار خاج کردن فایل از داخل کانال دبری‌ها را با گاز مرطوب تمیز کنید. این کار قدرت برداشت دبری را بیشتر و احتمال جداشدن وسیله داخل کانال را کمتر می‌کند.

۱۸. فایل‌ها را بعد از هر نوبت استفاده حتما استریل کنید. اتوکلاو و چرخه‌های فور در این مقیاس ضرری برای فایل‌های شما ندارد ولی از نگهداری طولانی مدت فایل‌هایتان درون هیپوکلریت سدیم و محلول‌های ضدعفونی کننده خودداری کنید.

۱۹. درصورتی که فایلی در کانال شکست، بر خودتان مسلط باشید! قبل از دست زدن به هرکاری یک گرافی تهیه کنید. محل جدا شدن فایل هر قدر کرونالیتر باشد، مشکلات شما کمتر است. در صورتی که بتوانید با یک فایل کوچک از کنار وسیله جداشده عبور کنید و مسیر کانال دوباره باز شود، کمترین احتمال شکست درمان وجود دارد.

۲۰. تلاش برای عبور از کنار وسیله شکسته می‌تواند به خطاهای بزرگ‌تر مثل لج و پرفوراسیون بیانجامد. بنابراین قبل از اینکه مشکلات را بیشتر کنید بیمار را به اندودونتیست که اختصاصا برای این امور آموزش دیده است ارجاع دهید. حتما نامه ارجاع و گرافی را هم بفرستید. به بیمار توضیحات ضمنی بدهید اما توضیح دقیق در مورد پروگنوز و اثر حادثه بر درمان را به اندودونتیست واگذار کنید و به همکار خود در دفاع از درمان اصولی و اعتبار کاری خودتان اعتماد کنید.

برای دریافت توضیحات دیگر می‌توانید به مطلب زیر در سایت انجمن اندودونتیست‌های امریکا مراجعه کنید:

http: //www. aae. org/uploadedfiles/publications_and_research/endodontics_colleagues_for_excellence_newsletter/winter۰۸ecfe. pdf

منبع:دندانه

 

ایران کشوری است با ۱۶۴۸۱۹۵کیلومتر مربع مساحت و جاذبه‌های توریستی بیشمار مثل چلوکباب، بستنی اکبر مشتی، دیزی و صد البته مردمانی باصفا که در خواست رویت پروانه طبابت از پزشکشان را بی‌ادبی می‌دانند. نه مثل مردمان بلاد غرب عادت ناپسند تحقیق و تفحص راجع به ادعاهای معجزه‌گونه پزشکان را دارند و نه زبانم لال می‌دانند سو کردن چیست.
در کمال تواضع و فروتنی آنچه را کارخانه و دانشگاه مملکت خودشان تولید کند، بنجل و به درد نخور می‌دانند و هر انچه را که بر روی کره جغرافیا، در سمت چپ گربه معروف به عمل آمده باشد، دوای درد و اکسیر حیات. یک قرص مسکن اگر در چمدان از اروپا یا امریکا آمده باشد ممکن است سرطان پروستاتشان را هم خوب کند. اما همین قرص اگر نام اشنای لابراتوار عبیدی یا زکریای تبریز را بر خود داشته باشد، سر دردشان را بد‌تر خواهد کرد. کافی‌ست هواپیمایتان یک‌بار از فراز دانشگاهی در امریکا (همان‌جا‌یی‌که همه مردم سر و ریختشان شبیه هنرپیشه‌های هالیوود است) عبور کرده باشد یا یکبار اسمتان را از تبلیغات ماهواره‌ای «خارج» (همان‌جا‌یی‌که همه دکتر‌هایش دانشمند و مخترع هستند) پخش شده باشد، آن‌وقت می‌توانید افق‌های ناممکن را در نوردید.

چشم‌هایتان را ببندید و ادعا کنید. پودری اختراع کنید که به محض پاشیدن آن بر روی استخوان فک، به‌‌ همان سادگی که سماق را روی چلوکباب ایرانی‌تان می‌پاشید، استئوبلاست‌ها ضمن احساس غرور از این‌که برای یک دکتر «از خارج برگشته» کار می‌کنند، استخوان‌سازی کاملی را در سه بعد برایتان به ارمغان بیاورند. می‌توانید ارتوپد باشید و جراحی زیبایی بکنید. می‌توانید جراح فک باشید اما از روش بالون زدن کاردیولوژیست‌های ایرانی انتقاد کنید. می‌توانید جراح لثه باشید اما «جراحی افزایش طول تاج» را کار بی‌خود همکاران بیسواد ایرانیتان بدانید. هر چه ادعا شگرف‌تر، کار راحت‌تر.

نگاهی به پدیده نوظهور «آشیل»ایسم یا توریسم‌درمانیِ معکوس در دندانپزشکی ایران
نگاهی به پدیده نوظهور «آشیل»ایسم یا توریسم‌درمانیِ معکوس در دندانپزشکی ایران

هنوز چشم‌هایتان را باز نکنید. مرزهای رویا در کشور افسانه‌ای پارس لامتناهی است. شما می‌توانید به داخل مجامع علمی و صنفی هم نفوذ کنید. همکارانتان هم مردم همین کشور هستند. اعتماد آن‌ها سرمایه شماست. حدود دو قرن است که آن‌ها به هر چه از فرنگ امده اعتماد دارند. اگر همکار از فرنگ آمده‌ای «شوی» جذاب و هیجان‌انگیزی را تحت عنوان سخنرانی علمی به خورد آن‌ها بدهد، مطمئن باشید بدون آنکه کتابی ورق زده بشود و یا رفرنسی در خواست شود از او خواهند پذیرفت. ایرانیان هر چه قدر با مطالعه و تفحص بیگانه هستند همانقدر عاشق فرهنگ روایی و شفاهی هستند. اگر سخنور خوبی باشید نصف راه را رفته‌اید. فراموش نکنید از واژه جادویی «آسان» حتما در عنوان سخنرانی‌تان استفاده کنید: بازسازی آسان فک، سینوس لیفت آسان…
همکارانتان به شما شک نخواهند کرد؛ بلکه به سیستم آموزشی و اساتیدی شک خواهند کرد از فرط تنگ نظری این در مان‌های آسان را در نظر شما پیچیده جلوه داده‌اند. شما می‌توانید در ادامه شوی علمی خود، مانند شعبده‌بازی که از کلاه خود خرگوش بیرون می‌آورد راه‌های آسان جراحی و درامدهای آنچنانی را به همکاران خود نشان دهید.

عنصر بعدی موفقیت شما «چمدان» خواهد بود. مهم نیست چمدان شما بزرگ باشد یا کوچک. سیاه باشد یا قهوه‌ای. ایرانیان به آنچه در چمدان و از خارج آورده شود اعتماد کامل دارند. نیمی از چمدانتان را با کارت ویزیت پر کنید. همکارانتان بعد از اتمام سخنرانی به سویتان هجوم خواهند آورد.
با آن‌ها مهربان باشید و سیل بیماران ارجاعی‌شان را بپذیرید. نیم دیگر چمدان را با پودر‌ها و معجون‌های اعجاب انگیز و اختراعی خودتان پر کنید: پودر استخوان‌ساز آسان (با سبزیجات آماده به طبخ اسان اشتباه نشود)، معجونی که با مصرف سه قطره از آن بعد از هر وعده غذا، در عرض یک هفته ایمپلنتولوژیست خواهید شد…

نگاهی به پدیده نوظهور «آشیل»ایسم یا توریسم‌درمانیِ معکوس در دندانپزشکی ایران
نگاهی به پدیده نوظهور «آشیل»ایسم یا توریسم‌درمانیِ معکوس در دندانپزشکی ایران

باز هم چشم‌هایتان را بسته نگه دارید. نگذارید کابوس دستگاه‌های نظارتی رویاتان را بر هم بزند. آن‌ها وظایف مهم‌تری دارند:
سانت زدن تابلوی همکاران پروانه‌دار داخلی، نظارت بر اجرای قانون «ممانعت از مطب زدن اساتید، تا دو ساعت قبل از مرگ در اثر سالخوردگی»…
آن‌ها وقتی برای نظارت بر کار شما ندارند. دندان‌پزشکی ایران به لطف سازمان‌های نظارتی، آشیلِ‌ آش و لاش شده‌ای است که چندین پاشنه دارد. آشیلی که در سال‌های اخیر آنقدر تیرهای کاری خورده که شما هم می‌توانید با خیال راحت تیر خلاص را به پاشنه یا هر جای دیگرش بزنید. کافی‌ست چند کار چاقکن زبر و زرنگ هم درمطب‌های ایران پیدا کنید تا در طول سال برایتان بیماریابی کنند و آن‌ها را تا مسافرت تابستانی بعدی شما در تب و تاب نگه دارند. مهم نیست دستمزد شما چندین برابرِ تعرفه همکاران ایرانی‌تان باشد. شما حاضر شده‌اید وقتتان را به جای ایمپلنت گذاشتن برای پادشاه اتریش و ریلاین کردن دست دندان ملکه انگلیس در ایران صرف کنید، بنابراین مطمئن باشید هموطنان شما آنقدر معرفت دارند که نرخ برابری ارز را هم در نظر بگیرند.

پرداخت مالیات فقط شامل حال افراد حقیقی یا شرکت‌ها می‌شود. حرفی از سایه‌ها نیست و شما یک سایه هستید. سایه‌ای بدون تابلو و مطب.

چشم‌هایتان هنوز هم بسته است؟ آن‌ها را محکم فشار دهید، چون سورپرایز دیگری هم در پیش است: شما هیچ مسئولیتی در برابر عواقب درمانتان ندارید. اگر پودر و معجونتان عمل نکند، اگر بریج ایمپلنتتان همراه فیکسچر‌هایش در کشو اتاق خواب بیمار غنوده باشد، اگر لثه کرانلنت نشده اطراف روکشتان مثل کیک پف کند و بالا بیاید… تنها عکس‌العمل هموطنانتان شرمندگی خواهد بود؛ شر مندگی از اینکه بدنشان شایستگی دریافت درمان‌های مدرن و خارجی شما را نداشته و آن‌ها را پس زده است. اگر هم کمی گله‌مند بشوند، کار چاق‌کن‌های شما قانعشان خواهند کرد. وانگهی شما آن‌موقع به خارج بر گشته‌اید و کیلومر‌ها دور‌تر سرگرم اختراعات جدید هستید. کو تا سال دیگر که دوباره هوس چلوکباب و دیزی و پول ایزی (easy) بکنید.

منبع:دندانه

 

دکتر علی یزدانی

عوامل زیاد و متعددی دربروز دردهای دندانی نقش دارند که در این بین نباید فشار هوا را نادیده گرفت. فشارهوا در ارتفاعات بیشتر می‌شود و افرادی که بیشتر با هواپیما سفر می‌کنند بیشتر در معرض مشکلات دندانی قرار می‌گیرند.

مشاغلی مثل خلبانی و یا میهمانداران هواپیما از آن جمله کارهایی است که این افراد باید حتما هرچند وقت یکبار به دندانپزشک مراجعه کرده و نواقص احتمالی دندان خود رابرطرف کنند زیرا ممکن است به علت درد در ارتفاع در انجام دادن وظایف خود با مشکل روبرو شوند. اما مسافرانی که قصد سفر با هواپیما را دارند هم باید به نکاتی توجه کنند.

بعد از پرکردن یا کشیدن دندان فرد تا چندین ساعت ممکن است درد و ناراحتی را احساس کند به همین علت توصیه می‌کنیم، مسافران‌‌ همان روز پرواز از درمان دندانپزشکی بهره نبرده باشند زیرا با وجود فشار هوا در ارتفاع ممکن است درد آزار دهنده‌ای به سراغشان بیاید.
به عنوان مثال زمانیکه فرد دندان خود را کشیده است و در ارتفاع و جریان فشارهوا قرار می‌گیرد، تغییرات فشار هوا اثر نامطلوبی برروی حفره خالی دندان کشیده شده، می‌گذارد و فرد مجبور است درد شدیدی را تحمل کند.
منبع:دندانه

 

توصیه‌های کلیدی برای «عصب‌کشی اولی‌ها»!

برای کسی که اولین بار واسه عصب کشی دندان اومده بود، این خوشایند‌ترین کار بود. شنیده بودم عصب کشی خیلی وحشتناک است و اصلا فکرشم نمی‌کردم اصلا اصلا اصلا درد نداشته باشد… (خانم کاف – از مراجعین دندانپزشکی برای عصب کشی)
متن بالا را یکی از مراجعان دندانپزشکی برای درمان کانال ریشه (عصب کشی) نوشته است. این دفتر با هدف جمع آوری تجربیات بیماران از درمان (عصب کشی) در اختیار مراجعانم قرار می‌گیرد.

اغلب مراجعان برداشت مثبتی از عصب کشی ندارند. آن را درمانی وحشتناک می‌دانند و چیزهای بدی درمورد آن شنیده‌اند. این دید منفی نسبت به عصب کشی تا اندازه‌ای غیرعادی است. علت آن شاید به درمان‌هایی برگردد که در گذشته به اسم «عصب کشی» توسط دندانسازان تجربی صورت می‌گرفت. (درمان ریشه جز درمان‌هایی که دندانسازان تجربی می‌توانند ارائه کنند نیست). بخشی از این بدنامی هم به تجربیات ناگوار برخی از بیماران برمی گردد. (نود و نه بیمار راضی تاثیر چندانی در خوشنامی یک درمان یا دندانپزشک ندارند، اما یک بیمار ناراضی کل اعتبار یک درمان یا دندانپزشک را زیر سوال می‌برد!).

درمان کانال ریشه (عصب کشی)، با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. هدف از بی‌حسی در درمان‌های دندانپزشکی این است که شما درد و ناراحتی حین درمان را احساس نکنید. تزریق بی‌حسی موضعی ممکن است کمی ناراحت کننده باشد ولی با توجه به نوع سوزن تزریق، نوع ماده و محل تزریق، با تزریق‌های داخل عضلانی (مثل تزریق پنی سیلین) تجربه متفاوتی است و برای بیشتر بیماران به آن اندازه ناخوشایند نیست. اگر این مرحله موفقیت آمیز باشد، دیگر ابزارهای عجیب و غریب، مراحل طولانی و غیره هیچ یک برایتان دردناک نخواهد بود.

بعد از اینکه بی‌حسی اثر کرد، معمولا حین درمان شما دردی احساس نمی‌کنید. مورادی پیش می‌آید که بی‌حسی کامل نیست و شما حین درمان درد احساس می‌کنید، این موارد در فک پایین شیوع بیشتری دارد. در این موارد، دندانپزشک وقتی مطلع شود با تکرار بی‌حسی یا تغییر نوع تزریق، بی‌دردی را برای شما ایجاد می‌کند.
به ندرت با تمام این تمهیدات حین کار ممکن است شما احساس ناراحتی را کماکان داشته باشید. عبور از این مرحله در گرو همکاری نزدیک شما و دندانپزشک است. اگر شما این باور را داشته باشید که دندانپزشکتان تمام تلاشش را برای ارائه درمانی بدون درد و ناراحتی برای شما به خرج می‌دهد، ممکن است بتوانید با دندانپزشکتان برای عبور از این مرحله (که شیوع آن زیاد نیست) همکاری کنید.

هر قدر شما مضطرب و عصبی باشید، بی‌حس شدن دندان شما ممکن است با احتمال بیشتری با مشکل روبرو شود. درد فرآیندی است که جنبه ادراکی و ذهنی هم دارد. تلقی شما از درمان، تصورات شما و حالات روحی شما می‌تواند بر میزان دردی که احساس می‌کنید تاثیر بگذارد.

اگر خیلی خسته باشید، کمبود خواب داشته باشید یا از نظر روانی آماده نباشید، ممکن است که همکاری کمتری با دندانپزشکتان نشان دهید. معمولا برای کسانی که نگران درد حین کار بوده و استرس بالایی دارند، ممکن است توسط دندانپزشکشان، داروهایی برای مصرف یک روز قبل از درمان و یا روز درمان تجویز شود. آرام بخش‌ها و داروهای ضد التهاب و ضد درد بنا به تشخیص ذندانپزشکتان، ممکن است در این مواقع برای شما نسخه شود.

پیشنهاد می‌شود، بازه زمانی قبل و بعد از کار دندانپزشکی را خالی بگذارید تا بی‌جهت استرس بیشتری به خود تحمیل نکنید. سوالات خود را در مورد عصب کشی از دندانپزشک خود بپرسید. بسیاری از تصورات اشتباه شما که عامل نگرانی‌های شماست، قبل از درمان توسط دندانپزشک ممکن است اصلاح شود و شما با خیال راحت تری در نوبتتان روی یونیت دندانپزشکی حاضر شوید. همچنین با بالابردن آگاهی خود در مورد درمان کانال ریشه که خوشبختانه امروزه از طریق دنیای دیجیتال و رسانه‌های مکتوب کار سختی نیست، می‌توانید بر برخی از ترس‌های خود که صرفا ناشی ازفقدان اطلاعات کافی و ندانستن مراحل کار است غلبه کنید!

منبع:دندانه

 

دکتر عباس کریمی، استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
سحر کریمی، کارشناس ارشد حقوق خصوصی دانشگاه تهران

هنگام انجام پروتز و ایمپلنت ممکن است خسارت‌های جانی یا مالی گوناگونی به بیمار تحمیل شود. این خسارت‌ها، گاهی ناشی از خود این اعمال پزشکی است و گاهی به واسطه این اعمال اتفاق می‌افتد همانند ورود عوامل بیماری‌زا همچون ویروس‌های هپاتیت و ایدز که در نتیجه اعمال پزشکی به بدن وارد می‌شوند. از طرف دیگر این خسارت گاهی به شکل جانی ظاهر می‌شود در قالب فاجعه فوت یا به شکل ساده‌ای همچون شوک عادی یا حتی از بین رفتن نسج سخت همچون دندان و استخوان یا نسج نرم مانند مخاط دهان، لثه، زبان و لب‌ها، در صورتی که دندان‌پزشک موظف به جبران خسارت وارده شود، در اصطلاح علم حقوق از مسوولیت بدنی او سخن به میان می‌آید. در این رابطه باید بین زمانی که خسارت حاصله مستقیم از فعل دندان‌پزشک ناشی شده و آن را مسوولیت مدنی ناشی از اتلاف می‌خوانند با زمانی که خسارت وارده غیرمستقیم از عمل او نشات گرفته و آن را مسوولیت مدنی ناشی از تسبیب می‌نامند، تفاوت قائل شد.

مبحث اول: مسوولیت مدنی ناشی از اتلاف دندان‌پزشک نسبت به کیفیت انجام پروتز و ایمپلنت
براساس ماده اتلاف (من اتلف مال الغیر فهو له ضامن)، هر کس مال دیگری را تلف و به دیگری خسارت وارد کند، ضامن جبران خسارات وارده است و در این رابطه تقصیر داشتن یا نداشتن عامل زیان اهمیتی ندارد، به عبارت بهتر، مسوولیت ناشی از اتلاف مسوولیت بدون تقصیر (مسوولیت عینی و مطلق) است. اعمال این قاعده در خصوص حرف پزشکی موضوع ماده ۳۱۹ قانون مجازات اسلامی است. بنابراین اگر هنگام انجام اعمال دندان‌پزشکی به دندان دیگری لطمه زده شود، یا دندان مورد معالجه بیش از حد موردنیاز و متعارف تراش داده شود یا استفاده از ابزار و تجهیزات باعث از بین‌رفتن نسج‌های سخت یا نرم شود، براساس ماده ۳۱۹ پیش‌گفته، دندان‌پزشک مکلف به پرداخت دیه، ارش و سایر خسارات است، خواه رعایت احتیاط‌های لازم را کرده باشد و خواه این خسارات ناشی از بی‌احتیاطی و تقصیر باشد و خواه دندان‌پزشک تبحر و تخصص لازم را داشته باشد و خواه این خسارات ناشی از بی‌تجربگی وی باشد. با وجود این، چنانچه ثابت شود که دندان‌پزشک در مقام احسان بوده و قصد نیکی‌کردن به دیگری داشته، مسوولیت مدنی ناشی از اتلاف منتفی می‌شود و احسان دندان‌پزشک رافع مسوولیت اوست. دندان‌پزشکی که حرفه خود را بیشتر وسیله کسب درآمد هر چه بیشتر قرار داده باشد تا مداوای دیگران (و در عین حال تامین‌ نیازهای مالی)، دندان‌پزشکی که به جراحی‌های زیبایی غیردرمانی می‌پردازد و کلینیک‌های دندان‌پزشکی می‌توانند به استناد قاعده احسان از مسوولیت مبرا شوند. همچنین است دندان‌پزشکی که مقررات و اخلاق حرفه‌‌ای را رعایت نکرده یا از بیمار به عنوان موضوع آزمایش مواد، تجهیزات و روش‌های جدید درمان استفاده کرده باشد یا مرتکب هر نوع تقصیر دیگر شود نمی‌تواند از قاعده مزبور بهره جوید و به هر حال مسوول است.

مبحث دوم: مسوولیت مدنی ناشی از تسبیب دندان‌پزشک به کیفیت انجام پروتز و ایمپلنت
چنانچه به واسطه عمل پروتز و ایمپلنت و به‌طور غیرمستقیم، بیمار قربانی خسارات جانی و مالی شود، خواه این خسارت خارج از عمل موردنظر باشد، همانند ابتلا به بیماری‌های هپاتیت و ایدز، خواه این خسارت در رابطه با عمل مزبور حاصل شود، همانند عفونی‌شدن لثه‌ها به علت اشکال در مواد یا روش ایمپلنت، خسارات وارده مشمول قاعده تسبیب می‌شود و تنها در صورتی دندان‌پزشک مسوول است که مقصر باشد یا به عبارت روشن‌‌تر مرتکب بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی شده باشد. بنابراین، اگر روش درمانی دندان‌پزشک روش متعارف و موردتاییدی باشد، مواد مورداستفاده استاندارد باشد و تاریخ مصرف آنها منقضی نشده باشد و دندان‌پزشک نیز رعایت جوانب احتیاط کرده باشد و با این حال به علت اتفاق‌های پزشکی، خسارتی حادث شود، دندان‌پزشک مسوول نیست، در حالی که اگر مواد مورد استفاده استاندارد نباشد یا تاریخ گذشته باشد یا در طول مدت عمل مرتکب تقصیر شده باشد مسوولیت مدنی دندان‌پزشک مسجل است. به نظر می‌رسد حتی رضایت بیمار نیز نمی‌تواند در این رابطه مسوولیت دندان‌پزشک را مرتفع کند. چنانچه مواد مورد استفاده از کیفیت بالا برخوردار نباشد و دندان‌پزشک به لحاظ پایین آوردن هزینه درمان در نظر داشته باشد از مواد با کیفیت متوسط یا پایین استفاده کند، مکلف است بیمار را از موضوع مطلع کند و تعهد اطلاع‌رسانی دقیق در این رابطه باید رعایت شود و در غیر این صورت مسوول است. تقلب کارخانه تولیدکننده مواد و نیز تکنیسین نیز نمی‌تواند از مسوولیت دندان‌پزشک بکاهد، زیرا وی طرف قرارداد درمان است و اوست که باید جبران خسارت کند و سپس به تکنیسین یا کارخانه به منظور جبران خسارت پرداخت شده به بیمار رجوع کند. فقط در صورتی که دندان‌پزشک قادر به تشخیص تقلب نبوده باشد یا در صورتی که مداخله پزشک اورژانسی باشد می‌توان دندان‌پزشک را از مسوولیت مبرا دانست و بیمار مجبور خواهد بود شخصا به طرفیت کارخانه و تکنیسین طرح دعوا کند.

اگر خسارات وارده ناشی از تقصیر دستیار و پرستار باشد، اصولا باید دندان‌پزشک را مسوول جبران خسارت دانست اگر چه دندان‌پزشک پس از پرداخت خسارت، می‌تواند برای جبران خسارت به دستیار یا پرستار رجوع کند. با این وجود، اگر دندان‌پزشک بتواند ثابت کند که مراقبت‌های لازم را معمول داشته و به دستیار و پرستار آموزش لازم را داده، می‌تواند از مسوولیت مبرا شود و در این صورت بیمار می‌تواند برای جبران خسارت مستقیم به دستیار و پرستار مراجعه کند. دندان‌پزشکی که به حساب و مسوولیت کلینیک دندان‌پزشکی فعالیت می‌کند، در مقابل کلینیک مسوول است و این کلینیک است که مستقیم در مقابل بیمار زیان‌دیده مسوولیت دارد.
چنانچه گروه دندان‌پزشکان به عمل ایمپلنت اقدام کرده باشند و معلوم باشد که خسارات وارده ناشی از عمل کدام یک از آنها بوده همان شخص به تنهایی مسوولیت دارد، مگر اینکه ثابت کند خسارت وارده ناشی از دستور و تعلیمات سر گروه و استاد بود که در این صورت سر گروه به عنوان سبب اقوی از مباشر مسوول خواهد بود. در صورتی که معلوم نشود خسارت ناشی از عمل کدام یک از اعضای گروه بوده، همگی بالسویه مکلف به جبران خسارت هستند.

منبع:دندانه

 

دکتر عطااله شیرازی

همه انجمن‌ها از جمله انجمن دندان‌پزشکی ایران سرمایه اجتماعی هستند.

سرمایه اجتماعی Social Capital شامل نهاد‌ها و شبکه‌های اجتماعی – مدنی و تعریف هنجارهای مدنی است که با افزایش مشارکت و اعتماد منجر به ثبات و همبستگی عمومی می‌شود.
اعتماد جوهره سرمایه اجتماعی است. نبود اعتماد مایه ازمیان رفتن هر گونه فضا برای همکاری و همیاری و کنش جمعی برای رسیدن به هدفهای مشترک می‌شود.
انجمن‌های مدنی نهادهای واسطه‌ای هستند که دستاورد آن‌ها انسجام اخلاقی و اجتماعی است و در جامعه ارزشهایی همچون همدلی، اعتماد و مشارکت را ترویج می‌کنند. دموکراسی در بستر اعتماد رشد می‌کند. اعتماد شاکله سرمایه اجتماعی و انجمن‌ها و NGO‌ها کالبد بیرونی آن را تشکیل می‌دهند. روابط بین افراد و گروه‌ها اعتماد را بوجود می‌آورد که برای رسیدن به هدف یا هدفهای جمعی لازم است. سرمایه اجتماعی مایه انتقال منابع و انرژی‌ها از فرد و سطح خرد به جمع و سطح کلان می‌شود و بدین سان هدفهای جمعی تحقق و عینیت می‌یابد.

هر چه سطح اعتماد در جامعه بالا‌تر باشد احتمال همکاری بیشتر می‌شود و همکاری در جای خود اعتماد پدید می‌آورد. جامعه سیستم و نظام دارد یعنی افراد در چارچوب باور‌ها، اصول و هنجار‌ها و هدفهای مشترک عمل می‌کنند. بدین ترتیب برای تحقق هدف‌ها و استمرار آن همکاری اعضا برای انجام وظایف تعریف شده ضرورت دارد. نهاد‌های مردم بنیاد غیردولتی باید با مشارکت دادن اعضاء خود در فعالیت‌های گوناگون سرمایه اجتماعی را تقویت کند. اعتماد لازمه سرمایه اجتماعی است که در بستر اخلاق حرفه‌ای رشد می‌کند.

انجمن دندان‌پزشکی ایران یادگار و میراث سال‌ها تلاش و کوشش پیشینیان و پیش‌کسوتان دندان‌پزشک ما می‌باشد. اعتماد و دستاورد بیش از پنجاه سال تلاش فعالان دندان‌پزشک ایرانی است.
نگذاریم کج فهمی‌ها و بی‌اخلاقی‌ها به این اعتماد آسیب برساند.

منبع:دندانه

 

گزارش نیویورک تایمز از تلاش‌های کارخانه Smile Direct club برای پوشاندن نظرات مخالف مشتریانش

مشتریان کارخانه آمریکایی Smile Direct club آرام‌آرام پرده از رازی برمی دارند که منافع آن را به خطر می‌اندازد.

نیویورک‌تایمز، به‌تازگی در گزارشی اعلام کرده تعدادی از آنان در تماس‌هایی با این روزنامه، گفته‌اند این کارخانه که سازنده کیت‌های حاوی پلاک‌های ارتودنسی است که بدون نظارت دندانپزشک مراحل این درمان پیچیده را انجام می‌دهد، آن‌طور که مدعی است رضایت‌بخش کار نمی‌کند و هزینه مشتریان ناراضی‌اش را به شرط سکوت کردن پس می‌دهد!

یکی از مشتریان به نام تیلور ویکلی، اظهار کرده با دیدن تبلیغ‌های Smile Direct club و به این دلیل که هزینه ارتودنسی از طریق استفاده از کیت‌های آن کمتر بوده و در ضمن نیازی به مراجعه به دندانپزشک نداشته، یک بسته از محصولات این کارخانه را به قیمت هزار و هشتصد و پنجاه دلار خریداری کرده است. اما وقتی از آن‌ها نتیجه‌ای نگرفته، بعد از رفت‌ و آمدهای زیاد برای پس گرفتن پولش، در نهایت به او گفته‌اند فقط در صورتی که تعهد کتبی بدهد نارضایتی‌اش را افشا نمی‌کند می‌تواند آن را پس بگیرد.

نیویورک‌تایمز در گزارش خود، ادعا کرده ۶ نفر دیگر تجربیات مشابه خانم ویکلی را با این روزنامه در میان گذاشته‌اند. آنان گفته‌اند Smile Direct club به این شرط پولشان را پس داده که نظرات منفی خود درباره محصولاتشان را از شبکه‌های اجتماعی پاک کنند.

تلاش برای جا باز کردن در بازار با سیاست‌های منفی

Smile Direct club سال ۲۰۱۴ با سرمایه‌گذاری ۴۴۰ میلیون دلاری سرمایه‌گذاران و ایده دو جوان آمریکایی کار خود را آغاز و به سرعت و به کمک تبلیغات، اینفلوئنسرها و سلبریتی‌ها رشد کرد. تا جایی که جوردن کتزمن و الکس فنکل، ایده‌پردازان ارتودنسی از راه دور و بنیان‌گذاران Smile Direct club، سال ۲۰۱۹ و در سن ۳۰ سالگی، با کسب ثروتی افزون بر ۱ میلیارد دلار در کنار مارک زاکربرگ در فهرست جوانان میلیاردر آمریکایی جای گرفتند.

آنان در این سال‌ها با مخالفت‌های زیادی از جمله اعلانیه‌های بوردهای دندانپزشکی ایالات مختلف آمریکا و مقالات پایگاه‌های خبری دست و پنجه نرم کردند و حتی علیه آن‌ها شکایت کردند که گاهی مغبون شدند.

سوزان رَمِلت، کارشناس ارشد حقوقی این شرکت، در مصاحبه‌های خود گفته است بخش اعظم مشتریان آن‌ها از نتیجه درمانشان راضی هستند و محصولات Smile Direct club با توجه به ۱۰۰ هزار نظری که در وبسایت گذاشته شده، از ۵، نمره رضایت ۴ و ۹ دهم می‌گیرند. او در بخش دیگری از سخنان خود ادعا کرده است کمتر از ۵ درصد مشتریانشان به دلیل نارضایتی پول خود را پس گرفته‌اند.

این در حالی است که آن‌ها برای بازپس دادن هزینه‌ای که از مشتریان دریافت کرده‌اند، فرصت ۱ ماهه‌ای را در نظر گرفته‌اند که برای دیدن نتیجه کار کافی نیست. در ضمن از سال ۲۰۱۴ تا کنون، هزار و ششصد و هفتاد شکایت در اداره کسب و کار بهتر (Better Business Bureau) که نهادی برای نظارت بر تعهد و صداقت در کسب و کار است، علیه این کارخانه ثبت شده است.

منبع:دندانه

 

دندان‌پزشکی چه زمانی ناقل ایدز می‌شود؟

رییس مرکز تحقیقات ایدز ایران گفت: در شرایط کنونی، نگرانی‌ها از احتمال انتقال ایدز و هپاتیت بوسیله دندانپزشکی و آرایشگاه در مقابل رفتارهای پرخطر جنسی باید کمتر باشد.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ دکتر مینو محرز در حاشیه برگزاری همایش «کنترل عفونت در دندانپزشکی با رویکرد خود مراقبتی»، با بیان اینکه باید در درسنامه‌های آموزشی علوم پزشکی در رابطه با کنترل عفونت بازنگری جدی شود گفت: متاسفانه روش‌های کنترل عفونت در گروه‌های مختلف پزشکی و پیراپزشکی به صورت علمی و دقیق پایش نمی‌شود و باید این اصول به طور مستمر و جدی تکرار شود.

او گفت: استفاده از دستکش، ماسک و ابزارهای خود مراقبتی، اولویتی جدی در معاینات بالینی و حتی اورژانسی است ولی شاهدیم که درصدی از دانشجویان پزشکی و رشته‌های مرتبط بی‌توجه‌اند و در مواردی به ویروس آلوده می‌شوند.

وی با تاکید بر اینکه انتقال ویروس ایدز از طریق روابط جنسی پرخطر نسبت به دندانپزشکی و آرایشگاه به مراتب بیشتر است، گفت: متاسفانه مردم را از دندانپزشکی ترسانده‌اند و همین نکته موجب مغفول ماندن راه اصلی انتقال این بیماری در شرایط کنونی شده است.

رییس مرکز تحقیقات ایدز ایران که در میزگرد راه‌های بی‌خطر سازی زباله‌های مطب‌های دندانپزشکی و اصول مراقبت بیماران و محیط زیست سخن می‌گفت، افزود: احتمال انتقال هپاتیت بی‌ و سی در صورت رعایت نشدن اصول استریل وسایل دندانپزشکی وجود دارد اما این نگرانی به گونه‌ای نیست که هموطنان از مراجعه به مطب دندانپزشکان خودداری کنند.

محرز با تاکید بر اینکه دندانپزشک باید وسایل مورد استفاده در دهان هر بیمار را عوض کند، گفت: بیشترین نگرانی از توربین و فرز دستگاه تراش دندان است که باید از طریق اتوکلاو یا فور برای هر بیمار استریل شود. استفاده از روش ضد عفونی گاز پلاسما، بهترین تکنیک در استریل کردن ابزارهای آسیب‌پذیر از جمله توربین دندانپزشکی در دستگاه اتوکلاو یا فور است.

این متخصص بیماریهای عفونی گفت: ویروس ایدز حتی اگر در بزاق وجود داشته باشد، آلوده کننده نیست و فقط در صورت آسیب به سد دفاعی، پوست و مخاط بدن واز راه خون قابل سرایت است.
محرز با بیان اینکه ویروس‌های هپاتیت بی‌ و سی نسبت به ویروس ایدز در محیط خشک و خارج از بدن کمی بیشتر زنده می‌مانند گفت: ویروس ایدز در محیط خارج از بدن حداکثر ۲۴ ساعت و در خون خشک تا یک هفته زنده می‌ماند.

مردم را با ایدز از دندانپزشک ترسانده‌اند!
مردم را با ایدز از دندانپزشک ترسانده‌اند!

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران به دندان‌پزشکان در خصوص دفع علمی و اصولی زباله‌های مطب و درمانگاه هشدار داد و تاکید کرد: برای دفع اجسام تیز مثل سوزن و سرنگ از سطل و کیسه‌های مخصوص و در صورت نبودن آن از قوطی در بسته شیر خشک استفاده کنند.

رییس مرکز تحقیقات ایدز ایران با توجه به ضعف آموزش و اطلاع رسانی به مردم و جوانان در پایان از وزارت آموزش و پرورش، صدا و سیما، رسانه‌ها و سایر ارگان‌های مرتبط با سلامت مردم در خواست کرد تا نسبت به اطلاع رسانی دقیق‌تر راههای انتقال بیماریهای عفونی نو پدید و اصول پیشگیری از آن با جدیت بیشتری اقدام کنند.

منبع:دندانه

 

فوق تخصص بیماری‌های عفونی با تأکید بر لزوم تزریق واکسن هپاتیت B برای تمام افراد، گفت: دندانپزشکان بیش از افراد عادی در معرض ابتلا به هپاتیت B هستند.

به گزارش خبرگزاری فارس، دکتر مسعود مردانی، فوق تخصص بیماری‌های عفونی در همایش کنترل عفونت در دندانپزشکی اظهار کرد: دندانپزشکان و تمام افرادی که در درمان دندان و دهان مشارکت دارند، باید واکسن هپاتیت B را تزریق کرده باشند تا ریسک ابتلا به این بیماری را در خود از بین ببرند.
وی تصریح کرد: همه کادر پزشکی باید واکسن هپاتیت B را تزریق کنند و این کار در مراکز درمانی به صورت رایگان صورت می‌گیرد.

مردانی گفت: خوشبختانه امروزه هپاتیت B در جهان در حال ریشه‌کنی است چرا که واکسن‌های مؤثر و کارا در این زمینه وجود دارد.
فوق تخصص بیماری‌های عفونی گفت: دو سال پیش کشور بحرین در یک اقدام جهادی تمام شهروندان این کشور را در رابطه با هپاتیت B واکسینه کرد و ابتلا به این بیماری را به حداقل ممکن رسانید.

مردانی خاطرنشان کرد: آنچه که امروز نگران‌کننده است، افراد در معرض ابتلا به ویژه کادر درمانی هستند یا کسانی که به این ویروس مبتلا شده‌اند.
وی گفت: در ایران واکسن هپاتیت B توسط مؤسسه پاستور تولید می‌شود که بسیار مؤثر و کاراست و تمام تأییدیه‌های جهانی را دارد و ۹۵ درصد ایمنی ایجاد می‌کند.

منبع:دندانه

 

جنس کامپوزیتش آشغاله! ایمپلنتش به درد نمی‌خوره؟ از روش‌های قدیمی خسته شده‌اید؟ نسل قدیم تکنولوژی را فراموش کنید با ما با آخرین تکنولوژی روز همگام شوید. ما به شما ایمپلنت فوری مخصوص هنرمندان را پیشنهاد می‌کنیم. ایمپلنت بدون جراحی و خونریزی، با کمترین صرف هزینه. تنها با ۲۰۰هزار تومان صاحب دندان‌های زیبا خواهید شد.

این‌ها بخشی از شگرد‌ها و حیله‌های تبلیغاتی در دندانپزشکی هستند، تبلیغاتی که تا پیش از این کنار تبلیغات کباب نیم متری در نشریات زرد چاپ می‌شد درست زمانی که معضلی به نام مزاحمت پیامک‌های تبلیغاتی میان کاربران تلفن‌های همراه رواج یافت، بازار تبلیغات پزشکی هم حسابی داغ شد. تبلیغاتی که از یک سو تأکید بر بدون درد و بدون جراحی بودن ایمپلنت می‌کند و از سوی دیگر ادعا می‌کنند با مارک‌های مشهور خارجی و آخرین تکنولوژی روز عمل می‌کنند.

دکتر امیررضا رکن عضو هیأت مدیره انجمن ایمپلنتولوژی ایران و استاد گروه پریودنتولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌و‌گو با روزنامه ایران می‌گوید: مردم نباید گول تبلیغات ایمپلنت را بخورند. افراد غیر متخصص در برخی رسانه‌ها با تبلیغات غیر‌واقعی اطلاعات نادرستی در مورد ایمپلنت دندان می‌دهند.

خدمات دندانپزشکی با قیمت‌هایی که به طرز شگفت‌انگیزی پایین هستند، جنس و کیفیت مطلوب ندارند. قیمت درمان ایمپلنت در ایران چیزی در حدود یک میلیون تا یک میلیون و پانصد هزار تومان [؟؟؟] است، بنابراین اگر این درمان با قیمتی ناچیز انجام شود، بدون شک مشکلی در کار است چه بسا که ممکن است بیمار بعد از عمل ایمپلنت با قیمتی که فاصله زیادی با قیمت کتابچه‌ها و پیامک‌های تبلیغاتی دارد، روبه رو شود معضلی که دکتر رکن هم به تعداد زیادی از پرونده‌ها‌ی جرایم پزشکی اشاره می‌کند. این متخصص پریودنتولوژی، تبلیغات پزشکی را بد‌ترین عارضه در حوزه پزشکی می‌داند و می‌گوید: مردم باید بدانند تبلیغات پیامک‌ها یا نشریات و مجله‌های زیبایی که به جلو در خانه‌ها می‌فرستند و با رقم خیلی پایین درمان‌های پزشکی را تبلیغ می‌کنند در عمل با قیمتی که در پیامک ارسال شده همخوانی ندارد و بیمار مجبور می‌شود، هزینه زیادی را بابت ایمپلنت دندان بپردازد.

تبلیغات پیامکی جایگاهی در پزشکی ندارند و از نظر قانونی نیز ممنوع هستند زیرا پزشکی کالا نیست که برای آن تبلیغ شود. در حالت کلی عمل ایمپلنت مشتمل بر چهار هزینه است و هزینه آن به خاطر وسایل مورد استفاده، حق‌العمل جراحی و کار با پروتز و لابراتوار دندانسازی متغیر است، به عبارتی دستمزد پزشک جراح و با سابقه، نوع وسایل مصرفی و لابراتور قیمت ایمپلنت را تعیین می‌کند. ایمپلنت‌هایی که یک میلیون و دویست هزار تومان هزینه دارند و در لابراتوار‌های «های تک» از روش‌های رایانه‌ای بهره گرفته‌اند قطعاً در مقایسه با ایمپلنت‌های دویست هزار تومانی که با وسایل بی‌کیفیت و در لابراتوارهای سنتی از روش‌های ساده بهره می‌گیرند، از قیمت بالایی برخوردار هستند.

با این تفاسیر، شاید آنقدر پول نداشته باشید که بتوانید حتی یک واحد ایمپلنت مرغوب در دهانتان بکارید، اما دانستن مزایای آن، خالی از لطف نیست چرا که اگر روزگاری قیمت این عمل کاهش یابد، ایمپلنت یکی از اولویت‌های شما برای حفظ بهداشت دهان و دندا‌‌نهایتان خواهد بود.

گول پیامک‌های تبلیغاتی دندانپزشکی را نخورید!
گول پیامک‌های تبلیغاتی دندانپزشکی را نخورید!

دکتر امیر‌رضا رکن، متخصص پریودنتولوژی، می‌گوید: در حال حاضر در زمینه جراحی و پروتز ایمپلنت ایران همپا با کشورهای در حال توسعه پیشرفت می‌کند.
به گفته این استاد دانشگاه، ایمپلنت نوعی درمان برای جایگزینی دندان‌های از دست رفته است که به بازسازی دندان از دست رفته بر اثر پوسیدگی، بیماری لثه، تروما یا ضربه‌های ناشی از تصادف، ضایعات پاتولوژیک مانند کیست و تومور کمک می‌کند.
او می‌گوید: استفاده از این روش درمانی محدودیت سنی ندارد و در هر سنی که وضعیت سیستماتیک بیمار اجازه دهد و ممنوعیتی برای جراحی وجود نداشته باشد و از همه مهم‌تر استخوان‌های فک قطر و طول مناسبی داشته باشند، می‌توان از ایمپلنت استفاده کرد، اما در حالت کلی اگر به هر علتی دندان‌ها از بین بروند، دختر‌ها از سن ۱۶تا ۱۸ سالگی و پسر‌ها از سن ۱۸ تا ۲۰ سالگی از درمان ایمپلنت می‌توانند استفاده کنند.

ایمپلنت فقط درمان زیبایی نیست
موضوع درمان و زیبایی دندان‌ها و تزئین آن‌ها به تمدن مایا‌ها برمی‌گردد حتی در شهر سوخته سیستان نیز ریشه این درمان‌ها را می‌توان پیدا کرد. این عضو هیأت مدیره انجمن ایمپلنتولوژی به سه کاربرد جویدن، صحبت کردن و زیبایی دندان‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: ایمپلنت با بازسازی دندان‌ها به جویدن و بهتر صحبت کردن کمک کرده و زیبایی دندان‌ها را احیا می‌کند، بنابراین ایمپلنت فقط درمان زیبایی نیست اما همان‌طور که هر روش درمانی موارد تجویز و تجویز نکردن دارد ایمپلنت نیز از این قاعده جدا نیست، به عنوان مثال کسانی که روزی بیش از ۲۰ نخ سیگار می‌کشند، ایمپلنت در آن‌ها ماندگاری زیادی ندارد. همچنین بیماران مبتلا به پوکی استخوان و دیابت مقاوم به درمان، کاندید خوبی برای این روش درمانی نیستند.

[…]او می‌گوید: ایمپلنت نیز مانند دندان طبیعی بشدت نیاز به مراقبت دارد اگرچه پوسیدگی ایجاد نمی‌کند اما بیماری پیوره یا بیماری لثه در اطراف ایمپلنت بروز می‌کند. یکی از عارضه‌های اصلی که می‌توان به این روش درمانی نسبت داد در صورت ابتلا به عفونت لثه‌ای، درمان ایمپلنت‌ها بسیار سخت خواهد بود.

کار را به کاردان بسپارید
هیچ فردی دوست ندارد مقدار زیادی پول بابت ایمپلنت‌های دندانی‌ بپردازد و چند ماه بعد لق شود. لق شدن ایمپلنت نشانه شکست درمان است. انتخاب متخصص مناسب برای درمان ایمپلنت بسیار مهم است و موفقیت و شکست درمان را تعیین می‌کند. این هم دلیلی دیگر است که کار را باید به کاردان سپرد.
دکتر رکن با بیان اینکه ایمپلنت نقش پر رنگی در دندانپزشکی امروزی بازی می‌کند، می‌گوید: متأسفانه این روش درمانی هنوز در دوره‌های آموزش دکتری عمومی دندانپزشکی جایگاه اصلی خود را پیدا نکرده است، توصیه می‌کنیم دندانپزشکان عمومی به درمان پیشرفته و پیچیده ایمپلنت وارد نشوند زیرا عوارض زیادی در پی دارد.

یادداشت سردبیر دندانه:
دکتر امیر رضا رکن یکی از اساتید برجسته و مورد احترام جامعه دندان‌پزشکی است که محبوبیت زیادی در جامعه دندان‌پزشکی و به‌خصوص در میان دندان‌پزشکان عمومی کشور دارند. در مقاله فوق جملاتی به نقل از ایشان ذکر شده است که محل تامل فراوان است؛ هرچند به احتمال زیاد جملات فوق نه گفته صریح ایشان که نتیجه تفسیر و تخلیص خبرنگار از گفته‌های ایشان باشد.
دکتر رکن در حالی برای درمان ایمپلنت دندانی تعرفه گذاری کرده‌اند که سندیکای بیمه‌های تکمیلی کشور به عنوان یک مرجع موجه در تعرفه‌گذاری برای این خدمات تعرفه‌ای به مراتب بیشتر تعیین کرده است و البته بسیاری از بزرگواران پیشکسوت در مطب‌های شخصی خود در شمال شهر تعرفه‌ای چندین برابر این رقم را از بیماران اخذ می‌کنند.
تاکید این استاد بزرگوار روی عبارت «کار را به کاردان بسپارید» و ذکر این جمله که «متأسفانه این روش درمانی هنوز در دوره‌های آموزش دکتری عمومی دندانپزشکی جایگاه اصلی خود را پیدا نکرده است، توصیه می‌کنیم دندانپزشکان عمومی به درمان پیشرفته و پیچیده ایمپلنت وارد نشوند زیرا عوارض زیادی در پی دارد» حتی اگر توصیه‌ای دل‌سوزانه برای ترویج تخصص‌گرایی در انجام درمان‌های تخصصی نظیر ایمپلنت باشد قطعا با مشی کاری ایشان در تاسیس یک موسسه آموزشی و برگزاری دوره‌های علمی و تولید فیلم‌های کمک‌آموزشی برای آموزش درمان ایمپلنت به دندان‌پزشکان عمومی کاملا در تناقض است.
اگر ایمپلنت درمانی تخصصی است و بیماران برای انجام درمان ایمپلنت باید به دندان‌پزشکان متخصص مراجعه کنند پس فلسفه اهتمام ایشان در آموزش علم ایمپلنت به دندان‌پزشکان عمومی چیست؟ این پرسشی است که قطعا دندان‌پزشکان عمومی مشتاق شنیدن پاسخ آن هستند.

منبع:دندانه

 

بسیار پیش می‌آید که بعد از درمان دندانپزشکی دکترتان هزینه‌ای از شما طلب می‌کند که بالا‌تر از برآورد اولیه است؛ یا از دندان‌پزشکتان راجع به هزینه درمان سوال می‌کنید ولی پاسخ دقیق به شما نمی‌دهد. گاه از دندانپزشک یا منشی وی هزینه را جویا می‌شوید تا برنامه ریزی مالی کنید ولی جواب درست و شفافی نمی‌شنوید…
همه این موارد حقایقی هستند که‌گاه ممکن است حتی باعث رنجش خاطر یا بی‌اعتمادی شما شود.

اما کلید حل معما در دانستن این مساله است که در تعیین دستمزد کار‌های دندانپزشکی و برآورد هزینه درمان مسایل مختلف تاثیر گذار هستند. مهم‌ترین آن‌ها سختی کار و زمانی است که از دندان‌پزشکتان می‌گیرد. پر کردن، پر کردن است اما پرکردنی داریم که بسیار راحت و بدون صرف مواد و زمان زیاد انجام می‌شود و پر کردنی هم داریم که دکتر باید دقت زیادی کرده و از ابزار و مواد مختلف برای انجام آن کمک بگیرد. نباید انتظار داشته باشید که هزینه ایندو برابر باشد!

در این بین اگر دندانپزشک شما تجربه بالا‌تر داشته باشد یا متخصص باشد، ممکن است حتی با صرف زمان برابر هزینه بالا‌تر را از شما طلب کند!

علت در این حالت چیست؟ در واقع وی بابت تجربه بیشتری که دارد هزینه بیشتری اخذ می‌کند زیرا کاری را که وی ارایه می‌دهد احتمالا کیفیت و دوام بالاتری خواهد داشت!

اما چرا از ابتدا برآورد کامل هزینه ممکن نیست (مثلا با تلفن و به شکال آن لاین یا با مشاهده عکس)؟

زیرا قسمتی از تشخیص پیچیدگی درمان حین کار انجام می‌شود! به عبارتی دندانپزشک ابتدا بر اساس تجربه و علم خود سختی کار را برآورد می‌کند ولی همیشه ممکن است در بین مراحل درمان به اطلاعات جدیدی برسد و لازم شود مسیر درمان را طولانی‌تر کند: مثلا به قصد ترمیم درمان را شروع کند ولی بعد متوجه شود که دندان شما مشکل عصب و عروق دارد و باید عصب کشی هم بشود!

منبع:دندانه

 

سوال: آیا افرادی که دندانشان روکش دارد می‌توانند ارتودنسی کنند؟ آیا روکش دندان با درمان ارتودنسی تداخل ندارد؟

پاسخ از دکتر گوگانی، متخصص ارتودنسی:
پاسخ آری است! البته محدودیت‌هایی وجود دارد:
اغلب توصیه می‌شود که روکش کردن دندان‌ها بعد ازارتودنسی انجام شود تا روکش‌ها با اکلوژن جدید تنظیم و ساخته شوند. اما‌ گاه بیمار نمی‌تواند برای بعد از ارتودنسی صبر کند و باید زود‌تر روکش کند و یا قبلا روکش کرده و حالا تصمیم به ارتودنسی گرفته است!

حال اگر کشیدن دندان روکش شده برای ارتودنسی لازم نبوده باشد یک متخصص ارتودنسی باید تمام تلاش را بکند تا بیمار بتواند در آینده هم از روکش موجود بهره ببرد و نباید همه روکش‌ها را محکوم به تعویض بعد از ارتودنسی دانست!

اتصال براکت یا نگین ارتودنسی به روی دندان‌هایی که روکش دارند تکنیک خاصی را می‌طلبد و ظرافت بیشتری دارد. ‌گاه لازم می‌شود از بند‌های ارتودنسی در این مورد استفاده شود.
گاه لازم می‌شود روکش‌های مجاور هم تراش بخورند و جدا شوند و یا حتی بعد‌ها روکش‌ها عوض شوند.
گاه فرد بریج دارد یعنی بین دو دندان با روکش پل زده شده که دندانی که وجود ندارد جایگزین شود. در این موارد تنظیم زاویه براکت‌ها دقیق‌تر و حساستر هم می‌شود.

به هرحال:
ارتودنسی درمورد کسانی که روکش دارند هم عملی هست و حتی می‌توان طوری برنامه ریزی کرد که روکش بعد از ارتودنسی نیاز به تعویض نداشته باشد!

آیا کسانی که دندانشان روکش دارد هم می‌توانند ارتودنسی کنند؟
آیا کسانی که دندانشان روکش دارد هم می‌توانند ارتودنسی کنند؟
آیا کسانی که دندانشان روکش دارد هم می‌توانند ارتودنسی کنند؟
آیا کسانی که دندانشان روکش دارد هم می‌توانند ارتودنسی کنند؟

منبع:دندانه

 

گزارش روزنامه سپید از میزان هدررفت آب در مطب‌های دندانپزشکی

محسن طاهرمیرزایی
ماه گذشته گزارشی از ناسا درخصوص شرایط جوی زمین در ۳۰سال آینده منتشر شد که نگرانی بسیاری از کشورهای جهان از جمله کشورهای خاورمیانه را در پی داشت. در این گزارش آمده که به‌دلیل شرایط لایه اوزن و همچنین انحراف زمین از مسیر چرخشی خود به دور خورشید، ۴۵ کشور جهان دچار خشکسالی شدید شده و در صورت عدم ذخیره منابع آبی، دچار بحران در تولید کشاورزی و همچنین دامداری می‌شوند. نکته قابل‌توجه در این گزارش آن است که ایران رتبه چهارم فهرست۴۵ کشور در معرض خطر را به خود اختصاص داده است. البته در اینکه بحران آب یک مساله جدی است، شکی وجود ندارد، اما اینکه به یکباره یک موج رسانه‌ای علیه یونیت‌های دندانپزشکی، مبنی بر اتلاف زیاد آب در آن‌ها ایجاد شود، تامل برانگیز است. خاص آنکه منبع این اخبار وزارت بهداشت باشد. دیروز، وزیر بهداشت با بیان اینکه سالانه بیش از یک میلیارد لیتر آب در دندانپزشکی‌ها به هدر می‌رود، از برنامه‌های این وزارتخانه برای جلوگیری از هدررفت آب خبر داد.

سید حسن هاشمی جایزه نیز تعیین کرد و گفت: «از افرادی که طرحی برای کاهش مصرف، تصفیه و استفاده دوباره آب مصرفی در دندانپزشکی‌ها ارائه کنند حمایت می‌کنیم.»
وی با تاکید بر مصرف بالای آب در دندانپزشکی‌ها، اذعان کرد: «دستگاه یونیت دندانپزشکی طراحی شده در خیریه سیار ما نیز مصرف بالای آب دارد که برای آن یک منبع آب ویژه طراحی کرده‌ایم و یکبار فردی که سیستمی را برای جلوگیری از هدررفت آب در دندانپزشکی در دست ساخت داشت، پیشنهاد به کارگیری این سیستم را ارائه کرد.»
دکتر هاشمی با بیان اینکه اداره‌کل تجهیزات پزشکی درصورت عملی‌بودن طرح‌های مرتبط با کاهش مصرف آب در دندانپزشکی‌ها، آن‌ها را از طراحان خریداری می‌کند، خاطرنشان کرد: «حتی می‌توان استانداردهایی را برای استفاده از دستگاه‌های تصفیه و کاهش مصرف آب در دندانپزشکی‌ها ارائه کرد تا استفاده از این دستگاه‌ها الزامی شود.»

روزانه ۱۴ بشکه آب در مطب‌های دندانپزشکی هدر می‌رود
یک دندانپزشک در گفتگو با خبرنگار ما از هدررفت روزانه۱۴بشکه آب در مطب‌های دندانپزشکی خبرداد و گفت: «ساکشن مورداستفاده در دهان بیمار که به‌منظور کشیدن و خالی‌کردن دندان وی استفاده می‌شود، یکی از پرمصرف‌ترین وسیله‌ها در دندانپزشکی است که به میزان زیاد باعث هدررفت آب می‌شود. البته ممکن است بسیاری از دندانپزشکان از این موضوع بی‌خبر باشند.» کمال‌الدین بلاغی‌مبین با بیان اینکه طبق بررسی‌های انجام شده در هر یک دقیقه بسته به نوع قطر مجاری بزاق‌کش، بین ۷ تا ۱۱ لیتر آب مصرف می‌شود، تصریح کرد: «درواقع در هر دقیقه برای کشیدن بزاق دهان بیمار بین ۷تا ۱۱ لیتر آب به فاضلاب ریخته می‌شود.» وی با تاکید براینکه خیلی از دندانپزشکان از واقعیت امر بی‌اطلاع هستند، اظهار داشت: «چنین هدررفت آبی نه‌تن‌ها در کمبود آب مشکل‌آفرین است، بلکه در ساختمان‌های مشترک با دندانپزشکان نیز می‌تواند مساله‌ساز باشد. شاید هیچ مدیر ساختمان و هیچ همسایه‌ای در اطلاع نباشد که همسایه دندانپزشک چنین مصرف بالایی از آب دارد. درواقع هر ماه هزینه زیادی بابت مصرف آب در ساختمان‌ها پرداخت می‌شود، در حالی؟ که شاید بسیاری از افراد ندانند که عمده مصرف بالای آب مربوط به مطب دندا‌نپزشک است.» بلاغی‌مبین با تاکید بر اینکه میزان مصرف آب یک روز دندانپزشک بیش از مصرف یک خانواده و درواقع مصرف چند خانوار است، توضیح داد: «راه‌حل بسیار ساده و آسان استفاده از ساکشن‌های برقی است که با آب‌وهوا کار نمی‌کنند. برخی به آن‌ها «ساکشن جراحی» می‌گویند که درواقع «ساکشن موتوری» است. در آن ساکشن‌ها موتوری نصب است که مکش ایجاد می‌کند و به؟ صورت پرتابل در کنار یونیت دندانپزشکی قرار می‌گیرد.» وی اضافه کرد: «ساکشن‌های موتوری از طریق لوله‌کشی نصب می‌شوند و به‌هیچ‌وجه ایجاد آلودگی صوتی نمی‌کنند و میزان مصرف این ساکشن‌ها کمتر از یک لیتر است.» وی با بیان اینکه شرکت‌هایی وجود دارند که با کمال میل حاضرند این دستگاه‌های ساکشن را در داخل تولید کنند، افزود: «اگر وزارت بهداشت ضرب‌الاجلی مبنی بر حذف این ساکشن‌ها در عرض چند ماه تعیین کند، به‌شکلی که مطب‌ها عاری از سیستم قبلی شوند، به‌طور قطع این معضل از بین می‌رود. کما اینکه این روند بیش از ۲ میلیون تومان هزینه برای مطب‌ها درپی نخواهد داشت.» وی ادامه داد: «این دستگاه‌ها می‌توانند در اسرع‌وقت وارد خط تولید شوند و وزارت بهداشت نیز روی خط تولید آن‌ها نظارت کند.»

برخی شرکت‌های واردکننده جو رسانه‌ای ایجاد کرده‌اند
یک دندانپزشک دیگر در گفتگو با خبرنگار ما با بیان اینکه هدر‌رفت آب در مطب‌های دندانپزشکی آن‌قدری نیست که در این چندروزه در رسانه‌ها عنوان می‌شود، گفت: «ریشه اصلی رسانه‌ای‌شدن این ماجرا برخی شرکت‌ها هستند که تجهیزاتی در این زمینه وارد کرده و این جو رسانه‌ای را ایجاد کرده‌اند تا بتوانند کالای خود را عرضه کنند.» سیامک شایان ضمن اظهار بدبینی نسبت به این مسئله افزود: «البته در مطب‌ها مصرف آب و هدررفت آب وجود دارد، اما اینکه یک میلیارد مترمکعب آب در مطب دندانپزشکی هدر رود، مبالغه است.» وی با بیان اینکه در کنار ساکشن‌های آبی که روی یونیت‌های دندانپزشکی سوار است، ساکشن‌های هوایی نیز وجود دارد، تصریح کرد: «متاسفانه وزارت بهداشت هیچ ابزار نظارتی، چه در این مسئله و چه در سایر مسائل روی مطب‌های دندانپزشکی ندارد. مثلا بر فعالیت دندانپزشکان فاقد پروانه و افراد غیردندانپزشک که به‌صورت تجربی و بدون پشتوانه علمی مشغول به فعالیت در این زمینه هستند، هیچ‌گونه نظارتی صورت نمی‌گیرد، مگر اینکه به‌دلیل شکایت مردم وارد فاز قضایی شود.» شایان اضافه کرد: «اگر قرار است سازوکاری برای نظارت در وزارت بهداشت تعیین شود، بهتر است اولویت اصلی آن جلوگیری از فعالیت افراد غیر دندانپزشک باشد تا بحث هدررفت آب. چراکه این مسئله اهمیت بیشتری داشته و با جان مردم سروکار دارد.» وی تاکید کرد: «باید تولیدکنندگان داخلی ملزم به حذف ساکشن آبی از یونیت‌های دندانپزشکی شوند و از واردات تجهیزات خارجی با ساکشن آبی جلوگیری شود. یعنی نظارت باید روی تولیدکننده باشد نه روی دندانپزشک.»

بیماران در مطب‌های دندانپزشکی دوش نمی‌گیرند!
عضو شورای سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت در گفتگو با خبرنگار ما با بیان اینکه مسئله مصرف آب در دندانپزشکی باید کاملا روشن شود، خاطرنشان کرد: «این مسئله به آن‌شکل نیست که بیماران در مطب‌ها دوش بگیرند. در یک قسمت مشکل وجود دارد و آن استفاده از دستگاه‌های مکنده یا ساکشنی است که با آب کار می‌کنند.» علی یزدانی با تاکید براینکه استفاده از این دستگاه‌ها باید در تمام مطب‌ها ممنوع شود، تصریح کرد: «دو راهکار برای حل این مسئله وجود دارد. اول اینکه ساکشن‌ها هوایی شوند. یعنی به‌جای اینکه آب باعث کشیده‌شدن بزاق شود، هوا این کارکرد را داشته باشد. راهکار دوم استفاده از ساکشن‌های جراحی است که هیچ‌کاری با آب ندارد و مثل جاروبرقی عمل می‌کند.» وی حذف ساکشن‌های آبی از روی یونیت‌ها را واجب‌تر از نان شب عنوان کرد و اظهار داشت: «خیلی از دندانپزشکان از این موضوع بی‌اطلاع هستند. زمانی که ما درس می‌خواندیم، واحدی تحت عنوان مکانیک یونیت‌های دندانپزشکی داشتیم. اما امروز حتی درس دندانپزشکی را هم به‌زور می‌دهند، چون متاسفانه اغلب تصور می‌کنند آموزش بیشتر منجر به زیادشدن رقیب می‌شود.» وی اضافه کرد: «درواقع دندانپزشک نمی‌داند این ساکشنی که استفاده می‌کند تا چه اندازه آب را هدر می‌دهد. این موضوع باید اطلاع‌رسانی شود و وزارت بهداشت می‌تواند به جوامع دندانپزشکی نامه‌ای در این خصوص بنویسد.» یزدانی در پایان گفت: «متاسفانه در این نوع تصمیم‌گیری‌ها از ما نظرخواهی نمی‌شود.»

منبع:دندانه

 

چه کسانی از نظر قانونی حق انجام درمان‌های دندان‌پزشکی را دارند؟

شاید باورش مشکل باشد، اما در آخرین سال‌های قرن چهاردهم هجری شمسی و در حالی‌ که آمار جامعه دندان‌پزشکی کشور به ۳۰ ‌هزار نفر نزدیک می‌شود، هنوز هم در گوشه کنار کشور افرادی بدون داشتن مدرک تحصیلی دندان‌پزشک مشغول عرضه خدمات دندان‌پزشکی و درمان بیماران هستند. اگر گمان می‌کنید محدوده فعالیت این عده که می‌توان آن‌ها را دندان‌پزشکان تقلبی نامید، فقط در مناطق دورافتاده و دور از دسترس است، سخت در اشتباه هستید؛ حتی در تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ کشور، دندان‌ساز و دندان‌پزشکان تقلبی زیادی، بدون داشتن مجوز کار و صلاحیت علمی، مشغول کار دندان‌پزشکی هستند؛ آن هم در حالی که آمار تعداد دندان‌پزشکان در این شهر‌ها، از حد اشباع گذشته و سرانه دندان‌پزشک به نسبت جمعیت، در آن‌ها به شکل عجیبی کوچک شده است.

یکی از دلایل رونق کار کلاهبرداران در دندان‌پزشکی، گذشته از ضعف دستگاه‌های نظارتی و بهداشتی، وضعیت نابسامان اقتصادی مردم است. دندان‌پزشکی از گران‌ترین خدمات درمانی است و تقریبا هیچ بیمه درمانی‌ای خدمات آن را پوشش نمی‌دهد. به همین دلیل مردم ناچارند برای فرونشاندن درد دندان و رفع مشکلات دهانشان، دست ‌به ‌دامان ارزان‌ترین گزینه ممکن‌شوند. در چنین وضعیتی عده‌ای هم با سوء‌استفاده از شرایط، پس از یادگیری اصول اولیه درمان‌های دندان‌پزشکی، یک مرکز زیرزمینی راه‌اندازی می‌کنند و به شکل نا‌شناس و دور از چشم قانون، خدمات دندان‌پزشکی به مردم نیازمند می‌دهند. نکته جالب اینجاست که‌گاه برخی افراد با وجود تمول و فقط به‌دلیل ناآگاهی، به دام این‌گونه افراد می‌افتند و متحمل خسارت‌های جبران‌ناپذیر مادی و معنوی می‌شوند.

حالا سوال اینجاست؛ مردم برای درمان دندان‌هایشان باید به کجا و چه کسی مراجعه کنند؟ چگونه می‌توانند در دام آدم‌های شیاد و دندان‌پزشکان تقلبی نیفتند؟ آیا می‌توان با حداقل هزینه ممکن خدمات با کیفیت و علمی دندان‌پزشکی دریافت کرد؟ برای پاسخ به این سوال باید با انواع مراکزی که اقدام به عرضه خدمات دندان‌پزشکی می‌کنند، آشنا شوید. این خدمات با توجه به نوع مراکز، کیفیت و قیمت‌های مختلفی که دارند و می‌توانید با توجه به وسع مالی خود به آن‌ها مراجعه کنید.

چه کسانی حق انجام درمان دندان‌پزشکی را دارند؟
در ایران هیچ‌کس جز دارندگان مدرک دندان‌پزشکی، حق دست بردن در دهان مردم و انجام درمان‌های دندان‌پزشکی را ندارد. این قانون تبصره‌هایی دارد، یکی در مورد عده‌ای از دندان‌سازان که از پیش از انقلاب در این حرفه مشغول بوده‌اند و در مقطعی از زمان اجازه انجام قالب‌گیری و ساخت دست‌دندان را کسب کرده‌اند. با گذشت نزدیک به ۳۰ ‌سال از آن زمان احتمالا بیشتر این افراد اکنون بازنشسته شده‌اند. البته هیچ دندان‌سازی اجازه انجام کارهای دندان‌پزشکی را ندارد و فقط اجازه ساخت دست‌دندان از روی قالب‌هایی که دندان‌پزشک از دهان بیماران تهیه می‌کند، به آن‌ها داده شده است.

در دو مقطع زمانی، یکی اواسط دهه ۶۰ و یکی اوایل دهه ۹۰، وزارت بهداشت تربیت نیروهای حد واسط دندان‌پزشکی را آغاز کرد. این افراد که به «بهداشتکار دهان» یا «کاردان بهداشت دهان» معروف‌اند، با گذراندن واحدهای محدود آموزشی، اجازه یافتند کارهای اولیه دندان‌پزشکی نظیر جرم‌گیری و فلورایدتراپی را انجام دهند، اما همچنان حق انجام درمان‌های پیچیده دندان‌پزشکی را ندارند.

چگونه دندان‌پزشک تقلبی را بشناسیم؟
اگر پای درد دل افرادی که نادانسته سراغ دندان‌پزشکان تقلبی یا دندان‌سازان رفته‌اند و دچار عوارض جبران‌ناپذیر در دهان و دندان خود شده‌اند بنشینید، دلیل مراجعه خود را ناآگاهی از دندان‌پزشک نبودن درمانگر و توصیه دوستان و آشنایان بیان می‌کنند. اگر شما می‌خواهید در چنین دامی گرفتار نشوید، هنگام مراجعه به یک مرکز دندان‌پزشکی به نکته‌های زیر توجه کنید:

مطب دندان‌پزشکی باید تابلو داشته و روی تابلو باید پیشوند «دکتر» پیش از نام فرد و عبارت «دندان‌پزشک» یا «جراح- دندان‌پزشک» زیر نام او قید شده باشد. دندان‌پزشکان موظف‌اند مدرک دکترای خود را که در آن نام پزشک، شماره نظام‌پزشکی و عبارت دندان‌پزشک وجود دارد، در بخشی از مطب که قابل دید باشد، نصب کنند. دندان‌پزشکان سربرگ و مهر با شماره نظام‌پزشکی دارند. این شماره عددی ۵ یا ۶ رقمی است که از طرف سازمان نظام‌پزشکی به تمام پزشکان و دندان‌پزشکان داده می‌شود و شناسه اختصاصی آن پزشک است. اگر این موارد را در یک مرکز دندان‌پزشکی مشاهده نکردید، حتی اگر درمانگر روپوش سفید پوشیده بود و همه او را «دکتر» خطاب کردند، به او اعتماد نکنید.

مراکز مجاز عرضه‌کننده خدمات دندان‌پزشکی عبارتند از:
• مراکز بهداشت و درمانی وزارت بهداشت و رفاه: در بسیاری از شهر‌ها مراکز بهداشتی‌ای وجود دارند که زیر نظر وزارت بهداشت یا رفاه و تامین اجتماعی به عرضه خدمات بهداشتی و درمانی می‌پردازند. اگرچه این مراکز خدمات خود را به تمام افراد عرضه می‌کنند، اما تسهیلات و امتیازهای خاصی برای گروه‌های هدف در نظر می‌گیرند. این گروه‌ها عبارتند از: مادران باردار، مادران شیرده، کودکان و نوجوانان که خدمات دندان‌پزشکی برای این افراد با پایین‌ترین تعرفه ممکن انجام می‌شود. خدمات این مراکز معمولا در حد درمان‌های ساده و پیشگیرانه مانند جرمگیری، ترمیم و کشیدن دندان شیری است. یکی از مشهور‌ترین این مراکز در تهران «بیمارستان میلاد» است.

• دانشکده دندان‌پزشکی: هم‌اکنون در بیش از ۲۰ شهر بزرگ کشور، دانشکده‌های دندان‌پزشکی وجود دارد. در این مراکز، دانشجویان عمومی و تخصصی آموزش‌های لازم را می‌بینند و زیر نظر استادان خود با کار روی بیماران، به تجربه‌ و مهارت‌های خود می‌افزایند. اگر برای درمان دندان‌های خود به هیچ‌وجه نمی‌توانید هزینه‌ای بپردازید، مراجعه به این مراکز را به شما پیشنهاد می‌دهیم، اگر چه بهره‌مندی از خدمات تقریبا رایگان دانشکده‌های دندان‌پزشکی، به صرف وقت و حوصله فراوان نیاز دارد، حتی ممکن است برای یک کار ساده دندان‌پزشکی، مجبور شوید چند روز یا هفته در انتظار بمانید. نکته دیگر اینکه خدمات دندان‌پزشکی در این مراکز را دانشجویان تحت آموزش برای شما انجام دهند، پس‌‌ همان اول باید احتمال بروز خطا و ناموفق بودن در این درمان‌ها را به جان بخرید. در شهر تهران ۴ دانشکده دندان‌پزشکی «شهید بهشتی» (ولنجک)، «تهران» (کارگر شمالی)، «آزاد تهران» (پاسداران) و «شاهد» (انقلاب) پذیرای بیماران در شیفت صبح هستند.

• کلینیک ویژه دانشکده‌های دندان‌پزشکی: معمولا در تمام دانشکده‌های دندان‌پزشکی کشور، مراکزی وجود دارد که استادان و دانشجویان تخصصی در شیفت عصر در آن‌ها به فعالیت دندان‌پزشکی مشغول هستند. ویژگی این مراکز آن است که درمان‌های دندان‌پزشکی را استادان و متخصصان دندان‌پزشکی انجام می‌دهند، اما تعرفه خدمات بسیار پایین‌تر از تعرفه‌ای است که در مطب‌های خصوصی باید بپردازید. تنها نکته منفی، وقت‌های نسبتا طولانی و شلوغی نسبی این مراکز است.

• کلینیک و مراکز و سازمان‌های دولتی و غیردولتی: بسیاری از مراکز دولتی نظیر آموزش و پرورش، بانک‌ها، وزارتخانه‌ها و شهرداری‌ها کلینیک‌های پزشکی دارند. اگرچه این مراکز در گذشته با هدف عرضه خدمات پزشکی به کارمندان خود سازمان تاسیس شده‌اند، اما در حال حاضر بیشتر آن‌ها به شکل مزایده به بخش خصوصی واگذار شده‌اند و پذیرای عموم مردم هم هستند. با توجه به نظارتی که روی کیفیت و نرخ خدمات انجام می‌شود، می‌توان از این مراکز نیز به عنوان یک گزینه مناسب برای دریافت خدمات دندان‌پزشکی نام برد.

• درمانگاه‌های خیریه: در بیشتر شهرهای کشور مراکز درمانی‌ای با عنوان درمانگاه‌ خیریه وجود دارد. بسیاری از این مراکز، علاوه بر خدمات پزشکی معمول و تخصصی، خدمات دندان‌پزشکی را نیز عرضه می‌شود. اگرچه این خدمات رایگان نیستند، اما تعرفه آن‌ها اختلاف قیمت فاحشی با نرخ واقعی درمان‌های دندان‌پزشکی دارد. به همین دلیل هم ممکن است کیفیت خدمات با سایر مراکز متفاوت باشد. هر چند این قابل‌ به تمام مراکز خیریه قابل تعمیم نیست و در برخی مراکز خدمات با کیفیت بسیار قابل‌قبولی به مردم عرضه می‌شود.

• درمانگاه (کلینیک)‌های تخصصی و غیرتخصصی: در سطح تمام شهرهای کشور، مراکزی با نام کلینیک یا درمانگاه‌های دندان‌پزشکی فعالیت می‌کنند که کیفیت و قیمت خدمات دندان‌پزشکی عرضه شده به‌وسیله این مراکز، با توجه به موقعیت درمانگاه، بسیار متفاوت است. در حالی که برخی از این درمانگاه‌ها خدمات ساده و ارزان‌قیمتی به مراجعه‌کنندگان خود می‌دهند. در برخی دیگر خدمات پیشرفته و تخصصی عرضه می‌شود که نمونه آن را در کمتر مرکز درمانی می‌توان یافت. نرخ خدمات در این مراکز نوسان بسیار زیادی دارد،‌گاه تا حد یک درمانگاه خیریه پایین است و‌گاه از تعرفه‌های یک مطب شخصی بیشتر می‌شود.

• مطب‌های دندان‌پزشکی: این‌گونه نیست که مطب‌های دندان‌پزشکی همیشه بهترین و گران‌ترین خدمات دندان‌پزشکی را به بیمار ارائه بدهند. تعرفه‌های دندان‌پزشکی در مطب نوسان زیادی دارند و از یک مطب تا مطب دیگر بسیار متفاوت است. به همین ترتیب کیفیت خدمات دندان‌پزشکی نیز به شخص دندان‌پزشک بستگی دارد، اما نکته این است که معمولا دندان‌پزشکان تمام تلاش خود را برای جلب رضایت بیمار به کار می‌گیرند.

منبع:دندانه

 

 

چرا برخی دندان‌ها رویش نمی‌کنند و داخل استخوان فک باقی می‌مانند. سرنوشت دندان نهفته چیست؟ آیا باید طی یک جراحی خارج شود یا این شانس را دارند که از نهفتگی خارج شوند و در قوس دندانی قرار گیرند.
پیش از آنکه به پاسخ این سوالات بپردازیم، باید تعریف‌ چند اصطلاح را مرور کنیم:

رویش دندان
فرآیند طبیعی حرکت دندان‌ها داخل استخوان و از میان لثه است که در ‌‌نهایت به نمایان شد دندان‌ها داخل دهان و قرار گرفتن آن‌ها سرجای خود منجر می‌شود

رویش نابجای دندان
هر زمانی دندان با اختلاف زیادی نسبت به محل مناسب، مسیر رویش را طی کند و یا در محل نامناسب آشکار شود

نروییده ماندن
زیاد پیش می‌آید که دندان هنوز در داخل دهان دیده نشده ولی در اصل هنوز وقت رویش دندان نشده است.

نهفتگی
یعنی دندانی بایست به خارج از استخوان و لثه می‌رویید ولی هنوز علی رغم گذر زمان مناسب، هنوز این اتفاق رخ نداده است.

حال که با تعریف‌های مرتبط با بحث آشنا شدیم، وقت آشنایی با دلایل نهفتگی است.

دلایل نهفته ماندن دندان‌ها
اگر دندانی توان رویش داشته باشد (که عکس این حالت بسیار نادر است) علت دیگری برای عدم رویش نمی‌توان متصور شد جز اینکه مانعی در مسیر رویش مانع دندان شده باشد: استخوان محکم، لثه محکم، دندان مجاور، …

گاه زود کشیدن دندان‌های شیری باعث جابجایی‌هایی در دندان‌های کناری می‌شود که باعث می‌شود یک یا چند دندان دیگر فضای کافی برای رویش نداشته باشند.‌

سرنوشت دندان‌های نهفته چیست؟
سرنوشت دندان‌های نهفته چیست؟

گاهی اندازه دندان‌ها نسبتا به فک بزرگ هستند و حتی با بهترین مراقبت فرد از دندان‌های شیری، باز احتمال نهفتگی دندان وجود خواهد داشت.

سرنوشت دندان‌های نهفته چیست؟
سرنوشت دندان‌های نهفته چیست؟

اگر شما زیر نظر یک دندانپزشک، متخصص دندانپزشکی اطفال یا متخصص ارتودنسی بوده باشید، احتمالا به موقع دخالت لازم انجام می‌شود تا دچار نهفتگی دندان‌ها نشوید.

اما اگر به هر علتی دچار نهفتگی دندان‌ها شوید چاره چیست؟
بیشترین دندانی که نهفته می‌ماند، دندان عقل است. علت معمولا کمبود فضا یا کج بودن مسیر رویش دندان عقل است. معمولا دندان عقل نهفته بهتر است با جراحی کشیده شود قبل از اینکه دچار مشکلی شود یا کشیدن آن سخت‌تر شود.
اما شایع‌ترین دندانی که با نهفته شدنش مردم را دچار مشکل می‌کند، دندان نیش است، به خصوص نیش بالا.
علت این است که دندان نیش در موقعیتی خاص باید رویش بیابد و مسیر طولانی و پیچیده‌ای را برای رویش باید طی کند. بنابراین شانس بیشتری وجود دارد که عوارض کمبود فضای دندان‌ها گریبانگیر این دندان شود آن هم در حدی که حتی نتواند در جای نادرست رویش یابد!

سرنوشت دندان‌های نهفته چیست؟
سرنوشت دندان‌های نهفته چیست؟

دندان نهفته اگر جایی باشد که نتوان آن را به مسیر درست هدایت کرد و یا اگر به استخوان اطراف جوش خورده باشد (فک جوش) عملا چاره‌ای نخواهد بود جز کشیدن آن و بستن فضای آن با ارتودنسی یا پروتز و ایمپلنت.

سرنوشت دندان‌های نهفته چیست؟
سرنوشت دندان‌های نهفته چیست؟

اما اگر امکان هدایت آن به محل وجود داشته باشد و بیمار تمایل داشته باشد شانسش را امتحان کند. راه حل ارتودنسی است. ابتدا ارتودنتیست قوس فک را آماده می‌سازد و در صورت نیاز فضا را برای دندان آماده می‌کند و بعد اگر دندان خود به خود نتواند رویش یابد، باید بیمار جراحی کوچکی برای باز کردن مسیر دندان و چسباندن اتصالات ارتودنسی روی دندان انجام دهد. این جراحی ممکن است توسط یک دندانپزشک خبره یا یک متخصص جراحی فک یا متخصص جراحی لثه انجام شود. بعد از آن ارتودنتیست دندان را با نیروی ملایم به جای خود هدایت می‌کند.

جمع بندی:
بهتر این است که با نظارت کافی از نهفتگی دندان ها پیشگیری شود. اما اگر با دندان نهفته ای روبرو شویم، اول باید دید چقدر نگهداری دندان برای ما ارزش دارد و آیا به نگهداری اش می ارزد یا نه! اگر دندان ارزش نگه داری را داشته باشد و امکان نگه داشتن دندان وجود داشته باشد، بهترین کار انجام هرگونه تلاشی برای حفظ دندان است! چون به هر حال هر دندان طبیعی از بهترین ایمپلنت و یا پروتز بهتر و با ارزش تر است!

منبع:دندانه

 

یادداشت دکتر شوآن سِلارز، متخصص حقوق و اخلاق دندانپزشکی از دانشگاه بدفوردشایر انگلستان در ژورنال انجمن دندانپزشکی بریتانیا

ماشینی شدن دندانپزشکی و چالش‌های اخلاقی پیش رو
ماشینی شدن دندانپزشکی و چالش‌های اخلاقی پیش رو

این روزها تب ارتودنسی از راه دور جامعه را فرا گرفته و به نظر می‌رسد تمایل به استفاده از این تکنولوژی غیرقابل‌اجتناب باشد. باید گفت افزایش تعداد کارخانه‌هایی که سعی می‌کنند دندانپزشکان را دور بزنند و کیت‌های ارتودنسی خود را مستقیم به دست بیمارانی که رویای دندان‌های صاف و مرتب دارند برسانند، طبیعتاً و به‌درستی مورد سرزنش قرار گرفته است.

اما یادداشت من راجع به این کارخانه‌ها نیست؛ بلکه راجع به این است که بعد از این مرحله چه اتفاقی قرار است برای دندانپزشکی بیفتد؟

می‌توان گفت ارتودنسی از راه دور، یکی از نمودهای پیشرفت تکنولوژی به شمار می‌آید. چرا که این امکان را فراهم آورده که تمام یا حداقل، قسمت عمده‌ای از این درمان پیچیده بدون حضور دندانپزشک انجام شود؛ اما حالا که ارتودنسی که یکی از پیچیده‌ترین درمان‌های دندانپزشکی است می‌تواند بدون تجهیزات دیجیتال و دخالت مستقیم متخصص انجام شود، چه آینده‌ای در انتظار درمان‌های دیگر این رشته است؟

این روزها تجهیزاتی مثل ماشین‌های میلینگ، پرینترهای سه‌بعدی و اسکنرها به مطب‌های دندانپزشکی راه پیدا کرده‌اند و تکنولوژی در خدمت هوش مصنوعی قرار گرفته است؛ اما وقتی توانایی بیمار در کنترل درمان‌های خود افزایش می‌یابد، جایگاه دندانپزشک عمومی چه می‌شود؟

آینده نه‌چندان دوری را تصور کنید که روشی دقیق و قابل‌قبول برای تشخیص پوسیدگی دندان‌ها با استفاده از یک ابزار دستی، شبیه اسکنرهای سه‌بعدی داشته باشیم. به‌این‌ترتیب به‌زودی شاهد خواهیم بود که یاد گرفتن کار با یک ماشین و دستگاه‌های کوچک می‌تواند سودمندتر از چکاب دندان توسط دندانپزشک باشد و علاوه بر این، استفاده از این ابزارآلات، یک راه نسبتاً ساده برای پیشنهاد طرح‌های مختلف درمان به شمار می‌رود.

تا اینجای کار، مدام درباره پیشرفت روش‌های تشخیص و خروجی‌های بهتر صحبت کردیم و جنبه مثبت کار را دیدیم. بخش عمده‌ای از دندانپزشکان ممکن است بتوانند از این مرحله گذر کنند؛ چرا که با گذشت زمان این تکنولوژی‌ها، کوچک‌تر و قابل‌دسترس‌تر می‌شوند و دندانپزشکان بیشتری می‌توانند آن‌ها را در اختیار داشته باشند؛ اما چه می‌شود اگر استفاده از این ابزارآلات آن‌قدر ساده شود که دیگر نیازی به دندانپزشک نباشد؟

در نهایت، روزی می‌رسد که شخصی تمام این تکنولوژی‌ها را در یک مسواک جمع می‌کند و هر روز افراد می‌توانند میزان سلامتی دندان‌هایشان را تخمین بزنند، توصیه‌هایی درباره مراقبت از دهان و دندان‌هایشان دریافت کنند و بفهمند چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنند.

روزی دندانپزشک سیلیکونی داخل مسواک برای افراد وقت معاینه مراجعه به مطب دندانپزشک واقعی می‌گیرد و به دندانپزشک توصیه می‌کند که چه درمانی باید بر روی دندان‌های بیمار انجام دهد. شاید آن روز خیلی دور به نظر برسد، اما اگر این‌طور فکر می‌کنید، زمانی را به یاد بیاورید که برای یک عکس گرفتن مجبور بودید دوربین عکاسی جدای از تلفن همراهتان داشته باشید. آیا دوره خیلی دوری است؟

تکنولوژی بسیار سریع‌تر از آنچه بسیاری از ما بتوانیم به آن برسیم حرکت می‌کند و این تغییرات، چالش‌های جدیدی را در زمینه اخلاق پزشکی و نگرانی‌هایی که دست به گریبان همه می‌شود به وجود می‌آورد. به راستی این روند تا کجا می‌تواند پیش برود؟ آیا باید از اینکه کامپیوترها به دندانپزشکان بگویند چه درمانی را انتخاب کنند خوشحال باشیم؟ اگر آن‌ها آن‌قدر پیشرفته شوند که خودشان درمان‌ها را انجام دهند چه می‌شود؟

برای بررسی این سؤالات، باید قادر باشیم آینده را پیش‌بینی کنیم و خودمان آن را تحت کنترل درآورده و شکل دهیم و باید گفت یک جا نشستن و تماشای این رویدادها انتخاب مناسبی نخواهد بود.

منبع:دندانه

 

پزشکان با استخوان شانه زن مبتلا به سرطان دهان، آرواره‌اش را ترمیم کرده‌اند.

پیوند استخوان، از کتف به آرواره بیمار مبتلا به سرطان دهان
پیوند استخوان، از کتف به آرواره بیمار مبتلا به سرطان دهان

به گزارش دیلی‌میل، اَلی کمپل (Ali campbell)، زن ۵۳ ساله ساکن انگلیس، سال ۲۰۱۷ با مشاهده یک آبسه روی سقف دهانش به پزشک مراجعه کرد؛ اما پس از ۳ هفته مصرف دارو، نشانی از بهبودی در او پیدا نشد و وقتی به پزشکش گفت آبسه اول یک لکه سفیدرنگ بوده و بعد دردناک شده و به اندازه یک نخود رشد کرده، سریع او را به بیمارستان ارجاع دادند.

بیمار آنجا پی برد که آن آبسه، در اصل یک تومور سرطانی است باید به‌زودی جراحی شود. پزشکان او را در عرض ۱۲ ساعت جراحی کردند و بعد از اینکه مقداری از استخوان آرواره او را برداشتند، آن را با ورقه‌های تیتانیومی و استخوان شانه‌اش بازسازی کردند.

اَلی می‌گوید: «من ابتدا اصلاً فکر نمی‌کردم این آبسه چیز خاصی باشد؛ اما پزشکم گفت دیر اقدام کرده‌ام باید سریع جراحی شوم؛ چون سرطان پیش‌رونده نوع ۱ در عرض دو هفته می‌تواند به نوع ۴ تبدیل شود. وقتی به هوش آمدم دیدم از زیر بغل چپم تا کمرم را شکافته و ۴۸ بخیه زده‌اند. چند دندانم را کشیده‌ و فکم را شکافته‌اند. باید بگویم این همه بخیه و آن شکاف بزرگ خیلی شوکه‌ام کرد.»

البته کار به اینجا ختم نشد و نمونه‌برداری‌هایی که طی جراحی انجام شد، نشان داد سرطان به نحوی استخوان اَلی را درگیر کرده که باید یک رادیوتراپی ۶ هفته‌ای هم انجام بدهد. او بعد از ۲ سال و نیم هنوز مورفین مصرف می‌کند و پزشکان گفته‌اند هنوز ۳ جراحی پیش رو دارد. یکی برای پیوند استخوان از ران پا به آرواره، دیگری جراحی ایمپلنت و سومی برای بازسازی نیم‌رخ چپ صورتش که بعد از جراحی پایین افتاده است.

پیوند استخوان، از کتف به آرواره بیمار مبتلا به سرطان دهان
پیوند استخوان، از کتف به آرواره بیمار مبتلا به سرطان دهان

منبع:دندانه