فخرالدین حیدریان
رئیس هیأت مدیره انجمن دندانپزشکی ایران شعبه استان همدان

«دندان خراب را باید کشید، کند و دور انداخت» از روزگار گذشته و حتی تا به امروز، این جمله تمثیلی معروف و رایج در زبان محاوره‌ای ما بوده و هنوز هم، کم و بیش و به فراخور بحث آن را می‌شنویم و‌گاه بیان می‌کنیم، به طوری که اگر گوینده بخواهد؛ اصلاح‌ناپذیری امری را تفهیم کند، معمولاً در دسترس‌ترین تمثیل برای بیان و تفهیم موضوع به شنونده همین مثل دم‌دستی است.

قاعدتاً این مثل، از یک سو ریشه در دید و فرهنگ عمومی مردم، نسبت به دندان و درمان‌ناپذیری آن داشته و از سوی دیگر به دلیل نبود علم، امکانات و یا امکان نگهداری دندان خراب در گذشته‌های دور به باوری بدل شده است، اما با پیشرفت علم دندانپزشکی، به نظر می‌رسد؛ باید مانند هر مسأله‌ای دیگر این تمثیل را هم مورد بازنگری قرار داد؛ زیرا امروزه دندان خراب هم در اکثر مواقع قابل نگهداری است به شرطی که..
نقش دندان در تغذیه و به تبع آن سلامتی بدن، و در مرحله بعد زیبایی و تأثیر آن در روابط اجتماعی از یک سو و نیز هزینه‌های زیاد درمانی آن، از سوی دیگر سبب شده است که دندان و دندانپزشکی مسأله‌ای ملموس و جدی در زندگی افراد چه در بعد سلامت فردی و چه از نظر حضور جدی آن، در سبد هزینه خانوار باشد.

متأسفانه شاخص‌های سلامت و بهداشت دهان و دندان، نشانی مثبت از وضعیت مناسب و مطلوب سلامت دهان و دندان در ایران ندارد، به طور مثال وقتی می‌شنویم که فقط یک درصد جمعیت بین ۳۴ تا ۴۵ ساله کشورمان دهان سالم و بدون دندان پوسیده هستند و یا اینکه سالیانه حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار دندان در کشور کشیده می‌شود…….. پس می‌توان حدیث مفصل از این مجمل خواند!
درباره سلامت دهان و دندان باید هم علت‌ها را واکاوی کرد و هم راه‌حل‌های علمی را جدی گرفت در این یادداشت؛ نخست به علل وضعیت نامطلوب سلامت دهان و دندان می‌پردازیم و سپس راهکارهایی را برای خروج از این وضعیت و یا لااقل بهبود وضعیت ارائه می‌دهیم:

آنچه در این مجال مورد بحث قرار می‌گیرد نه درمان‌های زیبایی و به اصطلاح لوکس دندانپزشکی با جامعه هدف کوچک، که درمان‌های رایج مرتبط با حداقل‌های سلامت عمومی دهان و دندان کل جامعه است که به نحوی عموم جامعه، براساس شاخص‌های بهداشتی و درمانی با آن مواجه هستند.

به طور خلاصه علت وضعیت نامطلوب سلامت دهان و دندان را می‌توان در ۳ سطح و دسته تقسیم‌بندی کرد:

اهمیت ندادن به بهداشت دهان و دندان، و جدیت نداشتن در اولویت دادن پیشگیری بر درمان
متأسفانه در رابطه با پیشگیری و رعایت بهداشت به دلیل فرهنگ غالب و نادرستی که در کشور ما شکل گرفته است معمولاً مردم پس از ایجاد مشکل، به دنبال حل آن برمی آیند، از این‌رو مراجعه مردم و توجه بیشتر آن‌ها به بخش درمان است تا مراقبت پیشگیرانه! لذا به نظر می‌رسد؛ در حوزه پیشگیری، آنچنان که باید به این مسأله اهمیت داده نشده است. امروزه اگرچه ممکن است سطح استفاده از وسایل بهداشت دهان و دندان، مانند؛ مسواک، خمیردندان و دهان‌شویه و… نسبت به گذشته بیشتر شده باشد، اما توجه نکردن جدی به آموزش‌ها و یادگیری‌های ناقص سبب شده، جهش و پیشرفت را در زمینه بهبود شاخص پوسیدگی افراد نداشته باشیم و قطعاً به همین دلیل است که به‌رغم افزایش مراکز آموزشی، دانشکده‌های دندانپزشکی، دندانپزشکان و مراکز درمانی، آنچه افزایش پیدا کرده؛ خدمات درمانی است و نه خدمات بهداشتی و پیشگیری!

گران بودن خدمات و درمان‌های دندانپزشکی و نبود پوشش مناسب بیمه‌ای این خدمات
در حوزه درمان‌های پزشکی، درمان دندانپزشکی جزو درمان‌های گران‌قیمت محسوب می‌شود و بنابر بررسی‌های انجام شده؛ در حال حاضر هزینه خدمات دندانپزشکی، رتبه سوم هزینه‌های درمان را به خود اختصاص داده است. سهم این خدمات، از بازار خدمات سلامت حدود ۱۵ درصد است، به طوری که خدمات دندانپزشکی پس از خدمات بستری و دارویی، پرهزینه‌ترین خدمات پزشکی هستند. با این وجود؛ خدمات دندانپزشکی در ایران، علاوه بر سطح کیفی مناسب، از نظر هزینه هم، اختلاف چشمگیری با خدمات مشابه در سایر کشور‌ها دارد و در واقع نسبت به خیلی از کشورهای دیگر به مراتب، ارزان‌تر است، اما آنچه تقبل هزینه‌های دندانپزشکی را در ایران، طاقت‌فرسا کرده است پایین بودن سطح درآمدی بسیاری از مشاغل و افراد در جامعه ایرانی است.

دلایل متعدد هم برای این گرانی خدمات می‌توان بیان کرد مانند زیاد بودن هزینه‌های مواد مصرفی و تجهیزات دندانپزشکی (هزینه استهلاک و تعمیرات و تجهیزات و..)، سخت بودن کار دندانپزشکی و کوتاه بودن عمر مفید کاری یک دندانپزشک، پرمسئولیت بودن کار دندانپزشکی و نیز پرریسک بودن خدمات دندانپزشکی و… این درحالی است که به‌رغم این زیاد بودن هزینه‌ها، به طور متوسط کمتر از ۱۰ درصد! هزینه‌های درمان دندانپزشکی توسط بیمه‌ها پرداخت می‌گردد، و بیش از ۹۰ درصد هزینه‌ خدمات دندانپزشکی بی‌واسطه از جیب مردم پرداخت می‌شود. در چنین شرایطی اگر نبود ثبات اقتصادی و نوسان قیمت و اتفاقاتی شبیه جهش قیمت ارز و تورم لحظه‌ای (مانند آنچه در سال ۹۰ رخ داد) نیز به موضوع اضافه شد، پیچیدگی موضوع و بار سنگین درمان بر دوش بیماران بیشتر از این هم خواهد شد. در چنین حالتی؛ پایین آمدن قدرت خرید مردم به دلیل متناسب نبودن افزایش دستمزد‌ها با رشد تورم، موجب می‌شود تا خدمات دندانپزشکی به تدریج از سبد سلامت خانوار‌ها حذف شده و به‌رغم نیاز، مراجعات مردم به دندانپزشکی بیش از پیش کاهش یابد و رفتن به مطب دندانپزشکی، صرفاً به مراجعات اورژانس که معمولاً با کشیدن دندان نیز همراه است ختم شود… همین امر، آمار بیماری‌های دهان و دندان را افزایش می‌دهد و در چنین شرایطی تمام تلاش‌های نظام سلامت برای پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های دهان و دندان کاری بیهوده خواهد بود.

ذهنیت منفی نسبت به درمان‌های دندانپزشکی
اگرچه این موضوع در قیاس با موارد بالا، در ریشه‌یابی ضعف‌های سلامت دهان و دندان جامعه، دارای اهمیت کمتری است، اما قابل توجه و تحلیل است. ریشه این ذهنیت منفی در ۲ چیز نهفته است؛ نخست اینکه معمولاً در ذهن مراجعه‌کنندگان دندانپزشکی، درمان دندانپزشکی کاری پر از استرس و دلهره‌آور است و همین مورد به ظاهر ساده و کم‌اهمیت،‌گاه سبب تأخیر در مراجعات درمانی و در ‌‌نهایت پیشرفت بیماری دهان و دندان می‌شود که در ‌‌نهایت، پیچیده و پرهزینه شدن سیر درمان، را به دنبال دارد.

دلیل دوم این ذهنیت منفی، به تجربیات ناموفق از درمان‌های قبلی، برمی‌گردد که موجب می‌شود بیمار با تردید نسبت به موفقیت درمان‌های جدید بنگرد و معمولاً کشیدن و از دست دادن دندان را بر تلاش دوباره و احتمالاً ناموفق، برای حفظ دندان‌ها ترجیح بدهد که متأسفانه، با توجه به شرایط حاکم در برخی از درمان‌ها و درمانگر‌ها و لحاظ کردن موارد حاشیه‌ای مانند هزینه، رفت و آمد و… ملاحظه بیراهی هم نیست.
با توجه به مواردی که برشمردیم؛ و پیچیدگی حوزه بهداشت و درمان در بخش سلامت دهان و دندان، برای بهبود وضعیت در این حوزه، باید ۲ وظیفه را در کنار و به موازات هم، در نظر گرفت؛ یکی کار و تلاش جدی برای ارتقای آموزش بهداشت دهان و دندان و نیز رعایت اصول پیشگیرانه، به صورت پایه‌ای واصولی در پروسه سلامت و دوم ایجاد تمهیداتی برای پوشش بهتر بیمه‌ای خدمات دندانپزشکی در راستای کم کردن بار هزینه‌های درمان جامعه.

آموزش و پیشگیری
باید با فرهنگ‌سازی علمی مناسب و جدی، توسط وزارتخانه‌های مسئول و سیستم رسانه‌ای دولت، مانند بهداشت و درمان، آموزش‌وپرورش، وزارت رفاه و تأمین اجتماعی، صدا و سیما و… زمینه ارتقای سلامت دهان و دندان را از طریق آموزش بهداشت اصولی بهداشت دهان و دندان به مادران و کودکان، روش‌های پیشگیرانه مانند فیشور سیلانت تراپی، فلوراید تراپی، افزودن فلوراید به آب مناطقی که شیوع پوسیدگی به هردلیلی در آنجا زیاد است، تغییرو اصلاح الگوی تغذیه‌ای اشتباه و رایج به‌ویژه در مدارس، نظارت دقیق‌تر بر تولید مواد غذایی استاندارد و… فراهم کرد تا با تکیه بر اصل منطقی «اولویت پیشگیری بر درمان» در این زمینه به موفقیت‌های ملموس دست بیابیم.

تأکید بر شیوه‌های رایج و کلیشه‌ای سابق که به طور مشخص، مدت‌هاست که ناکارآمدی آن‌ها ثابت شده است، تأکید بر اشتباه و مصداق آزموده را آزمودن خطاست، خواهد بود. در صورت موفقیت بهداشت و پیشگیری، ما با کاهش چشمگیر بار درمان‌های دندانپزشکی روبه‌رو خواهیم شد که قاعدتاً برنده اصلی آن سلامت جامعه، اقتصاد خانوار و کشور خواهد بود.

گسترش چتر حمایتی بیمه‌ها بر روی خدمات دندانپزشکی
همان‌طور که به تفصیل اشاره شد، تأمین هزینه‌های خدمات درمانی و تأمین سلامت دهان از توان بخش بزرگی از جامعه با درآمد متوسط به پایین خارج است و به نسبت گران‌تر از سایر هزینه‌های خانوار است، از این‌رو در مرحله درمان، پرداخت بخش قابل توجه از هزینه خدمات توسط سازمان‌های بیمه‌گر ضرورت داشته و شکل‌گیری و ایجاد بیمه دندانپزشکی بسیار مورد نیاز جامعه است. امری که در برنامه توسعه پنجم هم، به عنوان سهم پرداخت ۳۰ درصدی بیمار از خدمات درمانی دندانپزشکی مورد تأکید قرار گرفته است.
هرچند دولت نیز در ادامه اجرای طرح تحول سلامت، و نیز براساس برنامه توسعه پنجم، در حوزه دندانپزشکی هم برنامه‌هایی برای اجرا دارد. اما به‌رغم اهمیت زیاد، کارهای صورت گرفته تا این زمان در حوزه سلامت دهان و دندان، به هیچ‌وجه رضایت‌بخش نبوده است. از این‌رو امیدواریم با اصلاح این نگرش غلط که درمان دندانپزشکی درمانی لوکس تلقی می‌شود، ارائه بسته‌های خدمات سلامت دهان و دندان در قالب بیمه به مردم، راهگشا شود.

نظارت بر تأمین مواد و تجهیزات باکیفیت
اگر بخواهیم برای ماندگاری درمان‌های دندانپزشکی راه‌حلی پیشنهاد دهیم، قطعاً استفاده از مواد و تجهیزات با کیفیت و مرغوب، بر روی ماندگاری درمان بسیا مؤثر خواهد بود، با توجه به اینکه عمده مواد مصرفی و حتی تجهیزات دندانپزشکی وارداتی است؛ لذا نظارت دقیق و مستمر وزارت بهداشت بر محصولات وارداتی آن‌ها با استانداردهای معتبر پزشکی و دندانپزشکی و همچنین نظارت دقیق بر تولیدات داخلی می‌تواند؛ در درازمدت، علاوه بر کاهش هزینه‌های درمان خانوار‌ها، از مراجعات مکرر درمانی هم که معمولاً با مخاطراتی نیز همراه هستند بکاهد (مانند انتقال بیماری‌های عفونی و…).

نظارت بر درمان و تعرفه‌گذاری صحیح
نظارت صحیح، دقیق و علمی بر مراکز درمانی از جنبه‌های مختلف حایز اهمیت خاص است و در صورت جدی گرفتن آن، می‌تواند به ارائه خدمات درمانی بهتر و باکیفیت مطلوب‌تر منجر شود و گروه هدف؛ گیرندگان خدمات درمانی، را از خدمات بهتر و استاندارد بهره‌مند کند. قطعاً جایگاه‌های نظارتی صنفی مانند سازمان نظام پزشکی، انجمن‌های صنفی و نیز دستگاه‌های مرتبط دولتی مانند معاونت‌های درمان و بهداشتی دانشگاه‌های علوم پزشکی، می‌توانند با نظارت دقیق چه از منظر بستر ارائه خدمات (بهداشت) و چه از نظر صلاحیت درمانگر نظارت کیفی و… سبب ارتقای ارائه خدمات مرتبط با سلامت دهان و دندان شود.

به امید روزی که جامعه ایرانی نه تنها در حرف و شعار که به صورتی جدی و عملی، پیشگیری را مقدم بر درمان بداند و همه مردم بتوانند در صورت نیاز به خدمات درمانی دندانپزشکی بدون ملاحظات و محدودیت‌های اقتصادی به ارتقای سلامت خود اهمیت بدهند.
منبع:دندانه

 

تاملی در عملکرد آموزش و پرورش در حوزه آموزش بهداشت و پیشگیری دندان‌پزشکی

پیش از مقدمه
چندی پیش شاهد اقدام مثبتی در دندان‌پزشکی کشور بودیم. جمعی از مسئولان سمینار یک‌روزه‌ای برپا کردند تحت عنوان «آینده دندان‌پزشکی کشور»، و شاید با این تصور که من هم می‌توانم فردی لایق حضور در میان خرد جمعی باشم دعوت‌نامه‌ای هم برای حقیر فرستادند.
مطلبی که در پی می‌آید گزارش برگزاری این همایش نیست. قصدم از نگارش آن، موضوع دیگری است هرچند که زود‌تر از این می‌باید به این اقدام بجا و قابل ستایش پرداخته می‌شد تا چنین اتفاق ارزشمندی اینگونه در هیاهوی اخبار نه چندان مهم گم نشود.

پ: پیش ن: نیش
پ: پیش ن: نیش

مقدمه
روز سمینار از میان کارگروه‌های تعیین شده، در کارگروه بهداشت و پیشگیری شرکت کردم تا ضمن بهره‌گیری از نظرات سایر همکاران و صاحب‌نظران، دیدگاه خودم در این خصوص را ارزیابی کنم و شاید حرفم را به گوش کسی برسانم.
توجه به گلچینی از نظرات مطرح شده در جلسه خالی از لطف نیست ضمن آنکه با تایید دیدگاه نگارنده بستر مناسبی برای بیان آن فراهم می‌کند:
نظام آموزشی ما درمان‌محور است و دانشجویان در این نظام به‌صورت نیرویی درمانگر تربیت می‌شوند.
اعتقاد راسخی به لزوم پرورش نیروهای آموزش‌دیده حدواسط یا‌‌ همان بهداشتکاران وجود ندارد و برنامه‌های نه چندان جدی موجود هم به تعطیلی کشیده می‌شوند.
توقع از دندان‌پزشک پرورش‌یافته این سیستم برای صرف وقت در جهت توصیه‌های بهداشتی و پیشگیری، انتظاری نابجاست.
آموزش بهداشت همگانی در کشور بسیار ضعیف است.
سایر دستگاه‌ها مثل صداوسیما و آموزش‌و‌پرورش باید نقش گسترده‌تر و موثرتری در ترویج فرهنگ بهداشت و پیشگیری برعهده بگیرند.
دقت در موارد یاد شده به آسانی ما را به این نتیجه می‌رساند که اصولا نباید از متولیان اصلی و مستقیم نظام سلامت توقع چندانی در حل مشکلات بهداشتی و ارتقاء سلامت مردم داشته‌باشیم. این سیستم علاقه چندانی به مقوله پیشگیری و تصمیم جدی برای پرورش نیروهایی برای اجرایی کردن آن ندارد. موجود درمانگری تحویل می‌دهد که حاضر نیست با ارائه توصیه‌های بهداشتی نان خود را آجر کند.

پس چه باید کرد؟
اینک که معلوم شد مسئولان اصلی بهداشت از اساس سودای دیگری در سر دارند و نردبانشان را به دیوار اشتباهی تکیه داده‌اند، معلوم می‌شود که باید دست به دامان سایر نهاد‌ها شویم. خوب است برای بررسی وضعیت آموزش همگانی، ببینیم دو سازمان مهم که می‌توانند بازوان اجرایی بسیار ارزشمند، تاثیرگذار و با برد وسیع در این زمینه باشند چه گلی به سرمان زده‌اند: سازمان صداوسیما و وزارت آموزش‌وپرورش.

در رسانه ملی چه می‌گذرد؟
به صداوسیما تنها اشاره‌ای کوتاه می‌کنیم چون پیشینه روشنی در این خصوص دارد و ما نیز در این نوشتار قصد بررسی عملکرد آن‌ها را نداریم. رسیدن به این نتیجه احتیاج به مطالعه و بررسی عمیقی ندارد که انواع تبلیغات درآمدزا در مورد تنقلات ظاهرا مفید وقت چندانی برای این سازمان برای توجه و هزینه کردن جهت ترویج فرهنگ بهداشت و سلامت دهان نمی‌گذارد. البته نیاز به توضیح نیست که تهیه و پخش برنامه‌های پزشکی معدود و از نظر زمانی محدود آنهم در تنها شبکه تخصصی موجود، با آنچه موضوع این بحث در خصوص ترویج و آموزش عام و گسترده نکات بهداشتی است تفاوتی آشکار دارد. چنان برنامه‌هایی در جای خود مفید و لازم‌اند ولی اصولا ربطی به آنچه مد نظر ما از باب آموزش همگانی اصول بهداشت و پیشگیری است ندارند.

در کتاب‌های درسی دبیرستان چه خبر است؟
نهاد دوم که روی سخن اصلی این مقاله با آن است وزارت محترم آموزش‌وپرورش است. وزارت‌خانه‌ای که مهر آموزش بر پیشانی دارد و اگرچه طیف وسیعی از آموزش‌های تخصصی را برای گروه هدف خود در دستورکار قرار داده اما مطلقا التفاتی به مشکلات سلامت دهان جوانان و راه حل آن یعنی آموزش بهداشت و پیشگیری دندان‌پزشکی ندارد. نگاهی اجمالی به کتاب‌های زیست‌شناسی دوره متوسطه این موضوع را بهتر روشن می‌کند.

کتاب زیست‌شناسی و بهداشت (مشترک بین تمام دانش‌آموزان سال اول متوسطه)
در ابتدای کتاب و ذیل عنوان «سخنی با دانش‌آموزان» گفته‌شده‌است که در این کتاب به زمینه‌های اصلی کاربردی علوم زیستی از جمله تغذیه و سلامت پرداخته خواهد شد و دانش‌آموزان در سال‌های بالا‌تر مطالب بیشتر و جالب‌تری در این زمینه خواهندخواند. اتفاقی که دست‌کم درمورد دهان و دندان، با فرض آنکه آن را از علوم زیستی و مرتبط با تغذیه و سلامت بدانیم، هرگز در این کتاب و کتاب‌های سال‌های بعد نمی‌افتد.
کتاب سال اول شامل هفت فصل است که تنها دو فصل چهارم (تغذیه) و هفتم (سلامت و بیماری) آن مایه امیدواری برای یافتن نکته‌ای بهداشتی در باب دهان است. مرور این دو فصل خیلی زود نور امید را خاموش می‌کند چون بلافاصله معلوم می‌شود که در فصل تغذیه، توضیح بیماری‌های کرتینیسم و پلاگر (که خدا می‌داند چند درصد جامعه ایرانی به آن‌ها مبتلا هستند) مهم‌تر از پوسیدگی دندان (با شیوع تاسف‌بار آن) تشخیص داده شده است. تنها نکته مرتبط با محیط دهان در این فصل اشاره به کمبود ویتامین C یا اسکوروی است که باعث خونریزی لثه می‌شود. در فصل سلامت و بیماری نیز توضیح درمورد نقش لنفوسیت و فاگوسیت برای دانش‌آموز پانزده ساله بر تشریح بیماری‌های دهان و دندان و روش‌های پیشگیری ترجیح یافته‌است.
باعث تعجب است که در کتابی که نام بهداشت بر خود دارد، در غیاب توضیحات و آموزش‌های بهداشتی ضروری برای این گروه سنی در مورد ساختمان دندان و مضرات عادات غذایی شایع ایشان و روش‌های پیشگیری، مطالب متنوعی در مورد چربی خون و LDL و HDL، مقایسه غلظت جیوه آب دریا با بدن جلبک و درصد ویتامین C باقیمانده در کلم پس از قرار دادن آن در آب جوش بیان شده‌است.
بخش پیوست کتاب نیز در نوع خود جالب است. در این قسمت جدولی می‌بینیم که در آن به نام برخی از بیماری‌های واگیر (از جمله بیماری‌های نادری همچون پاراتیفویید و مالاریا) و چگونگی انتشار و علائم و راه معالجه آن‌ها اشاره شده اما در این بخش هم گویا جایی برای پرداختن به شایع‌ترین بیماری عفونی غیرواگیر انسان و بخصوص بچه‌ها یعنی پوسیدگی دندان وجود نداشته‌است.
با بررسی کتاب سال اول به نظر می‌رسد یا نویسندگان کتاب‌های لغت و کار‌شناسان باید در معنی کلمات «کاربردی» و «بهداشت» تجدیدنظر کنند یا پدیدآورندگان این کتاب در مورد محتوای کتابی که تالیف کرده‌اند.
شاید بد نباشد مولفین محترم اندکی عمیق‌تر به این موضوعات بنگرند و در مورد این سوالات روشنگری کنند که آیا اساسا عضوی به نام دندان را در بدن انسان به رسمیت می‌شناسند یا خیر؟ اگر پاسخ مثبت است چگونه است که در کتابی که با عنوان بهداشت برای کسانی نوشته‌اند که یکی از بزرگ‌ترین مشکلات سلامتشان پوسیدگی دندان است، حتی یک سطر را به این موضوع اختصاص نداده‌اند؟ آیا دانستن اینکه سه میلیارد سال پیش فقط ۰۴/۰ % جو، اکسیژن بوده از دانستن جنس و ساختمان دندان موضوع مهم‌تری برای بخش «بیشتر بدانید» است؟ آیا در بخش «فعالیت»، محاسبه شدت فتوسنتز در شرایطی که درصد CO۲ هوا ۰۳/۰ باشد بر محاسبات زمان افتادن و رویش دندان‌ها ترجیح دارد؟ آیا اطلاع یافتن دانش‌آموزان از درصد جرم قند در وزن خشک برگ، ارزش آن را دارد که موضوع بخش «پرسش و تحقیق» باشد اما تاثیر دفعات و مقدار مصرف قند بر سلامت دندان، خیر؟

کتاب زیست‌شناسی و آزمایشگاه (سال دوم متوسطه)
اگر کتاب سال اول برای عموم دانش‌آموزان نظری نوشته شده، از سال دوم محتوای کتاب به‌طور تخصصی برای رشته تجربی تالیف شده‌است. موضوعی که گویا مولفین آن را خیلی جدی گرفته‌اند چرا که از این سال به بعد عمیق‌ترین مطالب شاخه‌های مختلف علوم زیستی برای دانش‌آموزان دبیرستان، (نه دانشجویان بیولوژی)، به رشته تحریر درآمده و صد البته غفلت از پرداختن به دهان و دندان کماکان سرلوحه کار قرار دارد.
در این کتاب نیز در «سخنی با دانش‌آموز»، تصریح شده که تغذیه و بیماری‌ها از خبرهای زیست‌شناسی هستند و بسیاری از کشفیات زیست‌شناسان در زندگی روزمره ما کاربرد دارد و بالاخره اینکه برای کسب سلامتی و حفظ آن آشنایی با ساختار و کار بخش‌های بدن آدمی لازم است.

حال سری به کتاب می‌زنیم تا ببینیم سهم دهان و دندان از حقایقی که در «سخنی با دانش‌آموز» بر آن‌ها تاکید شده چقدر است.
تنها مروری سطحی کافیست تا ما را به این نتیجه برساند که گویا نویسندگان اعتقاد چندانی به اینکه دهان هم بخشی از بدن انسان است و باید با ساختمان و کار آن آشنا شد ندارند. از کل حدود ۱۴۰ صفحه کتاب تنها کمتر از ۲۵ سطر در فصل گوارش به دهان و دندان اختصاص یافته که در همین مختصر هم کلیدی‌ترین آموزش به بچه‌ها این است که «دندان‌ها در گرفتن لقمه غذا و خرد کردن آن نقش اصلی دارند». در کنار آموزش این نکته به نوجوانانی که لابد پیش از این آن را نمی‌دانسته‌اند، اطلاعات دیگری هم که شاید کاربردی تشخیص داده شده در اختیار ایشان قرار گرفته از جمله اینکه «ماهیچه‌ها در هنگام جویدن بین دندان‌ها نیروی شدیدی ایجاد می‌کنند که این نیرو در انسان تا حدود ۱۰۰ Kg/cm۲ می‌رسد». سوال اینجاست که واقعا با چه استدلال و تفکری از میان صد‌ها نکته مهم و سودمند، این جمله که دانستن و ندانستن آن چندان فرقی با هم ندارند برای تدریس انتخاب شده؟ جالب اینکه تنها نکته واقعا مهم و کاربردی این بخش که می‌توانست زمینه‌ساز بیان یک مطلب مفید بهداشتی و پیشگیری باشد هم به‌صورتی خنثی بیان شده و بی‌هیچ توضیحی از آن گذشته‌اند: «ترشح بزاق در هنگام خواب بسیار کاهش می‌یابد». به راستی اگر نتیجه این پدیده فیزیولوژیک را به دانش‌آموز گوشزد نکنیم، دانستن آن نفعی به حال او دارد؟
مطالبی که از متن کتاب بازنویسی شد کل سهم دهان و دندان از اطلاعات کاربردی و آشنایی با کار و ساختار بخش‌های بدن آدمی است که در ابتدای کتاب بر آن تاکید شده‌بود. اینک ببینیم در کنار این غفلت جبران‌ناپذیر در مورد یکی از مهم‌ترین و آسیب‌پذیر‌ترین ارگان‌های بدن (در این گروه سنی)، چه موضوعاتی مورد توجه و موشکافی نویسندگان بوده‌است:
تفسیر منحنی الکتروکاردیوگرام
سورفاکتانت و مشکل تنفسی ناشی از کمبود آن در نوزادان زودرس
فرضیه جریان فشاری در توضیح حرکت شیره پرورده در آوندهای آبکشی گیاهان
و البته معرفی تریکودینا جاندار تک سلولی آبزی که بسیار خوش شانس‌تر از دندان و بافت‌های اطراف آن بوده چرا که با چاپ طرحی از او به معرفی اجزایش پرداخته‌اند. لطفی که متاسفانه از دندان دریغ شده‌است.
کتاب‌های زیست‌شناسی و آزمایشگاه (سال سوم) و زیست‌شناسی (پیش‌ دانشگاهی)

از بررسی این دو کتاب قطور و به غایت دشوار و دیرفهم صرف‌نظر می‌کنیم چون در تالیف آن‌ها نیز کماکان در بر‌‌ همان پاشنه می‌چرخد و ورود به جزییات آن‌ها جز تکرار کاستی‌های مجلدات پیشین این مجموعه حاصلی ندارد. متاسفانه در این کتاب‌ها نیز شاهد پرداختن به مباحث پیچیده‌ای هستیم که شاید با این جزییات هرگز به کار فارغ‌التحصیل دبیرستانی نیاید. و البته باز هم نادیده گرفتن مبحثی حیاتی که دقیقا مشکل گروه سنی مخاطب این کتاب‌هاست و به اذعان مولفین جزو مباحث زیست‌شناسی هم محسوب می‌شود، به عنوان یک اصل مد نظر قرار داشته‌است.

تاملی در نکات بخش‌هایی با عنوان «سخنی با دانش‌آموزان عزیز»
پیش‌تر اشاره کردیم که در ابتدای هر جلد بخشی وجود دارد که درواقع سخن مولفین با دانش‌آموزان است و مثال‌هایی نیز از این بخش‌ها آوردیم. این سخنان در حقیقت تبیین سیاست‌های تالیفی نویسندگان و آماده کردن ذهن شاگردان برای مطالبی است که مولفین تصمیم دارند بیان کنند.
در یکی از همین بخش‌هاست که به شاگردان یادآوری می‌شود «هم اکنون در هر ثانیه بیش از یک هکتار از جنگل‌های گرمسیری جهان در حال نابودی است». جای تاسف است که تا امروز کسی پیدا نشده تا به سیاست‌گذاران تالیف کتب، سرعت تخریب دندان‌های بچه‌ها را که ناشی از کوتاهی در آموزش بهداشت همگانی است یادآور شود تا در کنار دلسوزی برای جنگل‌های گرمسیری جهان نگران دندان‌های این تعداد جوان هم باشند.

باز در قسمتی دیگر آمده که «تلاش بر این بوده‌است تا در این کتاب مفاهیم پیچیده زیست‌شناسی به زبانی نسبتا ساده و روان، مناسب سن شما نوشته شود». این جمله از متن کتاب صراحتا نشان می‌دهد که انتخاب مفاهیم پیچیده، نه یک امر اتفاقی که تصمیمی کاملا آگاهانه و فکرشده بوده‌است. هدفی که انصافا گروه تالیف در دستیابی به آن موفق عمل کرده‌اند. وجود مباحث دشواری چون «الگوی نمایی رشد»، «الگوی رشد لجیستیک» و «چرخه کالوین» گواه این تلاش موفق است. بدیهی است که بر طبق این سیاست، تدریس موضوعاتی نامانوس و دور از ذهن و توضیح آن‌ها به مدد استفاده از زبان ساده و نسبتا روان، بر پرداختن به جزییات ویا حتی کلیات مفاهیمی ساده اما مهم و حیاتی چون ساختمان دندان و بیماری‌های آن ترجیح می‌یابد.

در اولین صفحه کتاب پیش‌دانشگاهی هدف مهم مجموعه چهارجلدی کتاب‌های زیست‌شناسی دوره‌ متوسطه اینگونه عنوان شده «کسب دانستنی‌های لازم، کسب مهارت‌های لازم و کسب نگرش‌های لازم». چنین هدف‌گذاری هوشمندانه‌ای سزاوار تحسین و قدردانی است اما افسوس کسانی که این اهداف ارزشمند و مهم را دنبال می‌کنند، دانستنی‌ها، مهارت‌ها و نگرش‌های بهداشتی دندان‌پزشکی را حتی به اندازه یک سطر در یک مجموعه چهار جلدی لازم تشخیص نداده‌اند. شاید این پرسش‌ها پر بیراه نباشد که آیا پرداختن به جزییات تعادل اسید و باز و تنظیم آب و الکترولیت‌ها در لوله هنله و عملکرد قلب بر اساس این نگرش بوده که مشکل بچه‌های این گروه سنی، افزایش چربی و فشارخون و ناراحتی قلبی است؟ و آیا براساس همین نگرش شیوع وحشتناک و تاسف‌بار پوسیدگی دندانی مهم جلوه نکرده تا یک کلمه در باب پیشگیری از آن آموزش داده‌شود؟ آیا ظرایف فیزیولوژی گیاهی و تنفس سلولی نسبت به فرآیند پوسیدگی دندان، دانستنی لازم‌تری محسوب می‌شود؟ آیا واقعا انجام صحیح روش‌های پیشگیری مهارت لازم‌تری است یا نحوه اندازه‌گیری درصد قند وزن خشک برگ در ساعت ۲ بامداد؟

و سر آخر «سخنی با مولفین عزیز»
غرض از نوشتن این مطلب هرگز انکار تلاش و زحمت گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تالیف کتب درسی نیست. بر هر کسی که حتی گذرا بر این مجموعه نظری بیفکند آشکار می‌شود که تدوین آن آسان نبوده‌است. اما به نظر می‌رسد زحمات بی‌شمار گروه نویسندگان در برخی موارد نتیجه‌ای جز به زحمت انداختن دانش‌آموزان و معلمان به بار نمی‌آورد. راهی که این گروه در پیش گرفته‌اند و مشقت زیادی برای طی آن بر خود هموار کرده‌اند در بسیاری موارد با اهداف بیان شده در ابتدای کتاب همخوانی ندارد و به سرمنزل مقصود نمی‌رسد. نگارنده از یک سو به عنوان کسی که متجاوز از بیست سال مشغول طبابت بوده و بر حسب علاقه در حوزه پیشگیری فعالیت کرده، و از سوی دیگر به عدد همین سال‌ها از نزدیک شاهد مشکلات تدریس کتب فوق بوده و به اعتبار این هر دو پیشینه بر ناهماهنگی آموزش‌های دوره متوسطه با نیازهای جامعه دانش‌آموزی آگاهی یافته‌است، وظیفه خود دانسته‌ام با یادآوری کاستی‌های موجود قدمی در راه اصلاح آن بردارم.

اینک پرسش اصلی این است که کدام منطق از لزوم دانستن جزییات مباحث دشواری که در این مقطع تحصیلی به کار دانش‌آموزان نمی‌آید به قیمت بی‌اطلاعی از موضوعاتی که یکی از مشکلات اصلی سلامت ایشان است حمایت می‌کند؟ بیاییم منصفانه عملیات محاسبه الل‌ها و ژنوتیپ‌ها را در جمعیتی با تعادل هاردی‌-‌ واینبرگ مقایسه کنیم با محاسبه ساده محدوده زمانی تاثیر اسید حاصل از قند بر دندان برای درک زمان مناسب مسواک زدن. یا فرآیند ورود DNA ویروسی به چرخه لیزوژنیک و تخریب سلول را مقایسه کنیم با نقش باکتری در روند تخریب دندان. و بالاخره توضیح درمورد تفاوت گیاهان C۳ و C۴ در نحوه تثبیت دی‌اکسیدکربن را مقایسه کنیم با تشریح تفاوت دندان‌ها و سطوح مختلف آن‌ها در استعداد به پوسیدگی. به‌راستی در مقایسه‌های فوق، کدامیک دانستنی لازم و کاربردی و آشنایی با کار و ساختمان بدن در جهت حفظ سلامتی محسوب می‌شود که وعده آن در ابتدای کتاب به دانش‌آموزان داده شده؟

اگر واقعا درصد پیچیدگی مفاهیم ملاک اهمیت و انتخاب مطالب باشد حق هم این است که بیشتر فصول به مثال‌هایی از این دست که نمونه‌های آن در کتاب بسیار است اختصاص یابد و البته کلمه‌ای در باب یکی از مشکلات جدی سلامت بچه‌ها و راه‌های پیشگیری از آن نگاشته نشود. اما اگر مباحث ساده هم به اعتبار انطباقشان بر نیازهای مخاطب می‌توانند مهم تلقی شوند بهتر است در ویرایش‌های بعدی این مجموعه تجدیدنظر اساسی کنیم تا اندک تعادلی برقرار شود و قدمی هم در راه ارتقاء سلامت دهان دانش‌آموزان برداشته‌باشیم.
نگارنده به خوبی بر این نکته واقف است که برخی از موضوعات انتخابی مولفین از نظر آموزش روش تحقیق و باز شدن دید دانش‌آموزان و آشنایی ایشان با شاخه‌های مختلف علوم زیستی و استعدادیابی، مفید و لازم است اما پرداختن صرف به آن‌ها و چشم‌پوشی از موضوعات مهم و سودمندی که آن‌ها نیز می‌توانند به عنوان مواد آموزشی در همین جهت استفاده شوند ‌‌نهایت کج سلیقگی و فرصت‌سوزی است.
ختم کلام آنکه شاید وقت آن رسیده‌باشد ‌که کسب دانستنی، مهارت و نگرش لازم را از خود شروع کنیم.

منبع:دندانه

 

وضعیت دهان شما با سلامت کلی شما در ارتباط است

ترجمه: مصطفی صداقت

وضعیت دهان شما با سلامت کلی شما در ارتباط نزدیکی است. این ادعایی است که محققان در تحقیقات خود آن را اثبات کرده‌اند. برای روشن کردن این موضوع در ادام؟ این نوشته به رابط؟ میان سلامت دهانی و دیابت، بیماری قلبی، سرطان و دیگر بیماری‌ها اشاره خواهیم کرد. باوجوداین، در بسیاری از این تحقیقات ماهیت این رابطه مشخص نیست، یعنی محققان در مورد اینکه رابطه سببی است یا یک همبستگی صرف، به نتیجه نرسیده‌اند… به‌هرحال، آشکار است وضعیت دهان شما با سلامت فیزیکی کلی شما در ارتباط نزدیکی است.

سلامت دهانی و دیابت
سال‌هاست که پزشکان می‌دانند افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ بیشتر در معرض ابتلا به پریودنتیت‌ (بیماری لثه و بافت‌های اطراف دندان) هستند. در جولای ۲۰۰۸ در تحقیقی اظهارنظر بالا مورد تأیید بیشتر قرار گرفت. در این تحقیق، محققان دانشکد؟ سلامت عمومی می‌لمن دانشگاه کلمبیا ۹۲۹۶ فرد غیردیابتی را در نظر گرفتند و میزان باکتری‌ها پریودنتال آن‌ها را در طول ۲۰ سال اندازه‌گیری کردند. بنا بر نتایج این تحقیق، افرادی که بیماری پریودنتیت‌ آن‌ها در سطوح بالاتری بود، بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ بودند. به‌عبارت‌دیگر، خطر پیشرفت بیماری دیابت نوع ۲ در این گروه از افراد در مقایسه با افرادی که هیچ نوع بیماری لثه نداشتند، دو برابر بیشتر بود.

سلامت دهانی و بیماری قلب
از نظر پزشکان رابط؟ میان سلامت دهانی و بیماری قلبی نیز به‌مانند رابط؟ میان سلامت دهانی و دیابت به اثبات رسیده است؛ اما هنوز مشخص نیست که آیا رابط؟ میان سلامت دهانی و بیماری از نوع رابط؟ مستقیم علت و معلولی هست یا خیر. یکی از دلایل نامشخص بودن ماهیت این رابطه ‌این است که عوامل دیگری همچون سیگار کشیدن و پیری می‌توانند هم بر بیماری لثه و هم بر بیماری قلب تأثیر بگذارند. باوجوداین، در سال ۲۰۰۵ در تحقیقی این عوامل خطر همچون سن، جنسیت و سیگار کشیدن حذف شدند تا به رابط؟ دقیق میان سلامت دهانی و بیماری قلب دست یابند. دکتر مویس دسوریو، محقق ارشد این تحقیق از دانشگاه کلمبیا، می‌گوید که با حذف کردن این عوامل خطر آن‌ها به رابط؟ مستقلی میان بیماری لثه و بیماری قلب دست‌یافته‌اند.

عوارض بارداری و بیماری لثه
دکتر مارشا روبین از بخش ویژ؟ مرکز دندانپزشکی بیمارستان پرسبیتارین /ویل کورنل نیویورک، می‌گوید که اکثر زنان باردار دچار عفونت‌های لثه می‌شوند که به دلیل تغییرات سطح هورمون‌ها است. او ادامه می‌دهد که بسیاری از زنان باردار سلامت دهانی را نادیده می‌گیرند و این کاری اشتباه است. در نظر دانشمندان بیماری لثه یا التهاب دهان ترکیبات شیمیایی به نام پروستاگلاندین تولید می‌کند که باعث زایمان زودهنگام می‌شود. اگرچه این نظری؟ دانشمندان هنوز به اثبات نرسیده است، اما محققان در تحقیقی در سال ۲۰۰۱ دریافتند که اگر زنان باردار در بین هفته‌های ۲۱ و ۲۴ دچار بیماری لثه شوند، در مقایسه با دیگر زنان باردار ۴ تا ۷ برابر بیشتر در معرض وضع حمل قبل از هفت؟ سی و هفتم خواهند بود.

سینه‌پهلو و بیماری لثه
محققان میان سینه‌پهلو و بیماری لثه نیز رابطه‌ای یافته‌اند، اگرچه در اکثر تحقیقات این محققان بر روی جمعیت‌های پرخطر تمرکز شده است. برای درک رابط؟ بهتر سینه‌پهلو و بیماری لثه در سال ۲۰۰۸ محققان تحقیقی را بر روی سالخورده‌ها انجام دادند. این محققان دریافتند که سالخورده‌های مبتلابه عفونت پریودنتیت‌ در مقایسه با سالخورده‌های عاری از این عفونت۹/۳ برابر بیشتر دچار سینه‌پهلو شده بودند.

سرطان لوزالمعده و بیماری لثه
در سال ۲۰۰۷ در ژورنال موسسه ملی سرطان تحقیقی به چاپ رسید که در آن در بین سال‌های ۱۹۸۶ و ۲۰۰۲ هر دو سال یک‌بار از ۵۱۵۲۹ آمریکایی در مورد سلامت آن‌ها نظرسنجی شده بود. از میان ۲۱۶ نفری که مبتلا به سرطان لوزالمعده بودند، ۶۷ نفر آن‌ها بیماری پریودنتیت‌ نیز داشتند. بدون در نظر گرفتن عامل سیگار کشیدن، محققان این تحقیق دریافتند که داشتن سابق؟ بیماری پریودنتیت‌ با خطر افزایش سرطان لوزالمعده در ارتباط است.

منبع:دندانه

 

هفت توصیه کلیدی درباره مسواک زدن

۱- هر بار که مسواک زدن قبل از خواب را فراموش کنم،‌ چقدر برای دندان‌هایم بد است؟
خیلی بد است. احتمالا می‌دانید که به توصیه انجمن دندان‌پزشکی آمریکا (ADA) باید دندان‌ها را دو بار در روز مسواک زد. حتما این را هم می‌دانید، مسواک زدن آسان‌ترین راه برای جلوگیری از بوی بد دهان است.
۲- اما اهمیت مسواک زدن چیزی فراتر از خوشبویی دهان است. هر بار که از مسواک زدن طفره می‌روید،‌ باعث رشد باکتری‌ها و و تشکیل پلاک‌های دندانی می‌شوید که موجب پوسیدگی و بیماری‌های لثه می‌شوند. اگر وسط روز زبان خود را به دندان‌های خود روی خط لثه بکشید، وجود ماده‌ای چسبناک یا زبر را روی دندان‌ها حس خواهید کرد. این پلاک است.

خوشبختانه مسواک زدن باکتری‌ها را به هم می‌ریزد و در نتیجه باکتری‌ها در محل باقی نمی‌مانند، زیرا اگر باقی بمانند، شروع به حمله به دندان‌ها می‌کنند. به علاوه اگر پلاک مدت زمان زیادی در محل بماند، به جرم تبدیل که ماده سفت و زرد رنگی است، می‌شود و در نتیجه موجب التهاب و خونریزی لثه‌ها می‌شود. اگر این جرم مدت زیادی روی دندان‌ها بماند،‌ ممکن است دندان‌های خود را از دست دهید.

۳- دقیقا مشخص نیست پلاک‌ها چه زمانی خطرناک می‌شوند، اما با یک بار مسواک نزدن فرایند پوسیدگی دندان آغاز می‌شود، به خصوص اگر این فراموش کردن‌ها تکرار شود.

۴- سرسری مسواک زدن
سرسری مسواک زدن هم به همان اندازه بد است. دو بار مسواک زدن در روز و ترجیحا با خمیردندان فلورایدی و یک مسواک نرم در روز شوخی نیست. هربار مسواک زدن باید حدود ۲ دقیقه طول بکشد و همه سطوح دندان شسته شود، نه فقط دندان‌های جلویی که موقع خندیدن دیده می‌شوند. همچنین ADA کشیدن روزانه نخ دندان و برای مراقبت‌های بیشتر رفتن مرتب پیش دندان‌پزشک را توصیه می‌کند (مثلا جرم روی دندان را فقط دندان‌پزشک می‌تواند تمیز کند.)

۵- مسواکی را انتخاب کنید که برس آن لبه‌های یا نوک‌های تیز یا دندانه‌دار که به دهان آسیب می‌زنند، نداشته باشد. دسته مسواک به‌وسیله سازنده تست شده باشد تا تحت شرایط استفاده معلوم دوام بیاورد. موهای برس مسواک با استفاده معمول نباید بریزد. مسواک‌‌های برقی هم باید مجوز ایمنی مصرف را داشته باشند. اندازه و شکل برس مسواک باید طوری باشد که به راحتی وارد دهان شما شود و امکان دسترس به همه مناطق را به شما بدهد.

۶- زمان تعویض مسواک
مسواک‌تان را هر سه تا چهار ماه یکبار، و حتی زودتر اگر برس مسواک ریشه ریشه شده است، عوض کنید.

۷- جایگزین‌های مسواک
آدامس،‌ خوشبوکننده‌ها و شستشودهنده‌ها،‌ نمی‌توانند جایگزین مسواک زدن شوند. این سه موجب حس تازگی در دندان می‌شوند،‌ اما به‌گفته سوهاتا، مسواک زدن و کشیدن نخ دندان تنها راه‌های مؤثر در ازبین‌بردن پلاک‌های دندان هستند.

منبع:دندانه

 

دکتر منصوره میرزایی
متخصص دندان‌پزشکی ترمیمی و زیبایی

بیماری لثه از ۳۰سالگی به بعد در افراد بروز می‌کند و اولین نشانه آن خونریزی از لثه‌ها هنگام مسواک زدن و خوردن مواد غذایی است.
ورم و آماس لثه از دیگر علایم بروز بیماری‌های لثه است که در اثر توجه نکردن و عدم درمان بیماری ممکن است فرد دچار التهاب، حساسیت، قرمزی، تورم، درد و عفونت شود. همچنین در مراحل پیشرفته ممکن است منجر به از دست دادن دندان‌ها شود.

مشکلات لثه در بسیاری از افراد بدون علامت و درد هستند و ممکن است متوجه بیماری خود نشوند. آنان باید با احساس بوی بد دهان خود به دندانپزشک مراجعه کنند؛ چرا که بسیاری از بیماری‌های لثه در مراحل اول قابل درمان و کنترل است.

بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و بیماری قلبی عروقی در بروز بسیاری از مشکلات لثه موثر هستند. عدم رعایت بهداشت دهان و دندان، تغذیه نادرست، عدم استفاده یا استفاده نادرست از نخ دندان و مصرف دخانیات از دیگر عواملی است که باعث بروز آسیب به دندان‌ها می‌شود.

درمان بیماری‌های زمینه‌ای از بروز بیماری‌های لثه، دهان و دندان جلوگیری می‌کند. درمان بیماری‌ها به خصوص دیابت که آسیب شدیدی به دندان وارد می‌کند، برطرف کردن مشکلات داخل دهان مانند جرم گیری، پوسیدگی و رعایت بهداشت دهان و دندان از راهکارهای بسیار موثری در جلوگیری از بروز مشکلات و بیماری‌های لثه در بزرگسالی است.

افراد با مشاهده و احساس هر گونه درد و بوی بد دهان به دندانپزشک مراجعه کنند. همچنین نحوه صحیح مسواک زدن و استفاده از نخ دندان پس از صرف غذا باید آموزش داده شود؛ چرا که با آموزش روش صحیح از دوران کودکی می‌توانیم از بروز بسیاری از بیماری‌ها در بزرگسالی جلوگیری کنیم.
منبع:دندانه

 

خبرگزاری تسنیم: رئیس پانزدهمین کنگره انجمن متخصصین دندانپزشکی ایران گفت: بهتر است فرزندان ببینند والدینشان روزانه حداقل ۱۰ دقیقه برای مسواک زدن و نخ کشیدن وقت می‌گذارند تا به صورت ناخودآگاه الگو و مدل بهداشتی مناسبی برای دندان های خود پیدا کنند.

دکتر محمد باقر رضوانی درباره زمان آغاز پیشگیری از پوسیدگی دندانها گفت: از همان موقع که دندانها رویش پیدا می‌کنند باید کار پیشگیری از پوسیدگی را شروع کرد، سن رویش در دندان‌های شیری از ۶ تا ۷ ماهگی در دهان شروع می‌شود و تا حدود ۲ تا ۲ سال و نیم نیاز به مراقبت‌های اولیه بهداشتی دندان دارد. بهتر است آموزش‌های بهداشتی دندان مانند مسواک زدن از طریق ایجاد برنامه‌های جذاب و به صورت بازی‌های کودکانه در نظر گرفته شود تا کودک تمایل بیشتری به این امر نشان دهد و این نکته قابل اهمیت است که الگوی رفتاری کودکان والدین هستند و بهتر است آنها ببینند والدینشان روزانه حداقل ۱۰ دقیقه برای مسواک زدن و نخ کشیدن وقت می‌گذارند تا به صورت ناخودآگاه الگو و مدل بهداشتی مناسبی برای دندان‌های خود پیدا کنند.

وی ادامه داد: به هر حال مجموعه این دو وظیفه شامل تمیز کردن دندانها توسط پدر و مادر و آموزش خود آگاهی که خود کودک می‌بیند نتیجه اش پیشگیری از پوسیدگی در همان زمان رویش دندانها است و بدین شکل دندان‌های کودک تا سن رویش دائمی یعنی ۶ سالگی فاقد پوسیدگی خواهد بود و ذکر این نکته ضروری است که کشورهای پیشرفته دنیا برای کاهش پوسیدگی در حد قابل قبول در جوامع خود از طریق آموزش های منظم بهداشتی در مقاطع مختلف موفق به این امر شدند تا جایی که شاخص پوسیدگی دندانها در آن کشورها بسیار پایین است.

رضوانی خاطرنشان کرد: جای خوشبختی است که در سندی که قرار است در وزارت بهداشت تصویب شود این سیاست تعامل و ارتباط بچه‌های دبستانی در سنین رشد با مسواک زدن و آموزش بهداشت دندان و به نوعی ارتباط با وزارت بهداشت دیده شده و حتی دیده شده مدارس مجهز به مراکز دندانپزشکی شوند به علت اینکه هم ترس بچه‌ها از تجهیزات و شیوه‌های درمانی دندانپزشکی از بین رود و هم دندانپزشکی پیشگیر به مدارس ورود کند و در حقیقت با کمک سیاستگذاران و متولیان اصلی که انجمن دندانپزشکی ترمیمی و سایر انجمن‌های دنداپزشکی هستند بتوان نتیجه مطلوبی در این زمینه کسب کرد.

منبع:دندانه

 

معاون بهداشت وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: ایرانیان سالانه ۶۵ میلیارد نخ سیگار دود می‌کنند و ۳۰ درصد سیگار موجود در بازار ایران قاچاق است.
به گزارش ایرنا از وزارت بهداشت، دکتر علی اکبر سیاری در نشست با مسوولان نیروی انتظامی، اقدامات کنترلی ناجا در بخش‌های گوناگون را موجب ارتقا بهداشت و سلامت جامعه دانست و خواهان بررسی زمینه‌های همکاری و انعقاد تفاهمنامه شد.

به گفته وی، مقرر شد کمیته‌ای متشکل از دو نماینده از طرفین، زمینه‌های مشترک همکاری مشترک را مشخص و اعلام کنند.

معاون بهداشت وزیر بهداشت گفت: برخی موارد انتظارات ما از ناجا و برخی موارد مربوط به انتظارت ناجا از معاونت بهداشت وزارت بهداشت و برخی موارد نیز مربوط به حوزه کارهای مشترکی است که می‌توان انجام داد.

سیاری افزود: ۳۰ درصد سیگارهای موجود در بازار قاچاق هستند در حالیکه در کشورهای مشابه ما این میزان ۱۰ درصد است، بنابراین یکی از موارد همکاری معاونت بهداشت و ناجا می‌تواند این امر مهم باشد.

وی ادامه داد: به کنوانسیون منع دخانیات جهان قول داده‌ایم ۳۰ درصد مصرف سیگار در ایران را کاهش دهیم، اکنون ۶۵ هزار نفر سالانه بر اثر مصرف سیگار در کشور فوت می‌کنند، سالی ۶۵ میلیارد نخ سیگار در کشور مصرف و ۱۰ هزار میلیارد تومان از پول مردم دود می‌شود.

سیاری افزود: وضعیت قلیان از سیگار هم بد‌تر است و توزیع آن با سادگی صورت می‌گیرد.

وی، مواد مخدر و معتادان، کارتن خواب‌ها، مبتلایان ایدز که بر اثر تزریق مواد مخدر به ایدز مبتلا شده‌اند را دردهای اجتماعی جامعه دانست که باید با همکاری طرفین مورد رسیدگی قرار گیرد.

شیوع ایدز در بین کودکان کار ۴۰ درصد بیشتر از کل جامعه
سیاری با بیان اینکه میزان شیوع ایدز در کودکان کار ۴۰ درصد بیشتر از سایر مردم است، بیان داشت: آسیب‌های اجتماعی در جامعه از افزایش طلاق، کودکان خیابانی و زنان روسپی موارد دیگری هستند که می‌توانند زمینه‌های همکاری مشترک قرار گیرند.

معاون بهداشت وزیر بهداشت گفت: یک میلیون و ۲۰۰ هزار اماکن عرضه کننده مایحتاج غذایی و اقلام ضروری مردم در کشور وجود دارند که بدون همکاری معاونت بهداشت و ناجا نظارت بر آن‌ها ممکن نیست.

وی ادامه داد: در بحث حوادث جاده‌ای از معاینات ادواری رانندگان تا سایر زمینه‌ها موارد وجود دارند که دو معاونت با همکاری در این زمینه بسیار می‌توانند در کاهش آسیب‌ها به خانواده‌ها و جامعه کمک کنند.

سیاری برنامه «ان سی دی» -NCD- یا کنترل بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت را مورد اشاره قرار داد و گفت: باید تا ۱۰ سال دیگر، ۲۵ درصد مرگ و می‌رهای افراد بین ۳۰ تا ۷۰ سال را کاهش دهیم.

وی با اشاره به مشکلات حال و آینده کشور بر اثر شیوع بیماری‌های غیرواگیر، افزود: شیوع مصرف دخانیات، تغذیه ناسالم، کم تحرکی، مصرف الکل، عوامل خطر بیولوژیک همچون فشار خون، دیابت، اضافه وزن و چاقی در جامعه زمینه‌های همکاری دو نهاد را بیش از پیش ضروری می‌سازد.

مصرف سالانه ۴۲۰ میلیون لیتر الکل در کشور
معاون وزیر بهداشت با اشاره به مصرف سالانه ۴۲۰ میلیون لیتر الکل در جامعه، اپیدمی بیماری‌های واگیر و همه گیری‌هایی که هر چندگاه در کشور از این رهگذر اتفاق می‌افتد را متذکر شد و گفت: گستره این بیماری‌ها بسیار زیاد است.

سیاری از بیماری‌های منتقله از حیوان به انسان مانند سالک، گزیدگی‌ها، تردد دام‌ها در شهرهای مختلف و انتقال بیماری‌ها از این طریق گرفته تا کنترل مرز‌ها و اپیدمی‌های آنفلوانزای پرندگان وبا، ذبح غیرمجاز دام و همچنین شیوع بیماری‌های واگیر در مناسبت‌هایی مانند اربعین که می‌توان با همکاری بیشتر با یکدیگر آن‌ها را کاهش داد و راحت‌تر مهار کرد.

معاون بهداشت وزیر بهداشت خاطرنشان کرد: بهداشت باروری، عرضه غیرمجاز مواد غذایی، بهداشت دهان و دندان، موانع بازدید بهداشت کاران از مراکز نظامی که گاهی ایجاد می‌شوند و همکاری‌های پژوهشی سایر زمینه‌های همکاری معاونت بهداشت و معاونت بهداشت امداد و درمان ناجا هستند.

وی خواستار تشکیل کمیته‌ای برای بررسی زمینه‌های همکاری و سپس انعقاد تفاهمنامه برای اجرایی شدن موارد همکاری شد و این پیشنهاد مورد استقبال مسوولان معاونت بهداشت، امداد و درمان ناجا قرار گرفت.

منبع:دندانه

 

سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس گفت: هم اکنون به طور میانگین ۱۴۰ میلیون دندان پوسیده در دهان ایرانیان وجود دارد و جای تعجب است چرا هنوز خدمات دندانپزشکی تعرفه ندارند!

دکتر محمدحسین قربانی با اشاره به ضرورت تعرفه‌گذاری خدمات دندانپزشکی و همچنین نظارت بر اجرای این تعرفه‌ها اظهار کرد: واقعاً جای تعجب است پس از حمایت‌های مجلس در زمینه اعتبارات و افزایش تعرفه‌ها هنوز شورای عالی سلامت دهان و دندان برای تعرفه گذاری خدمات دندانپزشکی اقدامی نکرده است.

وی با اشاره به اینکه اگر بر حسب جمعیت ۷۸ میلیونی کشور برای ۷۰ میلیون ایرانی، معادل دو دندان پوسیده در نظر بگیریم که مسلماً بیشتر نیز است، در ‌‌نهایت با ۱۴۰ میلیون دندان پوسیده مواجه می‌شویم، گفت: برای هر دندان میانگین باید ۳ میلیون ریال هزینه کرد که در مجموع رقمی معادل ۴۲ هزار میلیارد تومان می‌شود، بنابراین در اینجا نقش بیمه‌ها باید پُررنگ‌تر شود و از همه مهم‌تر به مقوله پیشگیری و آموزش بهداشت دندانی برای جلوگیری از چنین هزینه‌های باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با بیان اینکه مجلس ۳۳۰۰ میلیارد تومان در قالب طرح تحول سلامت به وزارت بهداشت اختصاص داد ولی متاسفانه شاهد آن هستیم که پس از یکسال و اندی از گذشت این طرح هنوز تعرفه خدمات دندانپزشکی مصوب و تعیین نشده است، افزود: تعرفه را که مجلس نمی‌تواند تعیین کند بنابراین این وظیفه شورای عالی سلامت دهان و دندان است.

دکتر قربانی خاطرنشان کرد: برای خدماتی چون جراحی قلب تعرفه وجود دارد حال چطور امکان دارد برای خدمات دندانپزشکی تعرفه‌ای نداشته باشیم، بنابراین با تعرفه گذاری به موقع باید اختلاف هزینه‌های دندانپزشکی که شاهد قیمت‌های متفاوت در جنوب و شمال تهران و دیگر شهر‌ها هستیم، برداشته شود.
منبع:دندانه

 

حزب دموکراتیک جدید کانادا موسوم به NDP، وعده داد در صورت پیروزی در انتخابات فدرال کانادا، در پاییز سال جاری میلادی، برنامه‌‏های سلامت عمومی دندان را به اجرا در می‌‏آورد. طی این برنامه، برای تمام خانواده‌‏هایی که سالیانه زیر ۷ هزار دلار درآمد دارند و زیر پوشش بیمه نیستند، خدمات دندانپزشکی به طور کامل رایگان دریافت خواهند کرد.

به گزارش پایگاه خبری دندانه به نقل از CBC News، این حزب اعلام کرده خدمات دندانپزشکی شامل معاینه، فلورایدتراپی، رادیوگرافی، ترمیم دندان، درمان ریشه، درمان بیماری لثه، پروتزهای دندانی و ارتودنسی (با رویکرد درمانی) به صورت رایگان انجام خواهد شد.
حزب NDP تخمین می‏‌زند که برنامه اولیه آنها، ۴/۳ میلیون کانادایی را پوشش دهد.
بنا به اعلام دفتر بودجه پارلمان کانادا، هزینه این طرح برای سال‌های ۲۰۲۰-۲۰۲۱، نزدیک به ۱/۹میلیارد دلار تخمین زده شده است.
به گفته رهبر حزب NDP، این حزب با متخصصان بهداشت و دندانپزشکان همکاری خواهد کرد تا یک نقشه راه شامل بهداشت دهان و دندان، در قانون بهداشت کانادا تهیه کند.

منبع: دندانه

 

معاون آموزشی وزارت بهداشت، درباره سرنوشت بیش از دو هزار دانش‌آموخته رشته تکنسین سلامت دهان و دندان گفت: شرایط اقتصادی کشور همیشه به این صورت باقی نمی‌ماند و امیدواریم به تدریج این فارغ التحصیلان جذب شوند یا با حل موضوع تعهدات بتوانند در سایر بخش‌ها مشغول به کار شوند.

دکتر باقر لاریجانی در گفتگو با باشگاه خبرنگاران جوان شکل‌گیری رشته تکنسین سلامت دهان و دندان را اینگونه تشریح کرد: یکی از رشته‌هایی که به درخواست حوزه بهداشت در سال‌های گذشته ایجاد شده بود تکنسین سلامت دهان و دندان است و این رشته به منظور ارتقاء بهداشت دهان و دندان ایجاد شد.

وی ادامه داد: کریکولوم رشته تکنسین سلامت دهان و دندان در شورای آموزش پزشکی به تصویب رسیده و به درخواست حوزه بهداشت تعدادی از این دانشجویان مجوز پذیرش در دانشگاه‌های علوم پزشکی را گرفتند و ۲ هزار تکنسین سلامت دهان و دندان تربیت شدند.

معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد: پس از مدتی معاونت بهداشت درخواست کرد که تربیت دانشجو در این رشته را متوقف کنیم و اکنون آموزش در این رشته متوقف شده است.

لاریجانی بیان کرد: فارغ التحصیلان رشته تکنسین سلامت دهان و دندان تعهداتی دارند و وزارت بهداشت به دنبال آن است این فارغ التحصیلان در بخش‌هایی از حوزه بهداشت جذب و به خدمت گرفته شوند.

معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار کرد: ظرفیت‌های استخدام در وزارت بهداشت محدودیت جدی دارد و ما تعداد زیادی پرستار در صف استخدام داریم و از طرفی بخش‌های مراقبت ویژه بیمارستان‌ها نیاز جدی به پرستار دارند همچنین شمار بسیاری از دانشگاه‌های علوم پزشکی نیازمند جذب هیئت علمی هستند، اما مجوز جذب آن‌ها را نداریم.

منبع:دندانه

 

کار‌شناسان دانمارکی هشدار داده‌اند که خوراکی خوردن در نیمه‌های شب می‌تواند به شدت به دندان‌ها آسیب برساند.

گروهی از محققان دانشگاه کپنهاگ همراه با چند محقق آمریکایی، با مطالعه بر روی پیشینه پزشکی بیش از ۲۲۱۷ نفر از دانمارکی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که خوردن هر نوع خوراکی در نیمه شب، خطر از دست دادن دندان‌ها را افزایش می‌دهد.

این گروه پژوهشی، دلیل این حادثه را تغییر در میزان گردش آب دهان و کاهش آن در طول شب می‌دانند.
در گزارش این گروه پژوهشی که در مجله» عادات تغذیه «چاپ شده، آمده است که برای از بین رفتن خرده‌های غذا در دهان، میزان قابل توجهی بزاق دهان نیاز است.

ناخنک زدن‌های شبانه
از میان کسانی که پیشینه پزشکی آن‌ها مورد مطالعه قرار گرفت، ۱۷۳ نفر یعنی ۸ درصد آن‌ها را می‌توان به عنوان کسانی که در طول شب تغذیه می‌کنند، طبقه بندی کرد. این طبقه بندی به این معناست که آن‌ها یک چهارم و یا بیشتر از یک چهارم کالری مصرفی روزانه خود را بعد از صرف شام مصرف می‌کنند و یا دست کم دو بار در هفته، نیمه‌های شب بیدار می‌شوند تا کمی غذا بخورند.

وقتی محققان، شرکت کنندگان در این تحقیقات را برای مدت شش ماه تحت نظر داشتند، به نتیجه مهمی دست یافتند.
کسانی که در طول شب غذا می‌خورند، حتی بدون در نظر گرفتن عوامل تعیین کننده دیگری مانند سن، میزان مصرف سیگار، شکر و کاربوهیدرات‌ها، تعداد بیشتری از دندان‌های خود را از دست می‌دهند.

در حالی که دندانپزشک‌ها نمی‌توانند مانع از غذا خوردن شبانه بیمارانشان بشوند، دکتر جنیفر لانگرن و همکاران او می‌گویند دندانپزشک‌ها بایستی بیماران را از عواقب ناخنک زدن‌های شبانه آگاه کنند.
او گفت: «پزشکان عمومی باید در مورد پیامدهای غذاخوردن‌های شبانه آگاه باشند و آزموش بهداشت دهان و دندان را برای کسانی که نیمه شب خوراکی می‌خورند، افزایش دهند و در مواقع لازم بیماران را برای درمان به دندانپزشکان ارجاع دهند.»

پروفسور دمیان والمسلی، مشاور علمی انجمن دندانپزشکان بریتانیا می‌گوید غذا خوردن در طول شب که دهان در خشک‌ترین حالت قرار دارد و باقی مانده خوارکی‌ها بیشترین مدت را در دهان باقی می‌مانند، تاثیر مصرف خوراکی‌های قندی و اسیدی را افزایش می‌دهد.
آقای والمسلی گفت:» برای به حداقل رساندن اینگونه آسیب‌ها، باید روزی دو بار با خمیردندان فلوراید مسواک زد که یکی از آن‌ها باید پیش از زمان خواب باشد. «
وی همچنین افزود:» در صورت امکان همچنین باید دست کم یک ساعت قبل از مسواک زدن شبانه، تنها باید آب مصرف کرد. «

منبع:دندانه

 

نتایج یک مطالعه در کشور انگلیس نشان می‌دهد ۶۰ در صد مردم با استفاده ازهر شیئی، برای درآوردن خرده غذاهای بین دندان‌ها، سلامت دهان خود را به مخاطره می‌اندازند.
از جمله وسایلی که مردم اعتراف کرده‌اند بدین منظور به کار می‌برند می‌توان از پیچ آچار، قیچی، گوشواره، سوزن و چاقو نام برد.

این تحقیقات که توسط انجمن بهداشت دندان بریتانیا به عمل آمده، همچنین نشان می‌دهد که در ۲۳ درصد کسانی که خرده غذاهای بین دندان‌ها را تمیز نمی‌کنند خطر بیماری‌های لثه و بوی بد دهان بیشتراست.

دکتر نایجل کار‌تر، مدیر اجرایی این انجمن می‌گوید لازم است که به مردم در مورد اهمیت بکار بردن نخ دندان برای تمیز کردن دندان‌ها آموزش داده شود.

دکترکار‌تر می‌افزاید که استفاده از نخ دندان بخش مهمی از بهداشت دندان است که به سلامت دندان و لثه کمک می‌کند ولی در عین حال باید استفاده از نخ دندان با ملایمت صورت گیرد و دقت شود که به لثه‌ها صدمه‌ای وارد نشود.

به عقیده دکتر کار‌تر بهترین وسیله برای بیرون آوردن ذرات غذا از بین دندان‌ها استفاده از خلال دندان است.

دکتر کار‌تر می‌گوید:» ایده بیرون آوردن ذرات غذا از فاصله دندان‌ها با پیچ آچار ممکن است در بدو امر خنده دار به نظر برسد ولی عملا این یک نگرانی مهمی است که بعضی از مردم از هر وسیله در دسترس برای پاک کردن دندان خود استفاده می‌کنند. پیچ آچار از ابزار سختی است که قابلیت انعطاف ندارد و فکرنمی کنم که مردم متوجه این حقیقت باشند که استفاده از یک چنین وسایلی چه آسیبی ممکن است به لثه‌های آنان بزند.»

از جمله وسایل دیگری که مردم اعتراف می‌کنند برای خلال کردن دندان از آن استفاده می‌کنند می‌توان از کلید، چوب کبریت، سوهان ناخن، مداد، و چنگال نام برد.

منبع:دندانه

 

نتایج مطالعه جدید محققان انگلیسی نشان می‌دهد که بیماری لثه خطر مرگ را در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه افزایش می‌دهد.

محققان دانشگاه برمینگهام متوجه شدند که بیماری لثه با افزایش التهاب سیستماتیک مرتبط با بیماری مزمن کلیه، خط مرگ و میر را در مبتلایان به این دو وضعیت مزمن افزایش می‌دهد.
بیماری لثه ششمین بیماری شایع در انسان است که ۱۱. ۲ درصد از جمعیت جهان را مبتلا کرده است. تحقیقات قبلی همچنین بهداشت ضعیف دهان را با ابتلا به بیماری قلبی، درد زانو، بیماری آلزایمر و انواع مختلفی از سرطان مرتبط دانسته بودند.

«ایان چاپل» استاد دانشگاه برمینگهام در یک بیانیه مطبوعاتی اعلام کرد: ذکر این نکته حائز اهمیت است که بهداشت دهان تنها برای دندان‌ها نیست بلکه دهان دروازه بدن است و علاوه بر اینکه یک ارگان جداگانه محسوب می‌شود، محلی برای ورود باکتری‌ها به جریان خون از طریق لثه است.
بسیاری از مبتلایان به بیماری لثه از بیماری خود مطلع نیستند و احتمالا تنها بعد از مسواک زدن دندان‌ها، متوجه خونریزی می‌شوند، در حالی که آسیب لثه‌ها در آینده به خطری برای سایر نقاط بدن تبدیل می‌شود.

در این مطالعه که در مجله Clinical Periodontology منتشر شد، محققان سوابق دندانی و پزشکی ۱۳ هزار و ۷۸۴ شرکت کننده در سومین بررسی ملی بهداشت و تغذیه را تجزیه و تحلیل کردند و محور توجه خود را بر ۸۶۱ فرد مبتلا به بیماری مزمن کلیه متمرکز کردند.
پژوهشگران در یک پیگیری افزون بر ۱۴ ساله متوجه شدند که در مبتلایان به بیماری مزمن کلیه، میزان مرگ و میر در طول ۱۰ سال، ۳۲ درصد بود اما این میزان برای افرادی که علاوه بر بیماری مزمن کلیه بیماری لثه نیز داشتند، به ۴۱ درصد افزایش می‌یافت.

از سوی دیگر، این اثر در افرادی نیز که علاوه بر دیابت به بیماری مزمن کلیه مبتلا بودند، مشاهده شد به طوری که میزان مرگ و میر این افراد در عرض ۱۰ سال، به ۴۳ درصد افزایش یافت.
محققان با استناد به این ارتباط، اظهار داشتند که تشخیص بیماری لثه به دندان‌پزشکان اجازه می‌دهد به تشخیص بیماری‌های مزمن و پیشگیری از مرگ زودهنگام ناشی از این وضعیت‌ها کمک کنند.

منبع:دندانه

 

متخصصان دندان‌پزشکی جامعه‌نگر در میزگرد «بهداشت دهان و دندان» بیمارستان رضوی

به مناسبت روز دندان‌پزشکی تعدادی از اساتید و متخصصان دندان پزشکی در بیمارستان رضوی مشهد در یک نشست خبری از لزوم توجه به سیاست‌های پیشگیرانه در برنامه‌ریزی و سیاست‌گزاری دندان‌پزشکی کشور گفتند. روزنامه قدس گزارش کوتاهی از این نشست را همزمان با روز دندان پزشکی منتشر کرد که متن آن را در ادامه می‌خوانید:

ناشدنی است که بحث دندان و دندان‌پزشکی مطرح شود و حرفی از مشکلات بیمه، خدمات نوین و ضرورت توجه افزون‌تر به سیاست‌های پیشگیرانه به میان نیاید. میزگرد دندان‌پزشکی در بیمارستان رضوی نیز همین گونه بود و نکات جالب و ارزشمندی داشت که در روزهایی که مناسبت آن توجه ملی به «دندان» است، خواندنش خالی از لطف نیست.

چالش‌های حوزه سلامت دندان
«وضعیت توجه به سلامت دهان ودندان در کشور ما چگونه است وچه فاصله‌ای با کشورهای پیشرفته دارد؟» دکتر بهجت السادات عجمی، دندان‌پزشک کودکان در پاسخ به این پرسش خبرنگار ما می‌گوید: این مسأله در حال حاضر در کشورهای پیشرفته حل شده است، چنانکه بر اساس آماری که ۱۰ سال پیش ارایه شده، در سوئد افراد ۴۰ ساله یک دندان‌پرکرده داشتند، زیرا در کشورهای پیشرفته از‌‌ همان طفولیت بر برنامه‌های پیشگیرانه تأکید می‌شود، اما امروزه وضعیت سلامت دهان و دندان در کشور ما خوشایند نیست.
دکتر علی کاظمیان، متخصص دندان‌پزشکی اجتماعی نیز معتقد است، به طورکلی وضعیت سلامت دهان ودندان در یک جامعه به عوامل متعددی مرتبط است که از آن جمله می‌توان به دسترسی به خدمات دندان‌پزشکی اشاره کرد. به این ترتیب هرقدر زمینه این دسترسی‌ها بیشتر فراهم شود، سلامت دندان‌ها نیز بیشتر تأمین می‌شود. البته دیگر عامل مؤثر، تعیین کننده‌های اجتماعی در سلامت است، به طوری که بررسی‌های انجام شده حکایت از آن دارد که حدود ۵۰ سال پیش، میزان پوسیدگی دندان‌های کودکان کشورهای اروپایی و پیشرفته نسبت به هموطنان ما بیشتر بوده است، اما پرسش اینجاست که چگونه این جوامع وضعیت سلامت خود را ارتقا بخشیده‌اند؟ به این ترتیب بررسی‌ها نشان می‌دهد، نحوه سلامت دهان و دندان با برخورداری اقتصادی و اجتماعی نسبت مستقیم دارد. ازاین رو مقوله اقتصادی و آگاهی اجتماعی در این زمینه اثرگذار است.

پوسیدگی بیشتر در مناطق مرفه!
دکتر عجمی در ادامه یادآور می‌شود: در بررسی‌هایی که بین سال‌های ۷۶ تا۸۵ در مدارس نواحی مختلف شهر مشهد انجام شد، نشان داد، در مناطق مرفه میزان پوسیدگی‌های دندان نسبت به مناطق کم برخوردار بیشتر بود و در مقابل نیز در مناطق کم برخوردار کودکان به دلیل ضعف در تغذیه، دچار مشکلاتی در سلامت لثه‌ها بودند.
دکتر کاظمیان نیز تأکید می‌کند: از عوامل نگران کننده در سلامت دندان اقشار برخوردار جامعه، شیوع پوسیدگی‌زایی تغذیه است که به دلیل غذاهای نرم همانند فست فود‌ها و مصرف شیرینی‌ها رخ می‌دهد و در اقشار کم‌برخوردار ضعف دسترسی به خدمات دندان‌پزشکی، مسأله‌ای قابل تأمل است.
دکتر فرامرز بابازاده، جراح فک و صورت هم اعتقاد دارد، به دلیل تغییر الگوی تغذیه واستفاده از مواد غذایی نرم، شکل فک انسان‌ها به مرور زمان تغییر کرده، به طوری که در حال حاضر دندان عقل به عنوان عنصر بی‌فایده بوده ویا در فک مخفی است، به این ترتیب در حال حاضر حدود ۹۸ درصد دندان‌های عقل نیاز به جراحی دارند.

اثرگذاری خانواده
«کودکان از گروه‌هایی هستند که با مشکلات سلامت دهان و دندان مواجهند، برای کاهش این مشکلات چه باید کرد؟»
دکتر فریناز نوربخش، متخصص دندان‌پزشکی کودکان در پاسخ می‌گوید: خانواده‌ها باید توجه کنند در سلامت دندان‌های کودکان غفلت از نگهداری دندان دیده می‌شود، زیرا والدین تصور می‌کنند این دندان شیری است واهمیتی برای حفاظت آن قایل نیستند. درحالی که این دندان‌پایه سلامت دندان‌های کودک است. دکتر عجمی نیز معتقد است، در سال‌های اخیر بحث طرح تحول سلامت دندان‌پزشکی مطرح شده که امیدوار کننده است. در این برنامه بر پیشگیری از مشکلات دندان‌پزشکی کودکان زیر دوازده سال تأکید می‌شود که با اجرای مطلوب ونظارت کافی می‌تواند در تأمین سلامت دندان‌ها مؤثر باشد، زیرا‌گاه شاهدیم در مراکز درمانی برای فلورایدتراپی از نیروهای غیرمرتبط استفاده می‌شود.

پیشگیری از دوران کودکی
«چند سالی است که بر پیشگیری در عرصه دندان‌پزشکی تأکید می‌شود، برای موفقیت دراین زمینه چه باید کرد؟»
دکتر نوربخش در پاسخ می‌گوید: برای موفقیت در این باره باید از کودکی شروع کرد و این می‌سر نمی‌شود مگر وقتی که سطح دانش اطرافیان کودک رشد داشته باشد. بنابراین در جوامع پیشرفته از دوران بارداری به این مسأله تأکید می‌شود و به مادران و اطرافیان در خصوص مراقبت از دندان‌های طفل آموزش می‌دهند. همچنین از عوامل مؤثر در پوسیدگی دندان‌های کودکان وجود میکروب «استرپتوکوک موتانس» است که به طور طبیعی پس از حدود ۶ ماه از تولد، در دهان فعال می‌شود. چنانکه‌گاه در کودکان شاهد رویش دندان‌هایی پوسیده هستیم، بنابراین هرقدر زمان ورود این میکروب در کودک بیشتر شود، علایم پوسیدگی دیر‌تر بروز می‌کند. البته در جهان این معضل دیده می‌شود، چنانکه بنابر بررسی‌های انجام شده ۶۰ درصد کودکان ۶ ماهه تا ۶ ساله آمریکایی دندانی پوسیده داشتند و این میزان در کشور فنلاند به پنج درصد می‌رسد.

افزایش سواد سلامت دانش‌آموزان
«از حلقه‌های مؤثر در پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان که در وزارت بهداشت به آن توجه شده، تأکید بر افزایش سواد سلامت دانش آموزان در این مقوله است. آیا دانش مربیان بهداشت ما برای این آموزش‌ها کافی است؟»
دکتر عجمی، استاد دانشگاه می‌گوید: به طور علمی باید این وضعیت فراهم باشد، اما بنابر شواهد و تجربیات موجود، این شرایط فراهم نیست، چنانکه ما در تعامل با مدارس در زمینه آموزش‌های بهداشت شاهدیم که برای نمونه از یک جمع ۶۰ نفره مربیان بهداشت تنها یک نفر تحصیلکرده این رشته است و بقیه تخصص‌های غیرمرتبط دارند. همچنین از این تعداد تنها ۱۰ نفر علاقه‌مند به حرفه خود بوده و با جدیت بر سلامت دانش آموزان تأکید می‌کنند.

بیمه توجیه ندارد
دکتر علی کاظمیان با اشاره به اینکه در بسیاری از مناطق دنیا خدمات دندان‌پزشکی قابل بیمه شدن نیست، می‌افزاید: با توجه به اینکه پوسیدگی دندان دومین بیماری شایع در کل دنیاست، از این‌رو تقریباً همه افراد با خدمات دندان‌پزشکی سر و کار دارند و با توجه به تقاضای بالای مردم، پوشش بیمه‌ای این خدمات توجیه اقتصادی ندارد. به این ترتیب جا دارد خدمات بیمه‌ای بر سلامت دهان و دندان کودکان متمرکز شود.

منبع:دندانه

 

تأثیر مشکلات دوران کودکی بر سلامتی دندان‌ها بیش از بیماری‌های جسمانی است

پژوهشگران دانشگاه میشیگان دریافتند اتفاقات ناگوار کودکی بر از دست رفتن دندان‌ها در دوران بزرگسالی تأثیر نسبت به ابتلا به بیماری‌ها جدی‌تری دارد.

به گزارش وبسایت این دانشگاه در اواخر می ۲۰۱۹، دکتر هائنا لی یکی از محققین انستیتوی مطالعات اجتماعی دانشگاه میشیگان، بر روی تأثیر حوادث، مورد سوءاستفاده قرار گرفتن و سیگار کشیدن در دوران کودکی بر از دست رفتن دندان‌ها به خصوص بی‌دندانی کامل در دوران بزرگسالی تحقیق کرده و به این نتیجه رسیده است که این عوامل بر سلامتی دهان تأثیری مانند دیابت و بیماری‌های ریوی یا حتی بیشتر از آن دارند.

به گفته او این تحقیق، به این دلیل این دو بیماری را برای مقایسه انتخاب کرده است که درمان دیابت سبب خشکی دهان و سیگار کشیدن زیاد سبب بیماری‌های ریوی می‌شود که این دو می‌توانند عامل از دست رفتن دندان‌ها شوند.

دکتر لی تحقیقات خود بر روی میانسالان اهل ایالات‌متحده آمریکا را از سال ۲۰۱۲ شروع کرده و سال ۲۰۱۵ بعد از تکمیل تحقیقات بر روی وضعیت سلامتی دندان‌ها، در مورد گذشته زندگی خانوادگی آن‌ها اطلاعاتی جمع کرده است. او در نهایت دریافته است که بیش از ۱۳ درصد آمریکایی‌ها بعد از ۵۰ سالگی تمام دندان‌های دائمی خود را از دست می‌دهند. حدود ۳۰ درصد از کسانی که در این تحقیق شرکت کرده بودند گفته‌اند که از نظر مالی شرایط سختی داشته یا والدینشان را از دست داده یا قبل از سن ۱۶ سالگی شاهد طلاق آن‌ها بوده‌اند. ۱۰ درصد از این افراد مورد سوءاستفاده جسمی قرار گرفته بودند و ۱۸ درصد هم در کودکی سیگار می‌کشیدند. حدود نیمی از آن‌ها تا مقطع دیپلم یا پایین‌تر از آن تحصیل ‌کرده و ۲۰ درصد هم از سن ۵۱ سالگی به بعد فقر را تجربه کرده بودند.

تاثیر جدی انتخاب سبک زندگی در کودکی بر سلامت دهان

این محقق بعد از بررسی شرایط اقتصادی- اجتماعی، دیابت و بیماری‌های ریوی، به این نتیجه رسیده است که حوادث ناگوار دوران کودکی تأثیر طولانی مدتی بر انسان دارند، به طوری که بر روی از دست رفتن دندان در بزرگسالی تأثیر می‌گذارند. در ضمن کهنسالانی که مرتب در زندگی خود در معرض این حوادث بوده‌اند، به احتمال بیشتری تمام دندان‌های خود را از دست می‌دهند.

دکتر لی معتقد است شاید دلیل ارتباط این عوامل، انتخاب سبک زندگی مخرب بعد از اتفاق‌های ناخوشایند در زندگی باشد. برای مثال کودکی که مورد سوءاستفاده جسمی قرار گرفته است، به احتمال بیشتری به نوشیدن بیش از حد الکل یا مصرف زیاد شکر یا استعمال نیکوتین روی بیاورد. گذشته از این، استرس بر قابلیت مهار کننده مغز تأثیر می‌گذارد که ممکن است سبب وابستگی به نیکوتین شود. در ضمن حوادث ناگوار دوران کودکی می‌توانند بر یادگیری تأثیر منفی بگذارند که خود منجر به سطح پایین تحصیلات و موقعیت‌های پایین‌تر شغلی و درنهایت بی‌بهره ماندن از بیمه درمانی می‌شود.

دکتر هائنا لی در پایان می‌گوید: «خیلی ناراحت کننده است که بگوییم مشکلات، مشکلات می‌آورد، اما به نظر می‌رسد نمی‌توان این موضوع را در زمینه سلامت دهان نادیده گرفت.»

منبع:دندانه

 

رییس پنجاه رییس پنجاه و ششمین کنگره انجمن دندان پزشکی ایران گفت: سلامت دهان و دندان، به عنوان بخشی از سلامت عمومی بدن هنوز هنوز دچار چالش‌های زیادی است و هر ساله شاهدیم که سازمانهای بین‌المللی مانند سازمان بهداشت جهانی به این امر توجه ویژه‌ای دارند.

وی افزود: علاوه بر توجه دولت‌ها و نهادهای غیردولتی به موضوع سلامت دهان و دندان، نقش دندان‌پزشکان نیز در بحث سلامت دهان و دندان مهم است و دندان‌پزشکان می‌توانتد با معاینات دقیق و تشخیص‌های به موقع، نقش موثری را در ارتقاء بهداشت دهان و دندان و سلامت افراد ایفا کنند.

تاجرنیا با بیان اینکه ۴۰ درصد افراد مبتلا به دیابت از بیماری خود خبر ندارند، ادامه داد: ۷۰ درصد این بیماران از اهمیت سلامت دهان و دندان و تاثیر آن در بیماریشان بی‌اطلاع هستند و بسیاری از افراد هم از علائم سرطانهای دهان و دندان اطلاع نداشته و از آثار زیانبار سیگار بر سلامت دهان و دندان بی‌خبرند.

رییس پنجاه و ششمین کنگره اکسیدا۵۶، با بیان اینکه وظیفه ما این است که با افزایش دانش، صرف وقت و انجام معاینات دقیق به همنوعانمان جهت بهبود زندگی کمک کنیم، گفت: سالانه از کشورهای مختلف افراد زیادی برای دریافت خدمات دندان‌پزشکی به ایران می‌آیند و این موضوع نشان از پیشرفت خدمات دندان‌پزشکی در کشور است.

تاجرنیا با اشاره به توجه دولت یازدهم به حوزه سلامت کشور و تزریق بودجه مناسب به این حوزه، اظهار کرد: بر این اساس از یکسال گذشته وزارت بهداشت توجه ویژه‌ای به موضوع سلامت دهان و دندان داشته و خصوصا در زمینه دانش آموزان و مادران باردار اقداماتی را انجام داده است که گام بزرگی جهت ارتقاء شاخص‌های سلامت دهان و دندان بوده است. در عین حال تشکیل شورای سلامت دهان که برای اولین بار به صورت سازمان یافته اتفاق افتاد بسیار حائز اهمیت است.

دکتر تاجرنیا با بیان اینکه ورود دولت به حوزه دندان پزشکی برای گسترش آن امری پسندیده است، گفت: البته باید در این زمینه به تجربیات جهانی نیز توجه کرد. از طرفی انجمن دندان‌پزشکی ایران تلاش کرده با همراهی با دولت نقش موثری در تدوین گایدلاین‌ها، ارائه نظر در زمینه تعیین تعرفه‌ها و… در ارتقاء سلامت دهان و دندان کمک کند.

وی با بیان اینکه باید مردم را با مشکلات ناشی از عدم رعایت بهداشت دهان و دندان آشنا کرد، گفت: البته باید توجه داشت که هزینه‌های خدمات دندان‌پزشکی در کشورهای مختلف گران ‌قیمت است و بیمه‌ها نیز در بسیاری از کشور‌ها هزینه‌های درمانی دندانپزشکی را تحت پوشش بیمه قرار نمی‌دهند بلکه به بهداشت و پیشگیری توجه می‌کنند. خوشبختانه وزارت بهداشت در این زمینه اقداماتی را آغاز کرده است. در عین حال اگر بیمه‌ها کمک کنند و یک سرمایه‌گذاری اولیه در این حوزه صورت گیرد مشکلات مردم کاهش می‌یابد.

رییس پنجاه و ششمین کنگره انجمن دندانپزشکی ایران تاکید کرد: در حال حاضر مردم با مشکلات اقتصادی مواجه هستند که امیدواریم با گشایش اقتصادی و کمک دولت و بیمه‌ها در این حوزه مشکلات مردم مرتفع شود.

منبع:دندانه

 

درست وقتی‌که وارد دوران بزرگ‌سالی می‌شوید، حضور دندان عقل شما در انتهای دهانتان ملموس می‌شود. دندان عقل یا به‌طور رسمی سومین دندان‌های آسیا آخرین دسته از دندان‌ها هستند که معمولا در بین سن‌های ۱۷ تا ۲۵ سالگی یا در سن معروف در «سن عقل» درمی‌آیند. برای بعضی‌ها این دندان‌های عقل به‌خوبی درمی‌آیند؛ اما برای بسیاری از افراد دندان‌های عقل به‌خوبی درنمی‌آیند و فرد را مستعد مشکلاتی می‌کند که به همین دلیل برای حفظ سلامتی دندان خود باید آن‌ها را کشید. تخمین زده می‌شود که ۹۵ درصد آمریکایی‌های ۱۸ ساله دندان‌های عقل دارند و تنها در میان درصد کمی از آن‌ها این دندان‌ها به‌خوبی درآمده‌اند و کارکرد عادی دارند. بنابراین، اگر دندان عقل حقیقتا یک دندان بی‌فایده در دهان میلیون‌ها نفر است، پس چرا ما دندان عقل داریم؟ یکی از نظریه‌ها این است که انسان‌های اولیه به یک ردیف اضافی از دندان‌ها نیاز داشتند تا غذاهای سفت‌وسخت و نپخته‌ای همچون ریشه‌ها، مغز‌ها و گوشت‌ها را بجوند. اگرچه موضوع عجیبی به نظر می‌رسد، اما بعضی از افرادی که امروزه به دنیا می‌آیند دندان عقل نخواهند داشت. در واقع در طول ۲۰۰۰۰ سال اندازه فک و صورت ما کوچک‌شده است.

مشکل ما با دندان عقل
آناتومی دلیل اصلی اکثر مشکلات ما با دندان‌های عقل است. یا فک‌های ما بسیار کوچک هستند یا دندان‌های ما برای فک‌ها خیلی بزرگ هستند. احتمالا طبیعت طوری برنامه‌ریزی کرده است که دندان‌های آسیای سومی در اواخر دوره نوجوانی یا دهه بیستم دربیایند، چون در این دوره از زندگی فک جای کافی برای گروه دیگری از دندان‌های آسیا را دارد؛ اما امروزه دندان‌های عقل غالبا با برنامه طبیعت جور درنمی‌آیند. به دلیل کمبود فضا در دهان دندان‌های آسیا کج رشد می‌کنند، به‌طور ناقص از لثه‌ها بیرون می‌آیند (معروف به دندان عقل نهفته ناقص) یا در لثه‌ها و استخوان آرواره گیر می‌کنند (معروف به دندان عقل نهفته کامل). دندان‌های عقل نهفته ناقص به‌شدت آلوده به باکتری‌هایی می‌شوند که با عفونت، التهاب، پوسیدگی دندان و بیماری لثه در ارتباط هستند. ازآنجایی‌که این دندان‌ها در انتهای دهان قرار دارند، امکان تمیز نگه‌داشتن آن‌ها و رهایی از باکتری‌ها سخت است. دندان‌های نهفته کامل نیز ممکن است عفونی شود و جایگاه دیگر دندان‌های آسیا را دچار اختلال کند. این عواقب می‌توانند به بیرون از دهان انتقال پیدا کنند و باعث دیگر مشکلات بهداشتی شوند. حتی اگر دندان‌های عقل به‌طور کامل از لثه‌ها بیرون آیند، هنوز این امکان وجود دارد که برای سلامت دهان فرد مشکلاتی به وجود آید. دلیل اصلی مشکلات ناشی از دندان‌های عقل جا یا مکانی است که آن‌ها در آن قرار دارند. دندان‌های آسیای سومی آنقدر دور هستند که غذا‌ها به‌آسانی در آن‌ها گیر می‌کنند و درنتیجه در مقایسه با دیگر دندان‌ها بیشتر در معرض جرم، سوراخ‌شدگی و بیماری لثه هستند. بسیاری از افراد نمی‌توانند برای تمیز کردن دندان‌های عقل از مسواک یا نخ دندان استفاده کنند.

در مورد دندان‌های عقل هوشمندانه عمل کنید
توصیه می‌شود که با مشورت دندانپزشک یا یک جراح دهان مشکل دندان عقل خود را حل کنید. اگر دندان عقل شما کامل بیرون آمده و کاربردی است این را باید گفت که کشیدن آن یک نتیجه از پیش تعیین‌شده نیست. برای عدم ابتلا به بیماری لثه توصیه‌های دندانپزشک خود را رعایت کنید. ازآنجایی‌که دندان‌های عقل مستعد مشکلات هستند، همواره باید مراقب بهداشت دهانی خود باشید و به‌طور منظم به مطب دندانپزشک خود مراجعه کنید. اگر دندان‌های عقل شما علائمی از بیماری یا پوسیدگی را نشان دهند، دندانپزشک شما فورا پیشنهاد کشیدن این دندان‌ها را می‌دهد. گزینه درمانی برای دندان‌های عقل نهفته ناقص یا دندان‌های عقل نهفته کامل جراحی است. اگر آن‌ها را نکشید، مجبور هستید که تا آخر عمر خود به‌طور منظم آزمایش‌های مختلفی انجام دهید و سلامتی لثه‌های خود را بررسی کنید. باگذشت زمان مجبور می‌شوید که هزینه‌های بسیاری را صرف آزمایش‌های دندان کنید و به‌نوعی انجام این آزمایش‌ها بخشی از برنامه مراقبت دندانی شما می‌شود.

باوجود تمام این تلاش‌ها، احتمالا در‌‌نهایت به این نتیجه می‌رسید که باید دندان‌های عقل را بکشید. در این مورد باید بدانید که کشیدن دندان‌های عقل یک عمل مرسوم در سرتاسر جهان است. معاینه دندان‌های عقل در طول دوران نوجوانی از اهمیت برخوردار است. دندانپزشک‌ها و جراحان دهان می‌توانند این را تشخیص دهند که آیا این دندان‌ها کاربردی هستند یا احتمالا باعث مشکلاتی برای شما خواهند شد. اگر احتمال بروز مشکلاتی می‌رود، کار عاقلانه این است که دندان‌های عقل خود را پیش از بروز مشکل بکشید. جراحی دندان‌های عقل افراد جوان زیاد پیچیده نیست، چون ریشه‌های این دندان‌ها هنوز به‌طور کامل در لثه‌ها تثبیت نشده‌اند و به‌طورکلی معالجه این افراد آسان‌تر است. انجمن بهداشت عمومی آمریکا نظر متفاوتی دارد. به عقیده این انجمن احتمال مشکل آتی ناشی از دندان‌های عقل دلیل معتبر و موجهی برای کشیدن دندان‌های بدون نشانه بیماری نیست. این انجمن در سال ۲۰۰۸ بیانیه‌ای را صادر کرد که «کشیدن پیشگیرانه» دندان‌های عقل را اساسا غیرضروری می‌داند، چون این عمل پیشگیرانه که بر اساس حدس و گمان احتمالی است باعث هدر رفتن میلیون‌ها دلار می‌شود و مردم را درخطر عوارض جراحی قرار می‌دهد؛ اما کار‌شناسان می‌گویند عبارت «بدون نشانه بیماری» به معنای «عاری از بیماری» نیست. به نظر آن‌ها این امکان وجود دارد که یک فرد احساس درد نکند یا دیگر علائمی نداشته باشد، اما مبتلابه یک بیماری دندانی باشد.

به‌هرحال، تصمیم نهایی در مورد کشیدن یا نکشیدن دندان‌های عقل با شماست. شاید به نظر شما جراحی دندان عقل هزینه‌بر و عذاب‌آور باشد، اما این جراحی ممکن است تنها راه برای بهداشت دهان و دندان شما باشد. باوجوداین، توصیه می‌شود صادقانه در مورد وضعیت دندان‌های عقل خود با دندانپزشک یا جراح دهان خود صحبت کنید تا یک تصمیم درست بگیرید.

منبع:دندانه

 

گفتگو با دکتر علی تاجرنیا، رییس هیات‌مدیره انجمن دندان‌پزشکی ایران درباره طرح احیا بهداشتکار دهان

طرح تبدیل وضعیت کاردان بهداشت دهان به بهداشتکاران دهان و دندان که با نظر مستقیم وزیر بهداشت در حال پیگیری است در طی روزهای اخیر موجب بروز نظرات مختلف کار‌شناسی، برخی اختلافات مدیریتی و بعضا واکنش‌های تند غیر کار‌شناسی شده و فضای حوزه آموزش، بهداشت و درمان دندان‌پزشکی را ملتهب نمود.

در فضای احساسی و ملتهب بسیاری از شخصیت‌های حقیقی و حقوقی از جمله شورای سلامت دهان، انجمن‌های علمی صنفی و مدیران به اتهام محافظه‌کاری و منفعت‌طلبی مورد انتقاد قرار گرفتند.
در رابطه با جزییات این طرح و تبعات اعمال آن با دکتر علی تاجرنیا، رییس هیات‌مدیره انجمن دندان‌پزشکی ایران و عضو شورای سلامت دهان وزارت بهداشت به گفتگو نشستیم که خلاصه آن را در ادامه می‌خوانید:

نکته مهم در این رابطه این است که با تدبیر و میانه‌روی می‌توان نقطه نظرات خود را جهت ساماندهی امور ابراز نموده و در این مسیر از وجود اتهام محافظه‌کاری از طرف برخی افرادی که به دنبال حل مشکلات شخصی و درون‌بخشی هستند و نیز نسبت دادن منفعت طلبی‌های صنفی از طرف دولتی‌ها نهراسید و از اعتدال خارج نشد. در این رابطه ذکر چند نکته ضروری است.

– یکی از توجیهات مدیران وزارت بهداشت درباره لزوم احیا دوباره طرح بهداشتکار دهان، عدم دسترسی مناطق محروم به خدمات دندان‌پزشکی به دلیل عدم همکاری و تمایل دندان‌پزشکان برای حضور در این مناطق است. آیا به نظر شما دلیل محدودیت دسترسی مردم به خدمات دندان‌پزشکی، دندان‌پزشکان هستند؟
– وجود نارسایی در دریافت خدمات بهداشتی، درمانی دندان‌پزشکی توسط مردم و عدم دسترسی عادلانه به این خدمات قابل کتمان نیست؛ لیکن متاسفانه مسئولین دولتی و نزدیک به دولت همواره با فرار به جلو دندان‌پزشکان را مقصر اصلی این وضع معرفی می‌کنند.
ساختار نامطلوب و نا‌عادلانه سهمیه‌بندی پذیرش دانشجو، عدم اهتمام در عمل به قوانین و مقررات توزیع نیروی انسانی، عدم توجه جدی به بخش دندان‌پزشکی در مراکز بهداشتی-درمانی، فرسودگی تجهیزات جهت ارائه خدمات مطلوب دندان‌پزشکی، تعرفهٔ پایین و غیر واقعی دولتی و دریافت مالی ناچیز دندان‌پزشکان مشمول طرح نیروی انسانی، عدم پوشش بیمه‌ای مناسب و مداخلات جدی حاکمیت تنها بخشی از سهم دولت و سازمان‌های در بروز مشکلات ارائه خدمات دندان‌پزشکی در کشور است. متاسفانه عدم توجه چندین دهه مسئولان به امر دندان‌پزشکی مطالباتی را دامن زده و اکنون می‌خواهیم در کوتاه مدت و یک شبه همه مشکلات را حل نمائیم.
اما بدون شک دندان‌پزشکان نیز که محصول همین سیستم آموزشی و رویکرد درمان محور هستند، بخشی از این مشکلات محسوب می‌شوند.

– اصولا وزارت بهداشت طی سه سال گذشته در حوزه دندان‌پزشکی چه کارنامه‌ای داشته است؟ علت عجله در راه‌اندازی این طرح در یک سال باقی مانده از عمر دولت چیست و چه تبعاتی می‌تواند در پی داشته باشد؟
– وزیر بهداشت با حمایت دولت محترم در طی مدت کوتاه قدم‌های موثری در توجه به امور در دندان‌پزشکی برداشته است. تشکیل شورای سلامت دهان، تدوین سند جامع بهداشت دهان و دندان، توافقنامه با وزارت آموزش و پرورش و توجه جدی به امر غربالگری، آموزش بهداشت و خدمات پیشگیری که از سال گذشته آغاز شده و بسیاری از طرح‌های مصوب جهت مداخله مثبت دولت در حوزه بهداشتی و درمانی، توجه جدی به ارتقای ساختاردندان‌پزشکی در وزارت بهداشت از جمله اقدامات بی‌نظیری است که در این مدت توسط دولت تدبیر و امید و همت ایشان ایجاد شده است.
این اتفاقات در کنار چندین دهه بی‌توجهی به سلامت دهان و خدمان دندان‌پزشکی، دستاوردهای کمی نیست. نبایستی این روند آرام ولی درست با تصمیمات نا‌بهنگام و غیر کار‌شناسی ولواز سر احساس نیاز و دلسوزی برای مردم دچار خدشه وانحراف از مسیر گردد.
فشار تقاضاهای مکرر از طرف نمایندگان مجلس، روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی ومدیران و مسئولان منطقه‌ای جهت تسهیل ارائه خدمات دندان‌پزشکی بر دوش وزیر بهداشت به خوبی قابل درک است، لیکن باید مراقب بود با تصمیمات خلق الساعه گرفتاری‌های جدیدی بر مشکلات قبلی افزوده نگردد.

– یکی از اشکالات منتقدان به این طرح روند طرح و تصویب آن در وزارت بهداشت است. به نظر می‌رسد در تصویب طرح نظر شورای سلامت دهان، معاونت آموزشی و دبیرخانه آموزش دندان پزشکی لحاظ نشده است. نظر شما در این‌باره چیست؟
– در مورد طرح اخیر تبدیل وضعیت کاردان بهداشت به بهداشتکار دهان و دندان چند اشکال اساسی و کار‌شناسی وجود دارد. شروع این امر با درخواست برخی مسئولین دانشگاهی و اعلام نظر موافق وزیر محترم برای اقدام است. در این گونه موارد بایستی موضوع به بدنه کار‌شناسی ارجاع شده و پس از اخذ گزارش کار‌شناسی اعلام نظرگردد. نه اینکه فی‌البداهه و به مجرد درخواست یک مسئول منطقه‌ای مقام بالا‌تر اعلام موافقت کند.

این گونه برخورد‌ها انسان را به یاد تصمیمات غیر کار‌شناسی در دولت قبل می‌اندازد.
در این رابطه نظر حوزه معاونت آموزشی و دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی به عنوان بدنه اولیه کار‌شناسی به خوبی دیده نشد. ضمن اینکه در وزارتخانه نیز این امر پس از اعلام موافقت وزیر محترم از طریق معاونت بهداشتی و اداره سلامت دهان معاونت مربوطه پیگیری شد که جدا از طی نشدن تشریفات لازم، ظرفیت لازم در معاونت بهداشتی جهت این امر وجود نداشته یا حداقل نیاز به هماهنگی با بخش‌های آموزشی احساس می‌گردد.

– در حال حاضر روند بکارگیری دندان‌پزشکان مشمول طرح نیروی انسانی در مراکز بهداشتی درمانی چگونه است؟ آیا خلا خدمتی در این مورد با حضور بهداشتکاران دهان مرتفع خواهد شد؟
– در طول مدت کوتاهی که اداره سلامت دهان خود را برای بکارگیری دندان‌پزشکان جهت ۱۱۰۰ مرکز بهداشتی درمانی مجهز به یونیت دندان‌پزشکی جزم نموده بر اساس آمارهای ارائه شده توسط خود وزارت بهداشت حدود ۷۰۰ نفر نیروی انسانی مورد نیاز تامین شده است. مسلما با آماده کردن یک سری امکانات پشتیبانی ومدیریت منابع انسانی تکمیل این مراکز دور از دسترس نیست.
آن گونه که از آمارهای ارائه شده توسط مسئولان وزارت بهداشت بر می‌آید. کل کاردانان بهداشتی کشور حدود ۲۶۰ نفر هستند. اگر بخواهیم شرایط اعلام شده توسط مدیریت محترم اداره سلامت وزارت بهداشت را لحاظ نمائیم کمتر از ۱۵ درصد این افراد شرایط لازم را برای این تبدیل وضعیت دارا می‌باشند یعنی چیزی در حدود ۳۰ نفر. آیا به راستی این تعداد افراد تا چه میزان می‌توانند حلال مشکلات درمانی مردم در روستا‌ها، شهرهای کوچک یاحاشیه شهرهای بزرگ باشند؟ آیا ایجاد التهاب در بدنه دندان‌پزشکی کشور و زنده کردن بدعتی قدیمی که هنوز آثار و تبعات زیانبار آن باقیست، ارزش این میزان فایده را خواهد داشت. ممکن است برخی تربیت کاردانهای بهداشت جدید و یا بهداشتکاران دهان ودندان را چاره این کار بدانند. مطمئن باشید که جدا از فشاری که در جذب دانشجو برای این رشته‌ها اجتناب ناپذیر است، تازمانی که قانون مربوطه به نحو درستی اصلاح نشود دور باطل گذشته تکرار خواهد شد.

– نقش انجمن‌های علمی در این میان چگونه باید باشد؟ آیا در مورد ارائه خدمات مناسب و توزیع عادلانه نیروهای متعهد خدمت چرا از توان و خلاقیت انجمن‌ها استفاده شده است؟
– متاسفانه آنچه در این بین مغفول می‌ماند بهره گیری از پتانسیل انجمن‌های علمی و صنفی است انجمن‌های علمی نشان داده‌اند که بار بزرگ آموزش پس از فارغ التحصیلی را به خوبی به دوش کشیده و بدون تحمیل کوچک‌ترین هزینه بر دولت، بخش مهمی از وظایف آن را بر عهده گرفته‌اند. در مورد ارائه خدمات مناسب و توزیع عادلانه نیروهای متعهد خدمت چرا از توان و خلاقیت انجمن‌ها استفاده نمی‌شود؟ تجریه نشان داده است که اهتمام جدی به برقراری و عمل به قوانین وقتی موثر است که با فرهنگ سازی و انجام داوطلبانه و رضایتمندانه به امور باشد. مطمئن باشید هستند همکاران زیادی که حاضرند با اندک اطمینان از حمایت‌های مادی و معنوی در جهت خدمت به مردم تلاش نموده و وظیفه خود را در ارائه سوگندی که خورده‌اند به انجام رسانند. خوشبختانه تاکنون اعتماد کامل و متقابل بین جامعه دندان‌پزشکی و مسئولین ذیربط در حوزه دندان‌پزشکی و شخص وزیر بهداشت وجود داشته است. با ارج نهادن به این اعتماد و بهره گیری از توان نهادهای غیر دولتی بسیاری از ناممکن‌ها امکان پذیر می‌شود.
به نظر من انجمن‌های دندان‌پزشکی آمادگی دارند تا با همفکری وهمکاری با مسئولین ذیربط خواسته‌های به حق دلسوزان کشور را جامه عمل بپوشانند به شرط آنکه این اعتماد از طرف دولت مردان به وجود آمده و حمایتهای ایشان را به دنبال داشته باشد.ا

منبع:دندانه

 

گفتگو با دکتر شفیع جعفری درباره بازتاب‌های حرکت سمبولیکش در روز دندان‌پزشک

حرکت سمبولیک دکتر شفیع جعفری در ویزیت دندان‌پزشکی مردم در میدان انقلاب تهران که با همراهی بخش خبری بیست و سی شبکه دوم در روز دندان‌پزشک سال ۹۵ بازتاب‌های گسترده‌ای در فضای مجازی و رسانه‌های داخلی و خارجی داشت. بسیاری از این حرکت استقبال کردند و برخی دیگر به کلیت آن اشکالاتی وارد کرده و از آن انتقاد کردند. واکنش دندان پزشکان به این حرکت نیز دوگانه بود و موافقان و مخالفان خود را داشت.

خبرنگار سایت دندانه که همزمان با روز دندان‌پزشک با دکتر جعفری درباره چند و چون این حرکت و انگیزه‌ و جزییات آن گفتگو کرده بود، بار دیگر در یک گفتگوی بی‌تعارف درباره بازتاب‌های این برنامه پرسیده است. این گفتگو را بخوانید:

– آقای دکتر جعفری! ایده انجام این حرکت سمبولیک چگونه شکل گرفت؟ انجام این حرکت ایده شما بود یا خبرنگاران بخش خبری بیست و سی؟
فکرابتدائی این حرکت توسط خبرنگار بیست و سی مطرح که پس از گفتگو وتبادل نظر به شکلی که شاهد بودید درامد.

– خود شما هنگام برنامه ریزی برای انجام این ایده پیش بینی بازتاب‌های گسترده‌اش را می‌کردید؟
راستش خیر. اساسا تصور نمی‌کردم میان ما و مردم به عنوان بیمارانمان این همه فاصله باشد چون تعجب بیش از حد همراه با شعف بسیاری از مردم حاکی از این عدم نزدیکی بود.

– حرکت شما بازتاب‌های گسترده‌ای در میان جامعه و دندان‌پزشکان داشت اما جالب اینکه این بازتاب‌ها دوگانه بود برای بسیاری از رسانه‌ها و روزنامه‌ها حرکت شما جالب بودو ان را به عنوان بدعت یک دندان‌پزشک جوان در اوردن یونیت به خیابان و ویزیت مردم تعبیر کردند برخی هم انرا بازتاب افزایش تعداد دندان‌پزشکان تعبیر کردندکه یک دندان‌پزشک را مجبور کرده مطب خود را کنار خیابان دایر کند. در میان دندان‌پزشکان هم برخی این حرکت را نپسندیدند و انرا پوپولیستی و برای مطرح شدن خواندند. نظر شما در مورد این بازتاب‌ها چه بود؟
به هر شکل هرحرکتی واکنش‌ها وتعابیر متفاوتی را به دنبال دارداما انچه از همه مهم‌تر است تفسیر مردمی است که بیماران ما را تشکیل می‌دهند و انرا نزدیک شدن هرچه بیشتر به خود می‌پندارندانانی که گا‌ها برای بیان مشکلات و درد‌هایشان کمتر گوش خوب شنوا می‌یابند انانی که نیاز به درمان‌گری از جنس خود دارند.

لازم به توضیح است که چندان هم جوان نیستم و به قدر کفایت بیمار دارم.

قطعا در این روزگار پهن کردن بساط درمان در کنار خیابان و انجام امور دندان‌پزشکی امکان پذیر نخواهد بود با انجام معاینه و مواجهه با مردم با وجود یونیت دندان‌پزشکی که بارز‌ترین نماد کاری ما دندان‌پزشکان است قصد حضوری واقعی را داشتیم.
با این حرکت سعی داشتیم دست پیوند دوباره‌ای به سوی بیماران دراز کنیم و انان را به رعایت هرچه بیشتر بهداشت دهان و توجه به درمان بیماری‌های موجود که ازان اگاهی ندارند دعوت کنیم و انان را با یونیت دندان‌پزشکی اشتی دهیم.
تا قدری از ذهنیت منفی افراد راکه نسبت به ما یعنی دندان‌پزشکان دارند کاهش دهیم تا روابطمان با انان به حدی برسد که طرح درمان‌های ما را بپذیرند.

– برخی ازدندان‌پزشکان اشکالاتی در مورد نحوه اجرای برنامه گرفتند که چرا بدون دستکش و تنها با اینه و در حضور جمع انجام شد و… پاسخ به این اشکالات چیست؟
برخی از اشکالات قطعا پذیرفتنی است و چه بهتر بود که رعایت ان‌ها صورت می‌گرفت اما بیاییم به نفس کار بیشتر توجه کنیم شهامت برخی از مردم در نمایاندن فضای خصوصی داخل دهان خود در پیاده رو و در حضور دیگران برای من بسیار عجیب و قابل تامل بود. بیاییم این را به نیاز مردم تفسیر کنیم.

همانطور که همه همکاران عزیز مستحضر هستند در سالهای اخیر با موضع گیری‌های برخی خودی‌ها و گا‌ها دست اندرکاران حوزه سلامت و نیز جراید و رسانه‌ها فضای مسموم در جامعه ایجاد شده است و مردم پزشکان را افرادی عاری از عاطفه و دست نیافتنی و مال اندوز تصور کرده‌اند که به نیت کسب درامد بیشتر خدایی ناکرده به درمان‌های غیر ضروری دست می‌زنند و احاد جامعه دیگر مانند گذشته‌های دور پزشکان را امین خود نمی‌دانند و ان اعتاد قلبی دیگر وجود ندارد.
اغلب افراد طرز صحیح مسواک زدن و رعایت بهداشت دهان و استفاده صحیح از نخ دندان را نمی‌دانند ایا وظیفه این اموزش بر عهده ما نیست؟ پس کی و کجا می‌بایست به این وظیفه اساسی و اولیه خود عمل کنیم؟ Hیا وزارت بهداشت به تنهائی و بدون یاری ما قادر به انجام این مهم خواهد بود؟

– ایا بناست این حرکت سمبولیک امتداد داشته باشد یا همه چیز به‌‌ همان روز دندان‌پزشکی محدود می‌شود؟ شنیدیم در امتداد این حرکت از شما برای حضور در یکی دو برنامه تلویزیونی دعوت شد ودر یکی از برنامه هاقول‌هایی به مجری دادید؟ و این قول را بنا دارید چگونه عملی کنید؟
در یکی از برنامه‌های تلویزیونی قول ویزیت رایگان در اولین شنبه تیر ماه داده شد و بنا شد دیگر همکاران نیز در انجام این برنامه با ما همراه شوند.
یعنی هر دندان‌پزشکی که مایل باشد می‌تواند در این طرح شرکت کند. انشاله با کمک و یاری دیگر همکاران داوطلب و نیز انجمن‌های دندان‌پزشکی و شهرداری‌ و… آرام آرام بتوانیم به میان مردم برویم و افراد را با محوریت پیشگیری با بیماری‌های دهان و دندان بیشتر اشنا کنیم تا در اینده سطح بهداشت دهان را ارتقاء دهیم.

منبع:دندانه

 

پایگاه خبری دندانه در مدت تصدی دکتر حسن رزمی و دکتر سعید عسگری بر دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزکشی کشور، بنا بر رسالت مطبوعاتی‌اش، مصاحبه‌های زیادی با این دو مدیر انجام داد و خبرهای زیادی از سخنان و عملکردشان منتشر کرد.

در نمودارهای زیر می‌توانید ۱۰ کلمه پر کاربرد در سخنان دکتر رزمی و دکتر عسگری را با هم مقایسه کنید. این دو نمودار می‌تواند مقایسه کوچکی از تفاوت در تفکر و عملکرد مدیر سابق و اسبق دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی با یکدیگر باشد

۱۰کلمه پر کاربرد در سخنان دکتر رزمی و دکتر عسگری

منبع:دندانه